แผนบริหารจัดการป้องกันการชะล้างพังทลายของดินและฟื้นฟูพื้นที่เกษตรกรรมด้วยระบบอนุรักษ์ดินและน้ำ

สำนักงานโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. 2561. โครงการส่งเสริมศักยภาพ
การขับเคลื่อนแผนการบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรดินของประเทศ (พ.ศ. 2560 -

2564). กรุงเทพฯ
ศูนย์อทกวิทยาชลประทานภาคเหนือตอนบน. 2564. ปริมาณน้ำท่าเฉลี่ยรายเดือนแม่น้ำปิง
ุ
(Online). สืบค้นจาก https://www.hydro-1.net/Data/HD-04/4-07.html (20 กันยายน

2564)
Arnold, J.G., R. Srinivasan, R.S. Muttiah, and J.R. Williums. 1998. Large area

hydrologic modelling and assessment. Part I: Model development: Journal
of the American Water Resources Association 34: 73-89.

Hickey, R., Smith, A. and P. Jankowski. 1994. Slope Length Calculations from a

DEM within ARC/INFO GRID: Computers, Environmental and Urban Systems,
v. 18, no. 5.

Kunta, K. 2009. Effects of Geographic Information Quality on Soil Erosion

Prediction. Ph.D. Thesis ETH- Zurich.
Lanning-Rush, J. 2000. Regional Equations for Estimating Mean Annual and Mean

Seasonal Runoff for Natural Basins in Texas, Base Period 1961 – 90. United
State Geological Survey, Water-Resources Investigations Report 00-4064. Austin,

Texas. 34 p.

Wischmeier, W.H. and D.D. Smith. 1965. Predition Rainfall Erosion Lossess from
Cropland East of the Rocky Mountains: A Guide for Selection of Practices

for Soil and Water Conservation. Agricultal Handbook, No. 282, 47 p.


























85

ภาคผนวก ที่ 1
คำอธิบายชุดดิน




ชุดดิน (Soil series) หมายถึง หน่วยจำแนกดินระดับต่ำสุดของการจำแนกดินตามระบบ

อนุกรมวิธาน โดยถือลักษณะทางสัณฐานของดินเป็นหลัก เช่น ความหนาของชั้นดิน การจัดเรียงของ
ชั้นดิน โครงสร้างดิน สีดิน เนื้อดิน ปฏิกิริยาดิน การยึดตัว ปริมาณคาร์บอเนตและเกลือชนิดต่างๆ

ิ
ฮวมัส เศษหิน องค์ประกอบของแร่ในดิน วัตถุต้นกำเนิดดิน เป็นต้น (คณะกรรมการจัดทำปทานุกรม
ปฐพีวิทยา, 2541)

ดินคล้าย (Soil variants) หมายถึง หน่วยแผนที่ดินที่มีลักษณะเดียวกับหน่วยดินเดี่ยว แต่มี

ลักษณะแตกต่างไปจากชุดดินที่เคยกำหนดไว้แล้ว มีลักษณะเด่นชัดพอที่จะกำหนดเป็นชุดดินใหม่ได้
ตามระบบการจำแนกดิน แต่เนื้อที่ที่พบจากการสำรวจยังมีเนื้อที่น้อยกว่าพิกัดที่กำหนดไว้ จึงแยกเป็น

อกหน่วยหนึ่งโดยให้ชื่อชุดดินที่มีลักษณะใกล้เคียงกันมากที่สุด แล้วกำกับด้วยลักษณะที่แตกต่างกับ
ี
ดินที่ให้ชื่อ (คณะกรรมการจัดทำปทานุกรมปฐพีวิทยา, 2541)


1) ชุดดินบ้านจ้อง (Bg)
การจำแนกดิน (USDA) Fine, kaolinitic, isohyperthermic Typic (Kandic) Paleustults

สภาพพื้นที่ เนินเขา ความลาดชัน 20-35 %
่
ั
ภูมิสัณฐาน ลานตะพัก เชิงเขา เนินเขา หรือบริเวณพื้นที่ที่เหลือค้างจากการกดกรอน
วัตถุต้นกำเนิด การผุพังสลายตัวอยู่กับที่ และ/หรือเคลื่อนย้ายมาเป็นระยะทางไม่ไกลนักของหิน
ภูเขาไฟ

