คู่มือโรงเรียนปลอดขยะ สส

คู่มือ

โรงเรยี น

ปลอดขยะZer Waste School

กรมส่งเสริมคณุ ภาพส่ิงแวดลอ้ ม
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสิ่งแวดลอ้ ม

คู่มือ

โรงเรียน

ปลอดขยะZer Waste School

กระดาษหนา้ เดยี ว กระดาษ 2 หนา้

กรมส่งเสรมิ คุณภาพสิ่งแวดล้อม
กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอ้ ม

คำนำ

ÃÑ°ºÒÅä´ŒÊÑ觡ÒÃãËŒ·Ø¡ÀҤʋǹ·Õèà¡ÕèÂÇ¢ŒÍ§à˧´Óà¹Ô¹¡ÒÃᡌ䢻˜ÞËÒ
¢ÂÐÁÅÙ ½ÍÂáÅÐä´ŒãˤŒ ÇÒÁÊÓ¤ÞÑ ÁÒ¡μÍ‹ ¡Òè´Ñ ¡Òûޘ ËÒ¢ÂÐ áÅÐä´»Œ ÃСÒÈ໹š
“วาระแหง่ ชาต”ิ àÃÍè× §¡Òè´Ñ ¡Òûޘ ËÒ¢ÂÐ ÁÒμ§éÑ áμ»‹ ‚ 2557 ¾ÃÍŒ Á¡Ó˹´
“ROAD MAP” ¡ÒèѴ¡ÒâÂÐáÅТͧàÊÕÂÍѹμÃÒ â´ÂÁÕ¡ÒôÓà¹Ô¹¡ÒÃ
ÁÒμáÒÃμÒ‹ §æ μÒÁ ROAD MAP ÍÂÒ‹ §μÍ‹ à¹Íè× § ¹Í¡¨Ò¡¹éÕ ¤³ÐÃ°Ñ Á¹μÃÕ (¤ÃÁ.)
ÂѧãËŒ¤ÇÒÁàË繪ͺ “แผนแม่บทการบริหารจัดการขยะมูลฝอย
ของประเทศ” (¾.È.2559-2564) ÁͺËÁÒÂãË¡Œ ÃзÃǧ·Ã¾Ñ ÂҡøÃÃÁªÒμÔ
áÅÐÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ ¨Ñ´·Ó “แผนปฏิบัติการประเทศไทยไร้ขยะ
ตามแนวทางประชารัฐ” ÃÐÂÐ 1 »‚ (¾.È.2559-2560) à¾Íè× à»š¹á¹Ç·Ò§
»¯ºÔ μÑ ¡Ô Òè´Ñ ¡ÒâÂÐÃÐÂÐʹéÑ ÀÒÂãμጠ¼¹áÁº‹ ·´§Ñ ¡ÅÒ‹ Ç à¾Íè× à»¹š á¹Ç·Ò§¢ºÑ à¤ÅÍè× ¹
»ÃÐà·Èä·Âä»Ê¡‹Ù ÒÃ໹š 椄 ¤Á»ÅÍ´¢ÂÐ (Zero Waste Society) ÀÒÂãμጠ¹Ç¤´Ô
3Rs-»ÃЪÒÃÑ° ¤×Í¡ÒÃÊ‹§àÊÃÔÁ¡ÒèѴ¡ÒâÂзÕèμŒ¹·Ò§ «Öè§à»š¹¡ÒèѴ¡ÒâÂÐ
·ÕÂè è§Ñ Â×¹ â´Â¡ÒÃÅ´»ÃÁÔ Ò³¢ÂÐ (Reduce) ¡ÒÃ㪌«éÓ (Reuse) ¡ÒùÓ
¡ÅѺÁÒ㪌ãËÁ‹ (Recycle) áÅСÒÃÁÕÊÇ‹ ¹Ã‹ÇÁ¢Í§·¡Ø ÀҤʋǹ·Ñé§ÀҤðÑ
ÀÒ¤àÍ¡ª¹ áÅÐÀÒ¤»ÃЪҪ¹ à¾Í×è ÇÒ§ÃÒ¡°Ò¹¡ÒôÓà¹Ô¹¡Òè´Ñ ¡ÒâÂÐ
ãËàŒ »¹š ä»ÍÂÒ‹ §ÁÕ»ÃÐÊ·Ô ¸ÀÔ Ò¾áÅÐÂè§Ñ Â×¹

¡Òûš٠½§˜ ¨μÔ Êӹ֡㹡ÒäѴá¡¢ÂÐÁÅÙ ½ÍÂ
áÅÐ¹Ó¡ÅºÑ ÁÒ㪌»ÃÐ⪹ ¨Ö§à»¹š ¾¹×é °Ò¹·Õè¨Ó໹š ¢Í§»ÃЪҪ¹
ã¹Ê§Ñ ¤Á··Õè Ø¡¤¹¤ÇÃÁÕ áÅÐâçàÃÂÕ ¹¡àç »š¹Ê¶Ò¹·èÊÕ Ó¤ÞÑ ·Õ¨è кÁ‹ à¾ÒÐ
»ÃЪҡäسÀÒ¾ãËŒÁ¨Õ ÔμÊÓ¹Ö¡ã¹àÃ×èͧ¹Õé ¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤Ø³ÀÒ¾ÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ
¡ÃзÃǧ·ÃѾÂҡøÃÃÁªÒμÔáÅÐÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ ä´Œ¨Ñ´·Ó¤Ù‹Á×Í âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ
Zero Waste School à¾Íè× ¶Ò‹ ·ʹàÃÍè× §ÃÒÇ¡ÒôÓà¹¹Ô §Ò¹¡Òè´Ñ ¡ÒâÂÐÁÅÙ ½ÍÂ
ã¹âçàÃÕ¹¨¹àËÅ×ÍÈٹáÅÐä´ŒÃѺÃÒ§ÇÑŪ¹ÐàÅÔÈÃдѺ»ÃÐà·È ä´ŒÃѺ¶ŒÇÂÃÒ§ÇÑÅ
¾ÃÐÃÒª·Ò¹ÊÁà´ç¨¾ÃÐà·¾ÃÑμ¹ÃÒªÊØ´ÒÏ ÊÂÒÁºÃÁÃÒª¡ØÁÒÃÕ ã¹â¤Ã§¡ÒÃ
âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School à¾×èÍãËŒâçàÃÕ¹䴌¹Ó¤ÇÒÁÃÙŒ·Õè ä´Œ
ä»»ÃÐÂ¡Ø μãªŒã¹¡ÒèѴ¡ÒâÂÐÁÙŽÍÂÀÒÂã¹âçàÃÕ¹μ‹Íä»

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤³Ø ÀÒ¾ÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ
¡ÃзÃǧ·ÃѾÂҡøÃÃÁªÒμÔáÅÐʧÔè áÇ´ÅŒÍÁ

สารบัญ

ส่วนท่ี 1

6 ความรู้เบอื้ งต้นเก่ียวกับขยะ

15 »ÅÒ·ҧ¢Í§¢ÂÐ ·§éÔ áÅÇŒ ä»ä˹ ?
19 ¼Å¡Ãзº¢Í§¢ÂÐμÍ‹ ÊÑμÇ» Ò†
20 ͹ÀØ Ò¤¾ÅÒÊμÔ¡ã¹Ë‹Ç§â«Í‹ ÒËÒÃ
21 ¹Ò¹á¤ä‹ ˹ ¡Ç‹Ò¢ÂШЋÍÂÊÅÒ ?
22 ʶμÔ ·Ô Õè¹Ò‹ ʹã¨
25 á¹Ç¤´Ô ¢ÂÐàËÅÍ× Èٹ (Zero Waste)
26 ¢Ñ¹é μ͹ÊÙ¡‹ ÒèѴ¡ÒâÂÐàËÅ×ÍÈٹ 3Rs
29 »ÃÐàÀ·¢Í§¢ÂÐ
30 ͧ¤» ÃСͺ¢Í§¢ÂÐ

สว่ นท่ี 2

31 เริ่มตน้ เป็นโรงเรียนปลอดขยะ

32 ÈٹàÃÕ¹ÃÙμŒ Œ¹áºº¡ÒèѴ¡ÒâÂÐàËÅÍ× Èٹ
âçàÃÕ¹ºŒÒ¹¹Óé ÁÔ¹

55 ÈٹàÃÕ¹ÃÙμŒ Œ¹áºº¡Òè´Ñ ¡ÒâÂÐàËÅ×Íȹ٠
âçàÃÂÕ ¹ÃÒª»ÃЪҹØà¤ÃÒÐˏ 27 ¨§Ñ ËÇ´Ñ Ë¹Í§¤ÒÂ

สว่ นที่ 3

71 กจิ กรรมการจดั การขยะในโรงเรยี นปลอดขยะ

72 º¹Ñ ä´ 7 ¢Ñ¹é ÊâÙ‹ çàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ

88 àʹŒ ·Ò§¡Òè´Ñ ¡ÒâÂÐขยะอนิ ทรีย
ขยะรไี ซเคลิ ขยะทัว่ ไป ขยะอนั ตราย

89 ·Ò§àÅ×Í¡¡Òè´Ñ ¡ÒâÂÐÍ¹Ô ·ÃՏ

90 ·Ò§àÅÍ× ¡¡ÒèѴ¡ÒâÂÐÃÕä«à¤ÔÅ

91 ·Ò§àÅ×Í¡¡Òè´Ñ ¡ÒâÂзÇÑè ä»

92 ·Ò§àÅÍ× ¡¡ÒèѴ¡ÒâÂÐÍ¹Ñ μÃÒÂ

ส่วนท่ี 4

93 เง่อื นไข ปัจจัย นำไปสู่ความสำเร็จ
โรงเรยี นปลอดขยะ

94 ºØ¤Åҡâͧâ¤Ã§¡ÒÃ

96 Ç¸Ô ¤Õ Ô´à¡ÂÕè ǡѺâ¤Ã§¡ÒÃ

97 ÇÔ¸»Õ ¯ÔºμÑ Ô

ส่วนท่ี 5

99 บทสรปุ ความยั่งยนื ของการจัดการโรงเรยี น
ปลอดขยะ (Zero Waste School)

102 ข้อมูลศนู ยเ์ รยี นรูโ้ รงเรียนปลอดขยะ
Zero Waste School

104 คณะทำงาน

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤Ø³ÀÒ¾Êè§Ô áÇ´ÅŒÍÁ

ส่วนที่ 1
ความรู้เบ้ืองตน้

เกี่ยวกับขยะ

ขยะอินทรยี  ขยะรีไซเคิล ขยะทว่ั ไป ขยะอันตราย

6

¤‹ÁÙ ×Í âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤Ø³ÀÒ¾Êè§Ô áÇ´ÅÍŒ Á

กอ่ นจะมาเป็นขยะ

พลาสติก
มาจากไหน?

¡Ãкǹ¡Òâشà¨ÒйéÓÁѹËÃ×Í¡Ò«¸ÃÃÁªÒμÔ ¡‹ÍãËŒà¡Ô´ÊÒÃà¤ÁÕÍѹμÃÒÂ
ËÅÒª¹Ô´ »¹à»„œÍ¹ã¹ÍÒ¡ÒÈ àª‹¹ ູ«Õ¹, â·ÅÙÍÕ¹, ¤ÒϺ͹Á͹͡䫴, âÍ⫹,
«ÅÑ à¿ÍÏä´ÍÍ¡ä«´, ÁàÕ ·¹ ÃÇÁ¶§Ö ½¹†Ø ÅÐÍͧ ¹Í¡¨Ò¡¹¹éÑ ¢ÍŒ ÁÅÙ ¨Ò¡¡ÃÁ¤Çº¤ÁØ ÁžÉÔ
ÃкØÇ‹Ò μСÃѹ·Õèà¡Ô´¨Ò¡¡Ãкǹ¡ÒüÅÔμ¡Ò«¸ÃÃÁªÒμÔÁÕÊÒûÃÍ·à¨×Í»¹ÍÂÙ‹
áÁáŒ μ¹‹ Óé ·§éÔ ·¼èÕ Ò‹ ¹¡ÒúӺ´Ñ àºÍé× §μ¹Œ áÅÇŒ 处 ¾ºÇÒ‹ ÁÊÕ ÒûÃÍ·à¨Í× »¹Í¶‹Ù §Ö ÃÍŒ ÂÅÐ 4
«Öè§ËÒ¡äÁ‹ÁÕ¡ÒèѴ¡ÒÃÍ‹ҧ¶Ù¡ÇÔ¸Õ ¨Ð·ÓãËŒÊÒûÃÍ·»¹à»„œÍ¹ÊÙ‹·ÐàÅ áÁŒ¨ÐäÁ‹à¡Ô¹
¤‹ÒÁÒμðҹ áμ‹Áѹ¡Êç ÒÁÒöÊÐÊÁã¹Ë‹Ç§â«‹ÍÒËÒà áÅÐʧ‹ μÍ‹ ÁÒ¶§Ö àÃÒä´Œ

เข้าสกู่ ระบวนการ ได้กา๊ ซตงั้ ตน้
กลั่นลำดบั สว่ น

ขดุ เจาะน้ำมนั ปิโตรเลียม ผลติ เป็นก๊าซเอทลิ นี
และก๊าซธรรมาตขิ นึ้ มาจากใต้ดิน และโพรพิลนี

หลอมและข้ึนรปู เข้าสู่โรงงานผลติ เมด็ พลาสตกิ
เปน็ ผลติ ภัณฑ์ หรอื เส้นใยพลาสตกิ

7

¤ÁÙ‹ Í× âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÁÔ ¤Ø³ÀҾʧèÔ áÇ´ÅŒÍÁ

¡Ãкǹ¡ÒüÅÔμ¾ÅÒÊμÔ¡ à¡Ô´¨Ò¡¡Ãкǹ¡ÒÃ
·Ò§à¤ÁÕÀÒÂãμŒ¤ÇÒÁÌ͹áÅФÇÒÁ´Ñ¹ÊÙ§
㹡ÒüÅÔμ¨ÐμÍŒ §ÁÕÊÒÃàμÔÁá싧ËÅÒª¹Ô´
ÃÇÁ·Ñé§âÅËÐ˹ѡ «Öè§ÅŒÇ¹áμ‹à»š¹¾ÔÉ
μÍ‹ ÃÒ‹ §¡Ò ¶ŒÒËÒ¡âç§Ò¹¡Ó¨Ñ´äÁ‹¶¡Ù Ç¸Ô Õ
ÊÒÃàËÅ‹Ò¹Õé¡ç¨Ð»¹à»„œÍ¹ÊÙ‹ÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ
¡‹ÍãËŒà¡Ô´ÍѹμÃÒ ËÃ×ÍÊÐÊÁã¹Ë‹Ç§â«‹
ÍÒËÒà áÅÐ¡ÅºÑ ÁÒ¶Ö§àÃÒ

8

¤Ù‹ÁÍ× âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÔÁ¤Ø³ÀҾʧèÔ áÇ´ÅÍŒ Á

โฟม

มาจากไหน?

โฟม ¤Í× ¾ÅÒÊμ¡Ô »ÃÐàÀ·â¾ÅÊÕ äμÃ¹Õ (Polystyrene ËÃÍ× PS)

·¼èÕ ‹Ò¹¡Ãкǹ¡ÒÃãªÊŒ ÒâÂÒÂμÇÑ áÅСÃкǹ¡Òâéֹû٠ã¹Ã»Ù Ẻμ‹Ò§æ

ËÒ¡¹Óâ¿Á仺ÃèØÍÒËÒ÷ÕèÌ͹¨Ñ´ ËÃ×ÍÍÒËÒ÷ʹ·ÕèÁÕ¹éÓÁѹ ¨Ð·ÓãËŒà¡Ô´
ÊÒÃÍ¹Ñ μÃÒÂáμ¡μÇÑ ÍÍ¡ÁÒ»¹à»Íœ„ ¹¡ºÑ ÍÒËÒà ä´áŒ ¡‹ ÊäμÃ¹Õ áÅÐູ«¹Õ â´ÂÊäμùÕ
ÁÕ¾ÔÉ·ÓÅÒÂ䢡Ãд١ μѺ äμ ·ÓãËŒ¤ÇÒÁ¨ÓàÊ×èÍÁ ÁÕ¼Åμ‹Í¡ÒÃàμŒ¹¢Í§ËÑÇã¨
໚¹ÊÒá‹ÍÁÐàÃç§àÁç´àÅ×Í´¢ÒÇáÅÐÁÐàÃç§μ‹ÍÁ¹éÓàËÅ×ͧ ʋǹູ«Õ¹ ¶ŒÒä´ŒÃѺ
ã¹»ÃÔÁÒ³ÊÙ§¨Ð·ÓãËŒ»Ç´·ÍŒ § à¹×Íè §¨Ò¡¡ÃÐà¾Òж١¡´Ñ ¡Ã‹Í¹ àÇÂÕ ¹ÈÕÃÉÐ ¤Å×è¹äÊŒ
áÅÐÍÒ¨¶§Ö ¢¹Ñé àÊÕªÇÕ Ôμä´Œ

9

¤Ù‹Á×Í âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÁÔ ¤³Ø ÀÒ¾Êè§Ô áÇ´ÅÍŒ Á

กระดาษ
มาจากไหน?

