MODUL ULAS SAINS TG 4 COMPLETE

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 19:
1 Rajah 1 menunjukkan proses penyebaran cahaya putih menggunakan prisma kaca.

Rajah 1

Apakah warna pada R dan S? Merah
Merah
R Ungu
A Ungu
B Merah Biru
C Merah Biru
D Jingga

2 Antara yang berikut, yang manakah kesan daripada penyebaran cahaya?

A Kemerahan langit B Kebiruan langit

C Pembentukan cahaya putih D Pembentukan pelangi

3 Fenomena manakah yang menunjukkan kesan penyebaran cahaya?

A Pelangi B Kebiruan langit

C Kemerahan matahari terbenam D Pencahayaan pentas

4 Rajah 2 menunjukkan satu eksperimen penyebaran cahaya menggunakan objek kaca,
X.

Apakah X?

5 Pelangi terhasil daripada proses penyebaran cahaya yang bergerak pada kelajuan

yang berbeza dalam medium. Warna apakah akan dibiaskan paling sedikit?

A Merah B Indigo

C Biru D Ungu

151

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

7.4 Penyerakan Cahaya • Langit kelihatan kebiruan pada tengah hari
Contoh kesan daripada penyerakan • Langit kelihatan kemerahan pada waktu senja
cahaya • Lampu pentasuntuk persembahan
• Apabila sinar lampu dipancarkan ke udara,
Teori penyerakan cahaya
menggunakan bikar yang berisi sinar ini dihalang dan dipantul oleh asap dan
zarah-zarah susu
zarah-zarah udara

• Zarah –zarah ini memantulkan dan
menyerakkan ke semua arah

Cahaya Putih Warna merah
putih kebiruan

Pemerhatian : Alur cahaya akan kelihatan putih kebiruan dari sisinya dan muncul warna
jingga kemerahan di hujungnya
Inferens : Cahaya biru diserakkan lebih banyak daripada warna merah

Fenomena Langit Kebiruan
Apabila cahya matahari melalui lapisan atmosfera, cahaya diserakkan ke semua arah oleh
gas-gas dan zarah-zarah di dalam udara
Cahaya biru paling banyak diserakkan oleh molekul-molekul udara yang halus kerana
panjang gelombang yang lebih pendek. Oleh itu langit kelihatan biru sepanjang masa
Fenomena Langit Kemerahan pada waktu senja
Pada waktu senja, cahaya matahari melalui jarak yang jauh di dalam lapisan atmosfera
sebelum sampai ke Bumi
Cahaya yang kurang diserakkan seperti merah dan jingga akan melalui atmosfera tanpa
gangguan
Cahaya yang lain banyak diserakkan akan hilang daripada lintasan cahaya asal
Udara yang tercemar akan menyebabkan langit pada waktu senja kelihatan lebih
kemerahan kerana banyak zarah terapung seperti habuk dan debu

Cahaya matahari pada
waktu tengah hari

Zarah-zarah udara menyerakkan
lebih banyak warna biru

Cahaya matahari Cahaya matahari jauh di dalam lapisan
pada waktu senja atmosfera, warna merah kurang diserakkan

152

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 20
1 Rajah 1 menunjukkan seorang pemerhati memerhati langit pada waktu tengah hari

Rajah 1

Apakah warna cahaya matahari yang paling banyak diserakkan

A Biru B Hijau C Putih D Kuning

2 Fenomena manakah yang menunjukkan kesan penyerakkan cahaya?

A Pelangi B Kebiruan langit C Bayu laut D Kilat

3 Apakah yang menyebabkan langit kelihatan biru pada waktu tengah hari?

A Pantulan B Pembiasan C Penyebaran D Penyerakkan

cahaya cahaya cahaya cahaya

4 Apakah yang menyebabkan langit kelihatan kemerahan pada senja?

A Pantulan B Pembiasan C Penyebaran D Penyerakkan

cahaya cahaya cahaya cahaya

5 Mengapakah langit kebiruan pada waktu tengah hari?

A Gelombang yang panjang B Diserakkan paling banyak

C Diserap di dalam zarah atmosfera D Kelajuan yang bertambah

6 Mengapakah langit kemerahan pada waktu senja?

A Merah kurang diserakkan B Warna biru tidak diserakkan

C Cahaya menyerap warna D Tiada udara tercemar

7 Apakah warna yang kurang diserakkan pada waktu senja?

A Biru B Ungu

C Kuning D Jingga

8 Maklumat di bawah menunjukkan dua fenomena semulajadi

• Langit kebiruan pada waktu tengah hari
• Langit kemerahan pada waktu senja

Apakah persamaan kedua-dua fenomena ini?