การระบายน้ำ ดี
การซึมผ่านได้ของน้ำ ปานกลาง การไหลบ่าของน้ำบนผิวดิน ปานกลาง
ลักษณะสมบัติของดิน เป็นดินลึกถึงลึกมาก ดินบนเป็นดินร่วนปนดินเหนียว หรือดินเหนียว สีน้ำตาล

ิ
้
เขมถึงน้ำตาล ปฏิกิรยาดินเป็นกรดจัดถึงกรดเล็กน้อย (pH 5.5-6.5) ดินล่างเป็น
ดินเหนียวหรือดินเหนียวปนทรายแป้ง สีแดงปนเหลืองถึงแดง ปฏิกิริยาดินเป็น
กรดจัดมากถึงเป็นกรดจัด (pH 4.5-5.5)
ข้อจำกัด ดินมีความอดมสมบูรณ์ค่อนข้างต่ำและมีความเป็นกรด สภาพพื้นที่มีความชัน
ุ
ิ
หน้าดินเกดการชะล้างพังทลายได้ง่าย






86

2) หน่วยดินเชิงซ้อนของชุดดินเชียงใหม่และดินเชียงใหม่ที่มีจุดประสีเทา (Cm-Cm-gm)
การจำแนกดิน (USDA) Coarse-loamy, mixed, superactive, nonacid, isohyperthermic
Oxyaquic Ustifluvents

สภาพพนที่ ราบเรียบถึงค่อนข้างราบเรียบ มีความลาดชัน 0-2 %
ื้
ภูมิสัณฐาน สันดินริมน้ำของที่ราบน้ำท่วมถึง

วัตถุต้นกำเนิดดิน ตะกอนน้ำพา
การระบายน้ำ ค่อนข้างเลวงถึงดี

สภาพซึมผ่านได้ของน้ำ ปานกลาง การไหลบ่าของน้ำบนผิวดิน ปานกลาง
ลักษณะสมบัติของดิน เป็นดินลึกมาก ที่มีการสลับชั้นของเนื้อดินต่างๆ เนื่องจากการทับถมเป็นประจำ

ของตะกอนน้ำพาเมื่อมีน้ำท่วมล้นฝั่ง ดินบนเป็นดินร่วนหรือดินร่วนปนทรายแป้ง
หรือดินร่วนปนทราย สีน้ำตาลหรือสีน้ำตาลปนเทา ปฏิกิริยาดินเป็นกรดปาน
กลางถึงเป็นกลาง (pH 6.0-7.0) ดินล่างเป็นดินร่วนปนทราย หรือดินร่วนปน

ทรายแป้ง สีน้ำตาลหรือสีน้ำตาลปนเหลืองหรือสีน้ำตาลปนเทา มีจุดประสี
น้ำตาลแก่ ปฏิกิริยาดินเป็นกรดปานกลางถึงเป็นกรดเล็กน้อย (pH 6.0-6.5) ปกติ

จะพบเกล็ดไมกาตลอดชั้น
ข้อจำกัด ในฤดูฝนอาจมีน้ำท่วมบ่าและแช่ขัง


3) ดินหางดงที่เป็นดินทรายแป้งละเอียด (Hd-fsi)

การจำแนกดิน (USDA) Fine-silty, mixed, semiactive, isohyperthermic Aeric Endoaqualfs
สภาพพื้นที่ ราบเรียบถึงค่อนข้างราบเรียบ มีความลาดชัน 0-2 %

ภูมิสัณฐาน ที่ราบตะกอนน้ำพา
วัตถุต้นกำเนิดดิน ตะกอนน้ำพา

การระบายน้ำ เลว
การซึมผ่านได้ของน้ำ ช้า การไหลบ่าของน้ำบนผิวดิน ช้า
ลักษณะสมบัติของดิน เป็นดินทรายแป้งละเอียดลึกมาก ดินบนเป็นดินร่วนปนทรายแป้ง สีเทาถึงเทาเขม
้
ปฏิกิริยาดินเป็นกรดจัดถึงเป็นกรดเล็กน้อย (pH 5.5-6.5) ดินล่างเป็นดินร่วน
เหนียวปนทรายแป้ง สีเทา พบจุดประสีน้ำตาลปนเหลืองหรือสีน้ำตาลแก่ตลอด

