Bưu Ảnh Ukraine Xưa và Nay Nguyễn Đức Phương SVSQ năm thứ tư Trường VBQGVN, Đà Lạt 1974
Trước đây tôi đã post tài liệu về những chiến cụ của Nga sử dụng tại Ukraine đồng thời viết thêm về những đề mục chưa viết xong như chiến tranh điện tử, phi cơ không người lái (UAV), v.v. Nay quyển sách thành hình với khoảng gần 1 500 trang. Vì lý do này tôi định viết lời giới thiệu. Sau khi viết xong và đọc lại, tôi có ý muốn chia xẻ với độc giả như một tài liệu nói về đất nước và con người Ukraine. Cá nhân tôi chỉ học địa lý ở bậc trung học nên 4 năm tại Trường VBQGVN, môn học này có lẽ được thay thế bằng môn địa hình với lý do để chúng tôi có thể sống còn trên chiến trường tương lai, kiến thức về địa lý do đó có giới hạn. Nay tôi có dịp tìm hiểu nhiều hơn nhưng bằng cách đi tắt với tài liệu quý vị sắp đọc. Gọi là đi tắt vì tìm hiểu sự việc qua khoảng 250 bưu ảnh hơn là bằng chữ viết. Lợi điểm là độc giả sẽ nhìn thấy cả khoảng thời gian xưa và nay của một đất nước mà trước năm 2014, có lẽ ít người biết đến, kể cả cá nhân tôi. – Diễn văn “State of the Nation” ngày 21/2/2023 của Putin nhắc tôi nhớ đến chủ thuyết Lebensraum của Hitler, cả 2 nhà độc tài đều chủ trương bành trướng sang vùng tây bộ Âu châu. Lebensraum theo tiếng Đức có nghĩa là khoảng trống sinh tồn. Bắt nguồn từ quan niệm của chuyên viên địa lý học Friedrich Ratzal (1844-1904), theo đó con người, thú vật và thảo mộc cần bành trướng môi trường sống để sinh tồn. Thế kỷ 19 cho thấy Anh, Pháp, Bĩ, Bồ-Đào-Nha đã đi trước trong việc thiết lập thuộc địa khắp nơi. Thủ tướng Đức Otto von Bismarck phải mở hội nghị Berlin năm 1885 để chia phần (Jean-Baptiste Michel, Main basse sur l’Afrique, trang 45-47; GeoHistoire, L’Afrique au temps des
colonies, Décembre 2015 - Janvier 2016) nhưng chậm chân hơn và phương tiện có giới hạn nên đến thế kỷ 20, Hitler phải bành trướng ngay tại Âu châu Hoạt động khai thác người dân Đức của thương buôn Do Thái trong hoàn cảnh kinh tế khó khăn của những năm 30 khiến Hitlet chỉ cần gán ghép thêm yếu tố kỳ thị chủng tộc là cho rằng nước Nga đang do dân Do Thái lãnh đạo; dễ dàng tìm ngay được mục tiêu, dựa vào đó hướng dẫn dân chúng đi theo chủ thuyết Lebensraum. Không may nước Ukraine ngày hôm nay, đã từng là một phần của Liên bang Xô-Viết trong quá khứ thêm điều kiện nông nghiệp phát triển, hầm mỏ dồi dào khiến TT Putin chọn ưu tiên trong chiến dịch bảo tồn biên giới cũ của nước Nga cũng như buộc tội tập đoàn lãnh đạo Ukraine cũng là Do Thái giống như Hitler đã làm. Tuy nhiên ông khôn ngoan hơn ngoại trưởng Lavrov là đặt ra chiến dịch đặc biết ̣(Special ̣ Operaration) và