คู่มือการปฏิบัติงานไฟฟ้าด้วยดวามความปลอดภัย

๑ - ๓๖

๑ - ๓๗

๑ - ๓๘

๑ - ๓๙

๑ - ๔๐

๑ - ๔๑

๑ - ๔๒

๑ - ๔๓

CONSTRUCTIONป ลอดภยั ไวก อ
STกาAรFไฟEฟTาYสวนFภIRูมิภาค
น
S GENERAL

บทที่ ๒
ความปลอดภัยในงานกอ่ สร้าง ปรบั ปรงุ ระบบจาหน่าย

๑. แบบมาตรฐานการกอ่ สรา้ ง
ผู้ควบคมุ งานจะต้องปฏิบัติตามแบบมาตรฐานการก่อสร้าง ซงึ่ ได้กาหนดไว้โดยเครง่ ครดั หาก

จาเป็นต้องดัดแปลงแกไ้ ข ใหค้ านงึ ถึงความปลอดภัยเปน็ หลกั และรายงานให้ผ้บู งั คับบัญชาทราบ
๒. การปฏิบตั ิงานในพ้ืนทสี่ าธารณะ

๒.๑ เวลาปฏบิ ตั งิ านจะต้องระวงั อยา่ ใหส้ ายไฟหรืออปุ กรณอ์ น่ื ๆ เกะกะกีดขวางถนนหนทาง
จะตอ้ งให้ประชาชนและยวดยานพาหนะสญั จรไปมาไดร้ บั ความสะดวกและปลอดภัย โดยต้องติดต้งั
ป้าย – กรวยยาง (ตามมาตรฐานแบบเลขท่ี SB1-015/56001 , แบบเลขที่ SB1-015/56002 ,
แบบเลขท่ี SB1-015/56003 และแบบเลขท่ี SB1-015/56004)

๒.๒ เวลาเกดิ พายฝุ นฟ้าคะนอง จะต้องเตรียมพรอ้ มเป็นพิเศษ เพ่ือใหบ้ ริการแกป่ ระชาชน
ทันทีท่ไี ด้รับแจ้ง และกอ่ นลงมอื ปฏิบตั งิ านตอ้ งตรวจสอบใหแ้ น่นอนว่า สายแรงต่าน้ันไมไ่ ดส้ ัมผัส
หรือพนั กับสายแรงสูง ณ ทใี่ ดทหี่ น่ึง

๒.๓ เมอื่ จาเป็นต้องดับไฟ ตอ้ งแจ้งให้ประชาชนผู้ใชไ้ ฟรบั ทราบโดยท่ัวกัน ตามมาตรฐาน
และคณุ ภาพบริการของการไฟฟา้ ส่วนภมู ภิ าค
๓. ก่อนการปฏบิ ัติงานก่อสรา้ ง/ปรบั ปรุงระบบจาหน่าย ผ้คู วบคุมงานจะตอ้ งถือปฏบิ ตั ิ

ในการควบคุมงาน ดงั น้ี
๓.๑ แนะนา อบรม ชี้แจงผปู้ ฏบิ ัติงานให้มีความรู้ ความเขา้ ใจ ในเร่ืองไฟฟ้าอย่างถกู ตอ้ ง

เพื่อเป็นการปอ้ งกันความเข้าใจผดิ หรอื ทาไปโดยพลการด้วยความร้เู ทา่ ไม่ถงึ การณ์
๓.๒ ผคู้ วบคุมงาน ต้องศึกษา กฎ ระเบยี บ ขนั้ ตอนการปฏบิ ตั งิ าน และมาตรฐานต่างๆ

โดยละเอียด และให้เขา้ ใจ

๒-๑

๓.๓ ปฏบิ ัตงิ านทุกคร้งั ผู้ควบคมุ งานต้องปฏิบัตดิ ังนี้
๓.๓.๑ ตรวจสอบสภาพตา่ งๆของรถยนต์ท่ใี ช้ปฏิบัติงาน ให้มีความพรอ้ มที่จะใช้
งานอยู่เสมอ
๓.๓.๒ ตรวจสอบอุปกรณ์ เครือ่ งมอื เครือ่ งใช้ และอปุ กรณ์คมุ้ ครองภัยส่วนบคุ คล
ให้ครบถว้ น ถกู ต้องและมีสภาพเรยี บร้อย ปลอดภยั ในการทางาน
๓.๓.๓ ตรวจสอบความพรอ้ มของผปู้ ฏบิ ัติงาน และกาชับให้สวมใส่อุปกรณป์ ้องกนั
ภัยส่วนบคุ คล ใหถ้ กู ตอ้ งครบถ้วน
๓.๓.๔ ชี้แจงเก่ียวกับข้ันตอน และจุดที่อาจจะก่อให้เกดิ อนั ตรายขณะปฏิบตั ิงาน
ตลอดจน วิธีการแกไ้ ขปัญหาต่างๆ ใหผ้ ู้ปฏิบตั ิงาน ทราบ
๓.๓.๕ ในกรณดี บั กระแสไฟฟา้ ปฏิบัติงาน ให้ทาการตรวจสอบแรงดนั ไฟฟา้ โดยใช้
เคร่ืองตรวจสอบแรงดนั ไฟฟ้า และทาการต่อสายลงดิน ดว้ ยทกุ ครัง้
๓.๓.๖ ตรวจสอบระบบจาหนา่ ยท่ดี าเนนิ การปรับปรุงหรือก่อสร้าง ว่าจา่ ย
กระแสไฟฟา้ จากดา้ นใดไปดา้ นใด และมแี หล่งจ่ายไฟฟา้ ทีส่ ามารถจะจา่ ย
กระแสไฟฟ้ายอ้ นกลับมาจากด้านใดบ้าง
๓.๓.๗ เม่ือปฏิบัตงิ านเสรจ็ เรยี บร้อย ผู้ควบคุมงานต้องตรวจสอบผปู้ ฏิบัติงานให้ลง
จากเสาไฟฟา้ และความถกู ต้องให้เรยี บรอ้ ย กอ่ นทาการคนื สภาพการ
จ่ายไฟ

๓.๔ ผคู้ วบคมุ งานตอ้ งหม่ันอบรมผ้ปู ฏิบัติงานในความรับผดิ ชอบใหท้ ราบถงึ มาตรฐาน
การกอ่ สรา้ งและมาตรฐานความปลอดภัย โดยใหป้ ฏิบตั ติ ามมาตรฐานฯดังกลา่ ว
อย่างเคร่งครัด

๒-๒

๓.๕ ผูค้ วบคมุ งานตอ้ งเอาใจใสร่ ะมดั ระวังการปฏิบัตงิ านของผ้ปู ฏิบัติงานในความ
ควบคุม อย่างใกลช้ ดิ ตลอดเวลา

๓.๖ ผคู้ วบคุมงานตอ้ งควบคมุ ไมใ่ ห้ผ้ปู ฏบิ ัตงิ านขึน้ ไปรอบนเสาไฟฟา้ โดยทย่ี งั ไมไ่ ด้ทา
การดบั กระแสไฟฟ้า

๓.๗ ผคู้ วบคมุ งานตอ้ งควบคมุ งาน ดแู ลผู้ปฏิบตั งิ านบนเสาตลอดเวลา
๓.๘ ในการตดิ ตงั้ หรือประกอบอปุ กรณใ์ ดๆ ผคู้ วบคุมงานตอ้ งตรวจสอบ ศกึ ษาให้

ละเอียดกอ่ นและเลือกใชช้ นิด ขนาดทีถ่ ูกต้อง ตามมาตรฐานของ กฟภ.
๓.๙ ผูค้ วบคมุ งานตอ้ งคอยระวังอยา่ ใหบ้ คุ คลที่ไมม่ หี น้าที่เกย่ี วข้องเขา้ ไปในบริเวณท่ี

ปฏิบัติงานซึง่ อาจเกดิ อันตรายได้
๓.๑๐ ไม่ควรให้ผปู้ ฏบิ ัติงานซ่งึ กาลังทดลองงานหรอื ไมม่ ปี ระสบการณ์เพียงพอ รับผิดชอบ

หรือปฏบิ ัตงิ านตามลาพงั
๓.๑๑ ในกรณที ่ีผู้ควบคุมงานมคี วามจาเป็นไมส่ ามารถอยคู่ วบคมุ งานได้ ให้มอบหมาย

หนา้ ท่ี ใหแ้ กผ่ ้ใู ดดแู ลแทน ผนู้ น้ั ต้องเป็นพนักงานของ กฟภ. ไมค่ วรเปน็ คนงาน
ควบคุมกันเอง
๓.๑๒ ผู้ควบคมุ งาน จะตอ้ งปฏิบัตติ ัวเป็นแบบอยา่ งท่ดี ีในการปฏบิ ัตงิ านให้เกิดความ
ปลอดภัย

๔. การวดั ระยะเพอ่ื หาตาแหนง่ เสา และการเลง็ แนว
๔.๑ ตอ้ งระมัดระวงั อบุ ตั เิ หตุจากรถยนต์ ทีส่ ญั จรไปมา อาจถกู เฉ่ียวชนได้
๔.๒ ขณะปฏิบตั งิ าน ตอ้ งใชก้ รวยยางกน้ั หรือใหค้ นงานทาสัญญาณบอกผขู้ บั ข่รี ถยนต์ท่ี
สัญจรไปมา ขณะทาการวัดระยะ เพอ่ื หาตาแหน่งเสา

๒-๓

๔.๓ ขณะปฏบิ ัติงานควรใช้อุปกรณ์ความปลอดภยั เช่น ธงแดง หรอื กระบองไฟกระพรบิ
เพอื่ ให้สัญญาณกบั รถยนต์ทส่ี ัญจรไปมา

๕. การรายเสา
๕.๑ ตรวจสอบพ้นื ท่ีทีจ่ ะทาการวางเสาไฟ ว่าสามารถวางเสาไฟให้อยู่ในแนวราบกับพื้น
หรือไม่
๕.๒ ควรวางเสาไฟ ให้อย่หู า่ งจากขอบถนน หรือทางเดินเพ่ือป้องกันอุบตั เิ หตุ จากรถยนต์
หรือจกั รยานยนต์ของบุคคลภายนอก มาชนเสาไฟทว่ี างอยูก่ บั พื้น
๕.๓ ขณะทาการยกเสาไฟลงจากรถเทรลเลอร์ขนส่งเสา จะต้องทาการวางกรวยยาง
ปอ้ งกันการเกิดอบุ ตั ิเหตุด้วยทุกครงั้
๕.๔ กาชับใหผ้ ู้ปฏบิ ตั งิ านระวังเก่ียวกับอุบตั เิ หตทุ อี่ าจจะเกิดขึน้ กบั ตัวผปู้ ฏบิ ัติงาน ใน
การวางเสาไฟ เชน่ อาจถูกเสาไฟฟา้ ทบั นิ้วมือ หรอื เท้า

๖ การขุดหลมุ ปักเสา
๖.๑ การขุดหลุม
๖.๑.๑ ในกรณใี ช้รถขดุ หลุม ผปู้ ฏิบัตงิ านทุกคนจะตอ้ งอยูใ่ ห้ห่างจากสว่านของรถที่
ใชข้ ุดหลมุ ซ่ึงกาลังทางาน
๖.๑.๒ หลุมทกุ หลมุ ท่ขี ุดไว้ หากยังไมได้ปกั เสาในขณะนั้น ต้องทาการปดิ ก้ันไว้
เพ่อื ป้องกันไมใ่ หค้ นหรือรถตกลงไป
๖.๑.๓ ผปู้ ฏบิ ตั ิงานท่ีไม่มหี น้าท่ีเก่ียวข้องกับการปกั เสา จะตอ้ งอยูใ่ ห้หา่ งจาก
บริเวณทก่ี าลังปฏิบัติงาน

๒-๔

๖.๑.๔ ผ้คู วบคุมงานตอ้ งพิจารณาการจอดรถ การใช้สลงิ และเคร่ืองประกอบอ่นื ๆ
ในการ ปกั เสา ให้อยู่ในสภาพที่ปลอดภยั

๖.๑.๕ เม่อื ปักเสาลงหลมุ แล้ว ตอ้ งกลบหลุมและกระทุ้งดนิ โคนเสาใหแ้ นน่ เพื่อ
ปอ้ งกันการเอียงและลม้