หน้าตัดดิน ปฏิกิริยาดินเป็นกรดเล็กน้อยถึงเป็นด่างปานกลาง (pH 6.5-8.0) ใน
บางพื้นที่ อาจพบชั้นทรายบางๆ แทรกสลับในดินชั้นล่าง

ข้อจำกัด หน้าดินแน่นทึบ


4) ชุดดินหางดง (Hd)
การจำแนกดิน (USDA) Fine, mixed, semiactive, isohyperthermic Typic Endoaqualfs


87

สภาพพื้นที่ ราบเรียบถึงค่อนข้างราบเรียบ มีความลาดชัน 0-2 %
ภูมิสัณฐาน ที่ราบตะกอนน้ำพา
วัตถุต้นกำเนิดดิน ตะกอนน้ำพา

การระบายน้ำ เลว
การซึมผ่านได้ของน้ำ ช้า การไหลบ่าของน้ำบนผิวดิน ช้า

ลักษณะสมบัติของดิน เป็นดินเหนียวลึกมาก ดินบนเป็นดินร่วนปนดินเหนียวหรือดินร่วนเหนียวปนทราย
แป้งสีเทาถึงเทาเข้ม ปฏิกิริยาดินเป็นกรดจัดถึงเป็นกรดเล็กน้อย (pH 5.5-6.5)

ดินล่างเป็นดินร่วนปนดินเหนียว ดินเหนียวหรือดินเหนียวปนทรายแป้ง สีเทา
พบจุดประสีน้ำตาลปนเหลืองหรือสีน้ำตาลแกตลอดหน้าตัดดิน ปฏิกิริยาดินเป็น
่
กรดเล็กน้อยถึงเป็นด่างปานกลาง (pH 6.5-8.0) ในบางพื้นที่ อาจพบชั้นทราย
บางๆ แทรกสลับในดินชั้นล่าง


5) ดินหางดงที่มีหน้าดินแตกระแหง (Hd-vertic)
การจำแนกดิน (USDA) Fine, mixed, semiactive, isohyperthermic Typic Endoaqualfs

สภาพพื้นที่ ราบเรยบถึงค่อนข้างราบเรียบ มีความลาดชัน 0-2 %
ี
ภูมิสัณฐาน ที่ราบตะกอนน้ำพา

วัตถุต้นกำเนิดดิน ตะกอนน้ำพา
การระบายน้ำ เลว

การซึมผ่านได้ของน้ำ ช้า การไหลบ่าของน้ำบนผิวดิน ช้า
ลักษณะสมบัติของดิน เป็นดินเหนียวลึกมาก ดินบนเป็นดินร่วนปนดินเหนียวหรือดินเหนียวปนทรายแป้ง

สีเทาถึงเทาเข้ม ปฏิกิริยาดินเป็นกรดจัดถึงเป็นกรดเล็กน้อย (pH 5.5-6.5) ดิน
ล่างเป็นดินร่วนปนดินเหนียว ดินเหนียวหรือดินเหนียวปนทรายแป้ง สีเทา พบ

จุดประสีน้ำตาลปนเหลืองหรือสีน้ำตาลแก่ตลอดหน้าตัดดิน ปฏิกิริยาดินเป็นกรด
เล็กน้อยถึงเป็นด่างปานกลาง (pH 6.5-8.0) ในบางพื้นที่ อาจพบชั้นทรายบางๆ
แทรกสลับในดินชั้นล่าง

ข้อจำกัด หน้าดินแน่นทึบและแตกระแหง


6) ชุดดินลาดหญ้า (Ly)
การจำแนกดิน (USDA) Fine-loamy, siliceous, isohyperthermic Kanhaplic Haplustults