bài trừ Phát-Xít (De-Nazification) vì không muốn làm phật lòng Israel. – Sau cùng, có 3 điểm xin lưu ý quý độc giả khi đọc tài liệu giới thiệu nước Ukraine này. Đầu tiên là lịch sử Ukraine là một quá trình đẫm máu. Họ giành độc lập ngay khi cách mạng tháng 10 năm 1917 thành công tại Nga nhưng không thành công. Rồi khi quân Phát xít Đức chiếm Ukraine từ tay Nga, họ ngã theo Đức để mong giải phóng được dân tộc nhưng lại bị thất bại lần thứ hai. Sau khi chiến tranh thế giới thứ II chấm dứt, Stalin bắt dân Ukraine phải trả giá đã tranh đấu cho tự do bằng máu. Bây giờ là lần tranh đấu thứ ba, máu càng đỗ nhiều hơn nữa. Khi được phỏng vấn, những người Ukraine lớn tuổi đã sống qua thế chiến thứ II cho biết quân đội Đức không tàn nhẫn bằng quân đội Liên bang Nga hiện tại. Tài liệu này cũng nhắc đến một số địa phương có liên quan đến cuộc chiến đang diễn ra để độc giả biết được vị trí cũng như mức độ văn
minh, tiến bộ của Ukraine trong khuôn khổ Âu châu xa xưa. Ngoài ra, vùng biên giới Ba-Lan, Romania và Ukraine trong quá khứ rất phức tạp vì thường bị hợp tan và đổi chủ, tên các địa danh thường thay đổi hoặc viết bằng nhiều ngôn ngữ như Đức, Nga, Ukraine hay Ba Lan nên rất khó phân biệt .
BƯU ẢNH UKRAINE XƯA & NAY NĐP - K27
Lãnh thổ Ukraine có chiều ngang 1 316 km tính từ Đông sang Tây và chiều dài 893 km từ Bắc xuống Nam. Ukraine là quốc gia rộng lớn nhất Âu châu, có diện tích tổng cộng 603 700 km2 , chiếm khoảng 5.7% diện tích của Âu châu và 0.44% diện tich đất liền của địa cầu. Ukraine có biên giới tiếp giáp với 7 quốc gia Âu châu khác. Về phía đông và đông-bắc với Nga (có đường biên giới chung dài 1 955 km); phía bắc tiếp giáp với Belarus (1 084 km); phía tây với 3 quốc gia Ba-Lan (542 km), Hung-Gia-Lợi (135 km) và Slovakia (98 km); phía tây-nam với 2 nước Moldova (1 202 km) và Lỗ-Ma-Ni (608 km). Bờ biển có chiều dài 2 835 km. Tổ chức hành chánh gồm 4 miền, chia thành 24 tỉnh (oblast) và Cộng hòa tự trị Crimea. Dân số Ukraine khi chiến tranh bắt đầu là 44 triệu người. Chiến tranh khiến 12 triệu người phải rời bỏ nhà cửa đi lánh nạn. Trong số này, 5 triệu người sang tị nạn tại các nước láng giềng trong khi 7 triệu người còn lại vẫn tạm định cư đâu đó trong nước. SƠ ĐỒ 1 : PHÂN CHIA HÀNH CHÁNH NƯỚC UKRAINE1 1 Bản đồ được phát hành năm 1993.
SƠ ĐỒ 2 : UKRAINE & C
ÁC NƯỚC LÁNG GIỀNG
SƠ ĐỒ 3 : HỆ THỐNG 2 Chú thích bên góc trái phía dưới của bản đồ : √ - đường ray đang được sử dụng, X – đ
THIẾT LỘ UKRAINE2 đường ray không sử dụng, ¤ - ga còn hoạt động, ¤ - ga hiện đóng cửa.
SƠ ĐỒ 4 : HỆ THỐNG TIẾP VẬN B 3 Bản đồ được ấn hành ngày 3/1/2023.