๖.๒ การปกั เสา ระหว่างหรือใกลส้ ายไฟทม่ี กี ระแสไฟอยู่ เสาหรือรถสว่านอาจจะไป
สมั ผัสสายไฟ อาจก่อให้เกดิ อันตรายได้ ตอ้ งใชค้ วามระมดั ระวงั เป็นพิเศษ ดงั น้ี
๖.๒.๑ ใหต้ ัดกระแสไฟฟา้ หรือใชอ้ ุปกรณ์ฉนวนคลมุ สายไฟฟา้ หรอื เสา
ไฟฟ้าไว้ หรือใช้เครื่องมอื ดึงสายไฟฟ้าให้ห่างออกไป
๖.๒.๒ ตัวถังของรถสว่านทใ่ี ช้ปักเสานนั้ จะต้องตอ่ สายลงดิน
๖.๒.๓ ผูป้ ฏิบตั ิงานทุกคน จะต้องไมส่ มั ผสั สว่ นหนึ่งส่วนใดของรถขณะยนื อย่บู น
พนื้ ดิน จนกว่าจะปกั เสาเสร็จเรียบรอ้ ย หรอื รู้ใหแ้ น่ชัดว่ารถหรือเครือ่ งมือ
ไมไ่ ด้สัมผัสสายไฟ
๖.๒.๔ ขณะทฝ่ี นกาลงั ตก จะต้องไมป่ กั เสา ระหว่างสายไฟหรือใกล้สายไฟ

๗. การประกอบคอน/ติดอุปกรณป์ ระกอบหวั เสา
๗.๑ ปฏิบตั งิ านผคู้ วบคุมงานจะต้องชี้แจงใหผ้ ูป้ ฏิบัติงานไดท้ ราบถงึ ข้ันตอนการ
ประกอบ/ติดตง้ั อปุ กรณ์ประกอบ อย่างชัดเจน
๗.๒ กอ่ นขนึ้ ปฏิบัติงานใหต้ รวจสอบสภาพเสาและบริเวณโคนเสาโดยรอบ หากเห็นว่าไม่
มน่ั คงแขง็ แรงเพยี งพอใหใ้ ช้รถเครนช่วยประคองเสา
๗.๓ ผปู้ ฏบิ ตั งิ านท่อี ยโู่ คนเสาไฟ จะต้องสวมหมวกนิรภยั ป้องกันทุกครง้ั เพราะอาจมีนอ๊ ต

หรือแหวน หรอื อืน่ ๆ ตกลงมา ทาใหไ้ ด้รับอนั ตรายได้

๒-๕

๘. การพาดสาย / รื้อถอนสาย
๘.๑ การปฏิบัติงานพาดสายให้ตรวจสอบสายไฟใกล้เคียงใหแ้ นช่ ดั ว่า ยงั มีกระแสไฟฟ้า
ไหลอย่หู รอื ไม่
๘.๒ ใหผ้ ู้ควบคมุ งานระมดั ระวังและเอาใจใส่ในการปฏิบัติงานของผปู้ ฏบิ ัติงาน อย่าง
ใกลช้ ิด

๙. การดับไฟปฏบิ ตั ิงาน
๙.๑ หลกั ปฏิบัติเพอ่ื ความปลอดภัยขณะทางานเกย่ี วกับสายไฟฟ้า
- ปลดสวติ ซ์ตดั ตอนออกใหห้ มดทกุ สาย
- ติดป้ายอนั ตรายแจ้งวา่ พนักงานกาลังปฏิบัตงิ าน หา้ มสบั สวติ ซ์เป็นอันขาด
- ตรวจสอบให้แน่ใจวา่ ยงั มแี รงดันไฟฟ้าอยูห่ รอื ไม่ดว้ ยเคร่อื งตรวจสอบแรงดนั ไฟฟา้
- ให้ต่อลงดนิ แล้วลัดวงจรเข้าด้วยกันทกุ สาย
- ถา้ มสี ายไฟฟา้ อ่ืนอยู่ใกล้ๆให้ใช้แผ่นฉนวนครอบสายป้องกนั การสมั ผัส
๙.๒ หลกั ปฏบิ ัติเพ่อื ความปลอดภัยเมอื่ ทางานเกี่ยวกับสายไฟฟ้าเสรจ็ แล้ว
- ให้ช่างสายรื้อถอนฉนวนครอบสายออก ปลดชดุ ตอ่ สายลงดนิ ซง่ึ ลัดวงจรไว้ออกให้
หมด
- ใหช้ ่างสายรายงานให้หัวหน้าหน่วยงานทราบ
- หัวหน้าหน่วยงานหรอื เจ้าหนา้ ท่ีผู้รบั ผิดชอบปลดป้ายแจง้ อันตรายออกแลว้
สบั สวติ ซ์

๑๐. การระดมดบั ไฟปฏิบตั งิ าน
การระดมชุดดับไฟปฏบิ ัตงิ านทกุ ครั้งตอ้ งปฏิบัติดงั น้ี
๑๐.๑ ก่อนปฏิบัตงิ าน

๒-๖

๑๐.๑.๑ ตอ้ งแต่งต้งั ผปู้ ระสานงาน ทาหน้าที่ประสานงาน ทาความเข้าใจแผนงานท่ีจะ
ปฏิบัติ และชี้แจงหนา้ ทีข่ องแต่ละคนใหท้ ราบอย่างชดั เจน ในกรณมี ีชุดปฏบิ ัติงานหลายชดุ ใหม้ ีผู้สัง่
การคนเดยี ว เพอ่ื ป้องกนั การสับสน ผิดพลาด และในการประสานงานหลายชดุ งานให้ส่งั งานผา่ นวิทยุ
ส่ือสาร (Radio communication) เปน็ หลกั

๑๐.๑.๒ ตรวจสอบหาจุดเส่ียง หรือจุดอนั ตรายต่างๆ ที่อาจก่อใหเ้ กดิ อบุ ัตเิ หตใุ นการ
ปฏิบตั งิ าน เช่น เสามสี ภาพเกา่ เอยี ง มีรอยแตกรา้ ว จุดต่อสายแรงตา่ มีเทปพันสายหรอื ไม่ เปน็ ต้น
โดยใชแ้ บบตรวจสอบหาจุดอันตรายในการปฏบิ ตั งิ าน (Job Hazard Plan แบบฟอรม์ ที่ SB1-F01-
5602)

๑๐.๑.๓ ตรวจสอบอปุ กรณค์ มุ้ ครองความปลอดภัยสว่ นบคุ คล (PPE) อปุ กรณ์ความ
ปลอดภยั เช่น ไม้ชักฟิวส์, Voltage detector , Short Unit เป็นต้น รวมถึง ยานพาหนะวา่ มีสภาพ
สมบรู ณพ์ ร้อมที่จะใช้งานหรอื ไม่

๑๐.๑.๔ ให้ Safety talk อย่างนอ้ ย ๑๐ นาทีเปน็ การเตรียมความพรอ้ มของพนักงาน
หรือคนงานให้มีความตระหนักถงึ อบุ ตั ิเหตุทีอ่ าจจะเกิดข้ึนในการปฏบิ ตั ิงาน

๑๐.๑.๕ ให้มกี ารตรวจสอบ Switching Diagram ของระบบจาหน่าย หรอื ระบบส่ง
ระหวา่ งศนู ย์ควบคมุ การจ่ายไฟ กับสถานไี ฟฟ้า , การไฟฟ้าในพ้ืนทป่ี ฏิบตั ิงาน โดยให้ ชุดปฏิบัติงาน
กอ่ สรา้ ง ชดุ แกไ้ ขไฟฟ้าขัดข้อง พนักงาน E/O หรือพนักงานทเ่ี กี่ยวข้องต่างๆ มีความเขา้ ใจแผนผัง
Switching Diagram รวมถงึ ขน้ั ตอนการ Switching ทถ่ี กู ตอ้ งตรงกัน

๑๐.๑.๖ เมือ่ ดับไฟแล้วตอ้ งตรวจสอบว่ามกี ระแสไฟฟ้าหรอื ไม่ โดยใช้ Voltage
Detector ทาการตรวจสอบ และเมื่อแนใ่ จแลว้ วา่ ไฟฟา้ ดบั แน่นอนแล้ว ให้ทาการตดิ ตัง้ ชดุ ตอ่ สายลง
ดินสองชดุ ระหวา่ งจดุ ปฏิบตั ิงานทกุ ครั้ง

๒-๗

๑๐.๒ ขณะปฏิบตั งิ าน
๑๐.๒.๑ ผู้ปฏิบัตงิ านตอ้ งสวมใส่อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยสว่ นบคุ คล (PPE)

และใชอ้ ุปกรณ์ความปลอดภัยให้ถูกต้องครบถ้วนตามมาตรฐานท่ี PEA กาหนดทุกคร้งั
๑๐.๒.๒ ผคู้ วบคุมงานตอ้ งควบคมุ งานอย่างใกล้ชิดตลอดเวลาทป่ี ฏิบตั งิ าน
๑๐.๒.๓ ผปู้ ระสานงานตอ้ งติดตามการปฏิบตั ิงานในภาพรวม ให้เป็นไปตามแผน อยู่

ในขอบเขตงานทก่ี าหนด รวมถงึ ประสานงานส่วนที่เกีย่ วข้องอน่ื ๆ ใหป้ ฏิบตั ิงานตามขอบเขต และแผน
ทกี่ าหนด

๑๐.๓ หลงั ปฏิบตั งิ าน
๑๐.๓.๑ ผคู้ วบคมุ งานตอ้ งตรวจสอบความเรียบร้อยของงานวา่ ถกู ตอ้ งตามมาตรฐาน

และครบถว้ นตามที่ไดร้ บั มอบหมาย และตรวจสอบว่าพนักงาน หรือคนงานทีอ่ ยู่ในความรับผดิ ชอบ
ลงจากเสา หรือออกจากจุดปฏบิ ัติงานครบทุกคน จึงปลดชดุ ต่อสายลงดินในบริเวณส่วนท่ีตน
รับผิดชอบ และแจ้งให้ผู้ประสานงานทราบ

๑๐.๓.๒ กอ่ นคืนสภาพการจา่ ยไฟ ผปู้ ระสานงานตอ้ งตรวจสอบวา่ ทุกชุดท่ีปฏบิ ัตงิ าน
ปฏบิ ัติงานแล้วเสรจ็ พนกั งาน หรือคนงาน ลงจากเสา หรือออกจากจดุ ปฏิบตั งิ านครบทุกคน และ
ปลดชุดต่อสายลงดินออกครบทกุ จุดแล้ว รวมถงึ ตรวจสอบความเรยี บรอ้ ยของงานท้ังหมดว่าถกู ต้อง
ตามมาตรฐาน และเปน็ ไปตามวตั ถปุ ระสงค์ตามแผนทก่ี าหนด

หมายเหตุ อ้างอิงตามบันทึกท่ี กมภ.(วก) ๖๓๙/๒๕๕๖ ลว.๑๘ เม.ย.๒๕๕๖
เรอ่ื งมาตรการปอ้ งกนั อุบตั ิเหตุในการปฏิบัตงิ าน