กระดาษ
มาจากไหน?

¡Ãкǹ¡ÒüÅÔμ¡ÃдÒÉμŒÍ§ãªŒ·ÃѾÂҡøÃÃÁªÒμÔÁÒ¡ÁÒ áÁŒ»˜¨¨ØºÑ¹
μŒ¹äÁŒ·Õè¹ÓÁÒ¼ÅÔμ¡ÃдÒɨÐ໚¹äÁŒ»ÅÙ¡ËÃ×ÍμŒ¹ÂÙ¤ÒÅÔ»μÑÊ á실ÇÒÁμŒÍ§¡ÒÃ
¡ÃдÒÉ·ÕèÊÙ§¢Öé¹ ¡ç·ÓãËŒ¾×é¹·Õ軆ҨӹǹÁÒ¡¶Ù¡à»ÅÕè¹໚¹¾×é¹·Õèà¡ÉμÃà¾×èÍ·Ó¡ÒÃ
»ÅÙ¡μŒ¹ÂÙ¤ÒÅÔ»μÑÊ ´Ñ§¹Ñé¹ ¨Ö§äÁ‹¨Ñ´Ç‹Ò¾×é¹·ÕèáË‹§¹Ñé¹à»š¹¾×é¹·Õ軆ÒÍÕ¡μ‹Íä» à¹×èͧ¨Ò¡
äÁ‹ÁÕ¤ÇÒÁËÅÒ¡ËÅÒ·ҧªÕÇÀÒ¾ ÍÕ¡·Ñé§μŒ¹ÂÙ¤ÒÅÔ»μÑÊÂѧ·ÓÅÒ¤ÇÒÁÍØ´ÁÊÁºÙó
¢Í§´¹Ô 处 äÁ¹‹ ºÑ »Â‰Ø ËÃÍ× ÊÒÃà¤Á·Õ Ò§¡ÒÃà¡Éμ÷èÕãÊÅ‹ §ä» «§èÖ ¡Í‹ ãËàŒ ¡´Ô ¡Òû¹à»Íœ„ ¹
¢Í§ÊÒÃà¤ÁÕ ã¹´¹Ô áÅÐáËŧ‹ ¹éÓ

กระดาษ 1 ตัน ต้นไม้ 17 ตน้ น้ำ 20,000 ลิตร น้ำมนั พลงั งานไฟฟ้า สารเคมีอ่ืนๆ เชน่
2,574 ลิตร 10,061 กรดซลั นวิ ริก, คลอรีน,
(กระดาษหนังสือพมิ พ์ 12 ตน้
10 กิโลวตั ต์ช่ัวโมง โซเดียมคลอเรต
กระดาษสำนกั งาน 24 ต้น)

¤ÁÙ‹ ×Í âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÔÁ¤³Ø ÀÒ¾ÊÔ§è áÇ´ÅÍŒ Á

¹Í¡¨Ò¡¹Ñé¹ ¹éÓàÊÕ¨ҡ¡Ãкǹ¡ÒüÅÔμ¡ÃдÒÉÁÕÊÒà ‘ä´ÍÍ¡«Ô¹’
«Öè§à»š¹ÊÒá‹ÍÁÐàÃç§ã¹¤¹ ¶ŒÒËÒ¡»¹à»„œÍ¹ÊÙ‹áËÅ‹§¹éÓ¸ÃÃÁªÒμÔ¨Ðμ¡¤ŒÒ§ÂÒǹҹ
áÅÐÊÒÁÒöʋ§μ‹ÍÊÙ‹¾×ªáÅÐÊÑμǏ ÊÐÊÁã¹Ë‹Ç§â«‹ÍÒËÒà ¶ŒÒÁÕ»ÃÔÁÒ³ÁÒ¡¨ÐÊ‹§
¼Å¡Ãзºμ‹ÍÊÑμǏ¹éÓ μÑÇÍ‹ҧ¡Ã³Õ·Õè໚¹¢‹ÒÇàÁ×èÍμŒ¹»‚ 2557 ·ÕèÍÓàÀ͹éӾͧ
¨Ñ§ËÇÑ´¢Í¹á¡‹¹ âç§Ò¹¼ÅÔμàÂ×èÍ¡ÃдÒɻŋ͹éÓàÊÕÂŧÊÙ‹ÅÓËŒÇÂÊÒ¸ÒóÐ
äËÅŧʹ‹Ù Ò¢ÒŒ ÇáÅÐäÃÁ‹ ¹Ñ ÊÓ»ÐËÅ§Ñ ·Óã˼Œ żÅμÔ àÊÂÕ ËÒÂ Í¡Õ ·§éÑ Â§Ñ Ê§‹ ¡Åè¹Ô àËÁ¹ç Ã¹Ø áç
·ÓãËŒªÒǺŒÒ¹ºÃÔàdzã¡ÅŒà¤Õ§à¡Ô´ÍÒ¡ÒÃÇÔ§àÇÕ¹ÈÕÃÉÐ ¤Å×è¹äÊŒ »Ç´ËÑÇ ÁÕμØ‹Á¤Ñ¹
μÒÁ¼ÔÇ˹ѧ ඌҽ؆¹ÅÐÍͧ¨Ò¡âç§Ò¹à¡ÒÐμÒÁËÅѧ¤ÒºŒÒ¹ ·ÓãËŒäÁ‹ÊÒÁÒö
¡Ãͧ¹éÓ½¹äÇŒ´×èÁä´Œ

11

¤ÁÙ‹ ×Í âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÔÁ¤³Ø ÀÒ¾ÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ

กระปอ๋ งโลหะ
มาจากไหน?

¡Ãл‰Í§ÍÐÅÙÁÔà¹ÕÂÁ (ºÕº´ŒÇÂÁ×ÍáŌǺغ ઋ¹ ¡Ãл‰Í§
¹Óé Í´Ñ ÅÁ) ËÃÍ× ¡Ãл͉ §´ºÕ ¡Ø (ººÕ ´ÇŒ ÂÁÍ× áÅÇŒ äÁº‹ ºØ હ‹ »ÅÒ¡Ãл͉ § ¼ÅäÁ¡Œ Ãл͉ §)
ÅÇŒ ¹Á·Õ ÁèÕ Ò¨Ò¡¡Ò÷ÓàËÁÍ× § μÍŒ §ÊÞÙ àÊÂÕ ¾¹é× ·»èÕ Ò† Í¡Õ ·§éÑ Â§Ñ μÍŒ §¼Ò‹ ¹¡Ãкǹ¡ÒöŧØ
¢¹Ê‹§à¢ŒÒÊÙ⋠ç§Ò¹ ࢌÒÊÙ‹¡Ãкǹ¡ÒÃá»ÃÃÙ» «Öè§ÅŒÇ¹áμ‹μŒÍ§ãªŒ¾Åѧ§Ò¹ ÊÒÃà¤ÁÕ
áÅлÅÍ‹ ÂÁžÉÔ ÊًʧÔè áÇ´ÅÍŒ Á

12

¤‹ÙÁÍ× âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤Ø³ÀҾʧèÔ áÇ´ÅÍŒ Á

โทรศัพท์มอื ถอื

และอปุ กรณ์อิเลก็ ทรอนกิ ส์

มาจากไหน?

ªÔé¹Ê‹Ç¹ÊÓ¤Ñޢͧâ·ÃÈѾ·Á×Ͷ×ÍáÅÐÍØ»¡Ã³ÍÔàÅç¡·Ã͹ԡʏËÅÒª¹Ô´ ÁÕ·ÕèÁÒ¨Ò¡áË
“â¤Åá·¹” ËÃ×Í “â¤ÅÑÁäºμ-á·¹·ÒäÅ쏔 «Öè§á˪¹Ô´¹ÕéʋǹãËÞ‹ÁÒ¨Ò¡»ÃÐà·È¤Í§â¡
à¾ÃÒÐÃŒÍÂÅÐ 80 ¢Í§á˺¹âÅ¡¹ÕéÍÂÙ‹·Õè¹Õè áμ‹»˜ÞËÒ¤×Í㹡Ò÷ÓàËÁ×ͧà¾×è͢شáËâ¤Åá·¹
μŒÍ§·ÓÅÒ¾×é¹·Õè»†Ò «Öè§Ê‹Ç¹ãËދ໚¹»†Ò͹ØÃѡɏ áÅÐ໚¹·ÕèÍÂÙ‹¢Í§¡ÍÃÔÅÅÒÀÙà¢Ò «Ö觻˜¨¨ØºÑ¹
àËÅ×ÍäÁ‹à¡Ô¹ 880 μÑÇ ·Õ輋ҹÁÒÁÕ¡ÒûÃÐÁÒ³¡ÒÃ¡Ñ¹Ç‹Ò àÃÒÊÙÞàÊÕªŒÒ§ä»áÅŒÇ¡Ç‹Ò 3,700 μÑÇ
¡ÍÃÔÅÅÒÍÕ¡¡Ç‹Ò 8,000 μÑÇ áÅÐÃÐËÇ‹Ò§»‚ 2535-2543 ¤Í§â¡àÊÕ¾×é¹·Õ軆Òä»áÅŒÇ
56,875,000 äË ·ÓãËŒ¨Ó¹Ç¹¡ÍÃÔÅÅÒŴŧÌÍÂÅÐ 90 ¹Í¡¨Ò¡¹Ñé¹ ¡Ò÷ÓàËÁ×ͧà¾×èÍËÒáË
â¤Åá·¹ ÇÒ‹ ¡¹Ñ ÇÒ‹ ÃÍŒ ÂÅÐ 30 ¢Í§¤¹§Ò¹ã¹àËÁÍ× §à»¹š áç§Ò¹à´¡ç áÅж¡Ù ãªáŒ ç§Ò¹ÍÂÒ‹ §·ÒóØ
à´ç¡ªÒǤͧ⡨ӹǹÁÒ¡μŒÍ§ÍÍ¡¨Ò¡âçàÃÕ¹à¾×èÍä»·Ó§Ò¹ã¹àËÁ×ͧ áË·Õè ä´ŒÁÒºÒ§¤ÃÑé§
¡çÁ¡Õ ÒâÒÂμÍ‹ ¡¹Ñ ËÅÒ·ʹ ¨§Ö ໹š àÃè×ͧÂÒ¡·èըк͡ÇÒ‹ á˨ҡÁÍ× ¶×Íà¤ÃÍ×è §¹éÕÁÒ¨Ò¡àËÁÍ× §
·èÕãªáŒ ç§Ò¹à´ç¡ËÃÍ× äÁ‹

ร้อยละ 30 สูญเสยี ชา้ งกวา่

แรงงานเด็ก และถูกใช้ 3,700 ตวั
แรงงานอยา่ งทารณุ

คองโกสญู เสียพนื้ ทปี่ ่า สูญเสียกอรลิ ลากวา่

56,875,000 8,000 ตวั

ไร่

13

¤Á‹Ù Í× âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÁÔ ¤Ø³ÀҾʧèÔ áÇ´ÅŒÍÁ

ขวดแก้ว

มาจากไหน ?

ã¹âç§Ò¹¼ÅÔμá¡ŒÇ ¨Ð¹Ó·ÃÒÂËÃ×Í«ÔÅԡ͹ä´ÍÍ¡ä«´ (SiO ) ÁÒ¼ÊÁ
2

¡Ñºâ«à´ÕÂÁ¤ÒϺÍà¹μ (Na CO ) áÅÐËÔ¹»Ù¹ (CaCO ) áÅŒÇࢌÒÊÙ‹àμÒËÅÍÁ
23 3

·ÕèÍسËÀÁÙ »Ô ÃÐÁÒ³ 1,400 ͧÈÒà«Åà«ÂÕ Ê ¨¹·ÃÒÂÅÐÅÒ ¨Ò¡¹Ñ¹é ¨Ö§à¢ÒŒ ÊÙ‹

¡Ãкǹ¡Òâé¹Ö ÃÙ» â´ÂÍÒ¨Á¡Õ ÒÃàμÔÁÊÒûÃاá짋 ¤³Ø ÊÁºÑμμÔ ‹Ò§æ હ‹

μСÇèÑ , ºÍáá«, â¾á·Êà«ÂÕ Á¤ÒϺÍà¹μ, ÊÒ÷è·Õ ÓãËàŒ ¡Ô´ÊÕ ÃÇÁ¶§Ö

àÈÉá¡ÇŒ à¡‹Ò·èÕ¤¹Ê§‹ ÁÒÃÕä«à¤ÅÔ ´ŒÇÂ

14

¤ÙÁ‹ Í× âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÁÔ ¤³Ø ÀÒ¾ÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ

ปลายทางของขยะ

ท้งิ แล้วไปไหน ?

ฝงั ËÃ×Í ¡Í§äÇŒ ÇÔ¸Õ¹Õé໚¹ÇÔ¸Õ·Õè㪌¡Ñ¹ÁÒ¡·ÕèÊØ´ ¨Ò¡¡ÒÃÊÓÃǨ»‚ 2556

¢Í§¡ÃÁ¤Çº¤ØÁÁžÔɾºÇ‹Ò »ÃÐà·Èä·ÂÁÕº‹Í½˜§¡Åº¢ÂзÑèÇ»ÃÐà·È¡Ç‹Ò

2,496 áË‹§ â´Â㹨ӹǹ¹Õé ÁÕº‹Í½˜§¡Åº¢ÂзÕè äÁ‹ä´ŒÃѺ¡ÒèѴ¡ÒÃÍ‹ҧ¶Ù¡ÇÔ¸Õ

(äÁ¶‹ ¡Ù μÍŒ §μÒÁËÅ¡Ñ Ê¢Ø ÒÀºÔ ÒÅ) ¶§Ö 2,030 á˧‹ ¼Å·àèÕ ¡´Ô ¢¹éÖ ¨Ò¡ºÍ‹ ½§˜ ¡Åº¢ÂзèÕäÁ¶‹ ¡Ù μÍŒ §

μÒÁËÅÑ¡ÊØ¢ÒÀÔºÒÅàËÅ‹Ò¹Õé ¤×ÍàÁ×èͽ¹μ¡Å§ÁÒ ¹éÓ½¹¨Ð«ÖÁŧä»ã¹º‹Í¢ÂÐ ÅÐÅÒÂÊÒÃ

ºÒ§ª¹´Ô ÍÍ¡ÁÒ à¡´Ô à»¹š ¢Í§àËÅÇ·àèÕ ÃÂÕ ¡ÇÒ‹ “¹Óé ªÐ¢ÂÐ (Leachate)” ·àèÕ μÁç ä»´ÇŒ ÂÊÒþÉÔ

áÅÐàª×éÍâä Áѹ¨Ð«ÖÁŧÊÙ‹´Ô¹ ÊÙ‹¹éÓãμŒ´Ô¹

áÅÐÍҨ任¹à»Íœ„ ¹¹Óé º¹¼ÇÔ ´¹Ô ʧ‹ ¼Å¡Ãзº

μ‹ÍªÕÇÔμã¹áËÅ‹§¹éÓ ÊÒþÔÉÊÐÊÁÍÂً㹡،§

ËÍ »Ù »ÅÒ àÁ×èÍàÃҨѺ¢Öé¹ÁÒºÃÔâÀ¤àÃÒ¡ç

ä´ŒÃѺÊÒþÉÔ ¹Ñé¹â´ÂäÁË ÙŒμÑÇ

15

¤‹ÁÙ Í× âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤Ø³ÀÒ¾ÊèÔ§áÇ´ÅŒÍÁ

áÅлŴ»Å‹ÍÂâÅËÐ˹ѡÍÍ¡ÁÒ àª‹¹ ᤴàÁÕÂÁ ÊÒÃμСÑèÇ ¹Ô¡à¡ÔÅ ÏÅÏ ÅŒÇ¹áμ‹
໚¹¾ÔÉáÅзÓÅÒÂÃкº»ÃÐÊÒ· ¨Ò¡¡ÒÃÊÓÃǨμÑÇÍ‹ҧ´Ô¹ã¹¾×é¹·Õè¤Ñ´á¡¢ÂÐ
ÍÔàÅç¡·Ã͹ԡʏËÅÒÂáË‹§¾ºÇ‹Ò ÁâÕ ÅËÐ˹ѡÍѹμÃÒ»¹à»„œÍ¹à¡Ô¹¤‹ÒÁÒμðҹ
¹Í¡¨Ò¡¹Ñé¹ º‹Í¢ÂÐÂѧ¡‹ÍãËŒà¡Ô´¡Ò«ÁÕà·¹ «Öè§à¡çº¤ÇÒÁÌ͹㹪Ñ鹺ÃÃÂÒ¡ÒÈ
ä´Œ´Õ¡Ç‹Ò¡Ò«¤ÒϺ͹ä´ÍÍ¡ä«´ 23 à·‹Ò ÍÕ¡·Ñé§àª×éÍâäáÅСÅÔè¹àËÁç¹·ÕèÊÌҧ
¼Å¡ÃзºãËŒªØÁª¹ã¡ÅŒà¤Õ§ áÅÐÊØ´·ŒÒ¤×Í¡ÒÃÊÙÞàÊÕ¾×é¹·Õ轘§¡ÅºÁÒ¡¢Öé¹àÃ×èÍÂæ
ã¹·Ø¡æ »‚

