Ngô Vĩnh Long Thành Phần Thứ Ba

universities. Normally only 3 to 4 students had been admitted to the program; but
that year 5 were chosen.
Although we were admitted to the Ph. D. program, the U.S. government were still
finding ways to deport me as it had tried in 1968. Again, I had to fight for a while
before being allowed to remain until completing the Ph. D. Hence, I intentionally
dragged my feet by taking all kinds of courses in other fields (such a economic and
Russian) so as not having to obtain the Ph. D. degree too soon. In 1975 the war in
Vietnam ended. By around the same time Prof. Fairbank had raised about $5
million (I am not sure about the real amount) for a program called Sino-Vietnamese
Studies. About half of this amount came from the Asia Foundation, which many
researchers at the time thought was a CIA front.
After 1975 the professorship in the Sino-Vietnamese Studies program was named
The Kenneth T. Young Professorship because he had been a director of the Asia
Foundation. As Stephen Young had disclosed to Boston Globe reporter Levy in the
article published on May 7, 1981, Kenneth Young was his father and he had been
the American ambassador to Thailand as well as the originator of the rural
pacification program in Southeast Asia (Vietnam). For this reason, a number of
Harvard professors had smiled while saying that naming a chair on Vietnam after
Kenneth Young was like naming a professorship in Jewish studies after Heinrich
Himmler or Adolf Eichmann. Prof. Alexander Woodside, who became full
professor by this time, was named to this Kenneth T. Young professorship. But not
long after this he left for Vancouver, saying that since he came from Canada
originally he wanted to return to his homeland. Some people said that he left
because he was uncomfortable with this professorship and was also subjected to a
lot of pressure.
It is not known whether Woodside was subjected to pressures by Stephen Young
and his cronies. But Stephen Young told reporter Levy in the article mentioned
above that he strongly opposed his “ideological enemies.” He also told Levy that he
had been an official in the “rural development program” of the Agency for
International Development (AID) in Vietnam during from 1968 to 1971.
Throughout the war years the AID in Vietnam was widely known as a CIA front. In
addition, Stephen Young had stated frequently and publicly that he opposed
anybody who held different political positions from his own to occupy a
professorship named after his father.
On my part, when I saw that the United States promptly imposed a trade embargo
on both regions of Vietnam, North and South, I immediately moved the Vietnam
Resource Center into the International Ministry of Cambridge. This was partly
because I realized that any stand-alone outfit by a group of people with Vietnamese
ethnic background would certainly be squashed. In addition, I wanted, through

religious organizations in the United States and elsewhere in the world, to rally
support for the Vietnamese in their efforts at rebuilding their country. To this end, I
managed to bring together several dozen famous people in various fields (among
them some Nobel laureates) to cooperate in publishing a journal called Vietnam
Quarterly.
The first issue came out in October 1975, more than 90 pages in length, with
articles on social, economic and ecological problems in Vietnam before and after
the end of the war. The second journal issue, published in early January 1976,
continued with discussion on post-war problems. Attached below is a scan of the
inside cover of the second journal issue that shows titles of the articles and other
entries as well as names of people on the editorial board. On the lower right-hand
corner it is stated that the Vietnam Resource Center and the Vietnam Quarterly are
projects of International Ministry of Cambridge.
I mentioned the above to show that I intentionally worked quietly with church
groups and intellectual organizations and did not do anything to make myself
known, or “controversial,” as the president of Harvard claimed after the attempt on
my life at Harvard. By the summer of 1976, as a result of outside pressures to turn
over the Vietnam Quarterly to a student group in the United States, I immediately
reported that fact to the editorial board and told them that I would terminate the
quarterly and shut down the Vietnam Resource Center. My thinking at the time was
that a stand-alone Vietnamese outfit would be unwise and would possibly expose its
members to danger. Members of the editorial board agreed with my analysis and
wrote to all long-term subscribers, offering to reimburse their subscription monies.
The remaining amounts from those who did not want to get them back would be
donated to an organization called “Medical Aid for Indochina.”
Attached is a letter of December 20, 1976, from Dr. Joseph Buttinger saying that he
did not want to have the remainder of his subscription returned. However, he said
that he “would like to see that the Vietnam Resource Center continue its work.”
Buttinger was a mentor of the late President Ngô Đình Diệm of the Republic of
Vietnam (“South Vietnam”). He had established an organization called “Friends of
Vietnam” whose members included Cardinal Spellman and John F. Kennedy. They
introduced Diệm to President Dwight Eisenhower who sent him back to southern
Vietnam to become its leader.
Buttinger wrote 4 books on Vietnam: “The Smaller Dragon -- A Political History of
Vietnam" (1958); "Vietnam: A Dragon Embattled" (1967); "Vietnam: A Political
History" (1968); "A Dragon Defiant: A Short History of Vietnam" (1972);
"Vietnam: The Unforgettable Tragedy" (1977). The first three books are carefully
documented scholarly works. The last one details his relationship with Ngô Đình