๒-๘



บทท่ี ๓
ความปลอดภยั ในงานบารงุ รกั ษา

๑. การตัดต้นไม้
มีขนั้ ตอนวธิ กี ารปฏิบัติงานเพอื่ ความปลอดภัยดังนี้
๑.๑ จอดรถใหเ้ หมาะสม ถ้าเป็นบรเิ วณขา้ งทางหรอื ไหล่ทางใหต้ ิดตง้ั กรวย สญั ญาณไฟ
กระพรบิ และปา้ ยแจ้งเตือนการปฏบิ ตั ิงานบนถนนหรือไหลท่ างตามแบบมาตรฐาน
๑.๒ ต้องแตง่ กายให้เหมาะสมสวมใสอ่ ุปกรณป์ อ้ งกันอนั ตรายส่วนบคุ คล(PPE) ใหค้ รบถ้วน
ก่อนปฏบิ ัติงานทกุ คร้งั
๑.๓ ควรตรวจสอบเครือ่ งมือตัดทุกชนดิ ใหม้ ีความคมอยู่เสมอและตดิ แน่นกับดา้ มถอื
๑.๔ กอ่ นตัดตน้ ไมต้ ้องตรวจดูสงิ่ ทีอ่ าจทาให้เกดิ อนั ตราย เชน่ รังผง้ึ ,รังมด หรือกงิ่ ไม้อยู่
ใกล้สายไฟแรงสงู เกนิ ไปอาจเกิดอันตรายไดก้ ใ็ ห้ใชว้ ิธดี บั ไฟฟา้ กอ่ นหรือให้หนว่ ย
ฮอทไลนท์ าหรอื นาฉนวนครอบสาย(Conductor cover) ครอบสายไฟฟ้าก่อน
๑.๕ ก่อนปีนขึ้นไปยนื บนกง่ิ ไมต้ ้องตรวจสอบให้แนใ่ จเสียกอ่ นว่ากิง่ ไม้สามารถรับนา้ หนกั
ตัวเองได้
๑.๖ หากใชบ้ ันไดช่วยทางาน เม่ือพาดบนั ไดแลว้ ให้ผกู ปลายบนั ไดไว้กับต้นไม้ดว้ ย เพอื่
ป้องกันบันไดเลอื่ นล้ม
๑.๗ ขณะยนื บนบนั ได หรอื บนก่งิ ไม้ กอ่ นลงมอื ตัดตน้ ไม้ใหใ้ ชส้ ายกันตกคลอ้ งกบั กิ่งไมท้ ่ี
มน่ั คงแขง็ แรง แต่ถ้ากรณไี ม่มสี ายกนั ตกหรือใชส้ ายกันตกไม่สะดวก เนอื่ งจากกง่ิ ไม้
ที่จะคล้องอยู่ห่างออกไปก็ให้ใช้เชอื กมนลิ าขนาดเส้นผา่ ศูนยก์ ลางไมน่ อ้ ยกว่า
12 มม. (1/2นิว้ ) ผกู เปน็ เงื่อนคลอ้ งรอบเอว และนาปลายเชอื กอีกขา้ งหน่ึงไปผูกกบั กิ่ง
ไม้ท่ีมั่นคงแข็งแรง

๓-๑

๑.๘ จะต้องระลึกไวเ้ สมอว่า แนวสายไฟทีอ่ ยู่ใกลต้ ้นไมย้ งั มกี ระแสไฟไหลอยจู่ นกวา่ จะ
ได้ตอ่ สายลงดนิ

๑.๙ เมือ่ จะตัดสว่ นหนงึ่ สว่ นใดของต้นไม้ ซ่ึงใกลก้ ับสายไฟท่มี แี รงดันเกนิ กวา่ 300 โวลท์
จะต้องใชเ้ คร่อื งมือท่ีเปน็ ฉนวนหรือสวมถุงมือยางทุกครั้ง

๑.๑๐ เลือกทิศทางการล้มของต้นไม้ หากเหน็ ว่าต้นไม้ท่โี คน่ อาจล้มทับถูกทรัพย์สนิ ที่อยู่
ใกล้เคยี งกใ็ ห้ลดิ ใบ ก่ิง และกา้ น ออกตามความเหมาะสม ก่อนทาการโคน่ ต้นไม้

๑.๑๑ ในกรณีท่ตี ัดกิง่ ไม้ทเี่ ห็นวา่ อาจจะหล่นถกู สายไฟ จะตอ้ งใช้เชอื กช่วยดึงก่ิงไมน้ ั้นให้
พน้ จากแนวสายไฟฟา้

๑.๑๒ ถ้าเหน็ วา่ กิ่งไม้อาจตกลงมาขวางทางและเป็นอันตรายต่อผูท้ ี่สัญจรไปมา ให้ตดิ
ปา้ ยกั้นถนนช่ัวคราว จนกระทง่ั ตดั กิ่งไม้นัน้ เสรจ็

๑.๑๓ ไม่ควรตดั ก่ิงไมท้ ี่อยู่เหนือตัวข้นึ ไป นอกจากไม่มที างเลีย่ ง และเม่ือข้ึนไปแล้วหากมี
กิง่ ไม้แห้งตายควรตดั ออกเสียก่อน

๑.๑๔ ไม่ควรโยนเครื่องมอื ขน้ึ หรือลงจากต้นไม้ ควรใช้เชอื กดงึ ขน้ึ หรอื หย่อนลง
๑.๑๕ ไมบ้ างชนดิ เช่น กอไผ่หรอื ทางมะพรา้ ว จะตอ้ งตดั ใหม้ ีระยะห่างจากสายไฟจนแน่ใจ

ว่าจะไม่มาถกู สายไฟได้เมอ่ื มลี มพัด

๓-๒

๑.๑๖ จะตอ้ งตัด ลดิ รานกง่ิ ไม้ใหอ้ ยหู่ า่ งจากสายไฟ โดยมีระยะห่างตามตารางข้างท้ายนี้

ระยะหา่ ง (เซนติเมตร)

ระยะห่างจากสายไฟ แรงดนั ตา่ แรงดนั สูง แรงดนั สงู
230- 460โวลท์ 11,22,33 69

กโิ ลโวลท์ กิโลโวลท์

ถงึ ยอดของต้นไม้ 60 210 380

ถึงดา้ นขา้ งของตน้ ไม้ 180 240 380

ถึงปลายก่งิ ของตน้ ไม้ซึง่ 150 ละเวน้ ละเว้น

ครอ่ มสายไฟ

ถงึ ลาต้น 90 ละเวน้ ละเวน้

๒. งานเชอื่ มสายแรงสงู
๒.๑ ก่อนท่จี ะปฏิบัตงิ านเช่ือมสายแรงสงู โดยไมด่ ับไฟ ตอ้ งแจง้ ศนู ย์จา่ ยไฟ หรือสถานี
จา่ ยไฟแลว้ แต่กรณี ให้ทาการ Off Auto หรือ Manual สวิตชเ์ บรกเกอร์ Feeder ที่
ปฏิบัตงิ านทุกครั้ง และหลงั จากเสร็จงานต้องแจ้งคนื สภาพโดยทันที
๒.๒ กอ่ นปฏบิ ัติงานตอ้ งทาการปลด Load ด้านแรงสงู ของระบบจาหนา่ ยท่จี ะทาการ
เช่อื มออกให้หมด และปลด Load หม้อแปลง ออกให้หมดทุกเฟส เพ่ือป้องกนั
กระแสไฟฟ้าไหลยอ้ นกลบั ผ่านขดลวดหมอ้ แปลงมายงั สายไฟเฟสท่ยี งั ไมไ่ ด้เช่ือม
อกี 2 เส้น

๓-๓

๒.๓ การคลสี่ ายลีดออก ตอ้ งระมัดระวังเป็นอย่างย่ิง และขณะตัดทป่ี ลายสาย ถา้ ทาไม่ดี
สายลดี จะดดี ขนึ้ ไปถกู สาย Main ท่มี ไี ฟได้ ใหใ้ ช้ Conductor cutter with
Insulated handle ทีก่ ฟภ.จัดใหต้ ดั ปลายสายลดี

๒.๔ การเชอื่ มสายตน้ ทางแยกท่ไี มม่ ี Drop out fuse cut out ใหป้ ลด Fuse holder ออก
จากDrop out ท่ตี ้นหมอ้ แปลงออกกอ่ น ถา้ หากไมป่ ลด Fuse holder ของ Drop
out ออกให้หมด เม่อื เชื่อมสายเฟสใดเฟสหนึ่งก่อนแล้ว ปลายสายเส้นท่ียงั ไมไ่ ด้
เชอ่ื ม จะมไี ฟยอ้ นมาจากหม้อแปลง ถา้ ไปสัมผสั ถูกจะไดร้ ับอันตรายได้

๒.๕ การเชอ่ื มสายตน้ ทางแยกทีม่ ี Drop out fuse cut out อยู่ในไลน์ จะต้องปลด Fuse
holderออกจาก Drop out กอ่ นทง้ั 3 เฟส แลว้ จึงเช่อื มสายแรงสูงทีละเฟส

๒.๖ ก่อนนา Drop out fuse cut out , Bail Clamp , Hotline Clamp ขน้ึ ไปตดิ ตง้ั
จะตอ้ งทา Compound ท่หี น้าสมั ผัสทุกครั้ง

๒.๗ ก่อนท่ีจะทาการเชื่อมสายทกุ ครั้ง ควรตรวจดูอุปกรณแ์ ละความเรยี บร้อย แลว้ จงึ ลด
ตัวลงมายนื อยู่ในตาแหนง่ ทสี่ ะดวกและปลอดภยั แลว้ จงึ ปฏิบัติการเชื่อมสายต่อไป

๒.๘ การเช่ือมสายแรงสงู ให้เชอื่ มสายเฟสท่ีอยู่ไกลตวั ผู้ปฏิบตั ิงานกอ่ น สว่ นการปลด
สายใหป้ ลดเฟสท่อี ยู่ใกลต้ ัวผู้ปฏบิ ตั งิ านกอ่ น

๓. งานเปล่ยี นอุปกรณแ์ รงสูงชารดุ
๓.๑ ให้ครอบฉนวนป้องกันสายทม่ี กี ระแสไฟฟ้าข้างเคยี งท่ีผู้ ปฏิบตั งิ านอาจมีโอกาส
สัมผสั
๓.๒ การปฏบิ ตั ิงานให้ใช้เคร่ืองมือและปฏบิ ัติงานตามข้นั ตอนในหนังสอื คู่มอื การ
ปฏิบตั ิงานฮอทไลน์

๓-๔

๔. งานปักเสาแรงสงู
๔.๑ การปฏิบัตงิ านปักเสาตอ้ งใช้ Pole cover และ Conductor cover ทุกครงั้ ท่ี
ปฏบิ ัติงาน
๔.๒ ผ้ปู ฏิบัตงิ านควบคมุ โคนเสาจะต้องสวมถุงมือยางแรงสูงทุกคน
๔.๓ ใหต้ ดิ ตง้ั ชุดสายลงดนิ กบั ตวั ถงั รถปกั เสาลงดินทุกครั้งท่ีปฏิบัตงิ าน

๕. การปฏบิ ัติงานกบั สายเคเบิลใตด้ ิน
๕.๑ การปฏบิ ัตงิ านท่บี ่อพกั สายเคเบลิ ใต้ดิน (Entering Manholes)
๕.๑.๑ การปดิ หรือเปิดฝาบ่อพักสายจะตอ้ งใชข้ อ ชะแลง หรือเครอื่ งมอื อ่ืนๆ ท่ี
แขง็ แรงพอขณะปดิ หรอื เปิดฝา จะตอ้ งระวังอย่าให้มอื อย่ใู ตฝ้ าเป็นอนั ขาด
๕.๑.๒ กอ่ นที่พนกั งานจะลงในบ่อพกั สาย ต้องตรวจสอบใหแ้ นใ่ จวา่ ภายในบ่อน้นั ปราศจาก
แกส๊ พิษหรืออนั ตรายอนื่ ใดทอี่ าจมขี ้นึ ได้ โดยการขออนุญาตปฏบิ ัติงานและการ
ตรวจสอบความปลอดภัยใหเ้ ปน็ ไปตามแบบฟอร์มในคู่มือความปลอดภัยในทีอ่ บั อากาศ
(Confined space) (SB1-B01-5002)และผนงั บน ขา้ ง และตอนล่างของบ่อพักสาย
มคี วามแข็งแรงมั่นคงและปลอดภยั เพียงพอ
๕.๑.๓ ทกุ ครง้ั ทีพ่ นักงานลงในบอ่ พกั สายเคเบลิ ใตด้ ิน จะต้องมีพนักงานอีกคน
หนง่ึ คอยดูแลชว่ ยเหลอื ทป่ี ากบ่อ
๕.๑.๔ การขึน้ ลงบอ่ พกั สายจะตอ้ งใช้บันได ห้ามเหยยี บบนสายเคเบิลใต้ดินหรอื
ทแ่ี ขวนสายเคเบิลใตด้ นิ
๕.๑.๕ การสง่ เครือ่ งมอื และวสั ดุตา่ งๆ ข้นึ ลงบอ่ พักสาย จะต้องใช้ถงุ ผ้าใบหรอื
ภาชนะอื่นๆ ทเ่ี หมาะสม

๓-๕

๕.๒ การปฏบิ ัติงานกบั สายเคเบิลใต้ดินแรงต่า
การปฏบิ ัติงานกับสายเคเบิลใต้ดินแรงตา่ รวมทง้ั การปอกฉนวนห้มุ สาย ตอ้ งตดั กระแสไฟ
ก่อนทจี่ ะลงมือปฏบิ ัติงาน ในกรณีที่ไม่สามารถตัดกระแสไฟได้ จะตอ้ งได้รับอนญุ าตจากผคู้ วบคมุ
งานกอ่ น และใหถ้ อื ปฏบิ ัตดิ ังน้ี
๕.๒.๑ ให้ใช้เครอื่ งมือทดี่ า้ มมฉี นวนหมุ้ และสภาพฉนวนต้องไมม่ รี อยฉีกขาดจนเหน็ ตัวโลหะ