A Panjang gelombang B Diserakkan oleh debu dan zarah udara

C Warna yang diserakkan D Melalui di lapisan atmosfera

9 Apakah contoh penyerakan cahaya? B Pengcahayaan pentas
A Pembentukan pelangi D Pembentukan kilat
C Kolam air yang cetek

153

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

7.5 Penambahan dan Penolakan Cahaya Berwarna

Warna primer Tidak boleh dihasilkan melalui campuran warna lain

Merah, Hijau dan Biru

Warna sekunder Warna yang diperoleh apabila menambahkan dua warna primer

Kuning , Sian dan Magenta

Penambahan Biru + Hijau → Sian Merah + Hijau → Kuning

Cahaya Berwarna Biru + Merah → Magenta

Pertindihan warna Kuning
primer

Magenta

Sian

Penolakan Turas warna digunakan untuk menolak warna tertentu daripada
Cahaya Berwarna cahaya putih
Turas warna merupakan kaca berwarna yang hanya membenarkan
Contoh penolakan
cahaya cahaya yang sama warna dengan turas untuk melaluinya
Warna yang lain akan diserap

Jika turas warna warna merah, hanya warna merah yang boleh
melaluinya
Jika turas warna magenta, hanya biru dan merah boleh melaluinya,
warna lain diserap

Warna putih Biru Warna putih Merah
Hijau Hijau

Penapis Penapis
sian kuning

Penggunaan dua Jika turas pertama warna sian, hanya biru dan hijau boleh melaluinya,
jenis turas warna jika turas kedua warna hijau, maka warna hijau dipancar keluar
Contoh penolakan cahaya dua turas/penapis warna

Warna putih Merah Tiada cahaya
terpancar/hitam

Hijau Nota:
Jika penapis warna bukan hasil
Penapis Penapis penambahan warna tersebut,
kuning biru maka tiada cahaya terpancar/
berwarna hitam

154

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 21 : Latihan Pengukuhan
1 Penapis warna primer akan membenarkan warna dirinya sahaja.

Nyatakan warna melaluinya pada ruang kosong di bawah.

a) b) c) …………
Warna putih ………… Warna putih ………… Warna putih

Penapis Penapis Penapis
merah biru hijau

2 Penapis warna sekunder akan membenarkan warna dirinya dan warna campurannya
melaluinya. Nyatakan warna yang melaluinya pada ruang yang kosong di bawah.

Warna putih ………… ………… …………
………… Warna putih Warna putih …………

…………

………… ………… …………

Penapis Penapis Penapis
magenta sian kuning

3 Jika ada penapis kedua, warna terpancar ialah warna yang ada gabungan atau

campurannya. Jika tiada warna gabungan, warna hitam terhasil atau tiada cahaya

terpancar …………

a) Warna putih ………… …………

…………

Penapis Penapis
magenta biru

Warna putih ………… …………
b) …………

…………

Penapis Penapis
sian merah

………… …………
c) Warna putih …………

…………

Penapis Penapis
kuning hijau

155

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 22
1 Rajah 1 menunjukkan pertindihan dua cahaya berwarna primer.

Cahaya Biru Cahaya Hijau

Kawasan berlorek

Apakah warna cahaya yang kelihatan di kawasan berlorek?

A Hitam B Sian C Merah D Kuning

2 Rajah 2 menunjukkan penambahan cahaya berwarna

X

Apakah warna kelihatan pada X?

A Sian B Putih C Kuning D Magenta

3 Rajah manakah yang menunjukkan penolakan cahaya berwarna yang betul melalui
penapis sekunder?

4 Antara yang berikut, warna manakah dikenali sebagai warna sekunder bagi cahaya?

A Merah B Biru C Hijau D Kuning

5 Rajah 5 menunjukkan cahaya berwarna yang terhasil apabila cahaya R dan S bertindih.

Apakah warna chaya R dan cahaya S?

A Biru dan merah B Hijau dan merah C Putih dan biru D Hijau dan putih

156

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 23
1 Rajah 1.1 dan Rajah 1.2 menunjukkan eksperimen untuk mengkaji kesan penapis berwarna ke

atas kertas putih

Berdasarkan eksperimen ini, nyatakan warna cahaya yang diperhatikan pada skrin putih. Tulis
jawapan anda dalam Jadual 1.

Rajah Warna cahaya pada skrin putih
1.1
1.2

[2 markah]

b) Nyatakan satu hipotesis untuk eksperimen ini

……………………………………………………………………………………………………………………...
[1 markah]

c) Nyatakan satu pembolehubah dimanipulasikan dalam eksperimen ini.