Diệm and why this relationship contributed to the “Unforgettable Tragedy” of
Vietnam.
Buttinger and I knew each other since 1968, after he read a number of my articles in
journals and wrote me to exchange views on Vietnamese history. From then on, I
frequently shared with him what I was writing in order to illicit his comments.
When he was writing his last book he also sent me chapters he had just finished (he
often wrote in script because he did not make use of a secretary although he was
quite rich). He had a private library in New York City with over 25,000 volumes in
French and other western languages on Indochina and Vietnam. Any researcher
could come and make use of this library.
When he heard that Harvard was starting a Vietnamese study program he donated
most of his books to Harvard Widener Library. When I was still at Harvard these
volumes were kept in a special section called “The Buttinger Collection.” I don’t
know whether it is still kept that way at present or whether it has been dispersed.
Now back to my relationship at Harvard. After the war in Vietnam ended Prof.
Fairbank urged me to get the necessary travel papers to go to France to do research
and to complete my Ph. D. thesis quickly. It took me 6 months, with considerable
support from a number of famous American politicians, to get a “Travel Permit” to
go to France in Spring 1976 to do research in the colonial archives there. According
to a de-classified document from the FBI, the Immigration and Naturalization
Service (INS) wanted to detain me at the airport when I returned to the United
States in November 1976 with the intention of deporting me. Due to the
intervention of someone (whose name was redacted) the INS changed its mind and
allowed me to return to my home in Cambridge, Massachusetts.
After taking care of the business of shutting down the Vietnam Resource Center and
terminating the publication of the Vietnam Quarterly, I began to write my thesis.
The thesis was completed in October 1977 (750 typewritten pages in length with
close to 200 pages of footnotes); and I successfully defended it in the same month.
But because I had to produce perfectly clean copies on 100% rag papers and could
not use any of the available methods of correcting typos, the copies could not be
presented before the deadline for the December graduation. Hence, I had to wait
until June 1978 to receive my Ph. D. degree. But during the 7 intervening months I
sent copies of the thesis to many scholars in the United States, in Europe, and in
Australia to ask for their inputs. At the same time, I submitted the thesis to the MIT
Press for publication consideration; and MIT Press also sent copies of my thesis to a
number of scholars for evaluation. I had been told that I would be appointed as an
Assistant Professor in the East Asian Studies program once I completed my Ph. D.
requirements. But I wanted to make sure and hence would like to have my thesis
published as soon as possible in case of some unexpected development.