ข้างใน
๕.๒.๒ ใหท้ าทลี ะเสน้ จนเสร็จเรยี บร้อยแลว้ จึงปฏบิ ตั ิงานกับเสน้ อื่นตอ่ ไปไดแ้ ละท่ี

ปลายสายอน่ื ๆ ทยี่ ังไมไ่ ด้ทา จะต้องใชฉ้ นวนห้มุ ไว้ชวั่ คราวในขณะปฏิบตั ิงาน
๕.๒.๓ ขณะปฏิบัติงานจะต้องระวงั อยา่ ทาให้เกดิ ความเสียหายแก่สายไฟเส้นอ่นื ๆ

๕.๓ การปฏบิ ัตงิ านกบั สายเคเบลิ ใต้ดินแรงสูง
๕.๓.๑ การปอกเปลือกห้มุ สายหรือต่อสายทุกครง้ั จะต้องปลดสวิตชต์ ดั จา่ ย

กระแสไฟกอ่ น และจะต้องตรวจสอบใหแ้ นใ่ จว่าไม่มกี ระแสไฟแลว้ จึงจะลง
มือปฏบิ ตั งิ าน

๓-๖

๕.๓.๒ กอ่ นที่จะเคลอื่ นยา้ ยหรอื ปฏบิ ตั งิ านกับสายเคเบิลใต้ดนิ ทีม่ กี ระแสไฟตอ้ ง
ตรวจดูใหล้ ะเอียดว่า มีรอยชารุดบกพรอ่ งหรอื ไม่ และการเคลอ่ื นย้ายตอ้ ง
ทาดว้ ยความระมดั ระวงั อย่าใหส้ ายกระแทกหรอื งอเกนิ ไป ผ้คู วบคมุ งานตอ้ งควบคมุ
ดูแลการปฏบิ ตั งิ านนีเ้ ปน็ พิเศษ

๕.๓.๓ การปฏิบัติงานเลก็ ๆ นอ้ ยๆ ท่ีจาเปน็ เช่น การจับสายเขา้ ทรี่ องรับการ
พนั ซ่อมเปลือกสายทยี่ ังมกี ระแสไฟอยู่ จะตอ้ งปฏิบตั งิ านอย่บู นแผ่นยาง
และใช้ผา้ ห่มยางคลุมสายเส้นอนื่ ทมี่ กี ระแสไฟไว้ และผปู้ ฏิบตั งิ านจะต้อง
สวมถงุ มือยาง โดยสวมถงุ มอื หนงั ทบั ไวด้ ว้ ยทกุ ครง้ั

๓-๗



บทที่ ๔
ความปลอดภยั ในงานฮอทไลน์

๑. งานบารุงรักษาระบบไฟฟ้าด้านฮอทไลน์
๑.๑ จอดรถใหเ้ หมาะสม ถ้าเป็นบรเิ วณข้างทางหรือไหล่ทางให้ตดิ ตั้งกรวย สญั ญาณไฟ
กระพรบิ และป้ายแจ้งเตอื นการปฏบิ ัตงิ านบนถนนหรอื ไหล่ทางตามแบบมาตรฐาน
๑.๒ ให้หวั หน้าหมวดหรือหวั หนา้ ชดุ ฮอทไลน์ พจิ ารณาลักษณะ งานว่าสมควร
ปฏบิ ัติงานดา้ น ฮอทไลน์ ไดห้ รอื ไม่โดยยึดหลกั ความปลอดภัยเปน็ ประการแรก
หากไม่สามารถปฏิบตั งิ านได้ใหช้ แี้ จงผบู้ ังคบั บญั ชาถึงสาเหตุ และหาวธิ ีการท่ี
ปลอดภัยวธิ อี ่ืน เชน่ การดบั ไฟปฏบิ ัติงาน
๑.๓ ให้หัวหน้าหมวดหรือหัวหน้าชดุ ฮอทไลนช์ แ้ี จงลกั ษณะงานและชถ้ี ึงจดุ อนั ตรายให้
ผปู้ ฏิบัตงิ าน ก่อนขึน้ ปฏบิ ตั ิงานทราบทุกครงั้ ตลอดจนใหด้ แู ลและเตอื น
ผู้ปฏิบัติงานบนเสาไม่ให้เผลอตัวปฏิบัตงิ านในสภาพที่ล่อแหลมตอ่ การเกดิ อุบตั ิเหตุ

๒. ลักษณะงานท่ีมีขอ้ จากัดเนอื่ งจากสภาพท่ีไมป่ ลอดภยั ไม่สมควร ปฏบิ ตั งิ าน
โดยวิธีฮอทไลนม์ ดี งั น้ี
๒.๑ การเช่อื มสายแรงสูงท่มี ีหลายวงจรสลับซบั ซ้อน
๒.๒ ในการย้ายสายแรงสงู เพอ่ื เปล่ยี นไม้คอนสายให้แก้ Tie wire ออกจากลกู ถ้วยทกุ
คร้งั (หา้ มยกท้ังลูกถว้ ย)
๒.๓ หา้ มปฏบิ ัติงานฮอทไลน์ ถา้ ขณะน้ันมเี ครอ่ื งมอื ฮอทไลน์ ไมเ่ พยี งพอ
๒.๔ ห้ามปฏิบัติงาน ฮอทไลน์ ถ้าขณะนน้ั มีอตั รากาลงั ไม่เพยี งพอ

๔-๑

๓. มาตรการป้องกนั อุบตั เิ หตใุ นการปฏบิ ัติงานเก่ียวกับฮอทไลน์
๓.๑ หา้ มเช่ือมอปุ กรณข์ ดลวด (หมอ้ แปลง , CT , VT) , Capacitor , ลอ่ ฟ้าแรงสงู กับ
สายไฟทมี่ ีไฟโดยตรง ยกเว้นงานท่มี หี ลกั เกณฑ์หรือมาตรการอ่นื ๆ มาปอ้ งกันอบุ ตั เิ หตุ
๓.๒ ให้พนักงานฮอทไลน์ใชอ้ ุปกรณป์ ้องกนั ใหค้ รบและแตง่ เคร่ืองแบบฮอทไลนใ์ ห้
ถกู ตอ้ งตามระเบียบทั้งผ้ทู ่ขี ึ้นปฏบิ ัตงิ านฮอทไลนบ์ นเสา ในกระเช้าฮอทไลน์ และผทู้ ี่
ปฏิบัติงานอยู่ขา้ งล่าง
๓.๓ ให้ทาการครอบ Conductor cover ให้มจี านวนมากพอทจ่ี ะคลุมสายไฟทม่ี ีอยู่ใน
บริเวณใกลเ้ คียงทผ่ี ู้ปฏิบัติงานอาจมีโอกาสสัมผัสไดใ้ หห้ มด
๓.๔ หัวหน้าชุดและ พชง. ท่ปี ฏิบตั ิงานอยทู่ พ่ี ื้นดนิ จะต้องคอยช่วยเหลือพนกั งานท่ีอยู่
บนเสาตลอดเวลา หากเห็นว่าพนักงานท่ีอยบู่ นเสาปฏิบตั งิ านในลักษณะทอี่ าจจะ
เกดิ อนั ตรายได้ กช็ ว่ ยเตือนเพ่ือไมใ่ หพ้ นกั งานท่ีอยู่บนเสา เผลอตวั ปฏบิ ตั งิ านใน
สภาพทลี่ อ่ แหลมต่อการเกิดอบุ ัตเิ หตุ
๓.๕ ห้ามผู้ทไ่ี ม่เคยฝกึ การอบรมหลกั สตู รการเชอื่ มสายไฟแรงสงู โดยวธิ ไี ม่ดับไฟขนึ้ ไป
ปฏบิ ัตงิ านหรือชว่ ยปฏิบตั ิงาน เช่อื มสายแรงสงู โดยไมด่ บั ไฟ
๓.๖ ใหพ้ นกั งานชา่ งเชื่อมสายไฟแรงสูงโดยไม่ดับไฟ ศึกษาทบทวนข้ันตอนและวธิ ี
ปฏบิ ตั งิ านเช่ือมสายดังกลา่ ว ตามข้ันตอนและวธิ กี ารทถี่ ูกต้องตามท่ไี ด้รับการ
ฝึกอบรมมาแล้วและถา้ มีขนั้ ตอนหรือวธิ ีการปฏิบัตงิ านดังกลา่ วประการได้ทีย่ ังไม่
เข้าใจชดั หรอื ไม่มั่นใจว่าถูกตอ้ งกข็ อให้หารอื กบั ผู้บังคับบญั ชา ขอใหห้ น่วยฮอทไลน์ท่ี
เขตหรอื หนว่ ยฮอทไลน์ กฟจ. มาแนะนา หรือฝึกเพิ่มเตมิ ให้
๓.๗ ในการตดิ ตั้งหรอื ประกอบอุปกรณ์ใด ๆ พนักงานช่างต้องตรวจสอบและศึกษาให้
ถอ่ งแท้เสียก่อน โดยให้เลือกผลิตภณั ฑ์ชนดิ และขนาดทีถ่ กู ตอ้ งไปตดิ ต้ัง

๔-๒

๓.๘ ในกรณีท่จี าเป็นไมส่ ามารถดบั ไฟระบบจาหนว่ ยขา้ งเคียงได้ให้มคี วามระมดั ระวัง
เป็นพิเศษ ใช้อุปกรณ์ป้องกันอย่างรดั กมุ หรอื ใหห้ น่วยฮอทไลนด์ าเนนิ การใหซ้ ่ึงมี
รายละเอียดทีเ่ กีย่ วข้องดงั นี้
- พนักงานจะต้องไมส่ ัมผสั ถังหมอ้ แปลงหรอื ยนื บนหม้อแปลงในขณะท่ี
ปฏิบตั ิงานใกลแ้ นวสายซงึ่ ยังมกี ระแสไฟฟา้
- เวลาข้นึ ไปปฏิบตั งิ านบนน่ังร้านหม้อแปลง ให้ระมดั ระวังการล่นื ล้มเพราะ
อาจจะเหยียบน้ามันซ่งึ มักจะหกเปอ้ื นหรอื รั่วซมึ อยู่บนนัง่ รา้ นหมอ้ แปลง

๓.๙ ในการปฏบิ ัติงานฮอทไลน์โดยใชอ้ ุปกรณ์ทป่ี ระกอบเปน็ ชุด ให้ทา การตรวจสอบ
กอ่ นนา ขึน้ ใช้งาน เช่น ทดลองประกอบใช้งาน ตรวจจุดตอ่ ตา่ ง ๆ พร้อมทาความ
สะอาด และเมอ่ื ใช้งานเสร็จแลว้ ใหน้ าชดุ อุปกรณด์ ังกลา่ วลงมาถอดบนพนื้ ดนิ หาก
ไมส่ ามารถนา ลงมาถอดได้ก็ให้ถอดแยกบนเสาดว้ ยความระมัดระวัง

๓.๑๐ ในการปฏบิ ัตงิ านเก่ยี วกบั ฮอทไลน์โดยทว่ั ไป ให้ปฏบิ ัตดิ ังนี้
- ให้ทาการครอบฉนวน (Conductor cover ) ให้มีจานวนมากพอทจี่ ะคลุม
สายไฟท่ีมอี ยู่ในบริเวณใกล้เคียงท่ีผปู้ ฏบิ ตั ิงานอาจมีโอกาสสมั ผสั ได้ให้หมด
- หวั หนา้ ชดุ และ พชง. ที่ปฏิบัตงิ านอยพู่ น้ื ดนิ จะตอ้ งคอยชว่ ยดแู ลพนักงานท่ี
อย่บู นเสาตลอดเวลา หากเหน็ ว่าพนักงานท่ีอยู่บนเสาปฏิบตั ิงานในลกั ษณะ
ท่อี าจจะเกิดอันตรายได้ ก็ชว่ ยเตอื นเพื่อไม่ใหพ้ นักงานท่ีอยู่บนเสา เผลอตวั
ปฏิบัติงานในสภาพท่ีลอ่ แหลมตอ่ การเกดิ อุบตั เิ หตุ