……………………………………………………………………………………………………………………...
[1 markah]

d) Ramalkan warna cahaya yang diperhatikan pada skrin putih jika penapis biru digunakan

……………………………………………………………………………………………………………………...
[1 markah]

e) Nyatakan definisi secara operasi bagi warna primer

……………………………………………………………………………………………………………………...

……………………………………………………………………………………………………………………...
[1 markah]

157

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 24
1 Kaji penyataan berikut:

Apabila cahaya putih dipancarkan ke atas penapis warna primer, terdapat cahaya warna
tertentu melaluinya

a) Cadangkan satu hipotesis untuk menyiasat penyataan di atas

…………………………………………………………………………………………………………………….

b) Dengan menggunakan penapis warna merah, penapis warna biru, penapis warna hijau
dan radas-radas yang lain, huraikan satu eksperimen untuk menguji hipotesis di (a)
berpandukan kriteria berikut:

i) Tujuan eksperimen

………………………………………………………………………………………………………………
[1 markah]

ii) Mengenalpasti pemboleh ubah
Pembolehubah dimanipulasikan : ……………………………………………………………..

Pembolehubah bergerak balas : ……………………………………………………………..

Pembolehubah dimalarkan : ……………………………………………………………..
iii) Senarai radas [2 markah]

………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………
[1 markah]

iv) Prosedur

………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………
v) Penjadualan data

158

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

7.6 Penglihatan Objek Berwarna

Warna objek bergantung kepada tiga faktor iaitu
• Warna cahaya yang menyinarinya
• Warna cahaya yang diserap
• Warna cahaya yang dipantulkannya

Warna bagi cahaya yang diserap akan hilang, maka objek berwarna sebenarnya
menyerap warna cahaya tertentu dan memantulkan cahaya yang berwarna sama

dengannya

Contoh:
Bunga ros berwarna merah akan dilihat warna merah di bawah cahaya putih,

cahaya merah, magenta dan kuning (warna yang menjadi campurannya)
Bunga ros berwarna merah akan dilihat warna hitam di bawah cahaya biru ,
cahaya hijau atau cahaya sian (warna bukan menjadi campurannya)

Objek berwarna sekunder memantulkan warnanya sendiri dan warna
membentukknya dan menyerap warna yang lain

Contoh:
Buah lemon akan kelihatan warna kuning jika di bawah cahaya putih, kuning
Buah lemon akan kelihatan warna merah jika di bawah cahya merah
Buah lemon akan kelihatan warna hijau jika di bawah cahaya hijau atau sian

Objek berwarna primer di bawah cahaya berwarna primer dan sekunder

Warna objek di bawah Penglihatan objek berwarna primer di bawah cahaya
cahaya putih
Merah Hijau Biru Magenta Sian Kuning
Merah
Hijau Merah Hitam Hitam Merah Hitam Merah
Biru
Hitam Hijau Hitam Hitam Hijau Hijau

Hitam Hitam Biru Biru Biru Hitam

Objek berwarna sekunder di bawah cahaya berwarna primer

Warna objek di bawah Penglihatan objek berwarna sekunder di bawah cahaya

cahaya putih Merah Hijau Biru

Magenta Merah Hitam Biru

Sian Hitam Hijau Biru

Kuning Merah Hijau Hitam

Fungsi sel rod dan sel kon pada mata

Sel kon berfungsi pada keamatan cahaya yang tinggi

Terdiri daripada tiga jenis sel iaitu hanya peka terhadap satu cahaya warna primer

(merah, hijau dan biru)

Sel rod reseptor yang hanya peka terhadap corak warna kelabu dan menghasilkan

gambaran hitam putih yang berfungsi pada keamatan cahaya yang rendah

Objek akan kelihatan dalam corak kelabu pada waktu malam

159

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 25
1 Rajah 1 menunjukkan warna bunga dan warna daun yang dilihat di bawah cahaya

yang berbeza

Apakah warna cahaya X? Rajah 1
D Kuning
A Biru B Hijau C Merah
b)……………
2 Nyatakan warna yang kelihatan Cahaya
magenta
Cahaya a)……………
putih

Objek biru Objek biru

Cahaya c)…………… Penapis Objek merah
kuning biru
Cahaya
putih

Objek biru d)……………

3 Rajah di bawah menunjukkan sehelai baju berwarna merah dan seluar berwarna biru
diletakkan di bawah cahaya berbeza. Nyatakan warna baju dan seluar yang kelihatan

Cahaya a)………… Cahaya a)…………
merah b)………… biru b)…………

160

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

7.7 Pencampuran pigmen

Apa itu pigmen? Pigmen ialah zarah halus yang menghasilkan warna dengan

menyerap sebahagian warna dan memantulkan warna

yang lain.

