5. ยุทธศาสตร์การศึกษา และสร้างวัฒนธรรมด้านทรัพย์สินทางปัญญา ประการที่ห้า เป็นการพัฒนาระบบการศึกษาเพื่อสร้างบุคลากรที่มีความ เชี่ยวชาญด้านทรัพย์สินทางปัญญา และเพื่อให้คนไทยมีค่านิยม และจิตส านึกใน การเคารพสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา ซึ่งวางกลยุทธ์ไว้ดังนี้ 1) เสริมสร้างค่านิยม จริยธรรมของคนไทย ให้มีจิตส านึกในการเคารพสิทธิ ในทรัพย์สินทางปัญญาของผู้อื่น 2) พัฒนาหลักสูตร และระบบการศึกษาของไทย เพื่อสร้างบุคลากรที่มี ความเชี่ยวชาญด้านทรัพย์สินทางปัญญาต่างๆ ทั้งการสร้างสรรค์ การวิจัยและ พัฒนา การตรวจสอบ การขึ้นทะเบียนทรัพย์สินทางปัญญา และการปราบปราม การละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา และ 3) เผยแพร่ประชาสัมพันธ์ และจัดกิจกรรมเพื่อให้คนไทยในทุกระดับมี จิตส านึกในการเคารพสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา และหล่อหลอมให้ใช้สติปัญญา ความคิดสร้างสรรค์ผลงานด้านทรัพย์สินทางปัญญา 101 ส่วนที่ 2 การบริหารเรื่อง ทรัพย์สินทางปัญญา (ต่อ)
6. ยุทธศาสตร์ความร่วมมือด้านต่างประเทศ ประการที่หก คือเพื่อให้ประเทศไทยมีการพัฒนาระบบทรัพย์สินทางปัญญา สอดคล้องกับการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาในระดับสากล และสามารถเพิ่ม ประสิทธิภาพในการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาไทยในต่างประเทศ มีกลยุทธ์ที่ ก าหนดไว้ดังนี้ 1) ส่งเสริมและสนับสนุนการมีส่วนร่วมในการพัฒนาระบบทรัพย์สินทาง ปัญญาในระดับสากล ให้สอดคล้องและเหมาะสมกับประเทศไทย (WIPO, WTO, ASEAN) 2) เสริมสร้างและรักษาความสัมพันธ์ด้านทรัพย์สินทางปัญญาเพื่อเพิ่ม ประสิทธิภาพในการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาไทยกับประเทศคู่ค้าของไทย 102 ส่วนที่ 2 การบริหารเรื่อง ทรัพย์สินทางปัญญา (ต่อ)
3) จัดให้มีการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้เพื่อพัฒนาระบบการ คุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาไทยให้มีประสิทธิภาพ 4) เสริมสร้างความร่วมมือกับต่างประเทศและเข้าร่วมประชุม เวทีระหว่างประเทศเพื่อพัฒนาระบบทรัพย์สินทางปัญญาไทยก้าวทัน การเปลี่ยนแปลงของโลก และพัฒนาระบบทรัพย์สินทางปัญญาไทย ให้สอดคล้องมาตรฐานสากล และ 5) สร้างเครือข่ายและเสริมสร้างความร่วมมือกับต่างประเทศใน การป้องกันและปราบปรามการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาของไทยใน ต่างประเทศ และป้องกันไม่ให้มีการส่งสินค้าละเมิดทรัพย์สินทาง ปัญญาจากต่างประเทศมาไทย 103 6 ยุทธศาสตร์ความร่วมมือทางด้านต่างประเทศ (ต่อ) 6. ยุทธศาสตร์ความร่วมมือด้านต่างประเทศ (ต่อ) ส่วนที่ 2 การบริหารเรื่อง ทรัพย์สินทางปัญญา (ต่อ)
7. ยุทธศาสตร์ด้านการเงินการคลัง ประการสุดท้าย คือเพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งรัฐและเอกชนสามารถ เข้าถึงแหล่งเงินทุน ระบบประเมินมูลค่า และการแปลงทรัพย์สินทางปัญญาเป็น ทุน ซึ่งเป็นปัจจัยพื้นฐานในการสนับสนุนให้เกิดการสร้างสรรค์ การคุ้มครอง การ ปราบปรามการละเมิด และน าทรัพย์สินทางปัญญาไปใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และได้มีการก าหนดกลยุทธ์ดังนี้ 1) ก าหนดมาตรการด้านการเงินการคลัง ที่สนับสนุนการพัฒนาทรัพย์สิน ทางปัญญาทั้งระบบ ครบวงจร ซึ่งรวมถึงการสร้างสรรค์ พัฒนาต่อยอดนวัตกรรม และทรัพย์สินทางปัญญา การใช้ประโยชน์จากทรัพย์สินทางปัญญาในเชิงพาณิชย์ และการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาไทยทั้งใน และต่างประเทศ 104 ส่วนที่ 2 การบริหารเรื่อง ทรัพย์สินทางปัญญา (ต่อ)