๓.๑๑ ใหใ้ ชเ้ คร่อื งมือหรืออุปกรณฮ์ อทไลน์ทีต่ รงกบั ลกั ษณะงานทไ่ี ด้ออกแบบไว้
โดยเฉพาะเทา่ น้นั หา้ มใชห้ รอื ดดั แปลงอปุ กรณ์อ่นื มาใช้แทน เพราะอาจทา ให้เกิด
ผดิ พลาดได้

๔-๓

๓.๑๒ หากจะทาการแกไ้ ขหรอื ดัดแปลงเครอื่ งมอื ฮอทไลนเ์ พ่อื ให้เกดิ ความสะดวกและ
เหมาะสมกับสภาพการทางาน ใหจ้ ัดสง่ รายละเอียดหรือเครือ่ งมอื ทจ่ี ะดดั แปลงมา
ให้ กมภ. พจิ ารณาตรวจสอบและทดลองสภาพการทางาน หากใชไ้ ดผ้ ลดมี ี
ความปลอดภัยเพยี งพอแลว้ กมภ. จะแจ้งให้ทราบเพ่ือนาไปปฏบิ ตั งิ านไดต้ อ่ ไป

๓.๑๓ ให้ถือปฏบิ ัตติ ามระเบียบวิธีการงานด้านฮอทไลน์โดยเคร่งครัด หา้ มปฏบิ ัติงานนอก
วิธกี ารทีเ่ คยไดร้ ับการฝึกมา และหา้ มปฏิบัติงานขา้ มข้ันตอนการทางานโดยเดด็ ขาด

๓.๑๔ กอ่ นข้นึ เสาปฏิบัตงิ าน ให้ตรวจสอบลวดกลม ตาแหนง่ ของสายไฟกับลูกถ้วยด้วย
กล้องส่องทางไกลก่อน หากพบสภาพท่จี ะเป็นอนั ตรายในการปฏิบตั ิงานแบบฮอทไลน์
ใหป้ ฏบิ ัตงิ านโดยวิธดี ับไฟ หากพบว่าสภาพลวดกลมชารดุ แต่เห็นว่ายงั สามารถ
ปฏบิ ตั งิ านดว้ ยวิธีฮอทไลนไ์ ด้ ก็ให้ปฏิบัตงิ านดว้ ยความระมดั ระวงั เป็นพิเศษ

๓.๑๕ เมอื่ ข้ึนปฏบิ ตั ิงานบนเสาแลว้ ใหต้ รวจสอบลูกถ้วยเฟสท่ีสงสัยดว้ ยตาเปล่ากอ่ นหาก
พบว่าลกู ถว้ ยชารดุ อาจเป็นอนั ตรายต่อการปฏบิ ัติงาน ให้ครอบครอสอาร์มคฟั เวอร์
ไวก้ อ่ นแล้วใชไ้ วทท์ องคู่คา้ สายไว้ ขณะหมนุ ปากไวท์ทองจบั สายใหป้ ฏบิ ัตดิ ว้ ย
ความระมดั ระวังเป็นพเิ ศษ

๓.๑๖ ให้ถือปฏบิ ัตติ ามระเบยี บวิธีการทางานดา้ นฮอทไลน์อย่างเคร่งครัด ห้ามปฏบิ ตั งิ าน
นอกวธิ กี ารทีเ่ คยได้รับการฝึกอบรม และหา้ มปฏบิ ตั งิ านขา้ มข้นั ตอนการทางานโดย
เด็ดขาด

๔-๔

4.มาตรการป้องกนั อุบัตเิ หตุในการปฏิบตั งิ านเชอื่ มสายล่อฟา้ แรงสูงร่วมกบั ชดุ Load

Break
Switch (SF6) และการเช่อื ม Voltage Transformer (VT) โดยวธิ ฮี อทไลน์กระเช้า
๔.๑ ให้ดาเนนิ การตดิ ตง้ั เฉพาะล่อฟา้ แรงสูงใหมท่ ี่ยังไมเ่ คยผ่านการตดิ ต้งั ใช้งานในระบบ
จาหนา่ ยมาก่อน
๔.๒ กอ่ นการปฏบิ ตั งิ านทุกคร้ังต้องตรวจสอบสภาพทวั่ ไของอุปกรณล์ อ่ ฟ้าแรงสงู ทจี่ ะนาข้ึน
ไปตดิ ตงั้ วา่ อยู่ในสภาพพร้อมใชง้ านหรอื ไม่ และใช้เคร่อื งวดั (Mega ohm meter) เพ่ือ
ทาการตรวจสอบการลัดวงจรภายใน โดยคา่ ความตา้ นทานท่ีวัดได้ ตอ้ งไมน่ อ้ ยกว่า ๑๐๐
Giga ohms
๔.๓ ให้ทดสอบโดยนาสายลดี เชอื่ มกับไลน์เมนโดยใชเ้ ครื่องมือ Wire holding stick เป็น
เวลา ๑๐ วนิ าที และรอการคายประจุ (Discharge) อย่างน้อย ๓ – ๕ นาที แลว้ จงึ ทา
การเชื่อมสายจริง
๔.๔ ใหใ้ ช้แผ่นผ้ายางฉนวน (Insulating Rubber Blanket Eyelet Style) คลมุ ครอบ
ลอ่ ฟา้ แรงสงู กอ่ นทาการเชื่อมสายเข้าระบบ
๔.๕ เชอ่ื มสายกบั ล่อฟา้ แรงสูงใหแ้ น่นสนทิ ในคร้ังเดียว (ห้ามเช่อื มสายในลกั ษณะเขา้ -ออก)
ถ้าจาเปน็ ให้รอการคายประจุ (Discharge) อย่างนอ้ ย ๓ – ๕ นาที หรอื นาสายลดี ไป
สมั ผสั กบั กราวด์จึงเชื่อมสายเขา้ ระบบอกี คร้ัง
๔.๖ เน้นย้าให้พนกั งานฮอทไลน์ ปฏิบตั ิตามหลกั เกณฑ์ ระเบยี บ ข้อบงั คบั หรือวิธีการปฏบิ ตั ิ
ตามทไี่ ดร้ ับการอบรมอยา่ งเคร่งครดั
(อ้างอิงตามบนั ทกึ กมภ.ลว.๓๐ ก.ค.๒๕๕๗ ตอบบนั ทกึ ท่ี ก.๓ กวบ.(บฮ)๑๐๔๘/๒๕๕๗
ลว.๗ ก.ค.๒๕๕๗)

๔-๕



บทที่ ๕
ความปลอดภัยในงานแก้กระแสไฟฟ้าขัดข้อง

๑. การปลด – สับ ดรอปเอาทฟ์ ิวส์ คัทเอาท์ (Dropout Fuse Cutout)
มขี ัน้ ตอนวธิ ีการปฏิบตั งิ านเพ่อื ความปลอดภยั ดงั นี้
๑.๑ จอดรถใหเ้ หมาะสม ถ้าเป็นบรเิ วณข้างทางหรือไหล่ทางให้ติดตั้งกรวย สญั ญาณไฟ
กระพรบิ และป้ายแจ้งเตอื นการปฏบิ ัตงิ านบนถนนหรอื ไหล่ทางตามแบบมาตรฐาน
๑.๒ ต้องแต่งกายใหเ้ หมาะสมสวมใสอ่ ุปกรณ์ปอ้ งกันอนั ตรายส่วนบคุ คล(PPE) ให้ครบถว้ น
ถูกต้องก่อนปฏบิ ตั งิ านทุกครง้ั
๑.๓ จะต้องใช้ไมช้ กั ฟิวสท์ ี่ผ่านการตรวจสอบแล้ว
๑.๔ จะต้องปลดใหค้ รบทกุ เฟส โดยปลดจากเฟสท่ีอย่ไู กลตวั ก่อน แล้วปลดเฟสท่ีเหลอื
ตามลาดับ และเมอ่ื สบั เข้าใหส้ ับเฟสใกลต้ ัวก่อนแลว้ สบั เฟสท่ีเหลือตามลาดับ
๑.๕ ควรปลดดรอพเอาท์ฟวิ ส์คัทเอาท์ เฉพาะเม่ือไม่มีโหลดเทา่ นัน้ ในกรณจี าเป็นต้อง
ปลดขณะมโี หลดให้ใช้โหลดบัสเตอร์ในการปลด
๑.๖ เม่อื ปลดดรอพเอาทฟ์ วิ สแ์ ลว้ ควรแขวนปา้ ย “ ห้ามสบั สวิตซ์เด็ดขาดช่างไฟฟา้ กาลัง
ปฏิบัติงาน ”(แบบเลขท่ี SB5-015/18047) ท่อี ุปกรณ์น้ันๆ
๑.๗ ก่อนการสบั ดรอพเอาท์ฟิวส์คัทเอาท์ ตอ้ งตรวจสอบว่าไม่มีผู้ปฏบิ ตั งิ านอยู่ และควร
พจิ ารณากาหนดขนาดฟิวสล์ ิงค์ ( Fuse Link ) ให้เหมาะสมกบั โหลดและสัมพนั ธ์
(Coordination)กบั อุปกรณ์ปอ้ งกันอ่นื ๆ ด้วย

๕-๑

๒. งานปลด สบั รีโคลสเซอร(์ Recloser)
มขี นั้ ตอนวธิ กี ารปฏิบัติงานเพือ่ ความปลอดภัยดังน้ี
๒.๑ จอดรถใหเ้ หมาะสม ถ้าเป็นบรเิ วณขา้ งทางหรือไหล่ทางใหต้ ิดต้งั กรวย สัญญาณไฟ
กระพรบิ และป้ายแจ้งเตอื นการปฏบิ ัติงานบนถนนหรือไหล่ทางตามแบบมาตรฐาน
๒.๒ ตอ้ งแตง่ กายให้เหมาะสมสวมใสอ่ ุปกรณป์ ้องกันอนั ตรายส่วนบุคคล(PPE) ให้ครบถว้ น
ถกู ต้องกอ่ นปฏบิ ตั ิงานทกุ ครง้ั
๒.๓ ก่อนการปฏิบตั งิ าน ตอ้ งรายงานศนู ยค์ วบคุมจ่ายไฟ (SCADA) (ตง้ั Manual อุปกรณ์
ตน้ ทาง)
๒.๔ ต้งั Non – Reclosing และ Ground Trip Block
๒.๕ สบั สวิตช์ By Pass ของ Reclose
๒.๖ กดปุ่ม Trip Recloser
๒.๗ ดึงหว่ งเหลอื งลงพร้อมปลดสวิตช์ใบมีดด้าน Source และ Load
๒.๘ เมอ่ื ปฏิบัตงิ านกบั รีโคลสเซอรเ์ สรจ็ ให้สับสวิตชใ์ บมีดดา้ น Source และ Load
๒.๙ ดนั ห่วงเหลอื งขึ้น คงสถานะ Non – Reclosing และ Ground Trip Block
๒.๑๐ กดปมุ่ Close Recloser
๒.๑๑ ปลดสวติ ช์ By Pass ของ Recloser
๒.๑๒ คนื สภาวะ Normal – Reclosing และ Ground Trip Block
๒.๑๓ แจ้งศูนยค์ วบคุมจา่ ยไฟเม่ือปฏิบัติงานเสร็จ (ตง้ั Auto อุปกรณ์ ตน้ ทาง)

๓. การปฏิบตั ิงานกบั รีโคลสเซอร์ (Recloser)
๓.๑ จอดรถให้เหมาะสม ถา้ เป็นบริเวณขา้ งทางหรือไหล่ทางให้ติดตง้ั กรวย สญั ญาณไฟ
กระพรบิ และป้ายแจ้งเตอื นการปฏิบัตงิ านบนถนนหรือไหลท่ างตามแบบมาตรฐาน

๕-๒

๓.๒ ต้องแตง่ กายใหเ้ หมาะสมสวมใส่อุปกรณป์ อ้ งกันอันตรายสว่ นบคุ คล(PPE) ใหค้ รบถว้ น
ถูกตอ้ งกอ่ นปฏิบตั งิ านทุกคร้ัง

๓.๓ กอ่ นการปฏิบัติงาน สบั หรือปลดรีโคลสเซอร์ เพ่ือดาเนินการแกไ้ ขหรือทดลอง ตอ้ ง
รายงานศูนย์ควบคมุ การจ่ายไฟรับทราบ ตาแหนง่ การปฏิบัติงาน ให้ชดั เจนและถูกต้อง