สภาพพื้นที่ ลูกคลื่นลอนลาดเล็กน้อยถึงลูกคลื่นลอนลาด มีความลาดชัน 2-12 %
่
ภูมิสัณฐาน ลานตะพัก เชิงเขา เนินเขา หรือบริเวณพื้นที่เหลือค้างจากการกัดกรอน
วัตถุต้นกำเนิดดิน การผุพังสลายตัวอยู่กับที่ และ/หรือ เคลื่อนย้ายมาเป็นระยะทางไม่ไกลนักของ
หินทรายและหินควอร์ตไซต์ โดยมีหินดินดานและหินฟิลไลท์เป็นหินพื้น


88

การระบายน้ำ ดี
การซึมผ่านได้ของน้ำ ปานกลาง การไหลบ่าของน้ำบนผิวดิน ปานกลางถึงเร็ว
ลักษณะสมบัติของดิน เป็นดินลึกปานกลางถึงชั้นเศษหิน กรวด ดินบนเป็นดินร่วนหรือดินร่วนปนทราย

สีน้ำตาล สีน้ำตาลปนเทาหรือสีน้ำตาลปนเหลือง ปฏิกิริยาดินเป็นกรดจัดมากถึง
เป็นกรดปานกลาง (pH 5.0-6.0) ดินล่างตอนบน เป็นดินร่วนปนทรายหรือดิน

ร่วนเหนียวปนทราย สีน้ำตาลหรือสีน้ำตาลปนแดง ดินล่างตอนล่างเป็นดินร่วน
เหนียวปนทรายปนกรวดหรือเศษหิน สีน้ำตาล เหลือง หรือแดงปนเหลือง ในช่วง

ิ
ิ
ความลึก 50-125 ซม.จากผิวดิน พบก้อนกรวดเป็นพวกเศษหนควอร์ตไซต์ หน
ิ
ิ
ิ
ทราย หนฟิลไลท์ และหนดินดาน และมวลสารกลมของหนลูกรังกระจายอยู่ทั่วไป
ในชั้นดิน ปฏิกิริยาดินเป็นกรดจัดมากถึงกรดจัด (pH 4.5-5.0)
ั
ข้อจำกัด ความอุดมสมบูรณ์ต่ำ เสี่ยงต่อการขาดแคลนน้ำ และการกดกร่อนของดิน ถ้าไม่มี
การจัดการที่เหมาะสมในพื้นที่ที่มีความลาดชันสูง

7) ชุดดินแม่ริม (Mr)

การจำแนกดิน (USDA) Loamy-skeletal, mixed, isohyperthermic Typic (Kandic) Paleustults
สภาพพนที่ ลูกคลื่นลอนลาด มีความลาดชัน 5-12 %
ื้
ภูมิสัณฐาน ตะพักลำน้ำระดับสูง
วัตถุต้นกำเนิดดิน ตะกอนน้ำพา

การระบายน้ำ ดี
การซึมผ่านได้ของน้ำ ปานกลางถึงเร็ว การไหลบ่าของน้ำบนผิวดิน ช้าถึงเร็ว

ลักษณะสมบัติของดิน เป็นดินตื้นหรือตื้นมากถึงชั้นก้อนกรวดและหนมนเล็กหนาแน่นตั้งแต่ภายใน 50
ิ
ซม.จากผิวดิน ดินบนเป็นดินร่วนปนทรายหรือทรายปนดินร่วน อาจมีกรวดและ

หินมนเล็กปะปน สีน้ำตาลถึงน้ำตาลเข้มหรือน้ำตาลปนเทา ปฏิกิริยาดินเป็นกรด
จัดถึงเป็นกรดเล็กน้อย (pH 5.5-6.5) ดินล่างเป็นดินร่วนปนดินเหนียวหรือดินร่วน
เหนียวปนทราย มีกรวดและหนมนเล็กปะปนอยู่หนาแน่นมาก มากกว่า 35 %
ิ
ิ
โดยปริมาตร สีน้ำตาลปนเหลืองถึงแดงปนเหลือง ปฏิกริยาดินเป็นกรดจัดมากถง ึ
เป็นกรดจัด (pH 4.5-5.5)