2) สนับสนุนการร่วมทุนกับต่างประเทศ และการร่วมทุนระหว่าง ผู้ประกอบการ เพื่อพัฒนาทรัพย์สินทางปัญญาไทย 3) สนับสนุนการประเมินมูลค่าทางเศรษฐกิจของทรัพย์สินทางปัญญา สร้างความเชื่อมั่นและจัดท าระบบให้สามารถใช้ทรัพย์สินทางปัญญาเป็น หลักประกันการกู้ยืมเช่นเดียวกับสินทรัพย์ทั่วไป 4) สนับสนุนให้มีการจัดตั้งกองทุนทรัพย์สินทางปัญญาเพื่อส่งเสริมการ สร้างสรรค์ทรัพย์สินทางปัญญาให้เกิดมูลค่าเพิ่มในเชิงพาณิชย์ และ 5) สนับสนุนการสร้างแรงจูงใจด้านภาษีให้แก่ผู้ประกอบการที่มีงานวิจัย รวมถึงการลดหย่อนภาษีในกรณีการซื้อขายใบอนุญาตการใช้ทรัพย์สินทาง ปัญญาจากผลงานวิจัยของคนไทย หรือที่ท าขึ้นในประเทศไทย 105 ส่7. ยุทธศาสตร์ด้านการเงินการคลัง (ต่อ) 7 ยุทธศาสตร์ด้านการเงินการคลัง (ต่อ) ส่วนที่ 2 การบริหารเรื่อง ทรัพย์สินทางปัญญา (ต่อ)
กรมทรัพย์สินทางปัญญามีภารกิจเกี่ยวกับการส่งเสริมให้เกิดการสร้างสรรค์ และใช้ประโยชน์ทรัพย์สินทางปัญญาในเชิงพาณิชย์ รวมทั้งให้ความคุ้มครองและ ปกป้องสิทธิ ในทรัพย์สินทางปัญญาเพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขัน ทางการค้า และการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศโดยให้มีอ านาจหน้าที่ดังต่อไปนี้ (1)ด าเนินการตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแบบผังภูมิของวงจรรวม กฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์กฎหมายว่าด้วยความลับทาง การค้า กฎหมายว่าด้วยเครื่องหมายการค้า กฎหมายว่าด้วยลิขสิทธิ์ กฎหมายว่า ด้วยสิทธิบัตร รวมทั้งกฎหมายว่าด้วยการผลิตผลิตภัณฑ์ซีดีและกฎหมายอื่นที่ เกี่ยวข้อง (2) ด าเนินการเกี่ยวกับการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา 106 หน้าที่และความรับผิดชอบของกรมทรัพย์สินทางปัญญา
(3) ด าเนินการเกี่ยวกับการจดทะเบียนคุ้มครองสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาตามความ ตกลงหรือความร่วมมือระหว่างประเทศที่ประเทศไทยเข้าเป็นภาคี (4) ส่งเสริมการปกป้องสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาทั้งในประเทศและต่างประเทศ (5) พัฒนากฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาให้มีประสิทธิภาพ และสอดคล้องกับสถานการณ์ทั้งในประเทศและต่างประเทศที่ได้เปลี่ยนแปลงไป (6) ด าเนินการป้องปรามการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาส่งเสริม การใช้สิทธิอย่าง เป็นธรรม และสร้างวินัยทางการค้า (7) ส่งเสริมให้เกิดการสร้างสรรค์ การบริหารจัดการและการใช้ประโยชน์ทรัพย์สิน ทางปัญญาในเชิงพาณิชย์ (8) ด าเนินการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท และการอนุญาโตตุลาการด้านทรัพย์สินทางปัญญา (9) ปฏิบัติการอื่นใดตามที่กฎหมายก าหนดให้เป็นอ านาจหน้าที่ของกรม หรือตามที่ รัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรีมอบหมาย 107 หน้าที่และความรับผิดชอบของกรมทรัพย์สินทางปัญญา (ต่อ) หน้าที่และความรับผิดชอบของกรมทรัพย์สินทางปัญญา (ต่อ)
นับตั้งแต่มีข่าวเปิดเผยเมื่อปลายเดือนกันยายน พ.ศ.2544 ว่านายคริส เดเรน นักวิจัย พันธุ์พืชจากสถาบัน การศึกษาและวิจัยพืชเกษตรของมหาวิทยาลัยฟลอริด้า ประเทศสหรัฐ อเมริกา ได้เปิดเผยถึงผลส าเร็จในการเพาะพันธุ์ข้าวที่ได้ผลผลิตใกล้เคียง กับข้าวหอมมะลิของไทย โดยใช้กรรมวิธีท าให้ต้นข้าวขาวมีต้นเตี้ยกว่าและใช้ระยะเวลา ปลูกสั้นกว่า รวมทั้งไม่มีความไวต่อแสงและที่ส าคัญให้ผลผลิตข้าวที่มีกลิ่นหอมใกล้เคียง กับข้าวขาวดอกมะลิ105 ของไทย และได้มีการด าเนินการออกมาคัดค้านทั้งภาครัฐและ เอกชนมาโดยตลอดนั้น มีข้อสรุปในเบื้องต้นได้ว่าผู้วิจัยชาวอเมริกาได้รับพันธุ์ข้าวดอก มะลิ 105 ของไทยซึ่งมอบไว้ให้ กับสถาบันวิจัยข้าวนานาชาติ International Rice Research Institute (IRRI) ที่ตั้งอยู่ในประเทศฟิลิปปินส์ซึ่งเป็นศูนย์กลางและเผยแพร่ พันธุ์ข้าวระหว่างประเทศไปท าการวิจัย ซึ่งผู้เชี่ยวชาญเรื่องข้าวและนักกฎหมายทางด้าน ทรัพย์สินทางปัญญาของภาครัฐก็ได้ออกมาชี้แจงกับประชาชนในหลายประเด็น 108 ส่วนที่ 3 กรณีศึกษา : ข้าวหอมมะลิกับนโยบายการต่อสู้ของประเทศไทย