๓.๔ การตรวจสอบและเชค็ อปุ กรณป์ ระกอบของรีโคลสเซอรน์ นั้ ต้องสับสวติ ชบ์ ายพาส
(Disconnecting Switch ) กอ่ นแล้วจงึ ส่ังตัดวงจร (Trip ) ทต่ี ูค้ วบคมุ รโี คลสเซอร์
พร้อมปลดสวิตชใ์ บมีด (Disconnecting Switch ) และชอ็ ตกราวดด์ ้านหวั ท้ายของรี
โคลสเซอร์ ก่อนเข้าปฏบิ ัตงิ าน

๓.๕ ตรวจสอบรีโคลสเซอร์ อกี คร้งั วา่ เปิดวงจรจรงิ โดยดจู ากตาแหนง่ ของ Target โชว์
Open แสดงว่ารีโคลสเซอร์เปดิ วงจรแลว้ ส่วนตู้ Control ใหต้ ้งั การทางานแบบ
Manual ไว้

๓.๖ แขวนป้าย “หา้ มสับสวิตซ์เดด็ ขาด ช่างไฟฟ้ากาลังปฏิบัติงาน ”(แบบเลขที่ SB5-
015/18047) ทอี่ ุปกรณน์ ้นั ๆ ขณะปฏบิ ตั ิงาน เพอื่ ป้องกนั การผดิ พลาด

๓.๗ ถ้ารีโคลสเซอร์มเี สียงผดิ ปกติหลงั การสับจ่ายไฟให้ตดั วงจร(Trip) รโี คลสเซอร์ทนั ที
เพอื่ ปอ้ งกนั การระเบิด

๓.๘ ขณะสบั จ่ายไฟผา่ นรีโคลสเซอร์หลงั การล็อคเอาท์ ( Lock Out )ใหร้ ะวงั อันตราย
จากน้ามนั ที่ร้อนอาจพุ่งออกมาจากตัวรีโคลสเซอรไ์ ด้

๓.๙ หลังการดาเนนิ การแกไ้ ขและจ่ายไฟแล้วเสร็จ ให้รายงานศนู ย์ควบคุมการจ่ายไฟ
ใหร้ ับทราบ

๕-๓

๔. การปลด สับ ดสิ คอนเนคต้ิงสวิตซ์ (Disconnecting switch)
๔.๑ จอดรถใหเ้ หมาะสม ถ้าเป็นบรเิ วณข้างทางหรอื ไหล่ทางให้ติดต้ังกรวย สญั ญาณไฟ
กระพรบิ และป้ายแจง้ เตอื นการปฏิบตั งิ านบนถนนหรือไหลท่ างตามแบบมาตรฐาน
๔.๒ ตอ้ งแต่งกายให้เหมาะสมสวมใส่อุปกรณ์ปอ้ งกันอันตรายส่วนบคุ คล(PPE) ใหค้ รบถ้วน
ถกู ต้องกอ่ นปฏบิ ัตงิ านทุกครง้ั
๔.๓ ใช้ไม้ชักฟิวสท์ ผ่ี ่านการตรวจสอบแล้ว
๔.๔ จะต้องปลดให้ครบทกุ เฟส โดยปลดจากเฟสทอ่ี ยู่ไกลตวั ก่อน แล้วปลดเฟสที่เหลือ
ตามลาดับ และเม่อื สบั เข้าใหส้ บั เฟสใกลต้ วั กอ่ นแลว้ สบั เฟสทเี่ หลอื ตามลาดบั
๔.๕ การปลดดสิ คอนเนคต้ิงขณะมโี หลดให้ใช้โหลดบสั เตอร์ในการปลด
๔.๖ เมื่อปลดดิสคอนเนคต้งิ สวิตซ์แลว้ ควรแขวนปา้ ย “หา้ มสบั สวติ ซ์เด็ดขาด ช่างไฟฟ้า
กาลังปฏบิ ัติงาน ” (แบบเลขท่ี SB5-015/18047) ที่อุปกรณน์ ั้นๆ

๕. การปลด สบั โหลดเบรกสวติ ซ์ SF6
๕.๑ จอดรถใหเ้ หมาะสม ถา้ เป็นบรเิ วณขา้ งทางหรือไหล่ทางใหต้ ดิ ตั้งกรวย สญั ญาณไฟ
กระพริบและปา้ ยแจ้งเตอื นการปฏิบตั ิงานบนถนนหรอื ไหลท่ างตามแบบมาตรฐาน
๕.๒ ต้องแตง่ กายให้เหมาะสมสวมใส่อปุ กรณ์ปอ้ งกันอันตรายส่วนบุคคล(PPE) ให้ครบถ้วน
ถกู ต้องกอ่ นปฏิบัติงานทกุ คร้ัง
๕.๓ ตรวจสอบสถานะ SF6 วา่ โชว์ตาแหนง่ ใด แลว้ แจง้ ศนู ยส์ ่งั การเพ่ือยนื ยนั สถานะ
๕.๔ ตรวจสอบสถานะ SF6 ว่ามี Taget สีแดงโชว์อยู่หรือไม่ ถา้ โชวส์ ีแดงแสดงว่า
SF6 low gas ไม่สามารถปลด-สบั ได้ แลว้ ทาการแจ้งศนู ยส์ ง่ั การ
๕.๕ สถานะ SF6 ถา้ โชว์ สถานะ ON หรือ CLOSE แสดงว่า SF6 สับอยู่ ถ้าโชว์
สถานะ OFF หรอื OPEN แสดงว่า SF6 เปดิ อยู่

๕-๔

๕.๖ ก่อนและหลังปฏิบัติงานตอ้ งแจง้ ให้ศูนย์ส่ังการทราบ
๕.๗ การปลด-สับ SF6 ทกุ คร้ังต้องรบั คาสัง่ จากศูนย์เท่าน้นั
๕.๘ เม่ือมกี ารสั่งดบั ไฟจากศูนย์สัง่ การ ควรตรวจเช็คจุดปฏบิ ตั ิงานว่าไมม่ ีแรงดนั ไฟฟ้า

แลว้ ทาการช็อตกราวด์ที่หัวและท้ายของจดุ ปฏิบัติงาน จงึ ขึ้นปฏิบัตงิ าน
๕.๙ ก่อนส่งั จ่ายไฟ ต้องตรวจสอบวา่ ไมม่ ีผปู้ ฏบิ ตั งิ านอยู่
๖. การปฏิบัตงิ านกบั คาปาซิเตอร์(Capacitor) แรงต่า
๖.๑ จอดรถใหเ้ หมาะสม ถา้ เป็นบรเิ วณข้างทางหรอื ไหล่ทางให้ตดิ ต้ังกรวย สัญญาณไฟ

กระพรบิ และปา้ ยแจง้ เตือนการปฏิบตั ิงานบนถนนหรอื ไหล่ทางตามแบบมาตรฐาน
๖.๒ ตอ้ งแต่งกายให้เหมาะสมสวมใสอ่ ุปกรณ์ปอ้ งกันอนั ตรายส่วนบคุ คล(PPE) ให้ครบถ้วน

ถูกต้องกอ่ นปฏบิ ัตงิ านทุกครงั้
๖.๓ ปลดวงจรทจ่ี ่ายไฟให้กบั คาปาซเิ ตอร์ก่อนการซ่อมบารงุ ควรมกี ารปลดวงจรอ่ืนท่ี

อาจทาใหม้ กี ระแสไฟยอ้ นกลบั มาสู่คาปาซิเตอร์ได้ด้วย
๖.๔ จะต้องปลดใหค้ รบทุกเฟส โดยปลดจากเฟสท่ีอยูไ่ กลตัวก่อน แลว้ ปลดเฟสท่ีเหลือ

ตามลาดบั
๖.๕ เมื่อปลดไฟเขา้ คาปาซิเตอรอ์ อกแล้ว หา้ มแตะต้องสว่ นประกอบใดๆ ของคาปาซิ

เตอร์ ตอ้ งปล่อยท้ิงไวอ้ ย่างนอ้ ยประมาณ 5 นาที ใหค้ าปาซเิ ตอร์คายประจไุ ฟฟ้า
ผ่านชุด ความตา้ นทานทีม่ ีอย่ภู ายใน
๖.๖ ตรวจสอบสภาพภายนอกของ capacitor เช่น บุชช่ิง, ตวั ถงั , สายกราวด์ ขนาด
สายไฟ, Nameplate ต้องไมม่ ีสภาพชารุด
๖.๗ ตรวจวัดค่า ไมโครฟารดั (uF) ของตัวคาปาซิเตอร์ ค่าตอ้ งไดต้ ามมาตรฐาน

๕-๕

๗. การปฏบิ ตั ิงานกบั คาปาซเิ ตอร(์ Capacitor) แรงสงู
๗.๑ จอดรถใหเ้ หมาะสม ถา้ เป็นบรเิ วณขา้ งทางหรอื ไหล่ทางให้ตดิ ตัง้ กรวย สญั ญาณไฟ
กระพรบิ และปา้ ยแจง้ เตอื นการปฏิบตั งิ านบนถนนหรอื ไหลท่ างตามแบบมาตรฐาน
๗.๒ ต้องแตง่ กายให้เหมาะสมสวมใสอ่ ปุ กรณ์ป้องกันอันตรายสว่ นบคุ คล(PPE) ใหค้ รบถว้ น
ถกู ตอ้ งกอ่ นปฏิบตั งิ านทุกครั้ง
๗.๓ ปลดวงจรที่จ่ายไฟใหก้ บั คาปาซเิ ตอรก์ อ่ นการซอ่ มบารุง ควรมีการปลดวงจรอื่นที่
อาจทาใหม้ กี ระแสไฟยอ้ นกลับมาสู่ คาปาซเิ ตอร์ไดด้ ้วย
๗.๔ ใชโ้ หลดบสั เตอร์ในการปลด
๗.๕ จะตอ้ งปลดให้ครบทุกเฟส โดยปลดจากเฟสทอ่ี ยไู่ กลตัวก่อน แลว้ ปลดเฟสที่เหลอื
ตามลาดบั
๗.๖ เม่ือปลดไฟเขา้ คาปาซิเตอร์ออกแลว้ ห้ามแตะต้องสว่ นประกอบใดๆ ของคาปาซิ
เตอร์ ต้องปล่อยท้งิ ไวอ้ ย่างนอ้ ยประมาณ 5 นาที ใหค้ าปาซิเตอรค์ ายประจไุ ฟฟา้
ผา่ นชดุ ความต้านทานทม่ี ีอยภู่ ายใน
๗.๗ ตรวจสอบสภาพภายนอกของ capacitor เชน่ บชุ ช่ิง, ตวั ถงั , สายกราวด์ ขนาด
สายไฟ, Nameplate ต้องไม่มีสภาพชารดุ
๗.๘ ตรวจวัดค่า ไมโครฟารัด(uF) ของตวั คาปาซิเตอร์ ค่าต้องได้ตามมาตรฐาน
๗.๙ สับคาปาซเิ ตอร์เขา้ ระบบโดยสบั จากเฟส ใกล้ตัวกอ่ นแลว้ สบั เฟสที่เหลอื ตามลาดับ

๘. การตอ่ สายไฟฟ้าแรงต่า
๘.๑ จอดรถใหเ้ หมาะสม ถา้ เป็นบริเวณข้างทางหรือไหล่ทางใหต้ ิดตงั้ กรวย สญั ญาณไฟ
กระพริบและปา้ ยแจง้ เตอื นการปฏบิ ตั งิ านบนถนนหรือไหล่ทางตามแบบมาตรฐาน
๘.๒ ต้องแตง่ กายใหเ้ หมาะสมสวมใสอ่ ปุ กรณ์ปอ้ งกันอนั ตรายสว่ นบุคคล(PPE) ให้ครบถ้วน

๕-๖

ถูกตอ้ งกอ่ นปฏบิ ัติงานทุกครงั้
๘.๓ ก่อนปฏิบตั ิงานทกุ ครง้ั ให้ผู้ควบคุมงานช้แี จงลกั ษณะของงานหน้าท่ีท่จี ะต้องทา