Around April 1978 the History Department at Harvard issued an advertisement for
a position of Assistant Professor in “Sino-Vietnamese Studies.” I was taken by
surprise. More surprising still was the fact that Prof. Fairbank told me to quickly
apply for the position and to write to scholars in the field for letters of
recommendation. As far as I knew, more than a dozen such letters were sent in. I
am including here only four of those letters.
The first letter was from Prof. Trần Văn Dĩnh, chair of the “Pan-African Studies” at
Temple University at that time and author of many works on Vietnam. In the early
1960s he was ambassador of the Republic of Vietnam (“South Vietnam”) to the
United States while also serving as ambassador (in absentia) to Argentina. Prof.
Dĩnh and I first met in 1968 and I sent him most of my writings. Beginning with
paragraph 2 on p. 1 of his letter he writes: “I have known Dr. Long for ten years,
have read his two books and nearly all of the 200 articles he wrote in magazines and
newspa¬pers. He is considered by myself, by Vietnamese scholars at home, in
Europe, as one of the most talented and most dedicated in the field. We admire and
respect him not only for his academic achievements, his fluency in French, Chinese
and literary Vietnamese, but also for his moral integrity and his intellectual
honesty.” In the remaining of the letter he evaluated my thesis and showed how it
was a significant contribution to the study of Vietnamese history as well as to social
and political conditions in the rural areas.
The second letter was from the three foremost French scholars on Vietnam: Daniel
Hemery, George Boudarel and Pierre Brocheux. In paragraph 2 on page 1 of the
letter they say that my first book, Before the Revolution, was an important
contribution to the research on modern Vietnamese history, especially in terms of
providing new paradigms and of using research materials. The last sentence of this
paragraph says: “The volume by NGO VINH LONG is an indispensable reference
for all those who are interested in the historical sociology of Vietnam.” (L'ouvrage
de M.NGO VINH LONG est une reference indispensable pour tous ceux qui
s'interessent à la sociologie historique du Vietnam.)
The third paragraph of the letter by the three French professors begins with the
sentence: “With his doctoral thesis, Mr. NGO VINH LONG has veritably advanced
our understanding of Vietnamese society in a fundamental manner and one cannot
exaggerate in saying that this study presents a historiographical turning point.”
(Avec sa thèse de doctorat, M.NGO VINH LONG a véritablement fait avancer
notre connaissance de la société vietnamienne d'une manière fondamentale et il
n'est pas exagéré de dire que cette étude présente un tournant historiographique.)
After this statement the three professors explain in some detail in the rest of the
letter as to why they thought so.

The third letter was by Joseph Buttinger on May 5, 1978. It is in hand-writing and
very brief. Photo of the carbon copy and a transcript of it are attached here. The
import of this letter, in spite of its briefness, was because most people in Asian
Studies at Harvard knew who he was as a historical figure, as a well-known author
on Vietnam, and as someone who recently presented Harvard with some 20,000
volumes on Indochina.
The fourth letter is a detailed evaluation of my two books and my Ph. D. thesis by
Professor Martin Murray. I would like to draw attention here only to three sentences
in the last paragraph: “Indeed, any academic appointment in the field of Vietnamese
studies is not without political implications. The Vietnam war created not only
terrible destruction in Vietnam but also deep rifts in American society. An
appointment to your faculty of a person of the high intellectual caliber and integrity
as Ngo Vinh Long can be a very important step in the direction of re-establishing
Vietnamese studies in the United States on a scholarly plane.” These three
sentences show that perhaps Prof. Murray knew that there were political
implications in the process of selecting me for the professorship at Harvard.
This was during the high noon of the U.S. efforts, under the advice of Zbigniew
Brzezinski, to carry out a “proxy war” against the Soviet Union by bleeding the
“Cuba of the East” (Vietnam) dry with the support of China. Those who wanted to
improve relations with Vietnam, like Secretary of State Cyrus Vance and Andrew
Young, who had played a very important role in getting Jimmy Carter elected
president, were being sidelined.
After submitting my application for the advertised position mentioned above I
waited for more than two months without any response whatsoever. So, I made an
appointment to see the Chair of the East Asian Studies program because I knew that
people there were the ones who actually had the official responsibility for making
the choice and not the History Department. Prof. Fairbank had recently retired as
chair and so I met with the new replacement. I asked this person as to what had
happened. And I reminded him that I had been promised a position of assistant
professor after obtaining my doctorate. He told me that the position had been
withdrawn. And instead of giving me a straight answer as to why this had
happened, this man said that his father had come to the United States from East
Germany and had wanted to be a scholar. But his father failed to get an academic
job and had to work as a drugstore keeper to raise this man up to become a scholar.
Then he continued immediately: “Isn’t there anything else that you could do?”
I had never seen this man acting so rude before and so I immediately stood up and
walked out of his office. He called after me: “Wait a minute. Where are you
going?” I retorted: “I am going to a drugstore.” Prof. Fairbank was sitting in his
office, which was slightly to the left on the other side of the corridor, with its door

