Hồi Ký Kiến Trúc Trường Kiến Trúc Saigon

51

Tôi ẩn cư ở Huế, đi dạy học cho đến khi có Hiệp định Genève, hết lệnh động
viên mới được trở lại trường và nhập chung lớp cấp 2 (Seconde) 8 người của
khóa 53 trong khóa này có anh Lê Bích, và có anh Lê Công Kiệt già nhất, lớn
hơn tôi vài tuổi, hình như đồng tuổi với anh Lê Minh Chánh.

Theo học với khóa 53, tuy đã lớn tuổi, tôi thấy hứng thú vừa có nhiều bạn
bè, học hành tuy vất vả (phải vừa đi học vừa tiếp tục đi dạy để có tiền lo gia
đình và ăn học) thức đêm nhiều để làm đồ án cho kịp ngày nộp bài nhưng
được bù đắp nhờ lối học hành quá đặt biệt, thật “nghệ sĩ”, với cái áo choàng
như bác sĩ nhưng lem luốc, dính đầy màu sắc, mặt mày lem luốc, hốc hác, mệt
mà vui nhộn, không có trường nào giống được nhất là lúc làm đồ án, một
người làm, 3- 4 nègres (người phụ). Cũng nhờ lối học quá đặc biệt đó mà anh
chị em đồng môn đã có quá nhiều tình cảm với nhau. Cũng nhờ lối “cộng tác
làm đồ án” mà đã có được nhiều cặp đã “cùng nhau cộng tác suốt cả cuộc đời”

Xuân Tân Mão

52

CÁC ĐẠI TRƯỞNG LÃO

Tr n Phi Hùng ‘53 Lê Bích ‘53

Võ Tòng ‘53

Nguy n Phúc L c ‘55 Ph m Huy Tu n ‘55

53

Nguy n Phúc
Quỳnh Thuyên ‘57

Nguy n Ng c Nhâm ‘58 Nguy n Đình Cung ‘58

C Văn H u ‘58

54

Đ Hoàng N ’58

Nguy n Thu Tiên ’59 H Văn Toàn ‘59

Lê Minh Châu ’71 (Nh mà rành chuy n)

55

H a th t ch có hai ng i, ch c lúc này anh Ngô Văn Đang
đã b cu c, còn m t mình anh C nh ku ki!
Đây là t m hình trong h a th t cũ nh t mà chúng ta có đ c.

56

Lê Văn C u ’48?-Đ Hoàng N ‘58-Nguy n
Ng c Nhâm ‘58- Mohamed Hamim ’55?- Nguy n
Văn Sanh (CSKT khóa1)

Nguy n Đa Phú ’57-Nguy n H u Đ ng ’57-Cao
Xuân L ng ’57-Nguy n H u S n ’58- Đào
Tr ng Hùng ’57- Võ Đình Di p ’58-Nguy n Đình
Cung ’58-Lê Qúy Phong ’58.

57

BÀI VIẾT CỦA ANH PHẠM HUY TUẤN ‘55

SINH VIÊN KHÓA 1955
VÀ NHỮNG KỶ NIỆM

58

Hai anh Ph m Huy Tu n và Nguy n Kỳ cùng khóa 1955

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

NHỮNG BÀI VIẾT CỦA ĐỖ XUÂN ĐẠM

DXD BY VÕ THÀNH LÂN

ĐỖ XUÂN ĐẠM

PHẦN 3: SÀI GÒN, THỜI ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC

71

DXD BY DUY THAI - ballpen
DXD BY NGUYEN MANH
Oil paint

72

CÓ LÚC KTS
CŨNG CHỬI THỀ

Qua thời hối hả bộn bề
Đến khoảng lặng cuộc đời

Thiếu vắng bạn bè
Sống ổn thỏa như khuôn

Không cần xếp lịch
Sáng mai thức dậy,
Cũng chừng ấy việc
Như ngày hôm qua
Nhẵn như hòn cuội
Xuôi chèo mát mái
An nhàn vây hãm ta

Mi cướp đi chí lớn
Mi dọn sạch lo toan
Mi bào mòn sức sống
Ru ta vào quên lãng

Trói ta bằng chi ly
Uống rượu mất hào khí
Nghe nhạc thôi nghêu ngao

Đời tàn sao?
Tổ con bà nó !!!
Tiếng chửi thề bật tung
Tráng sĩ phát xung quan

Đêm say, 12-2009

* Tôi chớp được câu “con bà nó” của anh
Tâm Ròm nhét thêm vào, bài thơ như được
nêm mắm muối, trở nên sinh động hẳn lên.