16

¤Ù‹Á×Í âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÁÔ ¤Ø³ÀҾʧÔè áÇ´ÅŒÍÁ

¡ÒÃà¼Ò¢ÂÐäÁ‹ãª‹àÃ×èͧ·Õèã¤Ãæ ¡çÊÒÁÒö·Óä´Œ

เผา à¾ÃÒÐã¹¢ÂÐÍÒ¨ÁÕÊÒÃà¤ÁÕÍ¹Ñ μÃÒÂ໹š ͧ¤» ÃСͺ
«Ö觡ÒÃà¼Ò¨Ð·ÓãËŒà¡Ô´¡Ò«¾ÔÉËÅÒª¹Ô´ ઋ¹

¡Ò «àÃÍ× ¹¡ÃШ¡ હ‹ ¤Òú ͹ä´ÍÍ¡ä«´ «§èÖ ¡Í‹ ãËàŒ ¡´Ô

ÀÒÇÐâšÌ͹ ¡Ò«¤ÒϺ͹Á͹͡䫴 à¡Ô´¨Ò¡

¡ÒÃà¼ÒäËÁጠººäÁÊ‹ ÁºÃÙ ³ «§èÖ ¡Ò «¹ÊéÕ ÒÁÒöÃÇÁμÇÑ ¡ºÑ ÎâÕ Áâ¡Åº¹Ô ã¹àÁ´ç àÅÍ× ´á´§

ä´´Œ Õ¡ÇÒ‹ ÍÍ¡«àÔ ¨¹ 200 à·‹Ò Å´¤ÇÒÁÊÒÁÒö¢Í§àÅÍ× ´ã¹¡ÒÃ໚¹μÇÑ ¹ÓÍÍ¡«Ôਹ

ä»Âѧà¹×éÍàÂ×èÍμ‹Ò§æ ä¹âμÃਹÍÍ¡ä«´áÅЫÑÅà¿ÍÏä´ÍÍ¡ä«´ ໚¹¡Ò«¡Ã´

«Öè§àÁ×èÍÊٴࢌÒä» ¡Ò«¹Õé¨Ð·Ó»¯Ô¡ÔÃÔÂҡѺ¤ÇÒÁª×é¹ã¹·Ò§à´Ô¹ËÒÂ㨠¡ÅÒÂ໚¹¡Ã´

·ÓÅÒÂà¹×éÍàÂ×èÍ·Ò§à´Ô¹ËÒÂã¨áÅлʹ ¡ÒÃà¼Ò¢ÂÐÍÔàÅç¡·Ã͹ԡʏËÃ×Í¢ÂÐ

¨Ò¡âç§Ò¹ÍØμÊÒË¡ÃÃÁ ¨Ð¡‹ÍãËŒà¡Ô´äͧ͢âÅËÐ˹ѡ ઋ¹ äÍ»ÃÍ· äÍμСÑèÇ

äÍÊѧ¡ÐÊÕ «Öè§à»š¹ÍѹμÃÒÂÁÒ¡ ¡ÒÃà¼Ò¾ÅÒÊμÔ¡·ÕèÁÕ¸ÒμؤÅÍÃչ໚¹Ê‹Ç¹»ÃСͺ

áÅÐà¼ÒäËÁŒäÁ‹ÊÁºÙó ¨Ðà¡Ô´ÊÒÃä´ÍÍ¡«Ô¹«Öè§à»š¹ÊÒá‹ÍÁÐàÃç§áÅÐμ¡¤ŒÒ§

ÂÒǹҹã¹ÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ ÃÇÁ¶Ö§¡Ò«âÍ⫹·ÕèÃФÒÂà¤×ͧ

μ‹ÍÃкº·Ò§à´¹Ô ËÒÂã¨

17

¤ÁÙ‹ ×Í âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤³Ø ÀҾʧèÔ áÇ´ÅÍŒ Á

àμÒà¼Ò¢Âз¡Õè ӨѴä´ÍÍ¡«Ô¹ä´Œ μŒÍ§à¼Ò·èÍÕ ³Ø ËÀÁÙ ÔÊÙ§ÁÒ¡
(1,000-1,500 ͧÈÒà«Åà«ÂÕ Ê) áμμ‹ Í‹ ãËàŒ ´¹Ô à¤ÃÍè× §ä´¤Œ ÇÒÁÃÍŒ ¹Ê§Ù
à·‹Ò¹ÕéμÅÍ´àÇÅÒ¡ç㪋NjҨлÅÍ´ÀÑ à¾ÃÒÐàÁ×èÍäÍÌ͹·Õè»Å‹ÍÂÍÍ¡ÁÒ
àÂç¹μÑÇŧ ÁѹÊÒÁÒö¡‹ÍÃÙ»ä´ÍÍ¡«Ô¹¢Öé¹ä´ŒÍÕ¡¤ÃÑé§ ´Ñ§¹Ñé¹ ¨Ö§¨Ó໚¹
μŒÍ§ÁÕàμÒà¼Ò 2 ˌͧ à¾×èÍà¼ÒäÍ·Õè ä´Œ¨Ò¡ËŒÍ§·Õè˹Öè§ÍÕ¡·Õ ÍÕ¡·Ñé§ÂѧμŒÍ§
ÁÕμÇÑ ¡Ãͧ½†¹Ø ÅÐÍͧ à¾è×Í´Ñ¡¨Ñº¢éàÕ ¶ÒŒ ·»èÕ ¹à»œÍ„ ¹ÊÒÃä´ÍÍ¡«¹Ô áÅТÕàé ¶ŒÒ¹Õé
μŒÍ§½§˜ ¡ÅºÍÂÒ‹ §¶Ù¡ÇÔ¸Õ ËÃ×Í㹺ҧ»ÃÐà·È¨Ð¹Ó¢éàÕ ¶ÒŒ ÁÒÍ´Ñ á·§‹ ¡‹Í¹
à¾è×ÍäÁ‹ãËŒ»¹à»„Íœ ¹Ê‹ÊÙ Ôè§áÇ´ÅŒÍÁä´§Œ ‹ÒÂ

18

¤‹ÁÙ Í× âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÁÔ ¤³Ø ÀҾʧÔè áÇ´ÅÍŒ Á

ผลกระทบของขยะตอ่ สตั วป์ ่า

ÊμÑ Ç» Ò† હ‹ Å§Ô ¡ÇÒ§ ࡧŒ ªÒŒ § ¨ÐÁÒ¤ÂŒØ ¡¹Ô àÈÉÍÒËÒÃ
«§èÖ àÊÂèÕ §μÍ‹ ¡ÒÃμ´Ô àªÍé× Â§Ñ äÁ¹‹ ºÑ ºÒ§μÇÑ ·¡èÕ ¹Ô ¶§Ø ¾ÅÒÊμ¡Ô

ࢌÒä»áÅÐä»μÔ´ã¹ÅÓäÊŒ

1

2

෌Ңͧ¡ÇÒ§ä»μԴ㹡Ãл͉ §

3 ·ÓãËŒ¶Ù¡ºÒ´áÅÐ໹š á¼Å

ËÑǢͧ¡ÇÒ§ä»μÔ´
ã¹½Ò¾ÅÒÊμ¡Ô

4

ÅÙ¡ËÁÕ·Õè¿ÅÍÃÔ´Ò «Öè§ËÑÇμÔ´ÍÂً㹢ǴâËÅ
¹Ò¹¡ÇÒ‹ 10 Ç¹Ñ âª¤´·Õ àèÕ ¨ÒŒ ˹Ҍ ·ªèÕ Ç‹ Âä´·Œ ¹Ñ
ÁàÔ ª‹¹¹Ñ¹é Á¹Ñ ¤§¢Ò´ÍÒËÒÃáÅйÓé μÒÂ

5 àμ‹Ò«Öè§ä»μÔ´ã¹Ë‹Ç§¾ÅÒÊμÔ¡μÑé§áμ‹μÑÇÂѧàÅç¡æ ·ÓãËŒàÁ×èÍâμ¢Öé¹
¡ÃдͧäÁÊ‹ ÒÁÒö¢ÂÒÂμÒÁä´Œ ººÕ ·§éÑ »Í´áÅÐÅÓäÊŒ ·ÓãËËŒ ÒÂã¨
ÅÓºÒ¡ ÃкºÂÍ‹ ÂÍÒËÒ÷ӧҹÅÓºÒ¡
19
¤Ù‹ÁÍ× âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤Ø³ÀҾʧèÔ áÇ´ÅÍŒ Á

¨Ò¡¡Ò÷´Åͧã¹ËŒÍ§áÅ纾ºÇ‹Ò ͹ØÀÒ¤¾ÅÒÊμÔ¡ÁռšÃзºμ‹Í
ÃкºÂÍ‹ ÂÍÒËÒà ÃкºÀÁÙ ¤Ô ÁŒØ ¡¹Ñ áÅÐÃкºÊº× ¾¹Ñ ¸¢Ø ͧÊμÑ Ç· ÐàÅ ¹¡Ñ Ç·Ô ÂÒÈÒÊμÏ
ªÒÇÍàÁÃԡѹ ä´Œ·Ó¡ÒÃÇÔ¨ÑÂà¾ÃÕ§¤ÍË‹Ò¹·Õèà¡ÒÐÍÂÙ‹¡Ñºá¾¢ÂÐãËދừԿ¡¾ºÇ‹Ò
˹Öè§ã¹ÊÒÁ¢Í§à¾ÃÕ§·Õè·Ó¡ÒÃÇԨѠÁÕ͹ØÀÒ¤¾ÅÒÊμÔ¡ÍÂÙ‹ã¹Ãкº·Ò§à´Ô¹ÍÒËÒÃ
ºÒ§μÑÇÁÕÁÒ¡¶Ö§ 30 ªÔé¹ ¹Ñ¡ÇԨѨҡ»ÃÐà·È¨Õ¹ä´Œ·Ó¡ÒÃÊÓÃǨà¡Å×Í·ÕèÇÒ§¢ÒÂ
㹫àÙ »ÍÃÁ ÒÃà ¡μç ¾ºÇÒ‹ à¡ÅÍ× ÊÁ·Ø à 1 ¡âÔ Å¡ÃÁÑ ÁÍÕ ¹ÀØ Ò¤¾ÅÒÊμ¡Ô ¶§Ö 2,645 ͹ÀØ Ò¤
ÊÇ‹ ¹à¡ÅÍ× ¨Ò¡áËŧ‹ ͹è× æ હ‹ à¡ÅÍ× ¨Ò¡·ÐàÅÊÒº ºÍ‹ à¡ÅÍ× àËÁÍ× §à¡ÅÍ× (à¡ÅÍ× Ê¹Ô à¸ÒÇ)
ÍÂÃÙ‹ ÐËÇÒ‹ § 33-1,764 ͹ØÀÒ¤μÍ‹ à¡Å×Í 1 ¡ÔâÅ¡ÃÑÁ

อนภุ าคพลาสตกิ ในหว่ งโซ่อาหาร

ขยะพลาสติกท่เี ราทง้ิ ลงทะเล สดุ ท้ายอาหาร
อาจไมย่ ่อยสลายในช่วงชีวิตของเรา ในจานเรากห็ นีไม่พน้

แต่มันจะแตกตวั เป็นอนุภาคเลก็ ๆ อนภุ าคเหลา่ นจี้ ะสะสม
ท่ีมองด้วยตาเปลา่ ไม่เหน็ และถกู สง่ ตอ่ ไปในห่วงโซอ่ าหาร
เรยี กว่า “ไมโครพลาสตกิ ”

เมอื่ สัตวท์ ะเลเล็กๆ
กนิ แพลงกต์ อนอนุภาคเหลา่ นี้
กจ็ ะติดเขา้ ไปดว้ ย ซึง่ บางสว่ น

สามารถผ่านเย่ือหุม้ เซลล์
เข้าไปตกค้างในเน้ือเยื่อได้

20

¤‹ÙÁÍ× âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÔÁ¤³Ø ÀÒ¾ÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ

นานแคไ่ หน กว่าขยะจะยอ่ ยสลาย ?

กระดาษ กล่องนมเคลือบ
พลาสตกิ
2-5 เดือน
5 ปี

เครอื่ งหนงั

25-50 ปี

กระป๋องบรรจุอาหาร

50-100 ปี

กระปอ๋ งเคร่อื งดืม่ รองเท้ายาง

80-100 ปี 50-80 ปี

พลาสติก

450 ปี

ขวดแกว้ โฟมไมย่ อ่ ยสลาย

1 ลา้ นปี

21

¤Ù‹Á×Í âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤Ø³ÀÒ¾Êè§Ô áÇ´ÅÍŒ Á

60

50 สถติ ิท่ีนา่ สนใจ
40
30
20

10

ขยะในประเทศไทย

ในหนง่ึ ปี ประเทศไทยมขี ยะประเภทต่างๆ ดงั น้ี

ขยะพลาสตกิ เศษอาหารเหลอื ท้ิง
2,000,000 ตนั 16,640,000 ตนั
โฟม 700,000 ตัน

ขยะอนั ตราย 576,316 ตัน

ซากโทรศพั ทม์ อื ถอื 1,658 ตนั = นำ้ หนกั ช้าง 500 ตวั

และคาดวา่ ในปี 2559 ขยะอเิ ลก็ ทรอนกิ ส์
จะล้นประเทศ โดยเฉพาะซากโทรศัพท์มือถือ
จะมีมากถึง 11 ล้านเครื่อง ซึ่งถ้าตีว่าทั้งหมด
เป็นสมาร์ตโฟนขนาดทั่วไป ก็สามารถวางเรียง
ในสนามฟุตบอลได้ถึง 6 สนามครึ่ง

22

¤Ù‹Á×Í âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÁÔ ¤Ø³ÀÒ¾ÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ

คนไทยใช้ถุงพลาสติกเฉลี่ย คนละ 8 ใบต่อวัน
หากนำถุงพลาสติกทั้งหมดที่คนไทยใช้ใน 1 ปี
มาเรียงต่อกัน สามารถพันรอบโลกได้ 4 รอบ

= 8 ใบต่อวนั

คนไทย 1 ปี
1 คน

พลงั งานทใ่ี ชเ้ พอ่ื การผลติ ถงุ พลาสตกิ 8.7 ใบ เทยี บเทา่ ได้
กับปริมาณเชื้อเพลิง (น้ำมัน) ที่สามารถทำให้รถวิ่ง
ไดไ้ กล 1 กิโลเมตร

พลงั งานที่ใชผ้ ลิต =
ถงุ พลาสติก 8.7 ใบ

1 km

23

¤ÙÁ‹ Í× âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤Ø³ÀÒ¾ÊèÔ§áÇ´ÅÍŒ Á

ผลวจิ ัยที่ตพี มิ พ์ในนติ ยสาร Science

ระบุว่า ประเทศไทยติด
อันดบั 6 ของประเทศท่ีทิง้ ขยะ

พลาสตกิ ลงสมู่ หาสมทุ รมากทส่ี ดุ
ในโลก

ขยะในมหาสมทุ รจากขอ้ มลู ปี 2553

ÃкÇØ Ò‹ ¢ÂоÅÒÊμ¡Ô ·èÕ¶Ù¡·Ôé§Å§ÁËÒÊÁ·Ø ÃÁÁÕ Ò¡¶§Ö 8 ÅÒŒ ¹μѹ
áÅÐÁÕá¹Çâ¹ÁŒ ÇÒ‹ ¨Ðà¾ÔÁè ¡ÇÒ‹ 10 à·Ò‹ ã¹ÍÕ¡ÃÍŒ »¢‚ ŒÒ§Ë¹ŒÒ

ขณะนี้มสี ตั ว์ทะเล
กว่า 700 ชนดิ ท่ีตกอยู่
ในอันตรายเพราะการกนิ

พลาสตกิ

24

¤Ù‹ÁÍ× âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÔÁ¤Ø³ÀҾʧèÔ áÇ´ÅŒÍÁ

แนวคิดขยะเหลือศูนย์ (Zero Waste)