BẰNG THIẾT LỘ CỦA UKRAINE3
HÌNH 1 : BƯU ẢNH UKRAINE4 HÌNH 2 : MẶT TRƯỚC CỦA BƯU THIẾP UKRAINE 4 Lịch sử tem bưu chính cho biết Sir Roland Hill (1795-1879), một thày giáo người Anh, phát minh ra tem đầu tiên của thế giới năm 1840 để dễ dàng thanh toán bưu phí phải trả đồng thời bưu điện Anh cũng phát hành tờ thư in sẵn (aérograms) từ sáng kiến của William Mulready (1786-1863), một họa sĩ người Ái-Nhĩ-Lan nhưng sinh sống tại Luân-Đôn. Năm 1840 do đó được xem như ngày bắt đầu có bưu thiếp của thế giới. Bưu ảnh đầu tiên của Ukraine được phát hành năm 1894 (Ukrainian Postcards (infoukes.com); 23/2/2023).
HÌNH 3 : MẶT SAU CỦA BƯU THIẾP UKRAINE HÌNH 4 : BÌ THƯ KỶ NIỆM 150 NĂM NGÀY PHÁT HÀNH BƯU ẢNH ĐẦU TIÊN TRÊN THẾ GIỚI
HÌNH 5 : BIỂU TƯỢNG CỦA UKRAINE5 HÌNH 6 : CÁC TỈNH THÀNH CỦA UKRAINE 5 Biểu tượng của nước Ukraine là một tấm khiên (shield) màu xanh với khối ba cạnh (trident) màu vàng phỏng theo dấu ấn của Volodymys the Great, là ông hoàng đầu tiên của Kyiv. Biểu tượng xuất hiện từ năm 1917 nhưng bị cấm sử dụng trong suốt thời gian Ukraine thuộc Liên bang Xô Viết, do đó chỉ được chính thức xuất hiện từ ngày 19/2/1992 khi hiến pháp tạm thời được ban hành.
HÌNH 7 : CÁC TỈNH THÀNH CỦA UKRAINE
HÌNH 8 : HẢI ĐĂNG ILYINSKY6 TẠI CRIMEA HÌNH 9 : HẢI ĐĂNG ILYINSKY 6 Đài hải đăng bằng gỗ bị phá hủy trong chiến tranh thế giới thứ II và được xây dựng lại bằng đá năm 1955, đặt tại mũi St. Ilya. Đến năm 1974, đài được sửa chữa lần thứ nhì do công sức của một người dân địa phương là Evdokia Nicolaevna sau khi con của bà hồi phục bởi bệnh lao và người dân chung quanh thường than phiền là khó tìm hướng đề bơi trở lại bờ biển Feodosiya. Các hạm trưởng, thuyền trưởng đều giỡ nói cúa đầu chào khi tàu hải hành ngang đài hải đăng để cám ơn này.
HÌNH 10 : HẢI ĐĂNG ILYINSKY HÌNH 11 : HẢI ĐĂNG ILYINSKY
HÌNH 12 : HẢI ĐĂNG ILYINSKY HÌNH 13 : HẢI ĐĂNG CHERSONESE7 , SEVASTOPOL 7 Đài hải đăng Chersonese tọa lạc tại hướng tây-nam cửa vịnh Sevastopol. Đài được xây dựng năm 1816 và giữ vai trò quan trọng với hạm đội Biển Đen của Nga. Bị phá hủy trong chiến tranh thế giới thứ II, đài được xây dựng lại trong 2 năm 1950-1951 để tiếp tục phục vụ lưu thông hàng hải cho đến ngày hôm nay.
HÌNH 14 : ĐÈN HẢI ĐĂNG CHERSONESE HÌNH 15 : HẢI ĐĂNG CHERSONESE8 8 Đài hải đăng nhìn về hướng nam. Tranh vẽ của họa sĩ William Simpson (1823-1899), một họa sĩ nổi tiếng người Tô-Cách-Lan chuyên vẽ tranh mô tả chiến tranh Crimea (1853-1856) giữa Nga và đế quốc Ottoman cùng các nước đồng minh là Anh, Pháp và Piedmont Sardinia (hiện hữu từ đầu thế kỷ 14 đến giữa thế kỳ 19).