Kegunaan pigmen Djadikan pewarna dalam makanan

Dijadikan warna cat

Pencampuran pigmen dan kesan tindakan cahaya terhadap pigmen

Pigmen biru memantulkan cahaya biru, hijau dan indigo

Pigmen biru menyerap cahaya merah, jingga dan kuning

Pigmen kuning memantulkan cahaya kuning, merah, jingga dan hijau

Pigmen kuning menyerap cahaya biru dan ungu

Jika pigmen biru dicampurkan dengan pigmen kuning = pigmen hijau terbentuk

kerana hijau warna yang tidak diserap oleh kedua-dua pigmen ini

Perbezaan antara pencampuran pigmen dengan penambahan cahaya berwarna

Pencampuran warna primer pigmen Penambahan warna primer cahaya

7.8 Kepentingan Warna dalam Kehidupan Harian

• Digunakan dalam pencetakan berwarna penuh
Dengan melibatkan warna sian, magenta, kuning dan hitam

• Digunakan sebagai kod warna antarabangsa untuk dawai Bumi,dawai hidup
dan dawai neutral dalam pendawaian elektrik

• Lampu isyarat terdiri daripada tiga warna iaitu merah, hijau dan kuning
• Menarik perhatian orang di sekliling kita
• Bagi binatang, warna digunakan untuk menarik minat pasangannya
• Ada juga sebagi perlindungan kendiri daripada ancaman dan buat

penyamaran

7.9 Menghargai Penciptaan Alatan Optik yang memanfaatkan manusia

Binokular dan Bagi meningkatkan kebolehan kita untuk melihat objek yang

teleskop jauh

Teleskop yang besar Dibina di dalam balai cerap astronomi untuk mengkaji

bintang, planet dan objek di galaksi

Teleskop angkasa Untuk mengkaji angkasa lepas dan meningkatkan

pengetahuan dan kefahaman tentang ciri alam semesta

Mikroskop Membolehkan kita melihat objek yang sangat kecil

161

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 26

1 Antara campuran pigmen berikut, yang manakah menghasilkan warna hijau?

A Merah dan sian B Merah dan magenta

C Kuning dan sian D Kuning dan magenta

2 Mengapakah burung merak jantan mempunyai bulu yang berwarna-warni dan

menarik?

A Sebagai perlindungan B Untuk penyamaran

C Untuk menarik pasangan D Sebagai tanda amaran

3 Jika baju putih hendak dijadikan warna jingga, apakah pencelup warna yang

mesti digunakan?

A Biru dan hijau B Hijau dan merah

C Merah dan biru D Kuning dan merah

4 Seorang budak lelaki ingin mewarnakan gambar sebatang pokok, tetapi dia tidak

mempunyai cat hijau. Apakah warna yang boleh dicampurkan untuk

menghasilkan warna hijau?

A Biru dan merah B Merah dan magenta

C Sian dan hijau D Magenta dan kuning

5 Seorang murid tidak mempunyai warna hijau untuk mewarnakan gambar daun.

Apakah warna pigmen yang perlu dicampurkan untuk menghasilkan warna hijau

itu?

A Biru dan magenta B Sian dan kuning

C Sian dan biru D Magenta dan kuning

6 Seorang murid tidak mempunyai cat hijau untuk melukis pemandangan. Apakah

warna cat yang perlu dicampurkan untuk mendapatkan warna hijau?

A Biru dan kuning B Kuning dan merah

C Biru dan merah D Biru dan magenta

7 Rajah menunjukkan seekor burung merak jantan yang mempunyai bulu yang
berwarna warni.

Apakah kepentingan ciri ini? B Menarik perhatian
A Amaran D Penyamaran
C Perlindungan

8 Penyataan manakah yang betul mengenai penyamaran?
A Kelopak berwarna-warni untuk menarik perhatian serangga
B Warna cerah untuk memberikan amaran keapda haiwan yang lain
C Bulu berwarna-warni untuk menarik perhatian betina
D Boleh menukar warna badan mengikut persekitaran

162

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 27
a) Pada waktu tengah hari langit kelihatan biru dan pada waktu senja Matahari

kelihatan merah.
Terangkan bagaimana fenomena ini berlaku

………………………………………………………………………………………………………...

………………………………………………………………………………………………………...

………………………………………………………………………………………………………...

………………………………………………………………………………………………………...