“¢ÂÐàËÅÍ× È¹Ù Â” ໚¹á¹Ç¤Ô´ã¹¡ÒÃʧ‹ àÊÃÔÁ¡ÒÃËÁعàÇÂÕ ¹·ÃѾÂҡáÅѺÁÒ
㪌ãËÁ‹ à¾Íè× ãË·Œ Ã¾Ñ Âҡö¡Ù ãªÍŒ ÂÒ‹ §Á»Õ ÃÐÊ·Ô ¸ÀÔ Ò¾Ê§Ù Ê´Ø áÅÐÅ´¢ÂÐãËàŒ ËÅÍ× ¹ÍŒ ·ÊèÕ ´Ø
â´ÂãªËŒ Å¡Ñ ¡Òà 3Rs (Reduce - Reuse - Recycle) ÃÇÁ·§éÑ ¡ÒÃÍ͡Ẻ¼ÅμÔ À³Ñ ±
ãËÊŒ ÒÁÒö¹Ó¡ÅºÑ ÁÒ㪌ãËÁä‹ ´Œ ËÇÑ ã¨ÊÓ¤ÞÑ ¢Í§á¹Ç¤´Ô ¢ÂÐàËÅÍ× È¹Ù Â¤ Í× “¡Òè´Ñ ¡ÒÃ
¢ÂзÕèμŒ¹·Ò§” ¤×Í์¹¡ÒÃÅ´¢ÂÐ ¡ÒÃ㪌«éÓ ¡ÒäѴá¡à¾×è͹ӡÅѺÁÒÃÕä«à¤ÔÅ
¡‹Í¹¹Ó仡ӨѴ «Öè§áμ¡μ‹Ò§¨Ò¡¡ÒèѴ¡ÒâÂÐã¹»˜¨¨ØºÑ¹·Õè์¹ “¡ÒáӨѴ”
ËÃ×Í “¨´Ñ ¡ÒâÂзÕè»ÅÒ·ҧ” ÁÒ¡¡ÇÒ‹ ¡ÒÃᡌ䢷èÕμ¹Œ ·Ò§

การจดั การขยะในปจั จบุ ัน

ลด ลด
ใช้ซำ้
นำมาใช้ใหม่ ใชซ้ ำ้

พลังงาน นำมาใช้ใหม่
ใช้ประโยชน์ พลังงาน

กำจัด ใชป้ ระโยชน์
กำจดั

การจดั การขยะในอดีต

25

¤ÁÙ‹ ×Í âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÔÁ¤³Ø ÀÒ¾ÊèÔ§áÇ´ÅÍŒ Á

ขนั้ ตอนส่กู ารจดั การขยะเหลอื ศูนย์

¤×ÍËÅ¡Ñ ¡Òà 3Rs (Reduce - Reuse - Recycle) «èÖ§Á¤Õ ÇÒÁËÁÒ´§Ñ ¹Õé

Reduce

(ลดการใช)้

હ‹ »¯Ôàʸ¡ÒÃÃºÑ ¶Ø§¾ÅÒÊμ¡Ô , 㪼Œ ŒÒàªç´Ë¹ŒÒá·¹¡ÃдÒÉ·ÔªªÙ,
㪌»›¹âμËÃ×͡ŋͧ¢ŒÒÇá·¹¡Å‹Í§â¿Á, ·Ò¹ÍÒËÒ÷ÕèÌҹ᷹
¡ÒëÍ×é ¡ÅºÑ ºŒÒ¹, ¾¡¡ÃÐμÔ¡¹éÓá·¹¡ÒëÍé× ¹éÓ¨Ò¡¢Ç´¾ÅÒÊμ¡Ô ,
¹Ó¡ÃÐμÔ¡ä»ãËŒáÁ‹¤ŒÒãÊ‹¡Òá¿á·¹¡ÒÃÃѺᡌÇẺ㪌áŌǷÔé§,
àÅ×Í¡«×éÍÊÔ¹¤ŒÒ·ÕèÁÕºÃèØÀѳ±à»š¹ÁÔμáѺÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ ઋ¹
àÅ×͡Ìҹ·èÕ㪌¡Å‹Í§ºÃèØÍÒËÒ÷èÕ·ÓÁÒ¨Ò¡ªÒ¹ÍŒÍÂá·¹ÃÒŒ ¹
·Õè㪡Œ ÅÍ‹ §â¿Á, äÁ‹«×éÍÊÔ¹¤ÒŒ à¡¹Ô ¤ÇÒÁ¨Ó໹š

«§èÖ ¡Òà “Å´¡ÒÃ㪔Œ ¤Í× ¨´Ø àÃÁèÔ μ¹Œ ·ÊèÕ Ó¤ÞÑ ·ÊèÕ ´Ø ¢Í§¡Òè´Ñ ¡ÒâÂÐãËàŒ ËÅÍ× È¹Ù Â

(ËÃÍ× àËÅÍ× ¹ŒÍ·èÊÕ ´Ø )

26

¤ÙÁ‹ ×Í âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÁÔ ¤³Ø ÀҾʧèÔ áÇ´ÅÍŒ Á

Reuse

(ใช้ซ้ำ)
¤Í× ¡ÒùÓʧÔè ¢Í§·èÕãªáŒ ÅÇŒ ÁÒ㪌»ÃÐ⪹ãËŒ¤ØŒÁ¤Ò‹ ·èÊÕ Ø´
હ‹ 㪌¡ÃдÒÉÊͧ˹ŒÒ, ŌҧªÍŒ ¹¾ÅÒÊμÔ¡à¾Íè× ¹Ó¡ÅѺÁÒ㪌ãËÁ‹,
Ōҧ¡Å‹Í§¤¡Ø ¡éÕÁÒ㪌໹š ¡Å‹Í§ãÊ‹¢Í§, «‹ÍÁÃͧà·ÒŒ ·¢Õè Ò´,
¹ÓàÊ×Íé ¼ŒÒà¡Ò‹ ä»àÂºç ¡ÃÐ້Ò, ·ÓÊÔ觻ÃдÉÔ °¨ Ò¡¢Í§àËÅÍ× ãª,Œ

¹Ó¢Ç´¹éÓ¾ÅÒÊμ¡Ô ä»à»š¹ÀÒª¹Ð»Å¡Ù ¼¡Ñ ,
àÅ×Í¡«Íé× ÊÔ¹¤ŒÒ·ÊèÕ ÒÁÒö㪌«Óé 䴌᷹ÊÔ¹¤ŒÒ·èÕ㪌¤Ã§éÑ à´ÂÕ Ç·§Ôé

હ‹ ¶Ò‹ ¹ä¿©ÒÂẺªÒè ä¿ä´Œ

27

¤‹ÙÁÍ× âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÔÁ¤³Ø ÀÒ¾Êè§Ô áÇ´ÅÍŒ Á

Recycle

(นำกลับมาใชใ้ หม่)
¤×Í ¡ÒùӢÂкҧ»ÃÐàÀ· ઋ¹ á¡ŒÇ ¡ÃдÒÉ ¾ÅÒÊμÔ¡ âÅËÐ ËÁعàÇÕ¹
¡ÅºÑ ä»à¢ÒŒ Ê¡‹Ù Ãкǹ¡ÒüÅμÔ ¼Ò‹ ¹¡Ãкǹ¡ÒÃá»Ãû٠à¾Íè× ¹Ó¡ÅºÑ ÁÒ㪻Œ ÃÐ⪹ãËÁ‹
ઋ¹ ¡ÃдÒÉ㪌áŌǹÓ仼ÅÔμ໚¹¡ÃдÒÉÃÕä«à¤ÔÅ, ¡Å‹Í§¹Á¹Ó仼ÅÔμ໚¹á¼‹¹
¡ÃÕ¹ºÍÏ´, ¡Ãл‰Í§ÍÐÅÙÁÔà¹ÕÂÁ¹Ó仼ÅÔμ¢Òà·ÕÂÁ, ¢Ç´¹éÓ¾ÅÒÊμÔ¡¹Ó仼ÅÔμ
໚¹àʹŒ ãÂÊÓËÃºÑ ·ÓàÊéÍ× ¡¹Ñ ˹ÒÇËÃÍ× ¾ÃÁ, àËÅ¡ç ¹Ó仼ÅÔμ໹š ÇÑÊ´Ø¡‹ÍÊÌҧ

รบั ซ้ือของเกา่

หัวใจสำคัญทีจ่ ะทำใหเ้ กิดการรไี ซเคลิ ได้ คอื การ
“คดั แยกขยะ”

¤Ñ´á¡¢ÂÐμÑé§áμ‹μŒ¹·Ò§ áŌǹÓ仢ÒÂãˌÌҹÃѺ«×éͧ͢ࡋÒËÃ×Í«ÒàÅŒ§
«Ö觨йÓ仢ÒÂμ‹ÍãËŒâç§Ò¹ÃÕä«à¤ÔÅÍÕ¡·Õ μÑÇÍ‹ҧ¡Ô¨¡ÃÃÁ·ÕèÊ‹§àÊÃÔÁãËŒà¡Ô´¡ÒÃ
¤Ñ´á¡¢ÂР䴌ᡋ ¸¹Ò¤ÒâÂÐÃÕä«à¤ÔÅ μÅÒ´¹Ñ´¢ÂÐÃÕä«à¤ÔÅ μÅÒ´¹Ñ´ÊÔ¹¤ŒÒ
ÃÕä«à¤ÔÅÁ×ÍÊͧ ¼ŒÒ»†Ò¢ÂÐÃÕä«à¤ÔÅ ¢ÂÐáš䢋ËÃ×Í¢ÂÐáÅ¡¢Í§ ໹š μŒ¹

28

¤Á‹Ù ×Í âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÔÁ¤Ø³ÀÒ¾ÊÔè§áÇ´ÅÍŒ Á

ประเภทของขยะ

ขยะอินทรยี 

เศษอาหาร ใบไมแ้ หง้ มูลสัตว์ ขยะอนิ ทรีย์

ขวดแก้ว ขวดพลาสตกิ กระดาษ ขยะรไี ซเคิล ขยะรไี ซเคิล

กระปอ๋ ง กลอ่ งนม

ขยะท่ัวไป

ขยะท่ัวไป

กระดาษทชิ ชู ถงุ พลาสตกิ ถุงพลาสตกิ
ขนม

ขยะอนั ตราย ขยะอันตราย

หลอดไฟ ถ่านไฟฉาย แบตเตอร่มี อื ถือ

กระปอ๋ งสเปรย์ ถังสี

29

¤Ù‹ÁÍ× âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÁÔ ¤³Ø ÀÒ¾ÊèÔ§áÇ´ÅŒÍÁ

องคป์ ระกอบของขยะ ¢ÂÐÍÔ¹·ÃÂÕ 
64%
¢ÂÐÃÕä«à¤ÅÔ
â´Âà©ÅÂèÕ áŌǤ¹ä·Â 1 ¤¹ÊÃÒŒ §¢ÂлÃÐÁÒ³

ÇѹÅÐ 1 ¡ÔâÅ¡ÃÑÁ «Öè§ÁÕÊѴʋǹ¢Í§¢ÂÐáμ‹ÅлÃÐàÀ· 30%

´Ñ§¹Õé ¢ÂзÇÑè ä» ¢ÂÐÍѹμÃÒÂ

จริงๆ แลว้ พลาสตกิ ทุกชนดิ ขยะอินทรยี  ขยะรไี ซเคลิ 3% 3%
เราสามารถรไี ซเคลิ ได้ รวมทง้ั ถุงพลาสติก
ขยะทัว่ ไป ขยะอนั ตราย
หลอดพลาสติก พลาสตกิ ชนิดยาง
เพยี งแตซ่ าเล้งมกั ไม่รบั ซ้ือ แต่หาก
รวมไว้ในปริมาณมากก็อาจสง่ ขายเพอื่

รไี ซเคลิ ไดเ้ ช่นกัน

การคัดแยกขยะ

ลดการสรา้ งขยะ ¡ÒáӨѴ¢ÂÐäÁ‹Ç‹Ò¨Ð´ŒÇ¡ÒÃà¼ÒËÃ×Í¡Òý˜§
ต้งั แต่ต้นทาง Ōǹ¡‹ÍãËŒà¡Ô´ÁžÔÉμÍ‹ ʧèÔ áÇ´ÅÍŒ Á á춋 ŒÒËÒ¡àÃÒÁÕ¡ÒÃ
¤Ñ´á¡¢ÂÐμ§Ñé áμμ‹ Œ¹·Ò§ »ÃÔÁÒ³¢ÂзÕèμÍŒ §¹Ó仡Ө´Ñ
¨ÐŴŧÍÂÒ‹ §ÁÒ¡

แยกขยะ

ขยะอนิ ทรีย์ ขยะรีไซเคลิ ขยะทัว่ ไป ขยะอนั ตราย

น้ำหมกั ชวี ภาพ Reuse Reuse เก็บรวบรวมไว้
ปุย๋ หมัก แยกขายสง่ Recycle ทิ้ง เพ่อื ส่งองค์กรท้องถ่นิ
นำไปกำจดั อยา่ งถกู วิธี
ก๊าซชีวภาพ
ขยะท่ีตอ้ งกำจัด มเี พยี งเทา่ นี้ ที่เหลอื กำจดั
อาหารสตั ว์ อยา่ งถกู หลกั
บางช้ินสว่ น
Recycle ได้

30

¤ÙÁ‹ ×Í âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÁÔ ¤³Ø ÀÒ¾ÊÔè§áÇ´ÅÍŒ Á

สว่ นที่ 2

เรมิ่ ตน้

เป็นโรงเรียนปลอดขยะ

ต้นแบบโรงเรียนปลอดขยะ
ระดบั ประถมศึกษา
ต้นแบบโรงเรยี นปลอดขยะ
ระดบั มธั ยมศึกษา

ธนาคารขยะ

ขยะอินทรีย ขยะรีไซเคลิ ขยะท่ัวไป ขยะอันตราย

31

¤Á‹Ù Í× âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÁÔ ¤³Ø ÀҾʧÔè áÇ´ÅŒÍÁ

ศูนยเ์ รยี นร้ตู น้ แบบการจัดการขยะเหลอื ศนู ย์
โรงเรียนบา้ นนำ้ มนิ

แนวคิดสู่โรงเรียนปลอดขยะ

“àÃ×èͧ¡ÒèѴ¡ÒâÂÐ àÃÔèÁμŒ¹à´¡ç æ äÁ‹ÁÍÕ §¤¤ÇÒÁÃàÙŒ Ãè×ͧ¡Òè´Ñ ¡ÒâÂзèÕ´Õ
¤Í× ¢ÂСçŧàμÒà¼ÒÍÂÒ‹ §à´ÕÂÇ äÁÁ‹ Õ¡ÒèѴ¡Ò÷Õàè »š¹ÃÙ»¸ÃÃÁ äÁ‹Á¡Õ ÒÃÊÃŒÒ§Ç¹Ô ÂÑ
áÅÐÊÌҧ¹ÔÊÑ¡Ò÷Ô駢ÂР໚¹»˜ÞËÒ à¡Ô´ÁÅÀÒÇÐ ªØÁª¹
Ãͺ¢ŒÒ§à´×ʹÌ͹ ¨Ö§Á¨Õ Ø´àÃÔèÁμŒ¹´ŒÒ¹¡ÒèѴ¡ÒâÂÐ
â´ÂÇÒ§ÁÒμáÒà ¹âºÒÂ㹡ÒèѴ¡ÒÃáÅÐÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ
áÅÐÃÐàºÕº¡ÒèѴ¡ÒÃμ‹Ò§æ â´ÂàÃÔèÁμŒ¹·ÕèâçÍÒËÒÃ
¤Í× ËŒÒÁ¨Ó˹‹ÒÂÍÒËÒ÷Õè໹š ¢¹Á¡ÃºØ ¡ÃͺºÃèØÀ³Ñ ±
¶§Ø ¾ÅÒÊμ¡Ô áÅÐã˹Œ ¡Ñ àÃÂÕ ¹ãªáŒ ¡ÇŒ ¹Óé ·è¹Õ Ó¡ÅºÑ ÁÒ
㪌ãËÁ‹ä´Œ âçàÃÕ¹à¡Ô´¤ÇÒÁÊÐÍÒ´ ÁÕÃÐàºÕº
ÇÔ¹ÂÑ ¢¹Öé áÅйÓä»ÊÙ‹ËÅÑ¡ÊÙμÃâçàÃÂÕ ¹Ê§èÔ áÇ´ÅŒÍÁ
ÈÖ¡ÉÒà¾Íè× ¡ÒþѲ¹Ò·Õè§Ñè Â¹× â´Â¡Òè´Ñ μéѧ°Ò¹
¡ÒÃàÃÕ¹ÃÙŒãËŒ¹Ñ¡àÃÕ¹䴌ŧÁ×Í»¯ÔºÑμÔ¨ÃÔ§
¨ÓÅÍ§Ç¶Ô ÕªÇÕ Ôμã¹âçàÃÕ¹ãËŒ¹¡Ñ àÃÕ¹ä´àŒ ÃÕ¹ÃÙŒ
â´ÂáμÅ‹ аҹ¨ÐàÍÍé× »ÃÐâª¹μ Í‹ ¡¹Ñ ¹¡Ñ àÃÂÕ ¹·¡Ø ¤¹