ajar. Perhaps he overheard the whole conversation. When I walked by he beckoned
me in, closed the office door, and said: “You have published two books and many
research articles. In the near future you will at least have another book published.
Be patient. Nobody will be able to stop you.”
I told him that I wanted to move out of Cambridge as soon as possible because I did
not want to give the wrong impression that I wanted the promised position. I said
that I had the sneaky suspicion that someone was out to hurt me if they thought that
I wanted to compete for the job. Fairbank said that that even if I were to move far
away I should maintain my position as an associate of the East Asian Research
Center. I saw in this advice an indication that there were indeed pressures from
somewhere and so Prof. Fairbank realized that I could indeed get into some
difficulties. Hence, he wanted me to keep in touch in case I would ever need
support.
Just as I surmised, the political situation in the United States at that time made
many people, whether because of ideological reasons or because of personal
ambition, anxious in searching for sacrificial animals. And a person of Vietnamese
ethnic origin who had been against the war would be a convenient target to justify
their violent and illegal actions.
Beginning in summer 1978 wherever I went to lecture at universities in the United
States there were usually organized efforts to disrupt those academic events. I am
attaching here an article in one of the more “respected” Vietnamese-language
journals with the title: “Wherever he appears, he gets scars. The Communist had his
face shattered at the University of Washington.” The article, using very profane
language, reported that I represented the Communists to infiltrate an academic
conference organized by the Association for Asian Studies (AAS) and so about 70
people were brought in from various states to expose me, to confront me, and to
beat me up. In reality at the time I was a member of the 6-person Southeast Asia
Council of the AAS, which had about 4000 members, and was also serving as Chair
of the Vietnam Studies Group of the same scholarly organization.
This was an annual conference of the mid-Atlantic region of the AAS. And the first
day of the conference, on October 27, 1978, was for the purpose of comparing
works and analyses by Southeast Asian scholars on a number of issues in the 1930s
and 1940s. The newspaper article is correct in saying that I gave presentations on
the three sessions during the day: morning, afternoon, and evening. It does not
mention other scholars on the three panels and it did not even understand the
subjects I presented and the issues that I raised. It latched on to the topic of my first
presentation, which summarized an article entitled “The Indochinese Communist
Party and Peasant Rebellion in Central Vietnam, 1930-1931” published by the

Bulletin of Concerned Asian Scholars in early October 1978, to call me
Communist.
The article had been read by all the American scholars in the conference auditorium
who pointed out that I actually criticized the Indochinese Communist Party for its
very serious mistakes during this period, using most of the available sources in the
French colonial archives and elsewhere. (The table of content the October-
December issue of the Bulletin of Concerned Asian Scholars is attached below.)
But those who crashed the conference, without paying attendance fees while
intimidating conference participants as the article proudly reports, only wanted to
show that they had achieved complete victory over their supposed ideological
enemies.
Immediately after the conference adjourned for the day at around 11 PM an
American scholar said to me: “It’s obvious that you’ve been used as a lightning
rod.” I realized that the organized attacks were for the purpose of pushing me out of
the academic circles and the communities of researchers on East Asia. More
importantly, I thought that by using people of Vietnamese ethnic backgrounds to
attack each other the aim was to justify the U.S. continued interventions abroad (the
Middle East, Angola, Mozambique, El Salvador, etc.). The implication was that if
the U.S. were to lose in these areas because of lack of strong support by American
citizens, then there would be refugees from those areas flooding into the United
States like the Vietnamese refugees did and would behave violently and illegally
like some of them were doing.
I thought that American security institutions would ignore the violent activities until
some lives would be taken. For this reason, in 1980 I wrote to the MIT Press asking
it to postpone the publication of my book. I provided some information as to why it
might provoke further attacks on me. I also said that I had new materials that would
like to include to make the book better. (Attached below is the answer from the
MIT Press)
Pantheon Books also agreed that the publication of the book under contract with me
might also cause problem for me both in the United States and in Vietnam. So
instead of publishing those two manuscripts I changed direction and focused on
writing the “Historical Background” for preparing the 13-segment documentary
called “Vietnam: A Television History.” The series began its broadcast in October
1983. Each segment was watched by an average number of 9.7 million people (see
Wikipedia) and thereby helped change the political atmosphere in the United States
while serving to improve relations between the United States and Vietnam in stages.





























“ Khoảng 12 giờ trưa (giờ địa phương) ngày 10.2.1972, một nhóm sinh viên người
Việt gồm 7 nam và 3 nữ đã chiếm giữ toà lãnh sự của chính quyền Sài Gòn ở New
York trong lúc các nhân viên chính quyền Sài Gòn đang ăn trưa... Họ đưa ra tuyên
bố: “... Chúng tôi đang chiếm giữ dinh luỹ của Thiệu để công bố những đòi hỏi của
nhân dân Việt Nam cho thế giới được biết. Chúng tôi đòi: ...”.