ข้อจำกัด เป็นดินตื้นถึงชั้นกรวดและหนมนเล็ก ความอดมสมบูรณ์ต่ำ พื้นที่ที่มีความลาด
ุ
ิ
ชันสูงดินจะถูกชะล้างพังทลายได้ง่าย

8) ชุดดินแม่สาย (Ms)

การจำแนกดิน (USDA) Fine-silty, mixed, semiactive, isohyperthermic Aeric Endoaqualfs
สภาพพื้นที่ ราบเรียบถึงค่อนข้างราบเรียบ มีความลาดชัน 0-2 %


89

ภูมิสัณฐาน ที่ราบตะกอนน้ำพา
วัตถุต้นกำเนิดดิน ตะกอนน้ำพา
การระบายน้ำ ค่อนข้างเลว

การซึมผ่านได้ของน้ำ ช้า การไหลบ่าของน้ำบนผิวดิน ช้า
ลักษณะสมบัติของดิน เป็นดินลึกมาก ดินบนเป็นดินร่วนปนทรายแป้งหรือดินร่วนเหนียวปนทรายแป้ง

สีเทาเข้มหรือน้ำตาลปนเทาเข้ม มีจุดประสีน้ำตาลปนเหลืองหรือสีน้ำตาลแก่
ปฏิกิริยาดินเป็นกรดปานกลางถึงเป็นกรดเล็กน้อย (pH 6.0-6.5) ดินล่างเป็นดิน

ร่วนเหนียวปนทรายแป้ง สีน้ำตาลปนเทา และเทาในตอนล่าง มีจุดประสีน้ำตาล
ปนเหลืองหรือน้ำตาลแก่ ปฏิกิริยาดินเป็นกรดเล็กน้อยถึงเป็นด่างปานกลาง (pH

6.5-8.0)
ข้อจำกัด เสี่ยงต่อการขาดแคลนน้ำ
ิ
ข้อเสนอแนะ ปรับปรุงบำรุงดินโดยใช้อนทรียวัตถุ และเพิ่มผลผลิตโดยใช้ปุ๋ยอนทรีย์ร่วมกับ
ิ
ปุ๋ยเคมี ในพื้นที่ชลประทาน นอกฤดูทำนาอาจปลูกพืชไร่หรือพืชผัก ซึ่งจะต้อง
ยกร่องและปรับสภาพดินให้ร่วนซุยและระบายน้ำดีขึ้น โดยการเพิ่มอินทรียวัตถุ


9) ชุดดินแม่แตง (Mt)

การจำแนกดิน (USDA) Fine, kaolinitic, isohyperthermic Rhodic Kandiustults
สภาพพื้นที่ ลูกคลื่นลอนลาดเล็กน้อยถึงลูกคลื่นลอนชัน มีความลาดชัน 2-20 %

ภูมิสัณฐาน ตะพักลําน้ำระดับสูง
วัตถุต้นกำเนิดดิน ตะกอนน้ำพา

การระบายน้ำ ดี
การซึมผ่านได้ของน้ำ ปานกลางถึงเรว การไหลบ่าของน้ำบนผิวดิน ช้าถึงเร็ว
็
ลักษณะสมบัติของดิน ปนดินลึกมาก ดินบนเปนดินรวนถึงดินรวนปนดินเหนียว สีน้ำตาลปนแดงเขม
ปฏิกิริยาดินเปนกรดจัดถึงเปนกรดเล็กนอย (pH 5.5-6.5) ดินลางเปนดินเหนียว สี
น้ำตาลปนแดงถึงแดง ปฏิกิริยาดินเปนกรดจัดมากถึงเปนกรดจัด (pH 4.5-5.5)

ข้อจำกัด ความอดมสมบูรณต่ำ เสี่ยงตอการขาดน้ำปานกลางหากฝนทิ้งชวง พื้นที่ที่มี
ุ
ความลาดชันสูง ดินจะถูกชะล้างพังทลายได้ง่าย