และอนั ตรายท่ีอาจเกดิ ข้ึน ตลอดจนวิธแี กป้ ญั หาตา่ ง ๆ เพ่ือความปลอดภยั ให้
พนกั งานและคนงานทุกคนทจ่ี ะปฏบิ ัตงิ านเขา้ ใจอย่างชัดเจน และควรซกั ซ้อม
ทดสอบความเข้าใจด้วย
๘.๔ ปลด LT.SW. เพอื่ ตัดกระแสไฟฟา้ และทาการชอ็ ตกราวด์ก่อนทจี่ ะปฏบิ ัติงาน
๙. การต่อสายไฟฟา้ แรงสงู
๙.๑ จอดรถใหเ้ หมาะสม ถ้าเป็นบรเิ วณขา้ งทางหรอื ไหล่ทางให้ติดตง้ั กรวย สัญญาณไฟ
กระพรบิ และปา้ ยแจ้งเตอื นการปฏบิ ตั งิ านบนถนนหรือไหลท่ างตามแบบมาตรฐาน
๙.๒ ต้องแต่งกายให้เหมาะสมสวมใส่อปุ กรณ์ปอ้ งกันอนั ตรายส่วนบุคคล(PPE) ให้ครบถ้วน
ถูกต้องกอ่ นปฏบิ ัตงิ านทกุ คร้งั
๙.๓ ผู้ปฏบิ ตั จิ ะตอ้ งตรวจสอบสถานทป่ี ฏิบัติงาน วงจรที่สายขาดว่าไฟดับหรอื ไม่ ถ้าไฟ
ไมด่ ับ ใหต้ ิดต่อศนู ยค์ วบคุมการจ่ายไฟขอดับไฟ ก่อนขึ้นปฏบิ ัตงิ าน
๙.๔ กอ่ นปฏิบัติงานทุกคร้ัง ให้ผคู้ วบคุมงานชแี้ จงลกั ษณะของงานหน้าทีท่ ่จี ะต้องทา
และอันตรายทอี่ าจเกดิ ขึน้ ตลอดจนวธิ ีแกป้ ญั หาตา่ ง ๆ เพื่อความปลอดภยั ให้
พนกั งานและคนงานทกุ คนท่ีจะปฏิบตั งิ านเข้าใจอย่างชดั เจน และควรซกั ซ้อม
ทดสอบความเขา้ ใจดว้ ย
๙.๕ ตอ้ งทาการชอ็ ตกราวดก์ ่อนปฏบิ ตั งิ านทุกครง้ั
๙.๖ ถา้ จดุ ท่สี ายขาดอยู่ใตไ้ ลน์ 115 kV ต้องทาการช็อตกราวด์ท่หี วั ท้ายและทจ่ี ุด
ปฏบิ ัติงานดว้ ยเพื่อความปลอดภยั ขณะปฏิบัติงาน
๙.๗ ผู้ปฏิบัติงานจะต้องสวมถงุ มือแรงสูงขณะปฏบิ ัตงิ านเพอ่ื ปอ้ งกันแรงดนั ไฟฟา้ เหนยี่ วนา

๕-๗

(Induced Voltage)
๙.๘ ถ้าจุดที่สายขาดเปน็ สายวงจรบน แตว่ งจรลา่ งยังมไี ฟอยตู่ ้องขอดับไฟวงจรล่าง

เสียก่อนจึงจะข้นึ ไปปฏบิ ตั งิ านได้
๙.๙ ในกรณีที่ต้องเหยียบ ยืน หรือทรงตัวบนไม้คอนที่พาดสายสอื่ สารอยู่ ให้พิจารณาด้วย

ว่าไม้คอนนั้นมสี ภาพที่สามารถรับน้าหนกั ผ้ปู ฏบิ ัติงานไดห้ รอื ไม่
๑๐. การปฏิบตั งิ านกรณเี กดิ เสาไฟฟา้ หกั ,ล้ม,รถยนต์ชนเสา

๑๐.๑ จอดรถใหเ้ หมาะสม ถา้ เป็นบริเวณขา้ งทางหรอื ไหล่ทางใหต้ ิดตั้งกรวย สญั ญาณไฟ
กระพรบิ และป้ายแจ้งเตือนการปฏิบตั งิ านบนถนนหรือไหลท่ างตามแบบมาตรฐาน

๑๐.๒ ตอ้ งแต่งกายใหเ้ หมาะสมสวมใส่อปุ กรณป์ ้องกันอันตรายสว่ นบคุ คล(PPE) ใหค้ รบถ้วน
ถูกตอ้ งก่อนปฏบิ ัติงานทุกคร้งั

๑๐.๓ ผูป้ ฏิบตั จิ ะตอ้ งตรวจสอบสถานทปี่ ฏิบัติงาน ว่าไฟดบั หรือไม่ ถา้ ไฟไมด่ ับ ให้ติดต่อ
ศูนย์ควบคมุ การจ่ายไฟขอดับไฟกอ่ นขนึ้ ปฏิบัตงิ าน และทาการชอ็ ตกราวดก์ อ่ นทกุ ครงั้

๑๐.๔ ก่อนปฏิบัติงานทกุ คร้งั ให้ผ้คู วบคุมงานชี้แจงลักษณะของงาน หน้าท่ีท่ีจะต้องทา
และอันตรายทอ่ี าจเกิดขึน้ ตลอดจนวิธแี กป้ ญั หาต่าง ๆ เพื่อความปลอดภัย ให้
พนกั งานและคนงานทุกคนที่จะปฏบิ ัตงิ านเขา้ ใจอย่างชัดเจน และควรซกั ซ้อม
ทดสอบความเข้าใจด้วย

๑๐.๕ ให้ผคู้ วบคุมงานตรวจสอบสภาพเสาและบริเวณโคนเสาโดยรอบหากพบว่าเสาไม่
มน่ั คงแข็งแรงเพยี งพอ ใหท้ าการคา้ ยันหรือยึดโยงเสาให้มัน่ คงไว้หรอื ใช้รถเครนจบั
เสาก่อนสง่ั ให้ผูป้ ฏบิ ัตงิ านข้นึ เสา

๕-๘



บทท่ี ๖
ความปลอดภัยในงานมิเตอร์ และหม้อแปลง

๑. การสบั เปล่ียนมเิ ตอร์ 1 เฟส
มกี ารดาเนินการและข้อควรระวัง ดังนี้
๑.๑ จัดเตรียมอุปกรณ์และเครือ่ งมอื ตา่ งๆ
๑.๒ สวมใส่อุปกรณ์ PPE
๑.๓ ปลดโหลดภายในของผใู้ ช้ไฟฟ้าออก
๑.๔ ปลดสายด้านเขา้ มิเตอรโ์ ดยปลดสายเฟส (L) ก่อน และตามด้วย สายนิวตรอน (N)
๑.๕ ปลดสายด้านออกมเิ ตอร์
๑.๖ ถอดมิเตอรเ์ ครือ่ งเก่าและนามเิ ตอรเ์ ครอื่ งใหมไ่ ปติดตง้ั ทดแทน
๑.๗ ตอ่ สายด้านเข้ามิเตอร์ โดยต่อสายนวิ ตรอน (N) กอ่ น แลว้ ตามด้วยสายเฟส (L)
ตรวจสอบมาตรฐานและวดั แรงดนั ไฟฟา้ ด้านเขา้ มเิ ตอร์ 220 โวลท์
๑.๘ ตีตราตะกัว่ ทฝี่ าครอบ

มเิ ตอร์ 1 เฟส

๖-๑

๒. การสบั เปล่ยี นมเิ ตอร์ ๓ เฟส
มีการดาเนนิ การและขอ้ ควรระวัง ดังนี้
๒.๑ จัดเตรียมอุปกรณแ์ ละเครื่องมอื ตา่ งๆ
๒.๒ สวมใส่อปุ กรณ์ PPE
๒.๓ ปลดโหลดภายในของผใู้ ชไ้ ฟฟ้าออก
๒.๔ ปลดสายดา้ นเขา้ มเิ ตอรอ์ อก โดยปลดสายเฟส ทั้ง 3 เฟส ออกก่อน พันปลายสายด้วย
เทป พนั สาย PVC และระบตุ าแหน่งเฟส (A,B,C) ตามดว้ ยปลดสายนิวตรอน (N)
ออก
๒.๕ ปลดสายด้านออกมเิ ตอร์ โดยปลดสายเฟส ท้ัง 3 เฟส ออกกอ่ น พันปลายสายด้วย
เทปพนั สาย PVC และระบตุ าแหน่งเฟส (A,B,C) ตามดว้ ยปลดสายนิวตรอน (N) ออก
๒.๖ สับเปลีย่ นมเิ ตอร์เครือ่ งเดมิ ออกและติดต้งั เคร่ืองใหม่
๒.๗ ต่อสายดา้ นเข้ามเิ ตอร์ โดยต่อสายนวิ ตรอน (N) ก่อน แลว้ ตามด้วยสายเฟส (L) โดย
ตอ่ สายให้ถูกตอ้ งตามเฟสที่ระบุไว้ ตรวจสอบมาตรฐานและวัดแรงดนั ไฟฟา้ (L-N,L-L)
๒.๘ ต่อสายด้านออกมเิ ตอร์ โดยต่อสายนิวตรอน (N) กอ่ น แล้วตามดว้ ยสายเฟส (L) โดย
ตอ่ สายให้ถูกตอ้ งตามเฟสทร่ี ะบุไว้ ตรวจสอบมาตรฐานและวดั แรงดันไฟฟ้า (L-N,L-L)
๒.๙ ตตี ราตะกั่วทีฝ่ าครอบ

๓. การสับเปล่ยี นมเิ ตอร์ CT แรงสงู
มีการดาเนนิ การและข้อควรระวงั ดังนี้
๓.๑ จัดเตรยี มอปุ กรณ์และเคร่ืองมอื ตา่ งๆ
๓.๒ สวมใสอ่ ปุ กรณ์ PPE
๓.๓ ปลดโหลดภายในของผู้ใช้ไฟฟา้ ออก

๖-๒

๓.๔ ปลดอุปกรณป์ ้องกัน Drop Out Fuse ออก โดยปลดเฟส C แล้วตามดว้ ยเฟส B, A
๓.๕ ดาเนนิ การสับเปลี่ยนอปุ กรณ์ที่ชารดุ เช่น CT., VT. และตรวจสอบการเข้าสายให้

ถูกต้องตามมาตรฐาน
๓.๖ กรณีสบั เปล่ยี นมิเตอร์ชารุดปลดสายคอนโทรล เขา้ – ออก มเิ ตอรป์ ระกอบดว้ ย สาย

เฟส และสายคอนโทรล CT., VT.
๓.๗ สับเปล่ยี นมิเตอรเ์ คร่อื งเดิมออก และตดิ ตัง้ เคร่ืองใหม่
๓.๘ เขา้ สายเฟส และสายคอนโทรล CT., VT. ให้ถกู ตอ้ งตามมาตรฐาน ตามรหสั สี
๓.๙ สบั อปุ กรณ์ป้องกนั Drop Out Fuse เพ่อื จา่ ยไฟ
๓.๑๐ แจง้ ผู้ใช้ไฟฟา้ จ่ายโหลดภายในเขา้ ระบบ
๓.๑๑ ตรวจสอบมาตรฐานและการทางานของมิเตอร์หลงั จ่ายไฟ
๓.๑๒ ตตี ราตะกั่วฝาครอบ
๔. การสบั เปลย่ี นมิเตอร์ CT แรงตา่
มกี ารดาเนนิ การและข้อควรระวัง ดังนี้
- จดั เตรียมอปุ กรณแ์ ละเครื่องมอื ตา่ งๆ
- สวมใสอ่ ุปกรณ์ PPE
- ปลดโหลดภายในของผใู้ ชไ้ ฟฟ้าออก
- ปลดอุปกรณ์ปอ้ งกนั Drop Out Fuse ออก โดยปลดเฟส C แล้วตามดว้ ยเฟส B, A
- ดาเนนิ การสับเปล่ยี นอุปกรณ์ท่ีชารุด เชน่ CT. แรงต่า, มเิ ตอร์
- ปลดสายคอนโทรล เขา้ – ออก มิเตอร์ ประกอบดว้ ยสายเฟส และสายคอนโทรล

CT., VT. ให้ถกู ต้องตามมาตรฐาน และตามรหสั สี
- สับอปุ กรณ์ปอ้ งกัน Drop Out Fuse เพอื่ จ่ายไฟ

๖-๓

- แจง้ ผ้ใู ชไ้ ฟฟ้าจา่ ยโหลดภายในเข้าระบบ
- ตรวจสอบมาตรฐานและการทางานของมเิ ตอรห์ ลังจ่ายไฟ
- ตีตราตะกั่วฝาครอบ
หมายเหตุ กรณีไม่สามารถดับไฟ ในการสับเปล่ยี นอปุ กรณท์ ่ชี ารดุ ได้
๑. ให้ดาเนินการถอดสายคอนโทรลเฟสใช้เทปพนั สาย PVC พนั ไว้ เพ่อื ปอ้ งกนั การไปสัมผัส
๒. ใหด้ าเนินการถอดสายคอนโทรล CT. พรอ้ มลัดวงจร (Short Circuit) ทุกเฟส
๕. ขอ้ ควรระวงั ในการปฏบิ ัตงิ านกับมิเตอร์
มกี ารดาเนินการและข้อควรระวัง ดังน้ี
๕.๑ ใหม้ กี ารสวมใสอ่ ุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภยั สว่ นบคุ คล (PPE) ทุกครัง้ ทมี่ กี าร