Tôi rất thích thú khi đọc bài báo “Chiếm dinh luỹ của chính quyền Sài Gòn trên đất
Mỹ” in trên tờ An ninh thế giới số 15 (20.1.2002). Vì trong 10 sinh viên ấy có một
người tôi vinh hạnh được quen biết, GS Ngô Vĩnh Long. Chính anh là người cầm đầu,
lúc ấy đã tốt nghiệp Đại học Harvard, Tổng Giám đốc Trung tâm tài liệu VN ở
Cambridge, chủ nhiệm tờ Thời báo gà, Tổng đại diện Tổng hội Sinh viên miền Nam
Việt Nam ở Mỹ (theo bài báo trên).

Với Ngô Vĩnh Long, tôi quý mến và có phần e ngại. Không phải vì anh có quốc tịch
Mỹ, không phải vì anh khá thành đạt (là người Việt đầu tiên tốt nghiệp chính thức
đại học danh tiếng bậc nhất nước Mỹ: Trường Harvard, hiện là giáo sư Trường Đại
học Tổng hợp bang Maine (Mỹ) mà chính vì anh là người lịch thiệp, nhỏ nhẹ và có
phần nho nhã quá, không có máu lãng du như bọn tôi.

Ngô Vĩnh Long là một người khá tiêu biểu cho đất nước Việt Nam thuở còn bị chia
cắt. Hiểu theo địa lý và có thể hiểu theo nghĩa văn hoá nữa. Anh sinh năm 1944 ở
tỉnh Vĩnh Long, nơi cũng đã khai sinh ra tên anh. Nhưng bố anh là dân Từ Sơn, Bắc
Ninh, gặp mẹ anh ở Huế, là người Huế. Dắt díu nhau vào Nam kiếm sống, bố Long
hoạt động cách mạng, tham gia kháng chiến, năm 1949 bị Pháp bắt, tra tấn dã man
khiến bệnh nặng, phải về nhà rau cháo cùng vợ con để dưỡng bệnh. Là một người có
học, ông dạy con học tiếng Pháp từ ấu thơ. “Tôi không chịu học tiếng Pháp vì thấy
bọn Pháp đánh đập bố mình, giết dân thường...” Thế là ông bố đành phải dạy Long
tiếng Anh. Có thể coi đó là cậu bé kỳ tài. Chín tuổi, Long đã thuộc hết cả một cuốn
tiểu thuyết của Ch. Dickens. Và do giỏi tiếng Anh – thời đó còn là của hiếm – đã
khiến cuộc đời cậu bé đột ngột thay đổi. Khi những người lính Mỹ đến Vĩnh Long,
họ vô cùng ngạc nhiên khi gặp một cậu bé thông minh, nhanh nhẹn lại giỏi tiếng Anh.
Nhà nghèo, có cơ hội để giúp gia đình, những năm 1959-1963, anh đi cùng những
người Mỹ làm bản đồ khắp miền Nam và một phần Campuchia, Lào, cha anh phản
đối lắm, nhưng Long cứ đi. Anh khẽ cười: “Tôi ‘theo Mỹ’ quá sớm phải không ?
Nhưng cũng nhờ đó tôi mới thấy chế độ Diệm tồi tệ đến thế nào. Và chế độ ấy không
thể chiến thắng cộng sản. Tôi cũng giúp cho những người Mỹ ấy hiểu rõ hơn tình
cảnh khốn khổ của người nông dân VN. Và từ đó, tôi hiểu rằng, đề tài người nông
dân VN sẽ gắn bó với tôi suốt đời...”.

Đỗ tú tài với điểm rất cao, Ngô Vĩnh Long là lứa đầu tiên tham gia phong trào sinh
viên yêu nước ở Sài Gòn, biểu tình chống chế độ Nguyễn Khánh. Cùng lúc ấy, anh
thi lấy học bổng của Trường Đại học Harvard. Và người duy nhất đỗ là anh. Lúc đó
chưa có người VN nào học ở Harvard.