à¡Ô´¡ÒÃàÃÕ¹ÃÙŒáÅÐà¡Ô´¡ÒÃàª×èÍÁâ§件֧ªØÁª¹
ãˌࢌÒÁÒÁÕÊÇ‹ ¹Ã‹ÇÁ¡ºÑ âçàÃÂÕ ¹”

นายสมพิศ กาติ๊บ

ผู้อำนวยการโรงเรยี นบา้ นนำ้ มิน

32

¤ÙÁ‹ Í× âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤³Ø ÀÒ¾Êè§Ô áÇ´ÅÍŒ Á

ศนู ยเ์ รยี นรู้ตน้ แบบการจัดการขยะเหลือศนู ย์
โรงเรียนบ้านน้ำมนิ

เส้นทางการจดั การขยะโรงเรยี นบ้านนำ้ มนิ

ธนาคาร
ขยะรีไซเคิล

ขยะท่วั ไป ขยะรไี ซเคลิ ขยะอันตราย

ขยะอินทรยี  ขยะรีไซเคิล ขยะจากบ้านพักนักเรียน การจัดการขยะ
ขยะจากโรงอาหาร ภายในโรงเรียน
ขยะจาก
สำนักงาน
/ห้องเรียน

ขยะจากบริเวณทั่วไป ขยะอินทรยี 

หญ้า ใบไม้ เศษอาหาร กิ่งไม้

33

¤‹ÁÙ ×Í âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÁÔ ¤³Ø ÀÒ¾ÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ

ศนู ย์เรยี นรู้ต้นแบบการจัดการขยะเหลอื ศูนย์
โรงเรียนบ้านนำ้ มิน

กระบวนการจดั การขยะ
โรงเรียนบา้ นน้ำมิน

Reduce Reuse

- การลดใช้ถุงพลาสติก - นำถุงนมมาเพาะกล้าไม้
- ใช้ถุงผ้าแทนถุงพลาสติก - ใช้กระดาษให้ครบทั้งสองด้าน
- ใช้แก้วน้ำส่วนตัวแทนแก้วน้ำพลาสติก - ดัดแปลงของเหลือใช้
- การใช้ผ้าเช็ดหน้าประจำตัวแทน
เพื่อใช้ประโยชน์ใหม่
กระดาษชำระ - นำถุงนมไปทำเสื่อรองนั่ง
- การรับประทานอาหารให้หมดจาน

Recycle

- การปั้นหัวกวางจากกระดาษ
- น้ำมันไบโอดีเซล
- การทำน้ำหมักชีวภาพ
- การทำกระดาษรีไซเคิล
- การทำน้ำยาอเนกประสงค์

34

¤‹ÁÙ ×Í âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÔÁ¤Ø³ÀҾʧÔè áÇ´ÅÍŒ Á
ศนู ยเ์ รยี นร้ตู ้นแบบการจัดการขยะเหลือศูนย์

โรงเรียนบา้ นน้ำมนิ

มาตรการในการไม่จัดและจำหนา่ ย
อาหารว่างหรือขนมโรงเรียนบ้านน้ำมนิ
1. äÁ¨‹ Ó˹‹ÒÂÍÒËÒÃÇÒ‹ §ËÃÍ× ¢¹Á·ÕèÁÕÃÊËÇÒ¹¨Ñ´
2. äÁ‹¨Ó˹‹ÒÂÍÒËÒÃÇ‹Ò§ËÃÍ× ¢¹Á·èÁÕ ÃÕ Êà¤Áç ¨´Ñ
3. äÁ¨‹ Ó˹‹ÒÂÍÒËÒÃÇÒ‹ §·èÁÕ Õä¢Á¹Ñ ÊÙ§
4. äÁ‹Í¹ÞØ ÒμãËŒºØ¤¤ÅÀÒ¹͡¨Ó˹ҋ ÂÍÒËÒÃÇÒ‹ §

ËÃÍ× ¢¹Á¡Í‹ ¹ä´ŒÃºÑ ͹ØÞÒμ

35

¤ÁÙ‹ Í× âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤³Ø ÀҾʧèÔ áÇ´ÅŒÍÁ

ศูนยเ์ รยี นรตู้ น้ แบบการจดั การขยะเหลือศนู ย์
โรงเรยี นบา้ นน้ำมนิ

กจิ กรรมประกวดหอ้ งเรียนสะอาด
âç àÃ Õ Â ¹ Á Õ ¡Òà Ạ‹ § ࢠμ Ã Ñ º ¼ Ô ´ ª Í º ã¹ ¡Òà · Ó ¤ ÇÒ Á Ê Ð ÍÒ ´ º Ã Ô àÇ ³ âç àÃ Õ Â ¹
áÅÐˌͧàÃÕ¹¢Í§μÑÇàͧμÑé§á싪Ñé¹ÃдѺ»ÃжÁÈÖ¡ÉÒ»‚·Õè 1 ¶Ö§ªÑé¹ÁѸÂÁÈÖ¡ÉÒ»‚·Õè 3
àÁÍ×è ¹¡Ñ àÃÂÕ ¹ÁÒ¶Ö§âçàÃÕ¹¨Ð»¯ÔºμÑ Ô˹ŒÒ·Õè ´§Ñ ¹éÕ

1. ¨Ð·Ó¤ÇÒÁÊÐÍҴˌͧàÃÕ¹ áÅФѴá¡¢ÂÐã¹ËŒÍ§àÃÕ¹ «Öè§Áնѧ¢ÂÐÍÂÙ‹ 3 ¶Ñ§ 䴌ᡋ
¶§Ñ ãÊà‹ Èɼ§´¹Ô àÈÉ´Ô¹ÊÍ ¶§Ñ ãÊ‹¶Ø§¹Á·ÅÕè ŒÒ§áÅÇŒ áÅж§Ñ ãÊ‹¡ÃдÒÉ·Õè㪌¤Ãº·Ñ§é Êͧ˹Ҍ

2. ·Ó¤ÇÒÁÊÐÍÒ´ºÃÔàdzâçàÃÕ¹·Õè ä´ŒÃѺ¼Ô´ªÍº à¡çº¡ÇÒ´ãºäÁŒ àÈÉËÞŒÒ áÅТÂÐÍ×è¹æ
¹Ó令Ѵá¡ ÊÇ‹ ¹ãºäÁጠÅÐËÞÒŒ ¹Óä»ãʺ‹ ‹Í»‰ØÂËÁ¡Ñ

3. ¡Ô¨¡ÃÃÁ˹ŒÒàÊÒ¸§ ¤³Ð¡ÃÃÁ¡ÒÃÊÀҹѡàÃÕ¹¨ÐŧμÃǨ¤ÇÒÁÊÐÍÒ´¢Í§ËŒÍ§àÃÕ¹
¡ÒäѴá¡¢ÂÐ áÅФÇÒÁÊÐÍÒ´¢Í§ºÃÔàdz·ÕèÃѺ¼Ô´ªÍº áŌǨÐÁÒÊÃØ»¼Å¡ÒÃμÃǨ˹ŒÒàÊÒ¸§
¶ŒÒˌͧàÃÕ¹äÁ‹ÊÐÍÒ´ äÁ‹¤Ñ´á¡¢ÂÐËÃ×ͺÃÔàdz·ÕèÃѺ¼Ô´ªÍºäÁ‹ÊÐÍÒ´ ¤Ðá¹¹äÁ‹¼‹Ò¹à¡³±
¨Ðä´ŒÃѺ¸§ÊÕá´§ ËҡˌͧàÃÕ¹ÊÐÍÒ´ ºÃÔàdzÃѺ¼Ô´ªÍºÊÐÍÒ´ ÁÕ¤Ðá¹¹¼‹Ò¹à¡³±¡ÒûÃÐàÁÔ¹
¡¨ç Ðä´ÃŒ Ѻ¸§ÊàÕ ¢ÂÕ Ç áŌǹÓä»änj˹ŒÒˌͧàÃÂÕ ¹¢Í§μ¹àͧ

36

¤‹ÁÙ Í× âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÁÔ ¤Ø³ÀÒ¾ÊÔ§è áÇ´ÅÍŒ Á

ศูนยเ์ รยี นรู้ตน้ แบบการจัดการขยะเหลือศูนย์
โรงเรียนบา้ นนำ้ มิน

ฐานการเรยี นรู้
กระดาษรีไซเคลิ

ÊÔ觷ÕèàÃÒä´Œ¨Ò¡¡Ò÷ӡÃдÒÉÃÕä«à¤ÔÅ
μÃÐ˹ѡáÅÐ㪌·ÃѾÂÒ¡ÃÍ‹ҧÃÙŒ¤‹Ò ÁÕ¤ÇÒÁÃÙŒ
áÅÐÁÕ·Ñ¡ÉСÒ÷ӡÃдÒÉÃÕä«à¤ÔÅ ¹Ñ¡àÃÕ¹
àÃÕ¹ÃÙŒáÅÐμ‹ÍÂÍ´¤ÇÒÁ¤Ô´ä´Œ´ŒÇÂμ¹àͧ
¡ÅŒÒáÊ ´§ÍÍ¡áÅÐä ´Œ¾ Ѳ¹Ò· Ñ¡ÉСÒþٴ
¤ÇÒÁÃѺ¼Ô´ªÍº Í´·¹ ÊÌҧÃÒÂä´Œ
áÅÐ㪌àÇÅÒÇ‹Ò§ãËŒà¡Ô´»ÃÐ⪹ ÁÕʋǹËÇÁ

㹡ÒÃ͹ØÃ¡Ñ Éʏ è§Ô áÇ´ÅÍŒ Á
การนำกระดาษที่ใช้แล้วมาทำกระดาษ

รไี ซเคลิ ด้วยข้ันตอนงา่ ยๆ ดังน้ี

ขน้ั ตอนท่ี 1 ©¡Õ /μ´Ñ ãªÁŒ Í× ËÃÍ× ¡ÃÃä¡Ã©¡Õ μ´Ñ ¡ÃдÒÉãËÁŒ ¢Õ ¹Ò´àÅ¡ç ·ÊèÕ ´Ø
ขนั้ ตอนที่ 2 ᪋ ¹Ó¡ÃдÒÉ·Õè©Õ¡/μÑ´ ᪋㹶ѧ·ÕèÁÕ½Ò»´ â´Â᪋¹éÓ

ãËŒ·Ç‹ Á¡ÃдÒÉ໹š àÇÅÒ 1 – 2 ¤¹×
ข้ันตอนที่ 3 »¹›˜ ¹Ó¡ÃдÒÉ·áÕè ªÁ‹ Ò»›¹˜ â´Â㪨Œ Ñ¡ÃÂÒ¹¾Åѧ§Ò¹¤¹

»¹›˜ ãËÅŒ ÐàÍÕ´
ขน้ั ตอนท่ี 4 Ë͹ 㪌μÐá¡Ã§Ã‹Í¹¡ÃдÒÉ㹺‹Í¹éÓ·ÕèàμÃÕÂÁäÇŒ

(»ÃÔÁÒ³¹Óé ¾Í´Õ¢ÍººÍ‹ )
ขน้ั ตอนท่ี 5 μÒ¡/¾‹¹ÊÕ Ã‹Í¹¡ÃдÒÉ áŌǹÓä»μÒ¡¡Åҧᴴ

椄 à¡μàÁÍè× ¡ÃдÒÉá˧Œ ËÁÒ´æ ¹ÓÊ·Õ ¼èÕ ÊÁáÅÇŒ ãÊ¿‹ Íš ¡¡éÕ
仾¹‹ ÊÕ ãËÊŒ ǧÒÁ
ขน้ั ตอนท่ี 6 à¡çº 㪌á»Ã§¢¹¹ÔèÁ¢¹Ò´àÅ硶ÙàºÒæ ´ŒÒ¹ËÅѧμÐá¡Ã§
à¾Íè× ãËŒ¡ÃдÒÉËÅØ´¨Ò¡μÐá¡Ã§

37

¤ÁÙ‹ ×Í âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÁÔ ¤³Ø ÀÒ¾ÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ

ศนู ยเ์ รยี นรู้ต้นแบบการจดั การขยะเหลือศูนย์
โรงเรยี นบา้ นนำ้ มนิ

ฐานการเรยี นรู้
ธนาคารรีไซเคลิ

¸¹Ò¤ÒÃÃÕä«à¤ÅÔ âçàÃÂÕ ¹ºÒŒ ¹¹Óé Á¹Ô ¨´Ñ μ§éÑ ¢¹éÖ à¾Íè× à»¹š ʶҹ·¨èÕ ´Ñ ࡺç
áÅФѴá¡¢ÂÐÃÕä«à¤ÔÅÀÒÂã¹âçàÃÕ¹ â´Â¢ÂзÕèä´ŒÃѺ¡ÒäѴá¡áÅŒÇ
હ‹ ¡ÃдÒÉ·èÕãªáŒ ÅÇŒ ·§éÑ Êͧ˹Ҍ ¨Ð¹Óà¢ÒŒ Ê¡‹Ù Ãкǹ¡ÒüÅμÔ ¡ÃдÒÉÃÕä«à¤ÅÔ
¡Òûœ¹˜ ËÑÇ¡ÇÒ§ áÅСԨ¡ÃÃÁà»à»ÍÃÁ ÒઋÊè×Í¡ÒÃàÃÕ¹ ÊÇ‹ ¹¢Ç´¾ÅÒÊμ¡Ô
¨Ð¹Ó仺ÃèعéÓÂÒÍ๡»ÃÐʧ¤áÅйÓä»»ÃдÔÉ°à»š¹¢Í§ãªŒ»ÃдѺ
μ¡á싧ºŒÒ¹ËÃ×Í·Õèμ‹Ò§æ â´Â¸¹Ò¤ÒèÐແ´´Óà¹Ô¹¡ÒÃÃѺ«×éÍ¢ÂÐÃÕä«à¤ÔÅ
·¡Ø Ç¹Ñ ¾ÄËÊÑ º´Õ ¤ÒºàÃÂÕ ¹¡¨Ô ¡ÃÃÁªÁØ ¹ÁØ ¢Í§¹¡Ñ àÃÂÕ ¹áμÅ‹ ÐËÍŒ § ÃÇÁ件§Ö
¢ÂÐÃÕä«à¤ÔÅ㹪ØÁª¹à¾Íè× ÊÌҧÃÒÂä´ŒãËŒ¡Ñº¹Ñ¡àÃÕ¹áÅЪÁØ ª¹

การฝาก 1. ÊÁÒªÔ¡à¢Õ¹㺹ӽҡμÒÁ»ÃÐàÀ·¢ÂÐÃÕä«à¤ÔÅ·Õè¹Ó份ҡ áŌǹÓ㺹ӽҡ¾ÃŒÍÁ

¢ÂÐÃÕä«à¤ÅÔ ·Õè¹ÓÁÒ Ê‹§ãˌ਌Ò˹Ҍ ·¤Õè ´Ñ á¡

2. ਌Ò˹ŒÒ·Õè¤Ñ´á¡·Ó¡ÒäѴá¡»ÃÐàÀ·¢ÂÐμÒÁ㺹ӽҡáŌǪÑ觹éÓ˹ѡ àÊÃç¨áÅŒÇ

ʧ‹ 㺹ӽҡãËàŒ ¨ÒŒ ˹ŒÒ·è¨Õ ´ºÑ¹·Ö¡

3. ਌Ò˹ŒÒ·Õ訴ºÑ¹·Ö¡àÃÕ¡ÊÁҪԡ਌ҢͧºÑÞªÕÁÒ´Ù¡ÒêÑ觹éÓ˹ѡáÅкѹ·Ö¡¢ŒÍÁÙŹéÓ˹ѡ

¢Í§¢ÂÐÃÕä«à¤ÅÔ Å§ã¹ãº¹Ó½Ò¡ áÅÇŒ Ê‹§ãº¹Ó½Ò¡ãˌ਌Ò˹ŒÒ·¤èÕ ´Ô ৹Ô

4. ਌Ò˹ŒÒ·Õè¤Ô´à§Ô¹¤Ó¹Ç³à§Ô¹¨Ò¡ãº¹Ó½Ò¡ â´Âà»ÃÕºà·ÕºÃÒ¤Ò¨Ò¡ãºàʹÍÃÒ¤Ò

·Õèä´Œ¨Ò¡¡ÒÃËÑ¡¼Åμ‹Ò§ 30% áÅÇŒ ŧã¹ãº½Ò¡

การถอน 5. ਌Ò˹ŒÒ·ÕèºÑÞªÕ·Ó¡ÒÃŧºÑ¹·Ö¡¢ŒÍÁÙÅã¹ÊÁØ´¤Ù‹½Ò¡
à¾èÍ× à¡çºà»¹š ËÅÑ¡°Ò¹¡Òýҡ-¶Í¹¢Í§ÊÁÒª¡Ô