พอสรุปได้ว่าแนวทางการป้องกันทรัพย์สินทางปัญญาของไทยเกี่ยวกับเรื่องนี้ รัฐบาลไทยได้ส่งผู้แทนของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์การเกษตรไปเจรจากับ กระทรวงเกษตรของรัฐบาลประเทศสหรัฐอเมริกาและล่าสุดมีข่าวที่พอเชื่อได้ว่า จะไม่มีการยื่นค าขอจดสิทธิบัตรของพันธุ์ข้าวที่พัฒนาขึ้นข้างต้นกับหน่วยงาน สิทธิบัตรพันธุ์พืชตามกฎหมายประเทศสหรัฐอเมริกา แต่ข้อเท็จจริงที่ยอมรับกัน ไว้เป็นที่แน่นอนก็คือว่าได้มีการน าพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 ของไทยไปจาก สถาบันอีรี่ (IRRI) ซึ่งได้ก่อตั้งขึ้นเพื่อเป็นมรดกรวมกันของมวลมนุษยชาติในการ พัฒนาทรัพยากรอาหาร แต่ยังไม่ปรากฎหลักฐานชัดเจนถึงเงื่อนไขการรับพันธุ์ ข้าวของประเทศสหรัฐอเมริกาจากสถาบันดังกล่าว 109 ส่วนที่ 3 กรณีศึกษา ข้าวหอมมะลิ (ต่อ)
รวมทั้งข้อก าหนดของหน่วยงานของประเทศสหรัฐอเมริกาที่เกี่ยว ข้องว่าจะปฏิบัติตามเงื่อนไข ของสถาบันอีรี่ (IRRI) ด้วย จึงยังมีความเป็นห่วงกันว่าข้าวขาวดอกมะลิหรือข้าวหอมมะลิจะถูก ประเทศสหรัฐอเมริกาพัฒนากลายพันธุ์และน ามาสู่ขบวนการผลิตและส่งขายแย่งตลาดข้าวหอม มะลิไทยในอนาคตอันใกล้ ซึ่งเป็นชนวนให้ชาวนาในภาคอีสานรวมกันประท้วงเผาหุ่นผู้น าของ ประเทศสหรัฐอเมริกาซึ่งจะเป็นประเด็นการเมืองระหว่างประเทศที่ไม่ควรจะเกิดขึ้นและรัฐบาล ก็ไม่ควรจะวางเฉยกับการด าเนินการคุ้มครองสิทธิบัตรของประเทศไทยหรือของคนไทยในการ รักษาพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ เพราะครั้งหนึ่งประเทศไทยเองก็สูญเสียสิทธิในการโต้แย้งฟ้องร้อง บริษัท Ricetech Corp. ในประเทศสหรัฐอเมริกาที่ได้จดทะเบียนเครื่องหมายการค้า “จัสมาติ” ได้ ซึ ่งเป็นการเลียนชื ่อสายพันธุ์ข้าวหอมมะลิไทย จัสมินไรซ์ รวมกับข้าว “บัสมาติ” ของ ประเทศอินเดีย ที่บริษัทข้าวดังกล่าวในประเทศสหรัฐอเมริกา โดยได้น าค าสองค านี้มาสมาสกัน แล้วจดทะเบียนสายพันธุ์ข้าวของตนเองที่น ามาจากประเทศอิตาลีกับของรัฐเท็กซัสขึ้นมาใหม่ทั้ง ที่สายพันธุ์ข้าวดังกล่าวนั้นไม่มีแหล่งก าเนิดอันมีชื่อที่คล้ายหรือเหมือนกับชื่อทางภูมิศาสตร์ทาง เอเชียเลย ซึ่งนับว่าเป็นการหลอกลวงผู้บริโภคโดยแท้ 110 ส่วนที่ 3 กรณีศึกษา ข้าวหอมมะลิ (ต่อ)
ถึงแม้ว่าพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ105 ของไทยไม่สามารถน าไปจดสิทธิบัตรและกฎหมาย คุ้มครองของประเทศสหรัฐอเมริกาได้เนื่องจากไม่ใช่พันธุ์พืชใหม่ก็ตาม มีความเห็นว่าสิทธิของ ประเทศไทยหรือของคนไทยที่จะป้องกันภูมิปัญญาไทยในด้านสายพันธุ์ของข้าวหอมมะลิไม่ควร แต่จะพิจารณาเฉพาะในเรื่องของการเจรจาระดับกระทรวง ตามที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้ส่งคณะเดินทางไปเจรจากับกระทรวงเกษตรของประเทศสหรัฐอเมริกา (USDA) เท่านั้น เพราะเพียงแค่มีค ารับรองของหน่วยงานและผู้วิจัยคือนายคริส เดเรน ที่ได้น าข้าวขาวหอมมะลิ 105 ไปท าการวิจัยว่า จะไม่ด าเนินการขอรับจดสิทธิบัตรจากหน่วยงานประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งคงจะยังไม่เพียงพอ และแนวทางการว่าจะไม่มีการยื่นจดทะเบียนสิทธิบัตร แต่แนวทางแก้ไข ปัญหาที่รัฐมนตรีและผู้แทนของประเทศไทยยังมีความพยายามที่จะให้ประเทศสหรัฐอเมริกา เข้าเป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพในขณะที่ประเทศไทยเพียงแต่เป็น สมาชิกและยังไม่ได้ให้สัตยาบัน ประเทศสหรัฐอเมริกาเองก็ว่ายังไม่พร้อมที่จะเป็นสมาชิก ก็คง ไม่ใช่ทางออกที่ถูกต้อง 111 ส่วนที่ 3 กรณีศึกษา ข้าวหอมมะลิ (ต่อ)
เพราะการที ่จะให้ผลบังคับใช้ในเรื่องอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลาย ทางชีวภาพจึงไม่น่าจะเกิดผลดีต่อประเทศไทยอย่างไร อีกประการหนึ่ง การที่ จะใช้เวทีขององค์การการค้าโลก (WTO) เป็นที ่เจรจาหรือก่อตั้งสิทธิให้มีการ เรียกร้องคุ้มครองสิทธิของข้าวขาวดอกมะลิหรือข้าวหอมมะลิไทยก็คงจะยาก เพราะว่าเป็นเรื่องที่จะต้องหาพยานหลักฐานด าเนินการต่อผู้ท าละเมิดต่อสิทธิ ภูมิปัญญาของประเทศไทยในเรื่องนี้ แต่เนื่องจากข้าวหอมมะลิ105 ไม่ได้รับ ความคุ้มครองทั้งตามกฎหมายของประเทศไทยและประเทศสหรัฐอเมริกา โอกาสที ่จะได้ใช้เวทีขององค์การการค้าโลกเพื ่อการเจรจาต ่อรองก็ดูจะ เลือนลางเต็มที ในขณะนี้ความหวังที ่จะคุ้มครองหรือเพื ่อก ่อตั้งสิทธิของภูมิ ปัญญาไทยทางด้านพันธุ์ข้าวหอมมะลิ105 จึงดูสงบไปโดยผลของการเจรจา ระดับเจ้าหน้าที ่ของรัฐเท่านั้น หากจะให้มีการคุ้มครองสิทธิของประเทศไทย ตามกฎหมายที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน รัฐบาลควรจะยกข้อตกลงทางสนธิสัญญาทางไมตรี และความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศไทยกับประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งมี ผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 8 พฤษภาคม 2511 เป็นต้นมา ที่ก าหนดความคุ้มครองและ ความเสมอภาคระหว่างคนในชาติของทั้งสองประเทศโดยเสมอภาคกัน 112 ส่วนที่ 3 กรณีศึกษา ข้าวหอมมะลิ (ต่อ)
ทั้งนี้ตามข้อ 2 (2) ของสนธิสัญญาดังกล่าวก าหนดให้“คนชาติของภาคีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ที่จะเข้าถึงศาลยุติธรรม และทบวงการฝ่ายบริหารโดยเสรีในทุกระดับอ านาจภายใน อาณาเขตของภาคีอีกฝ่ายหนึ่ง ทั้งในการป้องกันและในการเรียกร้องสิทธิของตน ซึ่ง การเข้าถึงเช่นว่านี้จะยอมให้กระท าได้ตามข้อก าหนดที่เป็นการอนุเคราะห์ไม่น้อยกว่าที่ ใช้ของคนในชาตินั้น” ยิ่งกว่านั้นความในข้อ 3 (1) ของสนธิสัญญาดังกล่าวก็ก าหนดไว้ ชัดเจนว่า “ภาคีแต่ละฝ่ายจะประสาทให้ผลปฏิบัติอันเป็นธรรมและเที่ยงธรรมทุกเมื่อ แก่คนชาติและบริษัทของภาคีอีกฝ่ายหนึ่ง และแก่ทรัพย์สินและวิสาหกิจของคนชาติ และบริษัทนั้น จะละเว้นจากการใช้มาตรการอันไม่สมเหตุผล หรือเป็นการเลือกปฏิบัติ ซึ่งอาจท าให้เสื่อมเสียสิทธิและผลประโยชน์ที่ได้มาแล้วตามกฎหมาย และจะให้ความ มั่นใจว่าสิทธิตามสัญญาอันชอบด้วยกฎหมายของคนชาติและบริษัทเหล่านั้นจะได้มี วิธีการอันมีประสิทธิภาพในการใช้บังคับตามกฎหมายที่ใช้อยู่” และข้อ 3 (2) ก าหนด ไว้ว่า “ทรัพย์สินของคนชาติและบริษัทของภาคีฝ่ายหนึ่งฝ่ายใด 113 ส่วนที่ 3 กรณีศึกษา ข้าวหอมมะลิ (ต่อ)
รวมทั้งผลประโยชน์ทางตรงหรือทางอ้อมในทรัพย์สิน จะได้รับความคุ้มครองและความ มั่นคงเป็นเนืองนิตย์ภายในอาณาเขตของภาคีอีกฝ่ายหนึ่ง ทรัพย์สินนั้นจะไม่ถูกเอาไป โดยปราศจากกระบวนการทางกฎหมายที ่ถูกต้องหรือโดยปราศจากการช าระค่า ทดแทนที่ยุติธรรมตามหลักกฎหมายระหว่างประเทศ” นอกจากนั้น ความในข้อ 4 (1) ให้การรับรองและยืนยันว่า “คนชาติและบริษัทของภาคีฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดจะได้รับผล ปฏิบัติอย่างคนชาติในเรื่องที่เกี่ยวกับการจัดตั้งตลอดจนการได้มาซึ่งผลประโยชน์ใน วิสาหกิจทุกประเภทเพื่อประกอบกิจกรรมทางพาณิชย์ อุตสาหกรรม การคลัง และ ธุรกิจอื่น ภายในอาณาเขตของภาคีอีกฝ่ายหนึ่ง” และเพื่อยืนยันว่าคนชาติไทยมีสิทธิ ที ่จะได้รับการคุ้มครองในเรื ่องของทรัพย์สินทางปัญญา ความในข้อ 5 (2) ของ สนธิสัญญาฉบับนี้บัญญัติไว้ชัดเจนว่า “คนชาติและบริษัทของภาคีฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดจะได้ มีสิทธิภายในอาณาเขตของภาคีอีกฝ่ายหนึ่งอย่างเดียวกันกับคนชาติและบริษัทของ ภาคีอีกฝ่ายหนึ่งนั้นในเรื่องสิทธบัตรส าหรับการนิมิต เครื่องหมายการค้า ชื่อการค้า แบบแผนและลิขสิทธิ์ในงานวรรณกรรมและศิลปกรรม เมื่อได้ปฏิบัติตามกฎหมายและ ข้อบังคับที่ใช้อยู่ถ้ามี” 114 ส่วนที่ 3 กรณีศึกษา ข้าวหอมมะลิ (ต่อ)
จากบทบัญญัติของสนธิสัญญาดังกล่าวข้างต้น มีความเห็นว่ากรณีเป็นการ สมควรและเหมาะสมที่รัฐบาลไทยควรที่จะด าเนินการทางการทูตโดยส่งบันทึก ช่วยจ า หรือหนังสือทางการทูตมอบให้กับเอกอัครราชทูตสหรัฐประจ าประเทศ ไทยถึงสิทธิคนไทยที่จะได้รับการคุ้มครองด้านทรัพย์สินทางปัญญาเกี่ยวกับข้าว หอมมะลิ105 ซึ่งนักวิจัยชาวอเมริกันได้น าไปพัฒนาขึ้น เมื่อผลการวิจัยนั้นเป็น การพัฒนาจากภูมิปัญญาของคนไทยเดิมโดยไม่มีลักษณะของการสร้างสายพันธุ์ ใหม่เพราะเป็นแต่เพียงกรรมวิธีการใช้กรรมวิธีทางวิทยาศาสตร์เพื่อให้ข้าวลด ความไวแสง มีต้นเตี้ยลง และมีระยะเวลาการปลูกสั้นลงนั้น ไม่ใช่เป็นกรณีการ พัฒนาทางวิทยาการขั้นสูง ตามเกณฑ์ที่จะขอจดสิทธิบัตรได้ตามกฎหมาย สิทธิบัตรทั่วโลก แม้แต่กฎหมายสิทธิบัตรด้านพันธุ์พืชซึ่งมีอยู่ใช้อยู่ในประเทศ สหรัฐอเมริกาก็ไม่อาจรับจดทะเบียนได้เพราะไม่ใช่พันธุ์พืชใหม่ 115 ส่วนที่ 3 กรณีศึกษา ข้าวหอมมะลิ (ต่อ)