– Thật ra tôi được sang Mỹ cũng là lạ... – Ngô Vĩnh Long kể – Đời nào chính quyền
Nguyễn Khánh cho tôi passport (hộ chiếu). Ngày 13.10.1964 tôi tham gia biểu tình
bị cảnh sát rượt bắt, đánh liều chạy vào gia đình một sĩ quan Mỹ cao cấp tôi quen từ
hồi cộng tác làm bản đồ với họ. Bà vợ vị tướng này khuyên tôi đi Mỹ, rồi liền gọi
cho Đại sứ Taylor. Ông này liền gọi cho chính quyền Khánh và 4 giờ sau tôi đã có
hộ chiếu...

– Thế mà anh lại chống Mỹ?

– Có lẽ không phải là tôi chống nước Mỹ mà chỉ chống lại chính sách can thiệp vào
VN của chính quyền Mỹ...

Còn quá trẻ và còn nhiều niềm tin vào sự “ tự do, dân chủ ” ở Mỹ, ngay sau khi đến
sân bay Logan ở Boston, bang Massachusetts, Ngô Vĩnh Long đã tuyên bố với báo
chí về nguy cơ Mỹ đưa lính vào VN. Rồi anh cảnh báo về sự phải ra đi của họ, như
những kẻ thực dân Pháp. Và từ ấy Ngô Vĩnh Long ở trong nhóm những sinh viên VN
“cấp tiến ” chống chiến tranh ngay trên đất Mỹ, mặc dù có thời gian anh từng làm trợ
giáo cho Kissinger, quen biết cha con Bundy, những ông trùm của chính quyền Mỹ
sau này, chơi với nhiều sinh viên con nhà, “ ưu tú ” nhất của Mỹ ở Harvard, như cựu
Phó Tổng thống Mỹ Al Gore, lúc đó là sinh viên học dưới anh một lớp... “ Anh học
thế nào và làm sao họ không trục xuất anh ? ” – tôi hỏi. “ Tôi học với ý thức sẽ về
làm việc tại VN. Tôi học rất nhiều chuyên ngành. Hết đại học lại học thạc sĩ, tiến sĩ.
Cũng có lần Bộ Ngoại giao Mỹ đòi trục xuất nhưng rồi may vì tôi học giỏi nên Trường
Harvard can thiệp...”. Và đến năm 1978 Ngô Vĩnh Long mới học xong, bao nhiêu
bằng cấp cũng có hết. Từ năm 1968 đến 1975 anh đã viết trên 300 công trình lớn nhỏ,
trong đó có ba cuốn sách. Cuốn sách 300 trang viết và được Viện MIT danh tiếng
xuất bản năm 1968 rất đáng giá trong việc nghiên cứu nông dân VN : Before the
Revolution: The Vietnamese Peasants under the French (Tạm dịch : Trước Cách
mạng : Người nông dân VN dưới chế độ Pháp thuộc).

Cẩm nang để người Miền Nam ra Bắc được an toàn

Người Bắc không hề kỳ thị dân Nam nhưng dân buôn bán vặt ngoài Bắc có xu
hướng chặt chém người ngoại tỉnh, không cứ gì dân Nam mới bị chém, cứ lơ ngơ là
dính, nhưng người miền Nam là dễ nhận biết hơn cả và lại hiền lành và hào phóng,
nên dễ làm thịt. Dân miền Trung cũng dễ nhận biết qua giọng nói, nhưng đố mà thịt
được họ.

Hôm nọ có bạn miền Nam đã viết cẩm nang cho người miền Bắc vào Nam cho
dễ hòa nhập, mình tuy dặt dẹo ở trỏng lâu, chả lạ gì, nhưng vẫn cảm kích muốn đáp
lễ bằng cẩm nang tương tự cho dân miền Nam ra Bắc.

Vấn đề cốt lõi là các bạn phải biết che giấu thân phận, nguồn gốc của mình và
phải biết tránh những nơi lang sói trú ngụ, tránh kích động lòng tham và tính húng
chó của thương gia cũng như bần nông miền Bắc. Khoản chặt chém thì kinh điển
nhất là ở Thanh Hóa (Sầm Sơn) nghe đồn là đỡ nhiều rồi, HN cũng chém ác, nói
chung là cứ chỗ nào có khách du lịch là có đao phủ. Có nhiều bạn dị ứng với du lịch
chặt chém ở Bắc, nhưng theo mình thì du lịch mạo hiểm cũng là 1 thú vui tao nhã,
nên có trải nghiệm.