10) ดินแม่แตงที่เป็นดินร่วนละเอียด (Mt-fl)

การจำแนกดิน (USDA) Fine, kaolinitic, isohyperthermic Rhodic Kandiustults
สภาพพื้นที่ ลูกคลื่นลอนลาดเล็กน้อย มีความลาดชัน 2-5 %

ภูมิสัณฐาน ตะพักลําน้ำระดับสูง
วัตถุต้นกำเนิดดิน ตะกอนน้ำพา


90

การระบายนำ ดี
้
การซึมผ่านได้ของน้ำ ปานกลางถึงเร็ว การไหลบ่าของน้ำบนผิวดิน ช้าถึงเร็ว
ลักษณะสมบัติของดิน ปนดินลึกมาก ดินบนเปนดินรวนถึงดินรวนปนดินเหนียว สีน้ำตาลปนแดงเขม

ปฏิกิริยาดินเปนกรดจัดถึงเปนกรดเล็กนอย (pH 5.5-6.5) ดินลางเปนดินเหนียว สี
น้ำตาลปนแดงถึงแดง ปฏิกิริยาดินเปนกรดจัดมากถึงเปนกรดจัด (pH 4.5-5.5)

ข้อจำกัด ความอดมสมบูรณต่ำ เสี่ยงตอการขาดน้ำปานกลางหากฝนทิ้งชวง พื้นที่ที่มี
ุ
ความลาดชันสูง ดินจะถูกชะล้างพังทลายได้ง่าย


11) ดินสันทรายที่เป็นดินร่วนละเอียด (Sai-fl)

การจำแนกดิน (USDA) Fine-loamy, siliceous, subactive, isohyperthermic Aeric Endoaqualfs
สภาพพื้นที่ ราบเรียบถึงค่อนข้างราบเรียบ มีความลาดชัน 0-2 %
ภูมิสัณฐาน ตะพักลำน้ำ

วัตถุต้นกำเนิดดิน ตะกอนน้ำพา
การระบายน้ำ ค่อนข้างเลว

การซึมผ่านได้ของน้ำ ช้า การไหลบ่าของน้ำบนผิวดิน ปานกลางถึงเร็ว
ลักษณะสมบัติของดิน เป็นดินลึกมาก ดินบนเป็นดินร่วนปนทราย หรือทรายปนดินร่วน สีน้ำตาลปนเทา

้
หรือน้ำตาลปนเทาเขม ปฏิกิริยาดินเป็นกรดจัดมากถึงเป็นกลาง (pH 5.0-7.0)
่
ดินล่างเป็นดินร่วนปนทรายถึงดินร่วนเหนียวปนทราย สีเทา เทาออนหรือเทาปน
ชมพู ปฏิกิริยาดินเป็นกรดปานกลางถึงเป็นด่างปานกลาง (pH 6.0-8.0) บาง
บริเวณอาจพบศิลาแลงอ่อน (plinthite) มีจุดประสีน้ำตาลปนเหลืองหรือสีน้ำตาล

แก่ทุกชั้นดิน
ข้อจำกัด ความอุดมสมบูรณ์ต่ำ และใต้ชั้นไถพรวนมักแน่นทึบรากพืชชอนไชได้ยาก

ข้อเสนอแนะ ไถพรวนให้ลึกและปรับปรุงดินด้วยอนทรียวัตถุ ปรับปรุงบำรุงดินและเพม
ิ่
ิ
ื
ผลผลิตพชให้สูงขึ้นโดยใช้ปุ๋ยอนทรีย์ร่วมกับปุ๋ยเคมี ในพนที่ชลประทาน
ื้
ิ
ื
นอกฤดูทำนาอาจปลูกพชไร่หรือพชผักซึ่งจะต้องยกร่องและปรับสภาพดิน
ื
ิ่
ให้ร่วนซุยและระบายน้ำดีขึ้น โดยการเพมอินทรียวัตถุ

12) ดินสันป่าตองที่เป็นดินร่วนละเอียด (Sp-fl)
การจำแนกดิน (USDA) Fine-loamy, siliceous, semiactive, isohyperthermic Typic (Kandic)
Paleustults