ปฏิบตั ิงาน
๕.๒ ใหม้ ีการตรวจสอบสภาพพ้ืนทใี่ นการปฏบิ ตั ิงาน
๕.๓ ใหม้ กี ารตรวจสอบเครื่องมอื ให้มีความพร้อม ในการใช้งาน
๕.๔ กรณีตดิ ตัง้ มเิ ตอร/์ สับเปล่ียนมเิ ตอร์/อปุ กรณ์ประกอบ 1 เฟส และ 3 เฟส

- ให้มกี ารระบุตาแหนง่ สายให้ถกู ต้อง ว่าเป็นสายเฟสหรือสายนิวตรอน
- ให้มกี ารตรวจมาตรฐานการเขา้ สายและวดั แรงดนั ไฟฟา้ ทุกครัง้ กอ่ นจ่ายไฟใหก้ บั

ผู้ใชไ้ ฟฟา้
๕.๕ กรณีตดิ ตง้ั /สบั เปล่ยี น มเิ ตอร์ 3 เฟส 3 สาย และ 3 เฟส 4 สาย

- ให้มีการตรวจสอบการเข้าสาย ใหถ้ ูกตอ้ งตามรหสั สี และข้วั CT., VT. ใหถ้ ูกต้อง
- ให้มีการตรวจมาตรฐานการเขา้ สายและวดั แรงดนั ไฟฟ้าทุกคร้ัง ก่อนจ่ายไฟใหก้ ับ
ผูใ้ ชไ้ ฟฟ้า
๕.๖ ในการปฏบิ ตั ิงาน ควรคานึงและระมัดระวังอย่เู สมอวา่ มกี ระแสไฟฟา้ อยู่ตลอดเวลา

๖-๔

๖. ข้ันตอนในการด่าเนนิ การ ปลดโหลดหมอ้ แปลง ด้านแรงต่าและปลด Drop Out Fuse
ดา้ นแรงสงู
มีการดาเนินการและข้อควรระวงั ดงั นี้
๖.๑ การจัดเตรยี มอปุ กรณ์
- ถุงมอื หนงั และถงุ มือยางแรงสงู
- รองเท้า safety
- หมวกนริ ภยั
- ไมช้ กั ฟวิ ส์
๖.๒ .ข้นั ตอนการดาเนินการ
- ดาเนนิ การปลดโหลด ดา้ นแรงต่า
- ดาเนนิ การปลด Drop Out Fuse ดา้ นแรงสูง โดยดาเนินการปลดทีล่ ะเฟส
ขอ้ ควรระวงั
๑.ควรใช้ไมช้ กั ฟิวส์ปลด Drop Out Fuse เท่านั้น ไมค่ วรใชไ้ ม้ชนิดอน่ื แทนและไมช้ กั ฟวิ สต์ ้อง
อยู่ในสภาพดีไมเ่ ปยี กชื้น และตอ้ งใสถ่ งุ มือยางแรงสูง
๒.ยืนอยู่ในท่มี ัน่ คงมิให้เสียการทรงตัว ขณะทีย่ กไม้ชักฟวิ ส์หรอื ไม้ชกั ฟิวส์โนม้ ลงขณะชักออก
๓.การปลดแรงสูงออก ควรปลดด้วยความเรว็ พอประมาณ เพ่อื ลดการอาร์กท่ีเกิดขนึ้ อันเปน็
เหตุใหห้ น้าสมั ผัสชารดุ และให้ปลดเฟสที่อยหู่ ่างจากเสาก่อน
๔.การปลด drop out ควรปลดตามลาดับเฟสท่อี ย่ไู กลตวั ก่อน
๕.กรณีที่ปลดโหลดดา้ นแรงตา่ ทม่ี ีโหลดเปน็ capacitor ให้ทาการรอประมาณ 5 นาทีเพื่อให้
Capacitor คายประจุก่อน

๖-๕

๗. การ Short Ground ดา้ นแรงต่า
มกี ารดาเนินการและขอ้ ควรระวงั ดงั นี้
๗.๑. การจัดเตรียมอุปกรณ์
- กราวดร์ ็อด จานวน 1 แทง่
- สายไฟ (สายทองแดง) ยาวประมาณ 5 เมตร
- Ground clamp จานวน 4 อนั
๗.๒. ขั้นตอนการดาเนนิ การ
- ตอกกราวด์ร็อด ลงพ้ืนดิน ประมาณ 2/4 ส่วน
- ตอ่ สายไฟ กบั ปลายดา้ นบนของแทง่ กราวดร์ ็อด
- นาปลายสายอีกด้านที่มปี ากคมี จานวน 3 อนั นาไปคีบกบั ตัวนาของสายไฟ
ในระบบ
ข้อควรระวงั
๑.ตรวจสอบสภาพท่ัวไปของผวิ ไม้ชอ็ ตกราวด์วา่ มีการแตกชารดุ หรอื ไม่ ถ้ามีห้ามนาไปใชง้ าน
๒.ตรวจสภาพของGround clamp วา่ ยังขนั ได้แนน่ หรอื ไม่
๓. ตรวจสอบสภาพของสายกราวด์ และแทง่ กราวด์ วา่ อยู่ในสภาพไม่ชารดุ เช่น สายไม่ขาด
๔. ขณะต่อสายกราวดห์ า้ มผใู้ ดไปจบั สายกราวด์ หรอื แทง่ กราวด์
๕.หลงั ปฏบิ ตั งิ านเสรจ็ เมอ่ื จะเกบ็ ชดุ กราวด์ใหป้ ลดชุดกราวด์ที่สายออกกอ่ นโดยจบั ทีด่ า้ ม
ฉนวนจากนน้ั จึงปลดทแ่ี ท่งกราวด์

๖-๖

๘. การปลดสาย เข้า - ออก บุชช่งิ แรงต่า – แรงสูง
มกี ารดาเนนิ การและขอ้ ควรระวัง ดงั นี้
๘.๑ .ขน้ั ตอนการดาเนินการ
- สายดา้ นแรงต่า,แรงสงู ทาความสะอาดหนา้ สมั ผสั ดว้ ยแปรงลวดใหส้ ะอาด
- ทาความสะอาดบชุ ช่ิงแรงสูง,แรงตา่
- ดาเนินการวดั คา่ ทางเทคนิค
- ทาคอมเปาด์หนา้ สัมผัส ประกอบสายเขา้ ตามเครอ่ื งหมายท่ีกาหนดไว้
กวดขันให้แนน่ ตามมาตรฐานกาหนด
ข้อควรระวัง
๑.ทาสญั ลักษณ์ เครื่องหมายกากบั สายไฟ เฟส ต่างๆ ( A , B , C และ N ) เพ่อื ป้องกนั การต่อ
สายไฟสลับเฟส ซ่ึงอาจทาให้เกิดอันตรายได้

๙. การวัดค่าความเป็นฉนวนของขดลวด
มกี ารดาเนนิ การและขอ้ ควรระวัง ดงั น้ี
๙.๑ .การจดั เตรียมและทดสอบเครือ่ งกอ่ นดาเนนิ การ
- ตรวจสอบ Battery พรอ้ มดาเนนิ การหรือไม่
- ตรวจสอบสายไฟ (สแี ดง , สีดา)
- ประกอบสายไฟ กับตวั เครื่องทดสอบ ฯ ดงั น้ี
- สายสแี ดง ต่อกับขว้ั LINE
- สายสดี า ตอ่ กบั ขั้ว EARTH

๖-๗

- กอ่ นทดสอบคา่ ความเปน็ ฉนวนของขดลวดให้ทดสอบกบั ตวั เครื่องโดยการ
นาสายไฟ ทงั้ 2 เส้น( สีแดง , สีดา ) มาจบั เขา้ ด้วยกัน เขม็ จะมาชีท้ ี่ 0
( Zero Ohm Adjust )

๙.๒ ข้นั ตอนการดาเนนิ การ
- ปลด สาย เฟส และนิวตรอน ออกจากขว้ั ทง้ั 3 เฟส
- วดั ค่าความเปน็ ฉนวนของขดลวด ระหว่างขวั้ แรงสูง กับข้ัวแรงต่า (P - S)
โดยสายไฟสแี ดงจับกบั ขว้ั แรงสงู และสายไฟสดี าจบั กับขั้วแรงต่า (ในการ
ทดสอบแต่ละครัง้ ใหท้ ดสอบทง้ั 3 เฟส A , B , C และ N
- วดั ค่าความเป็นฉนวนของขดลวด ระหว่างขวั้ แรงสงู กับกราวด์ (ตัวถังหม้อ
แปลง) (P - G) โดยสายไฟสแี ดงจบั กับขว้ั แรงสงู และสายไฟสีดาจับกับ
กราวด์ (ในการทดสอบแตล่ ะครง้ั ให้ทดสอบทั้ง 3 เฟส A , B , C และ N )
- วัดค่าความเป็นฉนวนของขดลวด ระหว่างขั้วแรงต่า กบั กราวด์ (ตัวถงั หมอ้
แปลง) (S - G) โดยสายไฟสีแดงจับกับข้วั แรงตา่ และสายไฟสีดาจับกบั
กราวด์ (ในการทดสอบแตล่ ะครงั้ ให้ทดสอบท้งั 3 เฟส A , B , C และ N

ขอ้ ควรระวงั
-กรณที ่วี ัดค่าความเป็นฉนวนของขดลวด ระหวา่ งแรงตา่ กบั กราวด์ ใหผ้ ู้ปฏบิ ัตริ ะวงั ขัว้ แรงสูง
เนอื่ งจากการวัดคา่ ดา้ นแรงต่าจะมีการ induce แรงดัน ไปยงั ขั้วแรงสงู

๖-๘

๑๐. การสับเปลี่ยน – บา่ รงุ รกั ษาชุดกระเปาะ ซิลกิ ้าเกล
มีการดาเนนิ การและข้อควรระวัง ดงั น้ี
- ปลดชุดกระเปาะซลิ ิกา้ เกล นาเทปพลาสตกิ ปิดรูทอ่ ชุดถังน้ามนั สารอง
เพ่อื ป้องกนั ความช้ืนภายนอกเข้าไปภายในตัวหม้อแปลง
- ถอดชุดซิลกิ ้าเกลออกแลว้ ทาความสะอาดหลอดแก้ว
- ตรวจสอบซลี ยางรองหลอดแกว้ กระเปาะซิลกิ า้ เกล วา่ ยงั ใชง้ านได้อยหู่ รือไม่
ตามมาตรฐานท่ี กฟภ. กาหนด หากเสือ่ มสภาพใหร้ ีบสบั เปลี่ยน
- ตรวจสอบประเกน็ ของข้อตอ่ ระหว่างกระเปาะซิลกิ ้ากบั ตัวถงั หม้อแปลงอยู่
ในสภาพดหี รอื ไม่หากชารุดใหเ้ ปลี่ยน
- ทาความสะอาดลกู ถว้ ยรองชุดกระเปาะซลิ ิกา้ เกล เติมนา้ มันใหอ้ ย่ใู นขดี ที่
กาหนด
- ประกอบชุดกระเปาะซิลกิ ้าเกล เปลย่ี นซิลิก้าเกลใหม่ กวดขันให้แนน่

๑๑. การทดสอบน้่ามันหม้อแปลงและระดับน่า้ มันหม้อแปลง
มีการดาเนินการและขอ้ ควรระวัง ดังน้ี
๑๑.๑ .การจดั เตรียมอุปกรณ์
- เตรียมขวดแก้วใส ขนาดบรรจุ (ข้ึนอยู่กบั ขนาดของเครื่องทดสอบ
แตล่ ะเครอ่ื ง)
- ทาความสะอาดภาชนะ
- ไลค่ วามชื้นใหข้ วดแหง้ สนิท
- พรอ้ มปดิ ฝาป้องกนั ส่งิ สกปรกและกันความชื้นเข้า
- กล่องบรรจขุ วดนา้ มัน เพอื่ ปอ้ งกันความชื้น

๖-๙