………………………………………………………………………………………………………...
[ 4 markah]

b) Seorang penari memakai baju berwarna kuning dan seluar berwarna merah. Juru
teknik lampu ingin menjadikan baju penari itu kelihatan hijau dan seluarnya
kelihatan hitam.
Dengan menggunakan prinsip asas, terangkan bagaimana ini boleh dilakukan.
Jawapan anda hendaklah mengandungi aspek berikut:
i) Penyataan masalah

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………
[2 markah]

ii) Kaedah penyelesaian

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………
[1 markah]

iii) Penjelasan kepada kaedah yang digunakan

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

[3 markah]

`MODUL BAB 7 TAMAT`

163

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Bab 8 Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Bahan Kimia dalam Perindustrian

8.1 Sifat aloi dan Kegunaannya

Maksud aloi Aloi merupakan campuran yang mempunyai sekurang-kurangnya satu
jenis unsur logam
Contoh aloi
Sifat aloi Keluli, piuter, gangsa, Loyang dan duralumin

• Lebih keras daripada logam tulen
• Lebih tahan kakisan
• Lebih kuat

Kandungan, sifat khas dan kegunaan aloi yang biasa dijumpai

Aloi Kandungan Sifat khas Kegunaan
Keluli 99.5% besi Keras dan kuat Bahan pembinaan untuk bangunan,
Piuter 0.5% karbon jambatan dan kenderaan
97% timah Berkilat, lembut dan Membuat barangan rumah, alat
Gangsa 3% antimoni dan mudah ditempa perhiasan, dan alatan meja seperti
kuprum teko, pinggan dan sudu
Loyang 88% kuprum Keras, kuat, lebih tahan Membuat alatan seni seperti
12% timah geseran dan kakisan patung, pingat dan piala
Duralumin berbanding kuprum
75% kuprum Keras, kuat, mudah Membuat alat perhiasan, alat muzik
25% zink ditempa dan tahan dan bekas makanan
kakisan
95% aluminium Ringan, kuat dan tahan Membuat badan kapal terbang,
3% kuprum kakisan kapal dan basikal lumba
1& magnesium
1% mangan

Bagaimana dikatakan aloi lebih kuat berbanding logam tulen?

Atom tulen Atom tulen
Atom asing

Logam tulen Aloi

P1 : Apabila logam lain dicampurkan ke dalam logam tulen, atomnya menghalang
penggelongsoran antara lapisan

P2: Atom logam asing mempunyai saiz yang lebih besar

164

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 1:

a) Apakah logam utama yang digunakan dalam pembentukan piuter?

A Besi B Nikel

C Timah D Antimoni

b) Seorang murid ingin membina model kapal terbang yang ringan dan kuat. Antara bahan

berikut, yang manakah paling sesuai digunakan?

A Besi B Keluli

C Kuprum D Duralumin

c) Campuran yang manakah menghasilkan gangsa?

A Besi dan karbon B Kuprum dan timah

C Kuprum dan zink D Timah dan antimonI

d) Rajah 1 menunjukkan sebuah kapal terbang.

Rajah 1

Apakah bahan yang digunakan untuk membina bahagian berlabel S?

A Besi B Keluli

C Duralumin D Aluminium

e) Badan kapal terbang diperbuat daripada duralumin. Apakah logam utama yang

digunakan?

A Aluminium B Magnesium

C Kuprum D Besi

f) Rajah 2 menunjukkan susunan logam dalam suatu bahan.

Atom asing

Rajah 2

Apakah fungsi atom-atom asing?

A Melembutkan bahan B Menghalang atom menggelongsor
Merendahkan takat lebur bahan
C Meningkatkan daya tarikan antara atom D

g) Campuran manakah akan menghasilkan keluli?

A Timah dan kuprum B Zink dan kuprum

C Besi dan karbon D Timah dan antimoni

h) Rajah menunjukkan maklumat sejenis aloi. B Gangsa
D Duralumin
• Tahan kakisan
• Ringan
• Untuk membuat pesawat
Apakah aloi P.

A Loyang

C Piuter

165

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 2 : Soalan Struktur
2. Jadual 1 menunjukkan dua contoh aloi dan kandungannya.

Aloi Kandungan
Aloi W 99.5 % besi

Loyang 0.5 % karbon
75 % kuprum

25 % zink

Jadual 1

a) Berdasarkan Jadual 1,
i) Namakan aloi W

…………………………………………………………………………………………………………………….
[1 markah]

ii) Namakan proses untuk menghasilkan aloi W.

…………………………………………………………………………………………………………………….
[1 markah]

iii) Namakan atom asing dalam Loyang

…………………………………………………………………………………………………………………….
[1 markah]

b) Padankan aloi dengan kegunaannya.

Jenis aloi Kegunaan aloi
Menyediakan pingat
Gangsa
Duralumin Membuat badan pesawat
[2 markah]

Maklumat berikut adalah berkaitan suatu aloi.