HÌNH 16 : HẢI ĐĂNG CHERSONESE HÌNH 17 : HẢI ĐĂNG CHERSONESE
HÌNH 18 : HẢI ĐĂNG RADYANS’KA9 , ODESSA HÌNH 19 : HẢI ĐĂNG VORONTSOV10 9 Thành phố Radyans’ka thuộc tỉnh Chernihiv, cách thủ đô Kiev 184 km về phía đông-bắc. 10 Hải đăng Vorontsov sơn hai màu đỏ và trắng, cao 27.2 m, tọa lạc trong vịnh Odessa. Hải đăng được đặt theo tên của Mikhail Semyonovich Vorontsov (1782-1856), Toàn quyền miền Odessa. Ông mang cấp bậc thống chế trong chiến tranh với Nã Phá Luân (1803-1815) và nổi tiếng trong chiến tranh Caucase (1817-1864) khi Nga chinh phục vùng đất bây giờ là các quốc gia Georgia, Dagestan, Armenia và Azerbaijan.
HÌNH 20 : HẢI ĐĂNG VORONTSOV HÌNH 21 : HẢI ĐĂNG VORONTSOV
HÌNH 22 : HẢI CẢNG ODESSA NĂM 185411 HÌNH 23 : HẢI CẢNG ODESSA12 11 Thành phố biển và cảng Odessa nguyên là một căn cứ quân sự và thị trấn Khadzhibei của đế quốc Ottoman, do nữ hoàng Nga Catherine the Great chiếm được và biến thành một cảng tự do năm 1794 với nhiều ưu đải cho người dân tứ xứ đến lập nghiệp. Cho đến cuối thế kỷ 19, Odessa là thành phố lớn hàng thứ tư của đế quốc Nga. 12 Odesa hay Odessa lả hải cảng lớn nhất của Ukraine mà cũng là hải cảng lớn nhất của Biển Đen. Odesa có hệ thống đường hỏa xa thông thương với bên ngoài. Cùng với 2 cảng phụ là Chornomorsk và Yuzhne tạo thành trung tâm điểm chuyên chở, xuất nhập khẩu bằng đường biển của Ukraine.
HÌNH 24 : HẢI CẢNG ODESSA HÌNH 25 : HÍ VIỆN & NƠI TRÌNH DIỄN MÚA BALLET13 13 Bưu ảnh năm 1978.
HÌNH 26 : XE ĐIỆN CẢNG ODESSA14 HÌNH 27 : XE ĐIỆN CẢNG ODESSA 14 Bưu ảnh thế kỷ 19.
HÌNH 28 : XE ĐIỆN ĐƯỜNG LANZHERONOVSKAYA, ODESSA HÌNH 29 : CẢNG VẬN CHUYỂN CONTAINER TẠI ODESSA
HÌNH 30 : GA XE LỬA ODESSA HÌNH 31 : HẢI CẢNG ODESSA TRONG THỜI BÌNH
HÌNH 32 : GA XE LỬA IZMAIL, ODESSA HÌNH 33 : GA BELGOROD-DNIESTER, ODESSA
HÌNH 34 : GA PODILSK, ODESSA HÌNH 35 : HẢI CẢNG ODESSA BỊ NGA OANH TẠC NGÀY 19/7/202215 15 Christopher Miller, Russian missile strikes on Odesa raise doubts over Ukraine grain deal; https:// www.politico.eu /article /russia-missiles-odesa-ukraine-grain-deal, 19/2/2023.