ËÒ¡ÊÁÒªÔ¡μŒÍ§¡Òö͹à§Ô¹ ¨ÐÊÒÁÒö¶Í¹ä´Œã¹àÇÅÒ·Õè 6. ¼¨ŒÙ ´Ñ ¡Òø¹Ò¤ÒÃμÃǨÊͺ¤ÇÒÁ¶¡Ù μÍŒ §¢Í§ãº¹Ó½Ò¡
¸¹Ò¤ÒâÂÐâçàÃÕ¹ແ´·Ó¡Òà áÅÐÊÁÒªÔ¡μŒÍ§¹Ó (ªÍè× -Ê¡ÅØ àÅ¢·ÊèÕ ÁÒª¡Ô ÃÒ¤ÒμÍ‹ ˹Nj ¢ͧ¢ÂÐÃÕä«à¤ÅÔ
¡Òäӹdz¨Ó¹Ç¹à§Ô¹ã¹áμ‹ÅЪ‹Í§ áÅШӹǹà§Ô¹
¢ÂÐÃÕä«à¤ÔÅÁÒ½Ò¡ã¹Çѹ¹Ñé¹´ŒÇ ¨Ö§ÊÒÁÒö¶Í¹à§Ô¹ä´Œ ÂÍ´ÃÇÁ·§éÑ ËÁ´) áÅÐãËÊŒ ÁÒª¡Ô μÃǨ´¤Ù ÇÒÁ¶¡Ù μÍŒ §

áŌǷӡÒÃŧÅÒÂÁ×ͪ×èͼٌ¹Ó½Ò¡¢Í§ÊÁÒªÔ¡ÃѺÃͧ

¤ÇÒÁ¶Ù¡μÍŒ §

38

¤ÙÁ‹ ×Í âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÔÁ¤³Ø ÀÒ¾ÊÔ§è áÇ´ÅÍŒ Á

ศูนยเ์ รียนรูต้ ้นแบบการจัดการขยะเหลอื ศนู ย์
โรงเรยี นบ้านน้ำมนิ

ฐานการเรียนรู้ “เศษผกั รักษ์ส่ิงแวดล้อม”

¡Òè Ñ ´ ¡Òà ¢  Р» à Рà À · à È É ¼ Ñ ¡ / ¼Å ä Á Œ
¢Í§âçàÃÕ¹ºŒÒ¹¹éÓÁÔ¹ãËŒà¡Ô´»ÃÐ⪹ â´Â¡ÒùÓ
ä»·Ó໚¹»Ø‰ÂÍÔ¹·ÃՏ¹éÓ (¹éÓËÁÑ¡ªÕÇÀÒ¾) ÊÙμà ¾´.2

â´ÂÁ¢Õ ¹éÑ μ͹áÅСÃкǹ¡Òôѧ¹Õé

วัสดุ/อุปกรณ์

1. àÈɼ¡Ñ ËÃ×ͼÅäÁŒ
2. ¡Ò¡¹Óé μÒÅ
3. Á´Õ ÊÓËÃѺÊѺ
4. ¶Ñ§ËÁ¡Ñ (100 ÅμÔ Ã)
5. ÊÒÃà˧ ¾´.2
6. äÁÊŒ ÓËÃѺ¤¹Ê‹Ç¹¼ÊÁ

อัตราส่วน

1. àÈɼѡ ËÃ×ͼÅäÁŒ 40 ¡âÔ Å¡ÃÁÑ

2. ¡Ò¡¹Óé μÒÅ 10 ¡âÔ Å¡ÃÁÑ

3. ¹Óé à»ÅÒ‹ (äÁ‹ãª‹¹Óé »ÃлÒ) 10 ÅÔμÃ

4. ÊÒÃàç‹ ¾´.2 1 «Í§

39

¤Ù‹ÁÍ× âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÁÔ ¤³Ø ÀÒ¾ÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ
ศนู ย์เรยี นรู้ตน้ แบบการจดั การขยะเหลือศูนย์

โรงเรียนบ้านนำ้ มิน

ฐานการเรยี นรู้
การเล้ยี งหมอู นิ ทรีย์

¡ÒÃàÅÕé§ËÁÙÍÔ¹·ÃՏ໚¹¡ÒÃàÅÕé§
¤ÅÒŒ ¡ºÑ ËÁËÙ ÅÁØ â´Â¡ÒÃãªáŒ ¼¹‹ äÁ¡Œ ¹éÑ ´ÒŒ ¹¢ÒŒ §¤Í¡
á·¹¡ÒâشËÅØÁ ãÊ‹ÇÑÊ´ØÃͧ¾×é¹ ä´Œá¡‹ á¡ÅºáÅÐàÈÉËÞŒÒ ãªŒ¹éÓËÁÑ¡ªÕÇÀÒ¾
ô¾×鹤͡ÊÑ»´ÒˏÅÐ 1 ¤ÃÑé§ à¾×èͪ‹ÇÂÅ´¡ÅÔè¹ àÁ×èÍàÈÉÇÑÊ´Ø‹ÍÂÊÅÒ¨йÓä»ãªŒà»š¹»Ø‰Â
ãÊ‹¾×ª¼Ñ¡Êǹ¤ÃÑÇã¹ÊǹàÈÃÉ°¡Ô¨¾Íà¾Õ§ «Öè§ÍÒËÒ÷Õè㪌àÅÕ駨Ð໚¹àÈÉÍÒËÒà àÈɼѡ
áÅмÅäÁŒ·ÕèÃǺÃÇÁä´Œ¨Ò¡âçÍÒËÒÃ

40

¤Á‹Ù Í× âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÁÔ ¤³Ø ÀҾʧÔè áÇ´ÅŒÍÁ

ศูนย์เรยี นรูต้ ้นแบบการจัดการขยะเหลอื ศูนย์
โรงเรยี นบ้านน้ำมิน

ฐานการเรยี นรปู้ ุย๋ หมกั อนิ ทรยี ์

ที่มาและความสำคัญ

¨Ò¡¡Ò÷èÕâçàÃÂÕ ¹ºÒŒ ¹¹Óé Á¹Ô ä´áŒ º§‹ à¢μÃºÑ ¼´Ô ªÍº

¡Ò÷Óà¢μºÃ¡Ô ÒÃâçàÃÂÕ ¹ã¹μ͹àªÒŒ ·ÓãËÁŒ àÕ ÈÉÇªÑ ¾ª×

àÈÉãºäÁŒ¨Ó¹Ç¹ÁÒ¡ áÅÐâçàÃÕ¹໚¹âçàÃÕ¹

ÊÔè§áÇ´ÅŒÍÁ §´ãªŒ¶Ø§¾ÅÒÊμÔ¡ ÊÒÃà¤ÁÕ·Ø¡ª¹Ô´

¨§Ö ä´¨Œ ´Ñ μ§éÑ ªÁØ ¹ÁØ »Â‰Ø ËÁ¡Ñ Í¹Ô ·ÃÂÕ ¢ ¹éÖ à¾Íè× ¹ÓàÈÉÇªÑ ¾ª×

àÈÉãºäÁŒÁҷӻ؉ÂËÁÑ¡ÍÔ¹·Ã Տ 㪌 ã¹Èٹàà Õ¹ÃÙŒ

àÈÃÉ°¡Ô¨¾Íà¾Õ§ áÅÐà¾×èÍ㪌㹤Ãͺ¤ÃÑǢͧ

¹Ñ¡àÃÕ¹àͧ â´ÂäÁ‹ÊÔé¹à»Å×ͧ¤‹Ò㪌¨‹Ò «Ö觶×Í໚¹

¡ÒÃÅ´¤‹Ò㪌¨‹ÒÂãËŒ¡Ñº¼ÙŒ»¡¤Ãͧ䴌ÁÒ¡ áÅÐ໚¹

¡ÒÃÊÃÒŒ §ÃÒÂä´ŒãË¡Œ ºÑ ¹¡Ñ àÃÕ¹ ¹Í¡¨Ò¡¹Ñé¹¹¡Ñ àÃÕ¹

Âѧ¹Ó¤ÇÒÁÃÙŒ·Õè ä´ŒÃѺ¨Ò¡¡Ò÷ӻ؉ÂËÁÑ¡ÍÔ¹·ÃՏ

ä»»ÃСͺÍÒªÕ¾ ã¹Í¹Ò¤μä´Œ μÅÍ´¨¹

à¼Âá¾Ã‹ ¤ÇÒÁÃŒÙãË¡Œ ºÑ ªØÁª¹ à¾Í×è ÊÃÒŒ §

ÍÒªÕ¾ãËŒ¡Ñº ªØÁª¹áÅзÓãËŒªØÁª¹ÁÕÃÒÂä´Œ

μÒÁËÅ¡Ñ »ÃªÑ ÞҢͧàÈÃÉ°¡¨Ô ¾Íà¾ÕÂ§Í¡Õ ´ŒÇÂ

41

¤ÁÙ‹ Í× âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤Ø³ÀҾʧèÔ áÇ´ÅŒÍÁ

ศนู ย์เรยี นรู้ตน้ แบบการจดั การขยะเหลือศูนย์
โรงเรียนบา้ นนำ้ มนิ

ฐานการเรยี นรู้ป๋ยุ หมกั อินทรยี ์

วิธีการทำ

1. ¤Ñ´á¡¡§èÔ äÁŒÍÍ¡¨Ò¡àÈÉÇªÑ ¾×ªãºäÁŒ
2. ¹ÓàÈÉÇѪ¾×ªãºäÁàŒ ·Å§º‹Í·Õè 1 à¡ÅèÂÕ ãËàŒ ·‹Ò¡Ñ¹ãËŒÁÕ¤ÇÒÁÊÙ§»ÃÐÁÒ³ 1 ¿μØ ËÃÍ× 12 ¹ÇéÔ
3. ¹Ó ¾´.1 ¼ÊÁ¡Ñº¹éÓ 20 ÅÔμà ÃÒ´º¹àÈÉÇѪ¾×ªãºäÁŒ ËÅѧ¨Ò¡¹Ñé¹ãªŒÊÒÂÂÒ§©Õ´¹éÓ

ŧº¹àÈÉÇѪ¾×ªãºäÁÍŒ Õ¡¤Ãѧé à¾è×Íãˌ‹ÍÂÊÅÒ§‹Ò¢¹Öé
4. ¹ÓÁÙÅÊμÑ Ç¼ÊÁ¡ºÑ á¡Åºâú¹àÈÉÇѪ¾×ªãºäÁŒãËŒ·ÑÇè ºÍ‹ ·èÕ 1 â´ÂãËÁŒ Õ¤ÇÒÁʧ٠»ÃÐÁÒ³ 5 ૹμàÔ ÁμÃ

㪌ÊÒÂÂҧô¹éÓº¹ÁÙÅÊÑμǏ·è¼Õ ÊÁá¡ÅºãËŒª‹ÁØ
5. »¯ÔºÑμÔμÒÁ¢ŒÍ 2-4 ¨¹¡Ç‹Ò¨ÐàμçÁº‹Í·Õè 1 â´ÂãËŒªÑ鹺¹ÊØ´âÃÂÁÙÅÊÑμǏ¼ÊÁá¡Åº 㪌ÊÒÂÂÒ§ÃÒ´¹éÓãËŒªØ‹Á·Ôé§äÇŒ

»ÃÐÁÒ³ 30 Çѹ
6. ¾Í¤Ãº 30 ÇѹãËŒ¡ÅѺ»Ø‰ÂËÁÑ¡ä»äÇŒ·Õ躋ͷÕè 2 áÅÐÊѧà¡μ¤ÇÒÁª×鹢ͧ»Ø‰ÂËÁÑ¡ ¶ŒÒÁÕ¤ÇÒÁª×é¹¹ŒÍÂãËŒËÁÑè¹Ã´¹éÓ

à¾Íè× ãËÂŒ Í‹ ÂÊÅÒÂàÃÇç ¢¹éÖ ºÍ‹ ·èÕ 2 ·§éÔ äÇŒ 30 Ç¹Ñ ¾Í¤Ãº 30 Ç¹Ñ ãË¡Œ ÅºÑ »Â‰Ø ËÁ¡Ñ ä»äǺŒ Í‹ ·èÕ 3 ·§éÔ äÇ»Œ ÃÐÁÒ³ 30 ǹÑ
¨Ðä´»Œ ‰ÂØ Í¹Ô ·ÃÕ· èÁÕ ¤Õ سÀÒ¾»ÃÒȨҡÊÒÃà¤ÁÕ ãÊ‹¶§Ø ÃͨÓ˹ҋ Â

ประโยชน์และการนำไปใช้

1. ãÊ‹ã¹á»Å§¼Ñ¡Êǹ¤ÃÇÑ ËÃÍ× äÁ´Œ Í¡äÁ»Œ ÃдºÑ ¾ª× Êǹ ¾×ªäË
2. 㪌¼ÊÁ´¹Ô ã¹¡Ã³Õ»ÃºÑ ÊÀÒ¾´Ô¹ à¾Í×è ãË´Œ Ô¹ÁÕ¤ÇÒÁÍ´Ø ÁÊÁºÃÙ ³ÁÒ¡¢¹éÖ
3. ÊÒÁÒö¨Ó˹ҋ Â໹š ÃÒÂä´Œ
4. Å´»ÃÁÔ Ò³¢ÂÐã¹âçàÃÂÕ ¹
5. ͹ØÃѡɏ·Ã¾Ñ ÂҡøÃÃÁªÒμÔáÅÐʧèÔ áÇ´ÅŒÍÁ

“ปุ๋ยดี ปุ๋ยอินทรีย์ มีประโยชน์ ปลอดสารพิษ”

42

¤‹ÁÙ ×Í âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÔÁ¤Ø³ÀÒ¾ÊèÔ§áÇ´ÅÍŒ Á

ศูนยเ์ รียนรตู้ ้นแบบการจัดการขยะเหลอื ศนู ย์
โรงเรียนบา้ นนำ้ มนิ

ฐานการเรยี นรู้

หลักการและเหตุผล การทำนำ้ ยาอเนกประสงค์

“การผลิตนำ้ ยาอเนกประสงค”์ à¾×èÍ㪌㹡Ԩ¡ÃÃÁ·Õèà¡ÂÕè Ç¢ŒÍ§¡ºÑ ¤ÇÒÁÊÐÍÒ´¢Í§âçàÃÕ¹

ºŒÒ¹¹éÓÁÔ¹¹Ñé¹ ÁØ‹§ËÇѧãËŒ¹Ñ¡àÃÕ¹ã¹âçàÃÕ¹ÊÒÁÒö¹ÓÇÑμ¶Ø´Ôº¨Ò¡¸ÃÃÁªÒμÔ·ÕèÁÕÍÂÙ‹ã¹·ŒÍ§¶Ôè¹ÁÒ¼ÅÔμ໚¹¹éÓÂÒ

Í๡»ÃÐʧ¤ ઋ¹ ¹éÓÂÒŌҧ¨Ò¹ ¹éÓÂÒ«Ñ¡¼ŒÒ áÅÐʺًàËÅÇÊÓËÃѺŌҧÁ×Í «Ö觻ÅÍ´¨Ò¡ÊÒÃà¤ÁÕ à¾×èÍ㪌ã¹âçàÃÕ¹