เพราะเป็นแต ่เพียงการใช้ขบวนการวิจัยเพื ่อการสร้างพันธุ์ข้าวเดิมให้มี ระยะเวลาการปลูก ล าต้นและพฤติการณ์แวดล้อมเปลี่ยนไปเท่านั้น ผลผลิตซึ่ง เป็นข้าวหอมยังมีพื้นฐานความรู้ภูมิปัญญาเดิมของคนไทยทั้งสิ้น กรณีนี้จึงยังไม่ มีสิทธิบัตรในพันธุ์ข้าวในสายพันธุ์ใหม่แต่อย่างใดและไม่ได้รับความคุ้มครองและ หากมีการพัฒนาขบวนการการผลิตและการจ าหน่ายพันธุ์ข้าวดังกล่าว ก็ต้องถือ ว่าพันธุ์ข้าวดังกล่าวนั้นเป็นสายพันธุ์ข้าวหอมมะลิ 105 ของคนไทยโดยตรง ประเทศสหรัฐอเมริกาไม่มีสิทธิที่จะน าข้าวหอมมะลินี้ไปท าการผลิตโดยฝ่าฝืน หลักการของสถาบันข้าวนานาชาติที่จะอ้างเป็นกรรมสิทธิ์พันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 ของประเทศไทยซึ่งเป็นผู้ค้นคิดจึงเป็นเจ้าของในทรัพย์สินนั้นโดยสมบูรณ์ และหากประเทศสหรัฐอเมริกาน าไปพัฒนาและจ าหน่ายในเชิงพาณิชย์ ประเทศ ไทยย่อมมีสิทธิที่จะเรียกค่าทดแทนจากการด าเนินการนั้นได้อย่างเต็มที่ 116 ส่วนที่ 3 กรณีศึกษา ข้าวหอมมะลิ (ต่อ)
11 7 ส่วนที่ 4 การพัฒนาเรื่องทรัพย์สินทางปัญญาของประเทศไทย การลงทุนในทรัพย์สินทางปัญญา สิ่งที่จะต้องศึกษาคือทรัพย์สิน ทางปัญญาที่มีอยู่ทั่วโลกเป็ นสิ่งที่จับต้องไม่ได้ อาจจะสัมผัสได้ด้วยตา ด้ วยเสียง เรี ยกว่าจดสิทธิบัตรล้ อม เช่น ทีวีผลิตได้ เป็ นจอแบน เพราะฉะนั ้นเวลาพูดถึงการจดสิทธิบัตร ไม่ได้จดทั ้งหมด จะจดอนุ สิทธิบัตรหรือจดสิทธิบัตรสิ่งประดิษฐ์ที่ประดิษฐ์กับของที่มีอยู่แล้ว ท าให้ เป็ นของที่ปรับรุ่นขึ ้นเป็ นรุ่นใหม่ ส่วนใหญ่จะเป็ นเรื่องของการใช้ความรู้ ทางทรัพย์สินทางปัญญากับการประเมินผล ทุกอย่างเอามาหมด
118 ไทยมีเรื่องของทรัพย์สินทางปัญญา ตั ้งแต่พระบาทสมเด็จพระมงกุฏ เกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้านับตั ้งแต่ปี พ.ศ. 2534 แต่ก็ไม่ได้มีการพัฒนาอย่างจริงจังคือ ไม่ได้เพิ่มการวิจัยและไม่ได้น ากลับมา ใช้ ไม่เหมือนญี่ปุ่ นกับเกาหลี สมัยก่อนไม่รู้จักรถฮุนได ไม่รู้จักซัมซุง ดังนั ้น เวลาเห็นมูลค่าของราคาขายของสินค้าต่างๆ เช่น ซัมซุงมียอดขายเกือบเท่า งบประมาณของไทย คือบริษัทเดียวใหญ่มาก เพราะซัมซุงจะท าทุกอย่าง เช่น เครื่องซักผ้า เครื่องอบอาหาร เตาไฟฟ้ า แอร์ จอทีวี เพราะว่าเขาลงทุน ด้าน R & D จ้างคนเขียนโปรแกรมกว่าจะออกมาเป็ นโปรแกรมของเขา เพื่อให้เชื่อมโยงกันได้ คือ Soft Code กับ Edict Object Code คือ เป้ าหมายที่จะรวมโปรแกรมที่อ่านภาษาเดียวที่เขาคิดได้ เพื่อให้ทั ้งบ้านอยู่ ภายใต้ซัมซุงทั ้งหมด เป็ นยุทธศาสตร์อย่างหนึ่งของการขาย ส่วนที่ 4 การพัฒนาฯ (ต่อ)
119 แต่การพัฒนาทรัพย์สินทางปัญญาในไทย มีความจ าเป็ นมากถ้าไปเทียบกับการเข้าสู่ ประชาคมเศรษฐกิจอาเซ ี ยน ไม่วา่ด ้ านเคร ื่องหมายการค ้ า สิทธิบตัร ลิขสิทธิ์ การออกแบบ ผลิตภัณฑ์ ภูมิปัญญาท้องถิ่น และการเตรียมความพร้ อมของข้อมูล มีเรื่องของภูมิปัญญา ท้องถิ่นในการจดทะเบียน เช่น มะขามหวานหล่มสัก กับมะขามหวานจังหวัดเลย พันธุ์ เดียวกัน แต่รสชาติไม่เหมือนกัน เพราะฉะนั ้นขายที่เลยแล้วบอกว่าเป็ นมะขามหวานหล่ม สักไม่ได้ เพราะว่าดินไม่เหมือนกัน น ้าไม่เหมือนกัน อากาศไม่เหมือนกัน นี่คือสิ่งที่เป็ นภูมิ ปัญญาอย่างหนึ่งที่กฎหมายรับรอง ซึ่งมีกฎหมายรับรองจีไอ (Geographical Integration) เป็ นประโยชน์ต่อการเพิ่มมูลค่าของทรัพย์สินคือ เป็ นการหวงกันไม่ให้ใครมาใช้มะขาม หวานหล่มสัก หรือข้าวหอมมะลิต่างชาติก็มาแย่งเพราะรู้ ว่าประโยชน์ของทรัพย์สินทาง ปัญญามีมาก มีคนเอาข้าวบาสมาติ (Basmati rice) ซึ่งเป็ นพันธ์ข้าวหอมของอินเดียมา รวมกับหอมมะลิไปจด เขาไม่ได้จดว่าหอมมะลิ แต่จดว่า “Fragrant Rice” พอไทยไปจด หอมมะลิก็ต้องแปลเป็ นข้าวที่มี Fragrant ก็ตรงกับของเขาเลยจดไม่ได้อีก เห็นหรือไม่ว่า โอกาสที่จะพัฒนาทรัพย์สินทางปัญญา ถ้าหากว่าไม่ได้เรียนรู้ ไม่ได้สะสมไว้ตั ้งแต่ต้น จะ เห็นว่าการวางยุทธศาสตร์ทางด้านการค้า แม้ กระทั่งจะเป็ นผลิตผลทางการเกษตร ก็ เสียเปรียบ นอกจากจะเสียเปรียบเรื่องการวิจัยและพัฒนาแล้ว นโยบายเรื่องของการ วางแผนพวกนี ้ต้องไปเร็วกว่า ส่วนที่ 4 การพัฒนาฯ (ต่อ)