HÌNH 36 : HẢI CẢNG ODESSA BỊ TRÚNG PHI ĐẠN CỦA NGA HÌNH 37 : CẢNG CÁCH LY SEVASTOPOL16 16 Thương cảng Sevastopol nằm trong vịnh cùng tên thuộc bán đảo Heracles (tên gắn liền với những truyền thuyết cổ La-Hy). Thành phố nối liền với hải cảng và căn cứ quân sự của hải quân Nga, nơi đặt căn cứ của hạm đội Biển Đen. Ngày 16/3/2014, Nga xâm chiếm bán đảo Crimea và sáp nhập cảng Sevastopol vào Liên bang Nga. Cảng cách ly để báo trước cho tàu biển biết trước khi vào cảng, sẽ phải chịu cô lập riêng để theo dõi những bệnh truyền nhiễm, hóa chất nguy hiểm, độc hại hay phóng xạ có thể có trên tàu.
HÌNH 38 : CẢNG CÁCH LY SEVASTOPOL HÌNH 39 : HẢI CẢNG SEVASTOPOL
HÌNH 40 : THÀNH PHỐ KIEV HÌNH 41 : TƯỢNG BOHDAN KHMELNYTSKY NGÀY ẤY17 17 Bohdan Khmelnytsky là Hetman of Zaporizhian Host (nhà lãnh đạo quốc gia Cossack Hetmanate) đầu tiên, sau này là nước Ukraine.
HÌNH 42 : TƯỢNG BOHDAN KHMELNYTSKY BÂY GIỜ18 HÌNH 43 : TƯỢNG BOHDAN KHMELNYTSKY TẠI CÔNG TRƯỜNG SOPHIA, KIEV 18 Hậu diện là khách sạn Hyatt.
HÌNH 44 : ĐƯỜNG MIGILEV PODOLSKI, KIEV HÌNH 45 : GA XE LỬA KIEV19 19 Ngày 18/2/1918, ga Bryansk (bây giờ là ga Kiev) được khánh thành.
HÌNH 46 : GA XE LỬA KIEV HÌNH 47 : GA XE LỬA KIEV 20 20 Thủ đô Kiev có 2 nhà ga xe lửa chính là Kiev hay Poltava-Kyivska và Poltava Nam hay Poltava-Pivdenna; https:// ukrainetrek.com /blog /architecture /beautiful-railway-stations-of-ukrainian-cities; 11/12/2022.
HÌNH 48 : GA POLTAVA KYIVSKA HÌNH 49 : GA XE LỬA KIEV
HÌNH 50 : XE ĐIỆN TẠI KIEV HÌNH 51 : XE ĐIỆN ĐƯỜNG WASILKOWSSKAJA LỚN, KIEV
HÌNH 52 : XE ĐIỆN KIEV21 HÌNH 53 : XE ĐIỆN CHẠY NGANG CÔNG TRƯỜNG NGA HOÀNG TẠI KIEV 21 Bưu ảnh năm 1907.
HÌNH 54 : XE ĐIỆN TẠI KIEV - WARM REGARDS HÌNH 55 : XE ĐIỆN CHẠY NGANG ĐẠI HỌC KIEV
HÌNH 56 : XE ĐIỆN KTV-55-2 TẠI KIEV22 HÌNH 57 : XE ĐIỆN TẠI KIEV 22 Bưu ảnh năm 1913.
HÌNH 58 : TUYẾN XE ĐIỆN M1 TẠI THỦ ĐÔ KIEV23 HÌNH 59 : BẢNG CHỈ DẪN 6 TUYẾN XE ĐIỆN TẠI THỦ ĐÔ 23 Thành phố Kiev hiện có 6 tuyến xe điện (M1-M6).
HÌNH 60 : GA XE ĐIỆN ARSENALNA CỦA TUYẾN XE ĐIỆN M1, KIEV24 HÌNH 61 : GA XE ĐIỆN ARSENALNA 24 Ga Arsenalna thuộc tuyến Sviatoshynsko-Brovarska (M1) hiện là ga ở độ sâu nhất thế giới (105.5 m) do sông Dnieper cao hơn thành phố. Kiến trúc ga không có tiền sảnh, tương tự phần lớn ga xe điện ngầ m của thành phố Luân Đôn.