â´ÂâçàÃÕ¹äÁ‹μŒÍ§ÊÔé¹à»Å×ͧ§º»ÃÐÁҳ㹡Òë×é͹éÓÂÒàËÅ‹Ò¹Õé

áÅÐà¾×èÍ㪌㹤Ãͺ¤ÃÑǢͧ¹Ñ¡àÃÕ¹àͧ â´ÂäÁ‹μŒÍ§ÊÔé¹à»Å×ͧ

¤‹Ò㪌¨‹Ò «Ö觶×Í໚¹¡ÒÃÅ´¤‹Ò㪌¨‹ÒÂãËŒ¡Ñº¼ÙŒ»¡¤Ãͧ䴌ÁÒ¡

áÅÐ໚¹¡ÒÃÊÌҧÃÒÂä´ŒãËŒ¡Ñº¹Ñ¡àÃÕ¹ ¹Í¡¨Ò¡¹Ñ鹹ѡàÃÕ¹

ÂѧÊÒÁÒö¹Ó¤ÇÒÁÃÙŒ·Õè ä´ŒÃѺ¨Ò¡¡Ò÷ӹéÓÂÒÍ๡»ÃÐʧ¤

ä»»ÃСͺÍÒª¾Õ ã¹Í¹Ò¤μ¢Í§μ¹àͧ䴌 μÅÍ´¨¹¡ÒÃà¼Âá¾Ã‹

¤ÇÒÁÃÙŒãˌᡋªØÁª¹à¾×èÍÊÌҧÍÒªÕ¾ãËŒ¡ÑºªØÁª¹áÅзÓãËŒªØÁª¹

ÁÃÕ ÒÂä´Œ μÒÁËÅ¡Ñ »ÃѪÞҢͧàÈÃÉ°¡¨Ô ¾Íà¾ÂÕ §Í¡Õ ´ÇŒ Â

ขั้นตอนการหมักน้ำสกัดชีวภาพ สตู รน้ำยาล้างจานและนำ้ ยาอเนกประสงค์

สูตรนำ้ ยาซกั ผา้ ÇÊÑ ´áØ ÅÐÍ»Ø ¡Ã³·Ó¹éÓËÁÑ¡ªÕÇÀÒ¾

ÇÑÊ´ØáÅÐÍØ»¡Ã³· Ó¹éÓËÁ¡Ñ ªÕÇÀÒ¾ 1. ÁСÃÙ´ 1 ¡âÔ Å¡ÃÑÁ

1. ÁÐÅÐ¡Í 1 ¡ÔâÅ¡ÃÁÑ 2. ÁйÒÇ 1 ¡âÔ Å¡ÃÑÁ

2. ÁÐ࿄ͧ 1 ¡ÔâÅ¡ÃÑÁ 3. μÐä¤ÃŒ 1 ¡âÔ Å¡ÃÑÁ

3. 漄 »Ðô 1 ¡âÔ Å¡ÃÁÑ 4. ¹éÓμÒÅ·ÃÒÂá´§ 1 ¡âÔ Å¡ÃÑÁ

4. ¹éÓμÒÅ·ÃÒÂá´§ 1 ¡âÔ Å¡ÃÑÁ 5. ¹éÓ«ÒÇ¢ŒÒÇ 10 ÅμÔ Ã

5. ¹Óé «ÒÇ¢ÒŒ Ç 10 ÅμÔ Ã 6. ¼ŒÒ¢ÒǺҧ 1 ¼¹×

6. ¼ŒÒ¢ÒǺҧ 1 ¼×¹ Ç¸Ô Õ¡Ò÷ӹéÓËÁÑ¡

Ç¸Ô Õ¡Ò÷ӹéÓËÁ¡Ñ 1. ¹ÓÁСô٠ÁйÒÇ áÅÐμÐä¤ÃŒ ÁÒÅÒŒ §¹Óé ãËÊŒ ÐÍÒ´

1. ¹ÓÁÐÅÐ¡Í ÁÐ࿄ͧáÅÐÊѺ»Ðô ÁÒŌҧ¹éÓ áÅÇŒ ¹ÓÁÒËèѹ໹š ªÔé¹ÃÇÁ¡¹Ñ ¹ÓÁÒãʶ‹ §Ø ¼ÒŒ ¢ÒǺҧ

ãËÊŒ ÐÍÒ´áÅÇŒ ¹ÓÁÒËèѹ໹š ª¹éÔ ÃÇÁ¡¹Ñ ¹ÓÁÒãʶ‹ §Ø ¼ÒŒ Á´Ñ ãËጠ¹¹‹

¢ÒǺҧÁ´Ñ ãËጠ¹‹¹ 2. ¹ÓÊÇ‹ ¹¼ÊÁ·§éÑ ËÁ´ãÊã‹ ¹¶§Ñ ·ÁèÕ ½Õ Ò»´ àμÔÁ¹éÓà»ÅÒ‹

2. ¹Óʋǹ¼ÊÁ·Ñé§ËÁ´ãÊã‹ ¹¶Ñ§·ÕÁè Õ½Ò»´ àμÔÁ¹Óé à»Å‹Ò 10 ÅÔμà »´½ÒËÁ¡Ñ ·é§Ô äÇŒ 1 à´Í× ¹

10 ÅμÔ Ã »´½ÒËÁ¡Ñ ·éÔ§äÇŒ 1 à´×͹

43

¤‹ÁÙ ×Í âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÔÁ¤³Ø ÀÒ¾Êè§Ô áÇ´ÅÍŒ Á

ศนู ยเ์ รียนรูต้ น้ แบบการจดั การขยะเหลอื ศนู ย์
โรงเรยี นบ้านนำ้ มนิ

ฐานการเรียนรู้
การทำนำ้ ยาอเนกประสงค์

การผลติ น้ำยาอเนกประสงค์ 1 ¡âÔ Å¡ÃÁÑ ขน้ั ตอนการทำนำ้ ยาอเนกประสงค์และนำ้ ยาซกั ผา้
1.5 ¡âÔ Å¡ÃÁÑ 1. ¤¹N70 ãËàŒ »¹š ÊÕ¢ÒÇ¢Œ¹ â´Â¤¹ä»·ÈÔ ·Ò§à´ÂÕ Ç¡¹Ñ
ÇÊÑ ´ØáÅÐÍØ»¡Ã³ 5 ÅÔμà 2. àμÔÁ¹éÓà¡ÅÍ× »†¹·ÕèÅÐÅÒ¹éÓ 5 ÅÔμà (àμÔÁ¤ÃÑé§áá 2.5 ÅÔμÃ
1. ËÇÑ àª×éÍáªÁ¾ÍÙ Í (N70) 5 ÅÔμÃ
2. à¡ÅÍ× »†¹ 5 ÅμÔ Ã ¢é¹Ñ μÍ¹Ê´Ø ·ÒŒ  2.5 ÅμÔ Ã)
3. ¹éÓ´‹Ò§ 3. ¤Í‹ Âæ àμÁÔ ¹Óé ËÁÑ¡ ¤¹ä»·ÔÈ·Ò§à´ÕÂÇ¡¹Ñ ¨¹ËÁ´
4. ¹éÓà»ÅÒ‹ 1.5 ¡âÔ Å¡ÃÑÁ 4. àμÁÔ ¹Óé ´Ò‹ §
5. ¹éÓËÁÑ¡ 1 ¡âÔ Å¡ÃÁÑ 5. àμÁÔ ¹Óé à»Å‹Ò
6. ¶§Ñ ¡¹Œ àÃÕº¢¹Ò´ 20 ÅÔμà 5 ÅμÔ Ã 6. àμÁÔ ¹Óé à¡ÅÍ× ·èÕàËÅ×Íà¾×Íè »ÃѺ¤ÇÒÁࢌÁ¢Œ¹
7. äÁ¾Œ Ò 5 ÅÔμà 7. ·é§Ô äÇŒãË¿Œ ͧÍÒ¡ÒȨҧËÒÂËÁ´ä»
5 ÅμÔ Ã 8. à·ãÊÅ‹ §ã¹ÀÒª¹ÐºÃèØÀ³Ñ ±áÅл´ ½ÒãËጠ¹‹¹
การผลติ นำ้ ยาซกั ผ้า

ÇÊÑ ´áØ ÅÐÍØ»¡Ã³
1. à¡Å×Í»¹†
2. N70
3. ¹éÓËÁ¡Ñ
4. ¹éÓà»Å‹Ò
5. ¹éÓ´‹Ò§
6. ¶Ñ§¡Œ¹àÃÂÕ º¢¹Ò´ 20 ÅÔμÃ
7. äÁŒ¾ÒÂ

44

¤ÙÁ‹ Í× âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤Ø³ÀҾʧÔè áÇ´ÅÍŒ Á

ศนู ย์เรียนรูต้ น้ แบบการจัดการขยะเหลือศนู ย์
โรงเรยี นบ้านน้ำมิน

ฐานการเรยี นรู้
การเล้ียงไสเ้ ดือน

ที่มา

การเพาะเลย้ี งไสเ้ ดอื นดนิ (Vermiculture) ໹š ¡ÒûÃÐÂ¡Ø μãª»Œ ÃÐ⪹¨ Ò¡äÊàŒ ´Í× ¹´¹Ô â´Â੾ÒÐ
¼Å¼ÅÔμ·Õèä´Œ¤×ͻ؉ÂËÁÑ¡ÁÙÅäÊŒà´×͹ (Vermicomposting) ໚¹¡ÒùÓÇÑÊ´Ø¡ÅѺÁÒ㪌ãËÁ‹ËÃ×Í໚¹¡ÒèѴ¡ÒâÂлÃÐàÀ·ÍÔ¹·ÃՏ
·ÓãËÊŒ ÀÒ¾áÇ´ÅÍŒ Áã¹Ãкº¹àÔ ÇÈÁ¤Õ ÇÒÁÊÁ´ÅØ à¾Íè× ¡ÒŒ Çä»Ê¤‹Ù ÇÒÁ໹š à¡ÉμáÃÃÁ·ÂèÕ §èÑ Â¹× ¡ÒÃ㪌äÊàŒ ´Í× ¹à»¹š μÇÑ ËÅ¡Ñ ã¹¡Òè´Ñ ¡ÒÃ
àÈɢͧàÊÕÂà¾×èÍà»ÅÕè¹ãˌ໚¹ÇÑÊ´Ø·ÕèÁÕÊÒÃÍÒËÒþתÊÙ§ áÅоÌÍÁ·Õè¨Ð໚¹»ÃÐ⪹μ‹Í¾×ª â´Âãʋŧ㹾×é¹·Õè¡ÒÃà¡ÉμÃ
à¾Íè× à»¹š ¡ÒÃ»ÃºÑ »Ã§Ø â¤Ã§ÊÃÒŒ §¢Í§´¹Ô ãËÁŒ ¤Õ ÇÒÁÍ´Ø ÁÊÁºÃÙ ³ ËÃÍ× à¾Íè× à»¹š ¡ÒÃà¾ÁèÔ ¤³Ø ¤Ò‹ ·Ò§ÍÒËÒÃãË¡Œ ºÑ ¾ª× ¼¡Ñ ໹š ÇÊÑ ´Ø㹡ÒûšÙ
äÁ´Œ Í¡ äÁŒ¡Ãжҧ ËÃ×Í໚¹ÇÑÊ´ÊØ ÓËÃºÑ »ÅÙ¡¾×ªÍè×¹æ Í‹ҧËÅÒ¡ËÅÒÂ

à¹×èͧ´ÇŒ ÂâçàÃÂÕ ¹ºÒŒ ¹¹éÓÁÔ¹ ã¹áμ‹ÅÐÇ¹Ñ ¨ÐÁ»Õ ÃÁÔ Ò³¢ÂлÃÐàÀ·Í¹Ô ·ÃÕÂà »š¹¨Ó¹Ç¹ÁÒ¡ હ‹ àÈɼѡ àÈɼÅäÁŒ ໚¹μ¹Œ
·Õè ä´Œ¨Ò¡¡ÒûÃСͺÍÒËÒáÅÒ§ÇѹáÅÐÍÒËÒÃË;ѡ¹Í¹ ·Ò§âçàÃÕ¹䴌àÅç§àË繤ÇÒÁÊÓ¤Ñޢͧ¡ÒùӢÂлÃÐàÀ·ÍÔ¹·ÃՏ
ÁÒ㪌»ÃÐ⪹ ¨Ö§ä´Œà¾ÒÐàÅÕé§äÊŒà´×͹à¾×èͪ‹ÇÂÅ´»ÃÔÁÒ³¢ÂÐáÅÐä´Œ»Ø‰ÂËÁÑ¡ÁÙÅäÊŒà´×͹änj㪌ÊÌҧÃÒÂä´Œ
ãË¡Œ Ѻ¹¡Ñ àÃÕ¹áÅÐÊÍ´¤ÅÍŒ §ºÃºÔ ·¢Í§âçàÃÂÕ ¹Ê§Ôè áÇ´ÅŒÍÁ

หลักการเพาะเลี้ยงไส้เดือนดิน

¡ÒÃàÅÂéÕ §äÊàŒ ´Í× ¹ÁËÕ ÅÒÂû٠Ẻ¢¹éÖ Í¡‹Ù ºÑ ¤ÇÒÁàËÁÒÐÊÁ¢Í§¼àŒÙ ÅÂéÕ § μ§éÑ áμá‹ ºº§Ò‹  ãªÇŒ ÊÑ ´Øã¹·ÍŒ §¶èÔ¹
ŧ·Ø¹¹ŒÍÂ仨¹¶Ö§¡Ò÷ÓâçàÃ×͹¼ÅÔμã¹ÃдѺÍØμÊÒË¡ÃÃÁ·Õèŧ·Ø¹ÊÙ§ ઋ¹ àÅÕ駺¹¾×é¹´Ô¹ â´Â·Ó
¡Í§àÅéÂÕ §ãËÊŒ §Ù ¨Ò¡¾×¹é ´¹Ô àÅ硹͌  ËÃ×Í¢´Ø ÃÍ‹ §à»¹š á»Å§Å§º¹¾¹é× ´Ô¹»¡μÔ ËÃ×Í¡Í‹ ÍÔ°©Òº»¹Ù ໹š ºÅÍç ¡
àÅÕ駡çä´Œ ËÃ×Í´ŒÒ¹¼ÅÔμ»Ø‰Â¢¹Ò´ãËÞ‹ÍÒ¨ÊÌҧâçàÃ×͹¶ÒÇà ÁÕÃкº¡ÒÃàÅÕ駷Õè໚¹Ãкº
μé§Ñ áμ¡‹ ÒÃãËÍŒ ÒËÒÃ仨¹¶Ö§¡ÒÃà¡ºç »Ø‰Â ÊÓËÃѺËÅѧ¤Ò¡Ñ¹á´´ËÃÍ× ½¹ ÍÒ¨·Ó´ÇŒ ÂÇÊÑ ´Ø·ËèÕ Ò§Ò‹ Â
ઋ¹ Áا´ŒÇÂËތҤÒ㺨ҡ ËÃ×ÍμÒ¢‹Ò¾ÃÒ§áʧ(«Òáù) 仨¹¶Ö§¡ÒÃ㪌ËÅѧ¤Ò·ÕèÁâÕ ¤Ã§ÊÌҧ
á¢ç§áçÍÒÂØ㪌§Ò¹ä´Œ¹Ò¹ ¹Í¡¨Ò¡¹Ñé¹ÊÒÁÒöàÅÕ駴ŒÇÂÍØ»¡Ã³¢¹Ò´àÅç¡ã¹¤ÃÑÇàÃ×͹
«§èÖ ÍÒ¨»ÃÐÂ¡Ø μãªÇŒ ÊÑ ´·Ø ÁèÕ ·Õ ÇèÑ ä»ÁÒ㪌䴌 હ‹ ¡ÐÅÐÁ§Ñ ¶§Ñ ¾ÅÒÊμ¡Ô ÂÒ§Ã¶Â¹μ Ç§ºÍ‹ »¹Ù «àÕ Á¹μ
໹š μ¹Œ

45

¤‹ÙÁÍ× âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁÊ‹§àÊÃÔÁ¤Ø³ÀҾʧèÔ áÇ´ÅŒÍÁ

ศูนย์เรยี นรู้ต้นแบบการจดั การขยะเหลอื ศูนย์
โรงเรยี นบ้านน้ำมนิ

ฐานการเรยี นรู้
การเล้ยี งไสเ้ ดือน

¾¹Ñ ¸ØäÊŒà´Í× ¹·ÕèãªàŒ ÅÕé§ ໚¹¾¹Ñ ¸ØäÊàŒ ´Í× ¹
áÍ¿ÃÔ¡Ò (AF = African night crawler)
ªÍ×è Ç·Ô ÂÒÈÒÊμÏ Eudrilus eugeniae
(ÂÒÇ 5-6 ¹ÇéÔ )
การเลี้ยงไส้เดือนในวงบ่อซีเมนต์