120
121 อย่างค าว่า “OTOP” ควรจะจดแล้ว ไม่ควรจะมีคนอื่นใช้ อีก ถ้า OTOP มาเป็ น House Brand ของไทย หมายความว่า เป็ นแบรนด์ที่ได้รับความเชื่อถือ รัฐบาลให้ความสนับสนุนหรือ ตัวอย่างโบเกิรต์แบรนด์ญี่ปุ่ นแต่ชื่อ “บัลแกเรีย” จริงๆ แล้ว เป็ นชื่อประเทศ แต่สามารถมาจดได้ ยืมประเทศต้นแบบของ โยเกิร์ตมาใช้ บัลแกเรียนี ้สร้ างสายพันธุ์ของตัวจุลินทรีย์ใหม่ ซึ่งถ้ าหากดูตั ้งแต่สมัยมี ยาคูลท์ มีแลคโตบาซิรัส แต่ไม่ได้ บอกว่าชนิดไหน แต่วันที่ญี่ปุ่ นเอาตัวนี ้มาวางตลาด แล้ว อธิบายว่าเป็ นยี่ห้อเดียวที่รัฐบาลญี่ปุ่ นโดยหน่วยงานรับรอง ท าให้ยี่ห้ออื่นตกหมด เพราะญี่ปุ่ นในปัจจุบันนี ้ไม่เหมือนเมื่อ หลังสงครามโลก เป็ นคนสะอาดเป็ นคนที่ทานอาหารมีความ ระมัดระวังที่ดี ภาพรวมตรงนี ้ท าให้ไปกับตลาดได้เลยมีการทุ่ม โฆษณาเต็มที่ ส่วนที่ 4 การพัฒนาฯ (ต่อ)
122 นี่คือการลงทุนในเครื่องหมายการค้า การลงทุนในทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อ จะจับนักบริโภคระดับสูงทั ้งหมด นี่คืออันดับหนึ่งของญี่ปุ่ นต้องขายได้จริงต้องมี อะไรรับรอง ถ้ามาโฆษณาเฉยๆ จะถือว่าโฆษณาโอ้อวด เพราะฉะนั ้นเวลาที่พูดถึง แบรนด์จะไปคู่กับค่าใช้จ่ายทางด้านโฆษณาที่มีอยู่ตลอดเวลา ท าให้นโยบายเรื่อง การลงทุนในเรื่องของทรัพย์สินทางปัญญาไม่มีวันหยุด ดังนั ้นเมื่อพูดถึงเรื่องของ Geographical Integration สิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ เป็ นเรื่องของ การต่อสู้ระหว่างไทยกับประเทศอื่น ในภาคส่วนนี ้มีส่วนราชการรับผิดชอบเรื่อง ทรัพย์สินทางปัญญา คือ กรมทรัพย์สินทางปัญญา มีภารกิจเกี่ยวกับการสร้ างสรร และการใช้ประโยชน์ในการทรัพย์สินทางปัญญาในเชิงพาณิชย์ ส่วนที่ 4 การพัฒนาฯ (ต่อ)
123 การด าเนินงานของกรมทรัพย์สินทางปั ญญามีกฎหมายหลายฉบับ นอกจากที่กล่าวไปแล้วก็คือการด าเนินการตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครอง แบบผังภูมิของวงจรรวม กฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองสิ่งบ่งชี ้ทางภูมิศาสตร์ กฎหมายว่าด้วยความลับทางการค้า กฎหมายว่าด้วยเครื่องหมายการค้า กฎหมายว่าด ้ วยล ิ ขส ิ ทธ ิ ์ กฎหมายว่าด ้ วยส ิ ทธ ิ บัตร รวมทัง ้ กฎหมายว่าด้วย ผลิตภัณฑ์ซีดี และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้องมีมากมาย ถ้าจะศึกษากฎหมาย ทรัพย์สินทางปัญญาไม่ได้มีเฉพาะเครื่องหมายการค้า สิทธิบัตร ลิขสท ิ ธ ิ ์ เทา่นนั้ แต่จะมีเรื่องของแผนภูมิวงจรรวมที่เป็ นกฎหมายพิเศษเพื่อรองรับการผลิตซิม แผนภูมิวงจรนี ้คือซิม ซิมนั ้นจะมีตัวที่เกี่ยวโยงกับการใช้ทรัพย์สินทางปัญญา ทางด ้ านล ิ ขส ิ ทธ ิ ์ ค ื อตัวโปรแกรมคอมพ ิ วเตอร ์ ท ี่ใส่ลงไปในนัน ้ ทังหมด เป็ น ้ ภารกิจที่ส าคัญของการด าเนินการของหน่วยงานทางด้านภาครัฐ ส่วนที่ 4 การพัฒนาฯ (ต่อ)
124 สิ่งที่น่าจะสนับสนุนมากที่สุดคือธุรกิจที่จะออกไปสู่ต่างประเทศ หลาย คนไม่เห็นความจ าเป็ นว่าจะต้ องจด เชื่อหรือไม่ว่าในอเมริกาเขาไปจด เครื่องหมายการค้าที่พม่ามากมายหลังจากที่ประธานาธิบดี โอบามาได้ ยกเลิกการ Sanction พม่าไปแล้ว ประเทศแรกที่จดคืออเมริกา คนอเมริกัน คิดก่อนคนอื่น เป็ นความคิดที่ลงทุนเพื่อหาผลประโยชน์ เป็ นเรื่องของคน อเมริกันที่มองการณ์ไกล เพราะฉะนั ้นพูดถึงการลงทุนในด้านทรัพย์สินทาง ปัญญาแน่นอนต้องเป็ นเรื่องของการมองให้กว้างกว่า ไทยจ าเป็ นที่จะต้อง พัฒนาองค์ความรู้ การเรียนการสอน องค์ความรู้ ของไทยทางด้านทรัพย์สิน ทางปั ญญากับกฎหมายเทคโนโลยีน่าจะมีสอนให้ เป็ นวิชาบังคับ เห็น ความส าคัญอย่างมากที่จะให้ศึกษา ก่อนจะออกจากรั ้วมหาวิทยาลัยต้องไป สัมผัสแนวความคิด ปรัชญาการลงทุนว่ายุทธศาสตร์การลงทุนอยู่ตรงไหน เช่น หากจะตั ้งโรงงานผลิตสินค้า หรือแม้กระทั่งการลงทุนร่วมกัน ส่วนที่ 4 การพัฒนาฯ (ต่อ)