HÌNH 62 : GA XE ĐIỆN UNIVERSYTET THỜI LIÊN BANG XÔ-VIẾT HÌNH 63 : GA XE ĐIỆN UNIVERSYTET CỦA TUYẾN XE ĐIỆN M1, KIEV25 25 Ga xe điện Universytet nằm cạnh vườn bách thảo Formin, trên đại lộ Tarasa Shevchenko, được xem là một trong những ga xe điện đẹp nhất của thủ đô Ukraine,.
HÌNH 64 : GA XE ĐIỆN UNIVERSYTET HÌNH 65 : TƯỢNG MENDELEEV TẠI GA XE ĐIỆN UNIVERSYTET26 26 Sinh viên đại học các ngành khoa học không ai lại không biết nhà hóa học Mendeleev, dĩ nhiên các SVSQ năm thứ hai tại Trường VBQGVN cũng vậy, khi học môn hóa học hữu cơ vì Bảng Phân loại Tuần hoàn các Nguyên tố Hóa học mang tên ông. Dmitri Ivanovich Mendeleyev (1834-1907) là một nhà hóa học và sáng chế người Nga. Bảng Phân loại Tuần hoàn được ông đưa ra năm 1869 liệt kê các nguyên tố hóa học, dựa trên số hiệu nguyên tử (số proton trong hạt nhân), kết cấu electron và các tính chất hóa học tuần hoàn của chúng. Ông cũng đã sử dụng Bảng này để sửa chữa đặc tính của một vài nguyên tố đã được tìm ra từ trước, thí dụ như trọng lượng của Uranium. Ngoài ra ông cũng tiên đoán được đặc tính của 3 nguyên tố chưa được khám phá !
HÌNH 66 : MENDELEEV NĂM 1897 HÌNH 67 : MỘT GA XE ĐIỆN NGẦM TẠI THỦ ĐÔ KIEV27 27 Ga trở thành hầm trú ẩn cho dân chúng tránh bom và phi đạn Nga trong chiến tranh 2022.
HÌNH 68 : ĐƯỜNG XE ĐIỆN CHẠY NGANG CÔNG TRƯỜNG LÊNIN HÌNH 69 : TƯỢNG LÊNIN TẠI KIEV28 28 Tượng Vladimir Lenin cao 3.45 m do điêu khắc gia Sergey Merkurov tạc bằng đá Karelian đỏ giống loại đá của lăng Lenin. Tượng được dựng lên ngày 5/12/1946 tại giao lộ giữa đường Kreshchatyk và đại lộ Shevchenko, đối diện chợ Bessarabsky của thủ đô Kiev. Ngày 8/12/2013, tượng cùng với những biểu tượng khác của Liên bang Xô-Viết bị dân chúng giật sập trong cuộc biểu tình xuống đường Euromaidan. Ảnh chụp năm 2007.
HÌNH 70 : TƯỢNG LÊNIN TẠI KIEV29 HÌNH 71 : VIỆN BẢO TÀNG LÊNIN TẠI KIEV30 29 Ảnh chụp công trường Lê-Nin tại Dnipropetrvsk ngày 22/2/2014. Đế tượng vẫn còn nhưng tượng đã biến mất. 30 Viện bảo tàng Lê-Nin được xây dựng tại công trường Âu châu và khánh thành vào tháng 4/1982. Cũng trong năm này, viện bảo tàng được đổi tên thành nhà Ukraine và trở thành Trung tâm Triển lãm Quốc gia. Những sở hữu trí tuệ của viện bảo tàng được lưu giữ trong một khu triển lãm khác.
HÌNH 72 : VIỆN BẢO TÀNG LÊNIN TẠI KIEV HÌNH 73 : XE DU LỊCH KÉO BẰNG DÂY CÁP TẠI KIEV