• Boleh mengalirkan elektrik tanpa rintangan
• Ia digunakan dalam kereta api kelajuan tinggi

c) Apakah aloi?

………………………………………………………………………………………………………………………….
[ 1 markah]

166

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 3 : Kemahiran Proses Sains
Rajah 3 menunjukkan susunan radas untuk mengkaji ketahanan sesuatu bahan.

PQ

Jenis paku Keadaan paku selepas tiga hari
Paku besi Paku berkarat
Paku keluli
Paku tidak berkarat

Langkah 1: Sediakan maklumat ke dalam Jadual Bermaklumat

Apa yang sama? Apa yang berubah-ubah? Apa yang diperhatikan?
(P.U bergerak balas)
(P.U dimalarkan) (P.U dimanipulasi)

Langkah 2: Menjawab soalan daripada maklumat jadual tersebut.
a) Berdasarkan Rajah 3, tulis satu pemerhatian bagi eksperimen ini.

…………………………………………………………………………………………………………………..
[ 1 markah]

b) Nyatakan satu inferens berdasarkan pemerhatian di (a).

…………………………………………………………………………………………………………………..
[ 1 markah]

c) Tulis satu hipotesis bagi eksperimen ini.

…………………………………………………………………………………………………………………..
[ 1 markah]

167

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 4 : Soalan SPM 2013
4. Rajah 4 menunjukkan eksperimen untuk mengkaji ketahanan terhadap pengaratan bagi aloi

dan logam tulen.

Rajah 4

a) i) Perhatikan keadaan kedua-dua paku selepas dua hari.
Tulis jenis paku dalam petak yang disediakan.

Jenis paku Keadaan paku
…………………………….. Warna berubah

…………………………….. Warna tidak berubah

[ 1 markah]

ii) Nyatakan satu inferens berdasarkan pemerhatian di (a)(i)

…………………………………………………………………………………………………………….
[ 1 markah]

b) Nyatakan pembolehubah yang dimalarkan dalam eksperimen ini.

…………………………………………………………………………………………………………………..
[ 1 markah]

c) Paku keluli ialah aloi. Nyatakan definisi secara operasi bagi aloi.

…………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………..
[ 1 markah]

d) Tandakan (√) dalam petak yang disediakan bagi bahan yang boleh menggantikan paku
keluli dalam eksperimen ini.

Zink Plumbum Gangsa

[1 markah]

168

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 5 : Soalan bahagian C (Mengeksperimen)

5. Kaji penyataan berikut:

Aloi dan logam tulen mempunyai sifat tahan kakisan yang berbeza

Anda diberikan sebatang paku besi, sebatang paku keluli dan larutan natrium klorida.
a) Cadangkan satu hipotesis untuk menyiasat penyataan di atas.

[ 1 markah]

…………………………………………………………………………………………………………………..

b) Huraikan satu eksperimen untukmenguji hipotesis anda di 5(a) berdasarkan kriteria
berikut:

i) Tujuan eksperimen:

Untuk mengkaji……………………………………………………………………………………....

ii) Mengenal pasti pembolehubah

Pemboleh ubah dimanipulasikan : ………………………………………………………..

Pemboleh ubah bergerak balas : ………………………………………………………..

Pemboleh ubah dimalarkan : ………………………………………………………..
[ 2 markah]

iii) Senarai radas dan bahan

…………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………….
[1 markah]

iv) Prosedur dan kaedah

…………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………….

v) Penjadualan data

169

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 6 : Bahagian C (Mengkonsepsi) – SPM 2009
6. a) Nyatakan satu persamaan dan tiga perbezaan antara aloi dan logam tulen

[4 markah]

b) Jadual 6 menunjukkan susunan atom bagi tiga jenis aloi iaitu gangsa, Loyang dan keluli.

Jenis aloi Susunan atom

Gangsa

Loyang

Keluli [2 markah]
[1 markah]
Jadual 6 [2 markah]
Kaji maklumat dalam Jadual 6 dan bina konsep aloi. [1 markah]
Jawapan anda hendaklah berdasarkan aspek-aspek berikut:
i) Kenal pasti dua ciri-ciri sepunya

ii) Berikan satu contoh lain bagi aloi

iii) Beri satu contoh bukan aloi dan sebabnya

iv) Hubungkaitkan ciri sepunya untuk membina konsep aloi

170

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019
RUANG JAWAPAN SOALAN (MENGKONSEPSI)
6 a) Persamaan dan perbezaan aloi dan logam tulen