125 ค าถามว่า การผลิตสินค้ารู้ว่าเป็ นเครื่องหมายการค้าของคนอื่น แต่ผลิตเพื่อส่งออกผิดกฎหมายหรือไม่ ผลิตเพื่อไปขายประเทศอื่น ไม่ได้ขายในไทย เช่น ผลิตที่แหลมฉบัง ผลิตที่นิคมอุตสาหกรรม ทั ้งหมด แต่ติดตราซึ่งไปละเมิดเครื่องหมายการค้าหรือไปเลียน เครื่องหมายการค้าอื่นผิดหรือไม่ ค าตอบคือ ผิด เพราะว่าส่วนหนึ่งส่วนใดของการกระท าผิดอยู่ ในไทย ยกเว้นว่าจะผลิตและไม่มีเครื่องหมายการค้าแล้วไปติดสติก เกอร์ที่ต่างประเทศ แต่ส่วนใหญ่ถือว่าถ้ าติดสติกเกอร์เป็ นการ ปลอม จึงให้ติดที่ขวดที่ภาชนะบรรจุเลย ถ้าเอาสติกเกอร์มาติดก็ยัง ไม่แน่นอนว่าเป็ นของจริงหรือไม่ จึงปั ้มที่ขวดเลย ส่วนที่ 4 การพัฒนาฯ (ต่อ)
126 หรือการขายสินค้าชนิดหนึ่ง เช่น ลูกอม ถ้าต้องการที่จะขายสินค้าไปทั่วโลก ต้องรู้กฎหมายที่ประเทศอื่น เช่น กระดาษห้อลูกอมจะเป็ นภาพหมูไม่ได้ อาหรับ ห้ามเด็ดขาด เพราะฉะนั ้นเป็ นจุดส าคัญที่การศึกษากฎหมายนี ้ต้องเรียนรู้ คือ ไม่ใช่อยู่ดี ๆ อยากจะท าเป็ นรูปหมูตัวเดียวแล้วส่งสินค้าไปขาย สมมติว่าเป็ น เหล็กรูปหมูตัวเดียว ส่งไปขายอาหรับท าไม่ได้ เพราะฉะนั ้นเวลาออกแบรนด์แต่ ละอย่างหรือเปลี่ยนแพคเก็จใหม่เป็ นเรื่องใหญ่มาก ต้องส่งให้นักกฎหมายทั่วโลก พิจารณา สมมติว่าวันนี ้ลูกอมฮอลล์จะเปลี่ยนกระดาษใหม่ เขาจะส่งกระดาษมา ให้ดูว่าข้อความในนั ้นถูกต้องหรือไม่ถ้าเป็ นภาษาไทย ถ้าเป็ นภาษาอาหรับก็จะ ส่งให้อาหรับดู แต่ว่าแบรนด์ภาพทั ้งหมดนี ้ต้องตรวจว่ามีอะไรบ้างที่ไม่ถูกต้อง เพราะว่าภาพที่เป็ นภาพราชการ เช่น ลายพระลัญจกร ถ้ามีต้องตรวจ และตรวจ ด้วยว่ามีภาพของคนอื่นอยู่ในเครื่องหมายนี ้หรือไม่ คู่แข่งรู้ว่าจะออกฉลาก ฉลาก ที่เป็ นลายสีฟ้ าขาว ฉลากรุ่นแรก ๆ บริษัทไปจ้างบริษัทที่ท าแม่พิมพ์ให้กับบริษัท ลูกอมฮอลล์ ผลสุดท้ายท าออกมาเหมือนกันแต่ว่าไปดัดแปลง ส่วนที่ 4 การพัฒนาฯ (ต่อ)
127 สมมติว่าของฮอลล์ลายขวางฟ้ าขาว ของเขาก็ฟ้ าขาวเหมือนกัน แต่ลายตั ้ง ลายแนวเป็ นตัวเอสลงมา ชื่อไม่เหมือนกันด้วย ฮอลล์ฟ้ อง เลยโดยอาศัยตามมาตรา 271 ชื่อสัญลักษณ์และการดัดแปลงสินค้า สิ่งที่จับได้คือไปจ้างบริษัทเดียวกันท า ฮอลล์บอกว่ามี Confidentiality ไม่สามารถจะรับผลิตให้คนอื่นได้ ให้บริษัทผลิตกระดาษห่อมาเป็ น พยานบริษัทนั ้น ถามว่าคิดเองหรือไม่ เขาบอกว่าไม่ใช่ เอาของฮอลล์ มาดัดแปลง มีการบันทึกว่าข้าพเจ้าขอให้ค ายืนยันว่ากรณีนี ้เป็ นการ ดัดแปลง กลัวว่าจะฟ้ องเรื่องผิด Confidentiality ฮอลล์บอกว่าท า เลียนแบบ จะสู้คดีหรือไม่ ปรากฎว่าเขาไม่สู้ ส่วนที่ 4 การพัฒนาฯ (ต่อ)
128 นี่คือเรื่องของการลงทุนทรัพย์สินทางปัญญาต้องระวังอย่างมาก เพราะฉะนั ้นให้ใครมายื ้อแย่งตลาดไม่ได้ โดยเฉพาะเวลาออกสินค้า เวล าท าสัญ ญากับบริ ษัทผู้ ผ ลิตฉ ลาก นักกฎหม ายต้ อง เซ็น Confidential Manufacturing เรียกว่า Outsource Manufacturing หรือ Toll Manufacturing ต้องมี Confidentiality ว่าจะไม่ท าให้คู่แข่ง เหมือนกับกรณีชอบนักฟุตบอล เช่นภาพนักฟุตบอลโรนัลโด ภาพ หนึ่งเป็ นล้ านบาท หรือคนที่เป็ นโมเดลทั ้งหลายค่าตัวเป็นสิบล้ าน เพราะฉะนัน ้ ภาพก ็ เป็ นงานลิขสิทธิ์ สมัยก่อนจะท าซ า ้ ได ้ด้วย เช่น รูปภาพเอลวิส เพรสลีย์ แต่ปัจจุบันนี ้หากไปท านี ้ได้ Notice แน่นอน เช่นเดียวกันกับพวกเพลงต่างๆ นี่คืออนุภาพความส าคัญของการ ลงทุนด้านทรัพย์สินทางปัญญาที่จะบอกว่าการเรียนรู้ ในเรื่องนี ้ใน เฉพาะวิชานี ้พูดเกี่ยวกับเรื่องการลงทุนต้องการให้เห็นภาพรวมว่า การ ลงทุนในทรัพย์สินทางปั ญญานั ้นเป็ นยุทธศาสตร์ ที่มีความจ าเป็ น อย่างไร ส่วนที่ 4 การพัฒนาฯ (ต่อ)