73

74

Bài 1

KIẾN TRÚC SƯ
TỪ NHỮNG ĐIỀU NHỎ

Có bao nhiêu KTS tr ng thành t c ng tr ng này

3 cái ordres này đã d n tôi vào ki n trúc

75

Bái này bà con théc méc đ nh bóng ch a chu n mà v n ăn hai Ti p h .
Cơ duyên đưa tôi đến với nghề Kiến trúc sư nói ra thật trẻ con ,
Cuối năm Đệ tứ, trước khi cho tôi tiền đi chơi hè, Ba tôi ra cho tôi một

câu hỏi “ Sau này anh sẽ làm nghề gì ? ”, loay hoay mãi tôi chọn nghề
KTS, mặc dù lúc ấy tôi chưa thật sự hiểu mày ngang, mũi dọc của nghề
này như thế nào.

Lý do thứ hai là tôi vào trường xem mấy anh sinh viên KT, mới năm thứ
hai mà vẽ analogues đẹp như hình chụp.

Lý do thứ ba là khi cái chú nhóc tỉnh lẻ là tôi lò dò vác cái bằng Tú tài
toàn phần vào chốn thành đô thì biết chương trình học của trường KT dài
những 6 năm, tha hồ mà hoãn dịch , lại chỉ việc ghi danh thôi chứ không
phải qua thi tuyển.

76

Với hành trang ngây ngô như thế tôi phom phom bước vào trường KT.
Để bị dội ngay mấy gáo nước lạnh vào đầu, đúng cả nghĩa đen lẫn nghĩa
bóng, nghĩa đen là trong lễ “Rửa tội” tôi lớ ngớ chen lên trước nên lãnh
đủ cả một thau nước, đã bị ướt như chuột lột mà còn có mùi gì khó ngửi
nữa chứ, nghĩa bóng thì bài học lý thuyết đầu tiên là “cái cầu tiêu” !

Cố giáo sư Pham Văn Thâng phán:
“Bổn phận của bọn cốt đột tụi bay là làm cho khách hàng khu vệ sinh
và khu bếp thật tiện nghi trước khi tính đến chuyện gì khác”.
Ấy thế, từ cái con thỏ ngăn mùi hôi trong bàn cầu, từ cái hầm tự hoại
ba ngăn với mấy con vi khuẩn yếm khí anaérobies ấy chẳng mấy chốc tôi
đã học được nhiều điều lắm, biết hội họa, nặn tượng, biết binh bài, biết
đi bóng, biết rendu, biết stéreotomie, construction, béton armé, concours,
decors…

Cây sao m i tr ng th i m y anh CSKT khóa 1.

77

Lần đầu làm analogue, khi cầm cọ đi bóng cây cột tròn Corinthien chiếm
gần hết chiều cao của tấm bảng A1 (grand aigle), tôi liền học được một “
chân lý ” mà tôi đã áp dụng suốt đời là “cứ làm tới đi, ăn thua mình gan
hà”

Bởi thế hè năm thứ ba tôi đã ôm T, ê ke, giấy can theo ông bạn của Ba
tôi xuống Bến tre vẽ nhà cho người ta, đúng đầu mùa sầu riêng nên sau
mỗi bữa cơm đều được mời một chén hai múi sầu riêng to, mùi ngửi
không nổi nhưng vì lễ phép nên vẫn phải cố mà ăn, kết quả là năm sau
khi đi ngang qua chợ Tân Định, tôi nghe mùi sầu riêng thơm điếc mũi và
từ đó biết mê sầu riêng.

Năm thứ tư tôi tự thiết kế nhà mình ở gần cầu Kiệu, 5m x 19m, một trệt,
3 lầu (ghê chưa?), nay người ta mở nhà hàng, khách đầy 3 tầng lầu mà
vẫn không phải hút hầm cầu .

Năm thứ năm tôi được Ban đại diện sinh viên mời làm chef décorateur
cho lễ Truyền thống của trường, và làm luôn một mạch 3 năm liền, nhờ
kinh nghiệm này mà tôi làm sân khấu đại hội nhạc trẻ nổi đình đám, và
thời sau giải phóng vật liệu khan hiếm, khi cải tạo lâu đài chú Hỏa ở Long
Hải thành khách sạn sang, không có vải làm ri đô tôi dám lấy bao bố ngâm
nước javel tẩy trắng , đánh cho xù lông rồi phun nhũ và sơn lumineux làm
màn trang hoàng đại sảnh và phòng khánh tiết, bên A chẳng biết là chất
liệu gì cứ khen rối rít.

Sau khi ra trường được 5 - 6 năm tôi nghiệm ra một điều nho nhỏ khác
là những gì mình học được phải có đủ thời gian “chín” để trở thành máu
thịt của mình thời mới hữu dụng, bởi vậy tôi đặt ra một thang điểm cho
riêng mình như thế này.