Aloi Logam tulen
i)

ii)

iii)

iv)

i) Kenal pasti dua ciri-ciri sepunya

…………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………..
[2 markah]

ii) Berikan satu contoh lain bagi aloi

…………………………………………………………………………………………………………………..
[1 markah]

iii) Beri satu contoh bukan aloi dan sebabnya

…………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………..
[2 markah]

iv) Hubungkaitkan ciri sepunya untuk membina konsep aloi

…………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………..
[1 markah]

171

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

8.2 Penghasilan dan Penggunaan Ammonia dalam Industri

Kegunaan ammnonia • Digunakan sebagai baja
• Penghasilan asid nitrik
Sifat ammonia • Asid nitrik digunakan dalam pewarna, baja kimia dan letupan
Penghasilan ammonia • Dalam pembuatan agen pencuci
Proses Haber • Sebagai agen penyejuk
•
Mencegah penggumpalan lateks
•
• Gas yang tidak berwarna
• Sngat larut dalam air
• Berbau sengit
Suhu Melalui proses Haber

: 450 – 5500C

Tekanan : 200 atm

Mangkin : Mangkin besi

Jenis proses : Berbalik dan eksotermik

Penghasilan ammonia melalui proses Haber

Gas nitrogen

Gas hidrogen

Penghasilan Baja Garam

Ammonium
Garam ammonium dihasilkan
melalui tindak balas peneutralan
(larutan ammonia + asid)

Larutan ammonia + asid nitrik →
ammonium nitrat + air

Larutan ammonia+ asid sulfurik → Gas nitrogen dan hidrogen Cecair
ammonium sulfat + air yang tidak bertindak balas ammonia

Larutan ammonia + asid fosforik →
ammonium fosfat + air

Mangkin besi

Persamaan kimia terlibat Nitrogen + Hidrogen Ammonia

450 – 5500C

200 atm

Faktor penghasilan ammoni • Suhu
Jika suhu lebih rendah, maka melambatkan penghasilan

ammonia

Kadar tindak balas akan menurun jika suhu lebih rendah

Jika suhu lebih tinggi, penghasilan ammonia berkurang

akibat penguraian kepada gas hidrogen dan nitrogen

• Tekanan
Tekanan yang tinggi iaitu 200 atm meningkatkan penghasilan

ammonia

172

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 7 : Soalan Objektif

1. Maklumat berikut menunjukkan kegunaan bahan X.
• Untuk menghasilkan baja
• Untuk menghasilkan asid nitrik

Apakah X? B Alkohol
A Ester D Neoprena
C Ammonia

2. Rajah 2 menunjukkan proses penghasilan sebatian X dalam industri.

Apakah sebatian X? B Ammonia
A Nitrat D Asid sulfurik
C Asid nitrik

3 Persamaan perkataan berikut menunjukkan suatu tindak balas kimia.

Mangkin besi

Nitrogen + Hidrogen X

450 0C , 200 atm

Apakah X? B Sabun
A Urea D Ammonia
C Ester

4 Persamaan perkataan berikut menunjukkan suatu tindak balas kimia untuk
menghasilkan sejenis baja.

X+ Ammonia Ammonia nitrat

Apakah X? B Asid sulfurik
A Asid hidroklorik D Asid nitrik
C Asid fosforik

5 Persamaan perkataan berikut menunjukkan satu tindak balas kimia.

Ammonium hidroksida + asid sulfurik Q
Apakah Q?
A Ammonia B Ammonium sulfat
C Hidrogen sulfat D Sulfur dioksida

173

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

6 Maklumat menunjukkan persamaan perkataan bagi suatu proses kimia dalam

industri

Mangkin

Hidrogen + Nitrogen Ammonia

200 atm ,450 – 500oC

Apakah mangkin yang digunakan di dalam proses ini?

A Timah B Besi

C Karbon D Kuprum

7. Proses manakah yang menghasilkan ammonia dalam industri?

A Proses Haber B Proses penulenan

C Proses penapaian D Proses penguraian

Latihan 8 : Soalan Bahagian B (Proses Haber)
8. Rajah 8 di bawah menunjukkan suatu tindak balas dalam industri.

Gas Y

Rajah 8

i) Namakan proses yang menghasilkan sebatian X dalam industri.

……………………………………………………………………………………………………
[ 1 markah]

ii) Namakan
Sebatian X : ……………………………………………

Gas Y : ……………………………………………

[2 markah]

iii) Apakah keadaan yang diperlukan untuk menghasilkan sebatian X tersebut?

…………………………………………………………………………………………………….
[1 markah]

iv) Bagaimana jika suhu yang lebih rendah ditetapkan dalam proses penghasilan
tersebut?