สภาพพื้นที่ ลูกคลื่นลอนลาดเล็กน้อย มีความลาดชัน 2-5 %
ภูมิสัณฐาน ตะพักลำน้ำ

วัตถุต้นกำเนิดดิน ตะกอนน้ำพา

91

การระบายน้ำ ดี
การซึมผ่านได้ของน้ำ ปานกลางถึงเร็ว การไหลบ่าของน้ำบนผิวดิน ช้าถึงปานกลาง
ลักษณะสมบัติของดิน เป็นดินลึกมาก ดินบนเป็นดินร่วนปนทรายหรือทรายปนดินร่วน สีน้ำตาลเข้มหรือ

น้ำตาลปนเทาเข้ม ปฏิกิริยาดินเป็นกรดจัดถึงเป็นกรดเล็กน้อย (pH 5.5-6.5) ดิน
่
ล่างเป็นดินร่วนปนทราย สีน้ำตาลซีดหรือน้ำตาลปนเหลืองออน ปฏิกิริยาดินเป็น
กรดจัดมากถึงเป็นกรดจัด (pH 4.5-5.5)
ข้อจำกัด ความอุดมสมบูรณ์ต่ำ




13) ชุดดินท่ายาง (Ty)
การจำแนกดิน (USDA) Loamy-skeletal, siliceous, isohyperthermic Kanhaplic Haplustults

สภาพพื้นที่ ลูกคลื่นลอนลาดถึงเป็นเนินเขา มีความลาดชัน 5-35 %

ภูมิสัณฐาน พื้นที่เหลือค้างจากการกัดกร่อน

วัตถุต้นกำเนิดดิน การสลายตัวผุพังอยู่กับที่ และ/หรือ เคลื่อนย้ายมาในระยะทางไม่ไกลนักของหิน
ิ
ิ
ิ
ตะกอนหรือหนแปรเนื้อหยาบ พวกหนทรายและหนควอร์ตไซต์ โดยรองรับด้วย
หินดินดานและหนฟิลไลท์
ิ
การระบายน้ำ ดี

การซึมผ่านได้ของน้ำ ปานกลางถึงเร็ว การไหลบ่าของน้ำบนผิวดิน ปานกลางถึงเร็ว
ลักษณะสมบัติของดิน เป็นดินตื้นถึงชั้นเศษหนและหนพื้น ดินบนเป็นดินร่วนปนเศษหนหรือดินร่วนปน
ิ
ิ
ิ
ทรายปนเศษหิน สีน้ำตาล สีน้ำตาลปนเทาหรือสีน้ำตาลปนเหลือง ปฏิกริยาดินเป็น
ิ
กรดจัดมากถึงเป็นกรดปานกลาง (pH 5.0-6.0) ดินล่างเป็นดินร่วนปนทรายปน
ิ
เศษหน พบก้อนกรวดเป็นพวกเศษหนควอร์ตไซต์ หนทราย หนฟิลไลท์และ
ิ
ิ
ิ
หินดินดาน สีน้ำตาลหรือสีน้ำตาลปนแดง ปฏิกิริยาดินเป็นกรดจัดมากถึงเป็นกรด
จัด (pH 4.5-5.0)
ุ
ข้อจำกัด ความอดมสมบูรณ์ต่ำ เป็นดินตื้นและเนื้อดินปนเศษหน เสี่ยงต่อการขาดแคลน
ิ
น้ำและการกัดกร่อนของดิน เนื่องจากพื้นที่มีความลาดชันสูง













92

ภาคผนวก 2

ั
ื้
ตารางภาคผนวกที่ 2-1 การชะล้างพงทลายของดิน ในพนที่ P56a ณ บ้านสหกรณ์ ตำบลร่มเกล้า
อำเภอพร้าว จังหวัดเชียงใหม่ และการคำนวณค่าสัมประสิทธิ์การ
เคลื่อนย้ายตะกอน (SDR)


ปริมาณตะกอนดิน
ระดับการชะล้างพังทลายของดิน พื้นที่ (ไร่)
(ตัน)