129 ส าหรับนักกฎหมายที่จะต้องท าความเข้าใจในมิติของกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา ทุกรูปแบบ เช่น ตัวอย่างลูกอมฮอลล์ มีบริษัทอื่นท าฉลากที่คล้ายกันและจ้ างผู้ผลิต กระดาษห่อรายเดียวกัน ซึ่งท าไม่ได้ เรียกว่า Trade Dress คือเหมือนกับแต่งตัว เครื่องหมายการค้า มีเครื่องหมายการค้าแล้วสิ่งที่อยู่รอบเครื่องหมายการค้าคือตัว Trade Dress และถ้ าใช้ ไปนานๆ ก็จะเป็ นเครื่องหมายการค้ าได้ มีหลายค าที่กลับไปเป็ น เครื่องหมายการค้าได้เลย เพราะฉะนั ้นเวลาจดเครื่องหมายการค้าจดเป็ นค าก็ได้เฉพาะค า แต่ถ้าจดทั ้งฉลากก็ได้ฉลากไปด้วย ฉลากหน้าจะมีค าว่า ปริมาณสุทธิ ซึ่งต้องสละสิทธิ หรือวิธีการใช้ ก็ต้องสละสิทธิ แต่ว่าตัวรูปแบบการดีไซน์จะได้รับการรับรอง เพราะฉะนั ้น เวลาที่ดูเครื่องหมายการค้า อยู่ในมิติและเรียกว่าขยายออกมา สมัยก่อนไม่มีใครรู้ จัก ปัจจุบันมีการอุทธรณ์ มีการยื่นค าฟ้ องในกรณีที่นายทะเบียนไม่รับจด เพราะว่าเป็ น ทรัพย ์ส ิ นทางปัญญาแขนงท ี่เก ี่ยวกับงานล ิ ขส ิ ทธ ิ ์ เอามาประกอบกัน เร ี ยกว่าเป็ นศิลป ประยุกต์ ส่วนที่ 4 การพัฒนาฯ (ต่อ)
130 การลงทุนในทรัพย์สินทางปัญญานั ้นมีความจ าเป็ น อย่างมากกับการอยู่รอดของธุรกิจ ถ้าไม่ท าให้เป็นรูปธรรม ขึ ้นมาแล้ว ก็เหมือนกับอยู่ลอยไปลอยมา เป็ นทรัพย์สินที่จับ ต้องไม่ได้ แต่พอท าให้ เป็ นรูปธรรม เป็ นหลักเป็ นฐานมี Certificate มีการรับรองไปทุกสังคม ทุกประเทศ นั่นคือการ ลงทุนที่มีคุณค่าและเป็ นการปกป้ องทรัพย์สินทางปัญญาไว้ ก่อน บางทีนักลงทุนอาจจะมองว่าไม่จ าเป็ น จึงจะขอให้ เปลี่ยนแนวความคิดว่าไม่ใช่แล้ว สิ่งเหล่านี ้เป็นสิ่งที่จ าเป็ น และมีคุณค่ามาก ไม่ต้องมาเดือดร้ อนภายหลัง ยกตัวอย่าง ประเทศที่ส่งสินค้าไปต่างประเทศถูกบล็อคไว้เยอะมาก ขาย ไม่ได้โดยเฉพาะตลาดใหญ่ๆ ส่วนที่ 4 การพัฒนาฯ (ต่อ)
131 ตัวอย่างกรณีญี่ปุ่ นมีเรือประมงจับปลาวาฬติดเครื่องหมายฮา ลาล ที่หน้าเรือ หมายความว่า ขายได้เลย การที่ได้เครื่องหมายรับรอง เครื่องหมายฮาลาล ปลาวาฬที่จับมาสามารถขายที่ประเทศมุสลิมได้ หมด ไม่ต้องเอากลับมาญี่ปุ่ น เช่น ขายที่มาเลเซีย อินโดนีเซียก็ได้ แม้ ว่าจับอยู่ที่นิวซีแลนด์ไม่ต้ องพากลับไปที่ญี่ปุ่ น หมายความว่า วิธีการฆ่านั ้นสอดคล้องกับกฎหมายอิสลาม เพราะกฎหมายอิสลาม บอกว่าถ้าหากจะได้เครื่องหมายฮาลาล ต้องให้คนอิสลามท า และต้อง ฆ่าในวิธีแบบของคนอิสลาม เป็ นพิธีกรรมเป็ นความเชื่อ แต่เรือล านี ้ เรียกว่าเป็ น Investment ประหยัดค่าน ้ามันได้มากกว่า และสามารถ จะให้คนอินโดนีเซียหรือมาเลเซียบริโภคเนื ้อปลาวาฬที่จับได้ ไม่ต้อง เอาเรือไปขึ ้นที่ญี่ปุ่ นอีกแล้ว จึงเห็นได้ว่าเป็ นการวิเคราะห์การลงทุนเพื่อที่จะเป็นประโยชน์ใน การวางพื ้นฐานแนวคิดในการศึกษาต่อที่ถือว่าส าคัญไม่แพ้กว่าการ ลงทุนทางตรง ข่าวไทยรัฐ 2 กรกฎาคม 2562 วาฬ ตัวแรกโดนจับพากลับฝั่ง ญี่ปุ่นหวน ล่าวาฬเชิงพาณิชย์ ครั้งแรก ส่วนที่ 4 การพัฒนาฯ (ต่อ)
ข้อมูลจากหนังสือรายงานประจ าปี 2564 กรมทรัพย์สินทางปัญญา 132
133 ข้อมูลจากหนังสือรายงานประจ าปี 2564 กรมทรัพย์สินทางปัญญา
ข้อมูลจากหนังสือรายงานประจ าปี 2564 กรมทรัพย์สินทางปัญญา 134
ข้อมูลจากหนังสือรายงานประจ าปี 2564 กรมทรัพย์สินทางปัญญา 135
ข้อมูลจากหนังสือรายงานประจ าปี 2564 กรมทรัพย์สินทางปัญญา 136
ข้อมูลจากหนังสือรายงานประจ าปี 2564 กรมทรัพย์สินทางปัญญา 137
ข้อมูลจากหนังสือรายงานประจ าปี 2564 กรมทรัพย์สินทางปัญญา 138
ข้อมูลจากหนังสือรายงานประจ าปี 2564 กรมทรัพย์สินทางปัญญา 139
140
141
142
143
ค าถามท้ายบท ค าถาม พัฒนาการทางทรัพย์สินทางปัญญาในโลกปัจจุบันกับการ ลงทุนมีความส าคัญต่อการวางแผนการลงทุนอย่างไร ค าถาม ปัจจุบันมีการลงทุนด้านทรัพย์สินทางปัญญาพร้อมไปกับการ วิจัยและพัฒนาอย่างมากในแทบทุกธุรกิจ ท่านเห็นว่าการลงทุนด้าน ทรัพย์สินทางปัญญานี้จะสร้างมูลค่าเพิ่มได้อย่างไรให้กับธุรกิจ ให้อธิบาย ค าถาม กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญามีความส าคัญต่อการลงทุนมาก น้อยเพียงใดให้อธิบาย 144