Các bạn phải cố gắng học 1 số từ miền Bắc để giao tiếp cơ bản, giống đi du lịch
nước ngoài thôi, từ vựng chủ yếu để giao dịch thương mại. Cố gắng học được cả âm
điệu tiếng Bắc (HN). Chẳng hạn, bạn gọi “thanh toán” chứ đừng “tứn tiềng” hay
“thăn toáng”. Nếu không học nổi tiếng HN thì cũng phải cố học tiếng Thanh Nghệ
hay Hải Phòng nhé. Kỹ năng này rất là khó, nhưng rèn luyện thì sẽ được. Nếu trình
độ “ngoại ngữ” kém thì bạn đừng nên nói nhiều, chỉ cần chỉ chỏ các món hàng, nói
vài câu cơ bản thôi, cho đỡ lộ.

Nên chọn quán nào sang trọng chút, hoặc các chuỗi cửa hiệu có trên toàn quốc,
thì sẽ có dịch vụ tốt hơn, an toàn hơn, không bị chém, cũng gần như quán trong
Nam thôi. Nhưng nếu không có lựa chọn đó thì khi vào quán bình dân bạn đừng
“đòi hỏi”, chẳng hạn như ăn uống 4 người thì đừng có đòi 2 bát nước chấm, vì
người Bắc tiết kiệm, chỉ có 1 mà thôi, chấm chung cho nó đoàn kết. Bạn đòi 2 bát
trở lên có thể bị ăn chửi. Nếu muốn có bát thứ 2, bạn cứ bảo chủ quán là thằng ăn
cùng em bị ho lao, viêm gan B, cho em xin bát nước chấm nữa.

Người Bắc vốn dễ nổi nóng, hay chửi và dễ chửi hơn người Nam, nếu chủ quán
hay người phục vụ chửi ĐMM, chưa chắc họ đang chửi bạn, họ chửi ai đó thôi và
họ cũng chưa nóng lắm đâu, bạn vẫn an toàn. Khi họ nhìn thẳng vào bạn chửi

ĐCMM, lúc đó cần cảnh giác hơn, tìm đường chạy nếu không muốn lĩnh chai bia
vào đầu.

Từ khi cách mạng thành công, giai cấp công nông làm lãnh đạo, vào quán bạn
phải kính trọng, lễ phép với người phục vụ, đừng có vẫy tay, gõ thìa, hất hàm hạch
xách đòi hỏi người phục vụ, bạn tự phục vụ là tốt nhất. Chẳng hạn như tự đi lấy
đũa, bát, giấy ăn, tự rót nước mắm, tự bê bát phở (thậm chí bê hộ bát phở cho khách
bên cạnh), trả tiền thì tự đi ra quầy. Khi đó chủ quán sẽ có thiện cảm với bạn hơn,
đỡ bị ăn chửi. Ra Bắc bạn sẽ rèn luyện được tính tự giác, không ỉ lại vào người
phục vụ, rất tốt để giáo dục trẻ em!

Khi mua đồ, tuyệt đối phải mặc cả trước và tránh đi mua vào buổi sáng nếu
muốn mua được rẻ, nếu bạn mặc cả vào buổi sáng mà không mua hàng, bạn sẽ bị
chửi sml và đốt vía (phong long). Nếu mua đồ ở Sầm Sơn – Thanh Hóa thì cần mặc
cả chi tiết hơn. Chẳng hạn, ngoài việc hỏi giá các món ăn chính thì nhớ hỏi giá cả
các thứ phụ như bát nước mắm, công phục vụ, rau thơm, giấy ăn… Nếu bạn có điều
kiện 1 chút thì tốt nhất là đừng mặc cả, cùng lắm chỉ bị chém gấp 3 thôi, ít khi bị
chém gấp 5-10 lần lắm, người bán vẫn có lương tâm. Khi đó bạn chỉ cần nghĩ đến
câu “Bầu ơi thương lấy bí cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung 1 giàn”, coi như
làm từ thiện cho đồng bào ngoài Bắc, ở đây bạn không mất tiền bo mà.