น้อย (0-2 ตัน/ไร่/ปี) 300,771 241,758

ปานกลาง (2-5 ตัน/ไร่/ปี) 13,805 52,036
รุนแรง (5-15 ตัน/ไร่/ปี) 13,794 112,500

รุนแรงมาก (15-20 ตัน/ไร่/ปี) 7,571 132,469
รุนแรงมากที่สุด (มากกว่า 20 ตัน/ไร่/ปี) 5,580 154,138

รวม 341,521 692,901

ที่มา กลุ่มวางแผนการใช้ที่ดิน (2564)


ปริมาณตะกอนดินที่แขวนลอยในลำน้ำ

SDR (sediment delivery ratio) = ปริมาณตะกอนดินที่ถูกชะล้างในลุ่มน้ำ


ปริมาณตะกอนแขวนลอย ในลำน้ำเฉลี่ยจากปี 2543-2563 ณ จุด P56a เท่ากับ 21,666.6 ตัน (กรม

ชลประทาน (2564)



ดังนั้น SDR ณ P56a = 21,666.6
692,901



SDR ณ P56a = 0.0313













93

ั
ตารางภาคผนวกที่ 2-2 เขตการใช้ที่ดิน ลุ่มน้ำแม่งดฝั่งตะวันตก
เนื้อที่
เขตการใช้ที่ดิน
ไร่ ร้อยละ
1. เขตพื้นที่ป่าไม ้ 79,881 67.28

111 เขตป่าไม้ตามกฎหมายที่มีสภาพเป็นป่าสมบูรณ์ 67,427 56.79

112 เขตป่าไม้ตามกฎหมายที่มีสภาพเป็นป่าเสื่อมโทรม 89 0.07
113 พื้นที่ทำการเกษตรที่อยู่ในเขตป่าไม้ตามกฎหมาย 11,285 9.51

620 ป่าสมบูรณ์ที่อยู่นอกเขตป่าไม้ตามกฎหมาย 1,080 0.91

2. เขตพื้นที่เกษตรกรรม
211 เขตทำนา 6,315 5.32

212 เขตปลูกพืชไร่ 2,389 2.01
213 เขตปลูกไม้ผล 19,511 16.43

214 เขตปลูกไม้ยืนต้น 1,366 1.15

240 เขตปศุสัตว์ 86 0.07
251 เขตเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืด 95 0.08

3. พื้นที่ชุมชนและสิ่งปลูกสร้าง 4,837 4.07
4. พื้นที่อื่นๆ 2,623 2.21

5. พื้นที่แหล่งน้ำ 1,618 1.36

รวม 118,721 100.00

หมายเหตุ: เนื้อที่คำนวณด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์
ที่มา กลุ่มวางแผนการใช้ที่ดิน (2564)


ตารางภาคผนวกที่ 2-3 ความลาดชันของพื้นที่ในเขตทำการเกษตร ลุ่มน้ำแม่งัดฝั่งตะวันตก


ื้
ความลาดชันของพนที่ เขตทำนา เขตปลูกพืชไร่ เขตปลูกไม้ผล เขตปลูกไม้ยืนต้น
0-2 เปอร์เซ็นต์ 6,031 153 1,325 61
2-5 เปอร์เซ็นต์ 265 1,167 14,375 777

5-12 เปอร์เซ็นต์ 16 923 3,483 508
12-20 เปอร์เซ็นต์ 3 146 328 20

รวม 6,315 2,389 19,511 1,366




94

ภาคผนวก ที่ 3: การสำรวจพื้นที่และการประชุมเพอทำประชาพิจารณ์
ื่
ื่
ภาคผนวก ที่ 3-1: การสำรวจพื้นที่และการประชุมเพอทำประชาพิจารณ์ ครั้งที่ 1



























































95

ภาคผนวก ที่ 3-2: การสำรวจพื้นที่และการประชุมเพอทำประชาพิจารณ์ ครั้งที่ 2
ื่





































































96

ภาคผนวก ที่ 3-3: การสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคม





































































97

สำนักงานพัฒนาที่ดินเขต 6 กรมพัฒนาที่ดิน