…………………………………………………………………………………………………….
[1 markah]

174

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

8.3 Kesan Pembuangan Bahan Sisa Industri terhadap Alam Sekitar

1. Punca pencemaran dan kesan pembuangan bahan sisa industri terhadap alam
sekitar

Punca Bahan pencemar Kesan terhadap alam sekitar
pencemaran
Pembakaran Bahan pencemar • Kerengsaan pada sistem respirasi dan
bahan api fosil
udara seperti menyebabkan asma atau bronkitis
(di loji
penjanaan hidrokarbon, sulfur • Karbon monoksida mengurangkan keupayaan

elektrik) dioksida, nitrogen sel darah merah untuk mengangkut oksigen

Industri kimia dioksida, karbon dan menyebabkan sakit kepala, keletihan,

Perlombongan dioksida dan kerosakan minda dan membawa maut
dan
zarah-zarah asap
pemprosesan
mineral Sisa toksik seperti • Logam berat seperti merkuri boleh

radioaktif, loji asid, alkali dan merosakkan otak atau ginjal. Logam ini juga
tenaga nuklear,
industri senjata logam berat menyebabkan kecacatan pada bayi

nuklear dan Sisa radioaktif • Pendedahan kepada sinaran radioaktif
penyelidikan daripada sisa radioaktif akan menyebabkan

Industri masalah kesihatan pada benda hidup. Ini
pertanian
termasuklah kanser, mutasi dan kecacatan

bayi

Baja kimia, • Pendedahan kepada pestisid dalam jangka
pestisid, dan sisa masa panjang akan menyebabkan kanser
organik yang
berlebihan dan kecacatan pada bayi

• Baja berlebihan yang dialirkan ke tasik akan
menyebabkan eutrofikasi

• Pembuangan sisa organik menggalakkan
pembiakan vektor penyakit seperti tikus dan

lalat. Gas metana akan dibebaskan apabila
sisa organik diuraikan oleh mikroorganisma

2 Kaedah Pengawalan Pembuangan Bahan Sisa Industri
a) Penguatkuasaan Undang-undang
b) Aplikasi Teknologi
c) Kitar semula
d) Pendidikan
e) Kerjasama sejagat

8.4 Kepentingan Pemeliharaan dan Pemuliharaan Alam Sekitar

Pemeliharaan Usaha untuk mengekalkan keadaan persekitaran yang sedia ada
Pemuliharaan Pengurusan alam sekitar untuk mengelakkan sebarang kemusnahan

175

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains

Modul ULAS – Sains Tingkatan 4 2019

Latihan 9:

1. Pilih padanan yang betul tentang bahan sisa industri dan cara pengawalannya

Bahan sisa industri Cara pengawalannya

A Sisa radioaktif Kitar semula

B Bahan sisa toksik Alirkan ke sungai

C Sisa kelapa sawit Bakar secara terbuka

D Jelaga dan habuk Pemendak elektrostatik

2. Antara yang berikut, yang manakah kesan pelupusan sisa organik yang berlebihan

A Hujan asid B Kesan rumah hijau

C Penipisan lapisan ozon D Kemusnahan hidupan akuatik

3 Maklumat berikut menunjukkan kesan pencemaran ke atas alam sekitar:

• Hujan asid

• Pemanasan global

Apakah punca pencemaran itu?

A Sisa pertanian B Sisa radioaktif

C Pemabkaran bahan api fosil D Sisa toksik industri

4 Antara gas yang dibebaskan oleh aktiviti perindustrian, yang manakah penyebab utama

hujan asid?

A Ammonia B Sulfur dioksida

C Karbon dioksida D Karbon monoksida

5 Rajah 5 menunjukkan lokasi kawasan perumahan di mana Ahmad tinggal.

Akhir-akhir ini dia mengalami masah sistem respirasi yang membawa kepada penyakit asma.

Apakah punca utama masalah tersebut?

A Pencemaran udara B Pencemaran terma

C Pencemaran air D Pencemaran bunyi

6 Apakah kaedah yang digunakan bagi melupuskan sulfur dioksida yang dibebaskan oleh

kilang?

A Kolam pengoksidaan B Sistem pembersih udara

C Diproses menjadi bahan api D Sistem penyaman udara

7 Apakah kesan pembuangan bahan sisa industri ke dalam sungai?

A Kesan rumah hijau B Perubahan dalam ph air

C Penipisan lapisan ozon D Peningkatan kandungan oksigen dalam air

8 Apakah kesan pengendalian sisa radioaktif yang tidak sempurna?

A Mutasi B Hujan asid

C Pemanasan global D Penipisan ozon

`MODUL BAB 8 TAMAT~

176

Cikguabadi_SMKIP – Usaha Lebih A+ Sains