Khi đi xe ôm hay taxi, cố gắng chọn Grab hay Uber, nếu phải dùng hàng truyền
thống thì phải dùng Google maps đo khoảng cách và để biết đường đi. Tài xế taxi sẽ
hay bảo bạn là “em mới đi làm, không biết đường, anh chỉ giúp em”. Nếu bạn thật
thà bảo “Anh ở SG ra, không biết đường, em chủ động đi”, thì coi như bạn đã bo
cho tài xế gấp 2-3 lần tiền. Trong trường hợp đó, bạn lén nhìn vào điện thoại để chỉ
đường cho tài xế, khi anh ta thấy bạn biết đường thì anh ta cũng sẽ thạo đường hơn
cả bạn. Đòn này bây giờ SG, Cần Thơ cũng đầy, tiếng lành đồn xa.

Khi đi du lịch, cần mua đặc sản địa phương, chưa chắc bạn đã mua được đúng
đặc sản. Chẳng hạn, mua trà ở Thái Nguyên có thể gặp trà Thanh Hóa, mua bưởi
Đoan Hùng thì gặp bưởi Tuyên Quang, kể cả bà con dân tộc bán hàng cũng lừa như
thường. Vụ này mình cũng bị lừa, cách tốt nhất là chọn loại đắt nhất, vì đắt thì đỡ
giả hơn (không chắc chắn lắm).

Khi nói chuyện với đồng bào miền Bắc, khi chưa rõ họ là ai, bạn đừng có
ĐMCS, đừng xúc phạm bác Hồ, bác Giáp và ca ngợi Mỹ Ngụy, sẽ rất rủi ro.

Ra đường chẳng may bị ai đó tông xe, nếu bạn còn chưa bất tỉnh, thì nên xin lỗi
họ ngay lập tức với giọng thành khẩn nhất có thể, đền tiền luôn càng tốt. Nếu không
muốn mất tiền hoặc xin lỗi thì nên giả vờ bất tỉnh giống như gặp gấu, đừng có trình
bày.

Tham gia giao thông ở HN rất phức tạp, bạn sẽ gặp thiên la địa võng những biển
phân làn nhỏ nhỏ, khuất khuất, tóm lại là rất dễ dính lỗi, CSGT thì toàn anh hùng
núp, sẽ xuất hiện rất bất ngờ khi cần tiền. Ở SG, bạn rẽ phải khi gặp đèn đỏ vô tư,
CSGT không bắt, nhưng ở HN, AE CSGT lại hay nấp ở những chỗ mà bạn thích rẽ
phải khi đèn đỏ. Tốt nhất là bạn đừng nên tự lái xe ở HN, sẽ rất căng thẳng để theo
dõi các biển chỉ dẫn.

Khi bị CSGT bắt, bạn search Google hoặc hỏi giá tiền phạt rồi trả cho các đồng
chí ấy 50% nếu muốn được đi ngay. Giá ngoài Bắc cao hơn giá miền Nam 1 chút
đấy. CSGT HN cũng hay có thói quen chặt chém dân ngoại tỉnh đấy, giá phạt thông
thường là 50% giá nhà nước, nhưng nếu bạn là người ngoại tỉnh, đặc biệt là miền
Nam thì có thể bạn vẫn bị chém 100%, bởi vì họ biết là bạn không thể để bị giữ
bằng, giữ giấy tờ, đến kho bạc HN nộp phạt. Vì thế, bạn nên nhanh chóng đưa 50%
và xin xỏ làm thân (đại khái là em ở miền Nam ra thăm lăng bác).

Tạm thời mình mới nhớ tới đây thôi. Tóm lại là dân Bắc không hề kỳ thị dân
Nam, ngược lại là khác, họ rất yêu quý bạn. Các bạn là cừu cho thương gia làm thịt
thì sao họ lại phải kỳ thị bạn? Ngoài những vấn đề liên quan đến tiền bạc và lợi ích
kể trên thì dân Bắc rất hiếu khách, họ không làm hại bạn đâu, nếu điều đó không ra
tiền! Đây là mình cứ cảnh báo chung vậy thôi, chứ không phải đi quán nào cũng bị
vặt tiền, nhưng cảnh giác vẫn tốt hơn.

Xin nhắc lại, du lịch mạo hiểm cũng là trải nghiệm thú vị, đừng nên bỏ qua.