Nếu lấy thang điểm 10 thì:

- Khi vừa tốt nghiệp = 2,5- 3 điểm : chưa thể làm thiết kế một mình.

- 5 năm sau = 4- 5 điểm: làm tốt công việc và là lực lượng mà xã hội cần
nhiều nhất .

- 10 năm sau, có làm nghề và thường xuyên đọc sách = 6 –6,5 điểm :

78

xứng đáng chủ trì công việc
và có gì đó để dạy bảo đàn
em.

- Những người có tài năng
sẽ vươn tới 7- 8 điểm và là
đầu đàn của một hay vài thế
hệ.

- 9 và 10 điểm là thiên tài
nhiều thế hệ mới mong có
một người, họ có khả năng
xoay chuyển cả một trào lưu
kiến trúc, như Le Corbusier,
như Frank L. Wright …

Năm bốn mươi tuổi tôi lại
nghiệm ra một chân lý nhỏ
khác là chỉ nên thiết kế nhà
ở cho người thân quen, vì
mình hiểu tâm tư, lối sống
của họ, mình có thể giảng
giải cho họ hiểu cái mặt tiền
là phục vụ cho người ở nhà
đối diện, bên trong căn nhà Sáu b y năm sau đã cao v t mái h a
mới thiết thân với cuộc sống th t 1.
thường ngày của họ, họ
phải nhớ mình chỉ tạo ra không gian kiến trúc còn họ mới là người thực
sống trong không gian đó, vì vậy họ phải chăm chút đến sự hoàn thiện sao
cho sau này khỏi có những sự bất ý, và điều cực kỳ quan trọng là mình
còn có cơ hội ghé thăm để kiểm nghiệm những gì mình đã làm ra xem nó
có thật chuyển tải được những những gì là tâm đắc mà mình đã gởi gắm
vào thiết kế trước đó không.

Từ đó tôi từ chối thiết kế cho người không quen, nhất là mấy ông bà làm
tài lanh đi chụp một lô nhà mẫu về đưa cho mình.

79

Rồi khi làm qui hoạch làm
các building, các chúng cư
tôi lại lo cho các cháu nhỏ từ
3 đến 5 tuổi, chưa được cha
mẹ cho phép tự mình xuống
sân chơi nhưng ở trong nhà
thì quậy phá ồn ào trong khi
mẹ bận lo bữa cơm chiều,
hay ngày thứ bẩy, chúa
nhật, ra khoảng hành lang
chung gặp gỡ nhau cũng dễ
bị mấy người khó tính mắng,
chẳng biết sau này chúng
lấy đâu ra kỷ niêm về bạn
hàng xóm láng riềng, chẳng
lẽ chúng cũng phải ngồi đọc
báo như bố hay sao ?

Rồi còn giầy dép ngày nay
nhiều gấp ba bốn lần ngày
xưa biết để vào đâu?

Mùa mưa áo mưa đã làm
ướt bẩn hành lang, chẳng lẽ

cũng phải mang luôn vào nhà sao?

Xứ ta là xứ nhiệt đới, người ta phải tránh nắng chứ không thèm phơi
nắng như người ở xứ ôn đới, các cao ốc từ khoảng ba giờ chiều đã tạo
ra một vùng bóng mát quý giá, nếu bố trí các khối công trình khéo léo ta
sẽ tạo được một vùng sân vườn mát mẻ cho toàn khối, một khu sân vườn
của bóng công trình.

Nho nhỏ nhưng tôi tha lâu cũng đầy tổ, phải không kiến?

Sài Gòn 12-9-2010

Đỗ Xuân Đạm

80

CỔNG TRƯỜNG XƯA

“Còn m t chút gì đ nh ” - Các anh SV Cán s KT khoá 1 ch p tr c
c ng tr ng KT (1960), phía sau là dãy nhà hành chánh c a tr ng v i
l i đi tr i đá.

81

Bài 1 bis

VÀI CÂU CHUYỆN CŨ

Chuyện bài hát của khóa 1953

Chị Nga lớp mình có mấy người yêu?

Người yêu thứ nhất đi xe máy dầu (Võ Minh Nghiệm)

Người yêu thứ nhì lái xe Prefect (Roger Hiệp)

Người yêu thứ ba thời chạy Vespa (Trần Phi Hùng)

Thứ tư là người lội bộ thấy bà (Mai Duy Bá)

Người yêu cuối cùng thời chạy Capri (Vũ Tòng)

Anh Roger Hi p không h c Ki n trúc, sau l i tr thành ch ng ch
Ki u Nga.