1. ËÒǧºÍ‹ »¹Ù «àÕ Á¹«· èÕÁÕ¾×é¹áÅÐÃÃ٠кÒ¹Óé
2. ¹ÓǧºÍ‹ «àÕ Á¹μä»änj㹺ÃàÔ Ç³·èÃÕ ‹Á äÁâ‹ ´¹á´´ËÃÍ× ½¹ ÍÒ¡Òȶҋ Âà·Êдǡ
3. ŌҧǧºÍ‹ «àÕ Á¹«´ŒÇ¹éÓÊÐÍÒ´ 2-3 Ãͺ áÅŒÇ᪋´ÇŒ ÂμŒ¹¡ÅÇŒ ·Ôé§äÇŒ 3-5 Ç¹Ñ à¾×Íè Å´¤ÇÒÁà¤Áç ¢Í§»Ù¹«àÕ Á¹μ
4. ¹Ó¡ŒÍ¹Í°Ô ËÃ×Í¡ÍŒ ¹¡ÃÇ´ãÊμ‹ Ò¢Ò‹ Âä¹ÅÍ‹ ¹ÁѴ໹š μŒØÁÇÒ§äÇŒÍ´Ø ºÃàÔ Ç³ÃÙÃкÒ¹Óé ´ÒŒ ¹ã¹Ç§ºÍ‹
5. ãÊ‹¾×¹é àÅÂéÕ § (´Ô¹ÃÇ‹ ¹¼ÊÁÁÅÙ ÇÇÑ ÍμÑ ÃÒʋǹ 4 μÍ‹ 1) ãÊã‹ ¹Ç§ºÍ‹ Ë¹Ò 3 ¹ÔéÇ
6. ãÊä‹ ÊŒà´×͹ 100 μÇÑ μÍ‹ àʹŒ ¼‹Ò¹Èٹ¡ Åҧǧº‹Í«ÕàÁ¹μ 1 àÁμÃ
7. ·Òʺˋ٠Ã×͹éÓÂÒŌҧ¨Ò¹ºÃÔàdz¢Íºº‹Í໚¹á¶º¡ÇŒÒ§ 1-2 ¹ÔÇé »Í‡ §¡Ñ¹äÊŒà´Í× ¹º¹Ô ˹Õ
8. àμÁÔ ÁÅÙ ÇÑÇáÅÐàÈɼ¡Ñ ¼ÅäÁºŒ Ò§æ à¾èÍ× äÁ‹ãËŒà¡´Ô ¤ÇÒÁÃÍŒ ¹¨Ò¡¡ÒÃËÁ¡Ñ
9. »´½ÒºÍ‹ ´ŒÇÂÇÊÑ ´Øá¼¹‹ àÃÂÕ º·èËÕ Ò䴌㹾×é¹·Õè હ‹ á¼¹‹ ¡ÃÐàº×Íé § äÁÍŒ Ñ´ ¿Ç à¨ÍϺÍÏ´ ·èÕà¨ÒÐÃÙÃкÒÂÍÒ¡ÒȺÃàÔ Ç³½Ò
10. ¤ÍÂ椄 à¡μ¾Äμ¡Ô ÃÃÁ¡Òá¹Ô ÍÒËÒâͧäÊŒà´×͹áÅÐÍÒ¨àμÁÔ àÈɼ¡Ñ ¼ÅäÁŒãËŒÁÕ»ÃÁÔ Ò³àËÁÒÐÊÁ¡ºÑ ¡ÒËÍÂÊÅÒ¢ͧäÊŒà´Í× ¹

สิ่งที่ควรคำนึง

1. ¡Í§à¾ÒÐàÅéÂÕ §ËÃ×Í¡ÃкÐμŒÍ§·Óã¹·èÃÕ Á‹ à¾èÍ× »‡Í§¡Ñ¹áʧᴴáÅн¹
2. μÍŒ §Ã´¹éÓÍÂÒ‹ §ÊÁÓè àÊÁÍ
3. äÁ¤‹ ÇÃ㪌»‰ÂØ ¤Í¡ãËÁ‹
4. ÁÅÙ ÇÑǤÇÃμÒ¡ãËŒá˧Œ áÅФÇú´¡Í‹ ¹¹ÓÁÒ㪌
5. ¡ÒÃ㪌ÁÅÙ ÊÑμǏª¹Ô´Íè×¹æ ¤ÇÃÁÕ¡ÒüÊÁ¡ÑºÁÙÅÇÑÇ¡Í‹ ¹
6. äÊŒà´Í× ¹ 1 ¡ÔâÅ¡ÃÑÁ Á¨Õ ӹǹ»ÃÐÁÒ³ 1,000 μÑÇ
7. äÊŒà´Í× ¹ 1 ¡ÔâÅ¡ÃÑÁ ¨Ð¡Ô¹ÍÒËÒÃä´Œ 5 ¡ÔâÅ¡ÃÁÑ μ‹ÍÇѹ
8. äÊŒà´Í× ¹ 10 ¡âÔ Å¡ÃÑÁ ¨Ð¡Ô¹ÍÒËÒÃä´Œ 1 μѹμÍ‹ à´×͹
9. äÊŒà´×͹ 1,000 μÑÇ ÊÒÁÒöàÅéÂÕ §ã¹¾×é¹·è¢Õ ¹Ò´ 1 μÒÃÒ§àÁμÃ

46

¤‹ÙÁ×Í âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÁÔ ¤³Ø ÀÒ¾ÊÔ§è áÇ´ÅÍŒ Á

ศนู ย์เรียนรูต้ น้ แบบการจดั การขยะเหลือศูนย์
โรงเรยี นบา้ นนำ้ มิน

ฐานการเรียนร้ไู บโอดีเซล

ไบโอดีเซล ËÁÒ¶§Ö ¹éÓÁ¹Ñ àªé×Íà¾ÅÔ§·Õè¼ÅÔμ

ÁÒ¨Ò¡¹Óé Á¹Ñ ¾ª× ËÃÍ× ä¢Á¹Ñ ÊμÑ Çâ´Â¼Ò‹ ¹¡Ãкǹ¡Ò÷·èÕ ÓãËŒâÁàÅ¡ÅØ

àÅç¡Å§ãËŒÍÂÙ‹ã¹ÃÙ»¢Í§àÍ·ÔÅàÍÊàμÍÏ (Ethyl esters)

ËÃ×Í àÁ·ÔÅàÍÊàμÍÏ (Methyl esters) «Öè§ÊÒÁÒö㪌·´á·¹

¹éÓÁѹ´Õà«Åä´Œâ´Âμç «Ö觡ÒüÅÔμäºâÍ´Õà«Å¢¹Ò´ 1 ÅÔμÃ

¼ÅÔμä´Œâ´Â¹Ó¹éÓÁѹ·Õè 㪌áŌǷÕè᡹éÓáÅÐμС͹ÍÍ¡áÅŒÇ
( â´Â¡ÒÃμŒÁ·ÕèÍسËÀÙÁÔ 100-110 ˚C ·Ôé§ãËŒμ¡μС͹»ÃÐÁÒ³

1-2 Çѹ) ¨Ó¹Ç¹ 1 ÅÔμà μ‹ÍàÁ·ÔÅáÍÅ¡ÍÎÍŏ (¤ÇÒÁºÃÔÊØ·¸Ôì

98% ¢é¹Ö ä») 200 ÁÅ. μÍ‹ â¾á·Êà«ÕÂÁäδÃÍ¡ä«´ 12 ¡ÃÑÁ

อุปกรณ์ที่ใช้ทำน้ำมันไบโอดีเซล

1. ¢Ç´¹éÓÍ´Ñ ÅÁ¾ÅÒÊμ¡Ô 1.25 ÅÔμà ¨Ó¹Ç¹ 4 ¢Ç´

(¢Ç´à¨ÒСŒ¹àÊŒ¹¼Ò‹ ¹Èٹ¡ ÅÒ§ 1 ¹éÔÇ ¨Ó¹Ç¹ 2 ¢Ç´

äÁà‹ ¨ÒСŒ¹ ¨Ó¹Ç¹ 2 ¢Ç´)

2. º¡Õ à¡ÍÏ (250 ÁÅ.) ¨Ó¹Ç¹ 1 ãº
3. »ÃÍ·ÇÑ´ÍسËÀÙÁÔ (0-100˚C) ¨Ó¹Ç¹ 1 Íѹ

4. μҪѧè ÊÒà (¢¹Ò´ 1 ¡¡.) ¨Ó¹Ç¹ 1 à¤Ã×èͧ

5. ¡ÃǾÅÒÊμÔ¡¢¹Ò´àÅç¡ ¨Ó¹Ç¹ 1 Íѹ

6. á·‹§á¡ÇŒ ¤¹ÊÒà ¨Ó¹Ç¹ 1 Íѹ

7. Í»Ø ¡Ã³à¾×èͤÇÒÁ»ÅÍ´ÀÂÑ ¶§Ø Á×ÍÂÒ§áÅмŒÒ»´¨Á¡Ù

8. ÇÊÑ ´·Ø Ó¤ÇÒÁÊÐÍÒ´

9. ºÕ¡à¡ÍÏ (1,000 ÁÅ.) ¨Ó¹Ç¹ 1 㺠การทดสอบคุณภาพน้ำมันไบโอดีเซล

10. ªØ´àμÒá¡Êç ¨Ó¹Ç¹ 1 ªØ´ Ç¸Ô ·Õ ´Êͺ à¾Íè× ãˌ䴹Œ Óé Á¹Ñ äºâÍ´àÕ «Å·ÁèÕ ¤Õ ³Ø ÀÒ¾μÒÁÁÒμðҹ

11. àÁ·ÔÅáÍÅ¡ÍÎÍŏ ¨Ó¹Ç¹ 200 ź.«Á. Í‹ҧ¤Ãº¶ŒÇ¹ÍÂÒ‹ §¹ŒÍ 3 ¤Ò‹ ·ÊèÕ Ó¤ÞÑ ´Ñ§¹Õé

12. â»áμÊà«ÂÕ ÁäδÃÍ¡ä«´ ¨Ó¹Ç¹ 12 ¡ÃÑÁ 1. ¡Ò÷´ÊͺÊբͧ¹éÓÁѹäºâÍ´Õà«Åâ´Â¡Ò÷´Êͺ´ŒÇÂμÒà»Å‹Ò

13. ¢Ç´á¡ŒÇãÊ ¢¹Ò´ 250 ÁÅ. ¨Ó¹Ç¹ 1 ¢Ç´ «è§Ö â´Â·èÇÑ ä»¨ÐÁÊÕ àÕ ËÅÍ× §-·Í§

14. ¹Óé Áѹ¾ª× áÅÐÊμÑ Ç·ÕèãªáŒ ÅÇŒ ¨Ó¹Ç¹ 1,000 ź.«Á. 2. ¡Ò÷´Êͺ¤Ò‹ ¤ÇÒÁ¶Ç‹ §¨Óà¾ÒÐâ´Â㪌äÎâ´ÃÁàÔ μÍÏ «§èÖ â´Â·ÇèÑ ä»

15. ¡ÃдÒÉÅμÔ ÁÑÊÊÓËÃºÑ ·´Êͺ¡Ã´-´‹Ò§ ¨Ó¹Ç¹ 1 Ἃ¹ ¨ÐÁ¤Õ ‹ÒÃÐËÇ‹Ò§ 0.860-0.900

16. äÎâ´ÃÁÔàμÍÏ (¤Ò‹ 0.700-1.000) ¨Ó¹Ç¹ 1 Íѹ 3. ¡Ò÷´Êͺ¤‹Ò¤ÇÒÁ໚¹¡Ã´-´‹Ò§ â´Â㪌¡ÃдÒÉÂÙ¹ÔàÇÍÏá«Å

â´Â·ÇÑè 仨ÐÁ¤Õ ‹Ò»ÃÐÁÒ³ 6-7.5

47

¤Á‹Ù Í× âçàÃÕ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÁÔ ¤Ø³ÀҾʧÔè áÇ´ÅŒÍÁ

ศูนยเ์ รียนรูต้ น้ แบบการจดั การขยะเหลอื ศนู ย์
โรงเรียนบา้ นนำ้ มิน

ขนั้ ตอนและวธิ ีการดำเนินงาน

ข้ันเตรยี ม à·¹éÓÁѹ·ÕèãªáŒ ÅŒÇ㹺աà¡ÍÏ 1,000

Å¡Ù ºÒÈ¡à«¹μÔàÁμà μÁŒ ᡹Óé áÅÐμС͹ÍÍ¡·èÕÍ³Ø ËÀÁÙ Ô

»ÃÐÁÒ³ 100 - 110 ͧÈÒà«Åà«ÂÕ Ê ·Ôé§ãËμŒ ¡μС͹»ÃÐÁÒ³ 1-2 ǹÑ

ขัน้ ตอนที่ 1 ผสมเมทลิ แอลกอฮอลก์ ับโพแทสเซยี ม

ไฮดรอกไซด์

1.1 à·àÁ·ÔÅáÍÅ¡ÍÎÍÅŏ §ã¹º¡Õ à¡ÍÏ»ÃÁÔ Ò³ 200 ź.«Á.

1.2 ªè§Ñ â¾á·Êà«ÕÂÁäδÃÍ¡ä«´»ÃÁÔ Ò³ 12 ¡ÃÑÁ ฐานการเรียนรู้ไบโอดีเซล
1.3 à·â¾á·Êà«ÂÕ ÁäδÃÍ¡ä«´·ªèÕ Ñè§Å§ã¹º¡Õ à¡ÍÏ (1.1)

1.4 ãªáŒ ·‹§á¡ÇŒ ¤¹ÊÒà ¤¹ãËŒâ¾á·Êà«ÂÕ ÁäδÃÍ¡ä«´

ÅÐÅÒ¨¹ËÁ´ ขัน้ ตอนท่ี 5 ตม้ นำ้ มนั ไบโอดเี ซล

ขน้ั ตอนท่ี 2 ผสมสารละลายจาก 5.1 ¹ÓºÕ¡à¡ÍÏ·ÕèãÊ‹¹éÓÁѹäºâÍ´Õà«Å·ÕèŌҧáÅŒÇ μÑ駺¹μÐà¡Õ§
áÍÅ¡ÍÎÍŏ ¨Ø´ä¿μÁŒ ãËŒà»ÅÇ俾ͻÃÐÁÒ³
ขนั้ ตอนที่ 1 กับน้ำมนั พืชท่ใี ช้แลว้
2.1 ͋ع¹Óé Áѹ·àÕè μÃÕÂÁäÇŒÍسËÀÁÙ Ô 55-60 ͧÈÒà«Åà«ÂÕ Ê 5.2 ãªáŒ ·§‹ á¡ÇŒ ¤¹ÊÒä¹¹Óé Á¹Ñ ¨¹ãÊ¢¹éÖ áÅÐ㪻Œ ÃÍ·Ç´Ñ Í³Ø ËÀÁÙ Ô
2.2 à·¹éÓÁѹ͋¹Ø ŧ㹢Ǵ·ÕèäÁà‹ ¨ÒСŒ¹ »ÃÐÁÒ³ 100-110 ͧÈÒà«Åà«ÕÂÊ ãªŒàÇÅÒ»ÃÐÁÒ³
2.3 à·ÊÒÃÅÐÅÒÂã¹¢é¹Ñ μ͹·Õè 1 ŧ㹢Ǵ¢ÍŒ 2.2 10-20 ¹Ò·Õ
2.4 »´½Ò¢Ç´Ê‹Ç¹¼ÊÁãËàŒ ¢ŒÒ¡¹Ñ ( â´Â椄 à¡μÊ¢Õ Í§¹éÓÁѹ¨Ðà»ÅèÂÕ ¹
5.3 »´ ᡍÊáÅлŋÍÂãËŒ¹éÓÁ¹Ñ àÂç¹μÑÇŧàͧ
¨Ò¡Ê¹Õ Óé μÒÅÍÍ‹ ¹à»¹š ÊÕ¹éÓμÒÅ´Ó㪌àÇÅÒ 1-2 ¹Ò·Õ)
2.5 à·¹Óé Áѹ·è¼Õ ÊÁ¢ŒÍ 2.4 ŧ㹢Ǵ·èàÕ ¨ÒС¹Œ (¤ÇèÓ½Ò»´Å§´ŒÒ¹ÅÒ‹ §) ขน้ั ตอนท่ี 6 จัดเกบ็ น้ำมันไบโอดเี ซล
2.6 ¤ÇÓè ·Ô§é äÇŒ 4-8 ªÇèÑ âÁ§ à¾è×ÍãËŒ¡ÅÕà«ÍÃչᡪé¹Ñ ÍÍ¡ (äºâÍ´àÕ «Åᡪ¹Ñé
6.1 à·¹Óé Á¹Ñ äºâÍ´àÕ «ÅÍ³Ø ËÀÁÙ äÔ Áà‹ ¡¹Ô 50 ͧÈÒà«Åà«ÂÕ Ê ¼Ò‹ ¹¡ÃÇÂ
Í‹´Ù ÒŒ ¹º¹¡ÅÕà«ÍÃ¹Õ Í´‹Ù ŒÒ¹ÅÒ‹ §) ·μèÕ Í‹ ¡ºÑ ¡Ãͧ¹Óé Á¹Ñ àªÍé× à¾Å§Ô ãËŒäËÅŧ㹢Ǵá¡ÇŒ ãÊ·àèÕ μÃÂÕ ÁäÇŒ

ขน้ั ตอนท่ี 3 แยกกลีเซอรนี ออกจากนำ้ มนั 6.2 »´½Ò¢Ç´¾ÍËÅÇÁμÒ¡á´´äÇŒ 1 Çѹ ¨Ö§»´½Òṋ¹

3.1 ËÁ¹Ø à»´ ½Ò¢Ç´»Å‹Í¡ÅÕà«ÍÃ¹Õ (ÁÕÊàÕ ¢ŒÁ) ·ÕÍè ‹´Ù ÒŒ ¹Å‹Ò§ãËŒäËÅŧ áÅÐࡺç äÇÊŒ ÓËÃºÑ ãªμŒ Í‹ ä» ¹Óé Á¹Ñ ãªáŒ ÅÇŒ 1 ÅμÔ Ã ¼ÅμÔ äºâÍ´àÕ «Å

ÀÒª¹ÐÃÍ§ÃºÑ ¨¹ËÁ´ ä´Œ 800 Å¡Ù ºÒÈ¡à «¹μàÔ ÁμÃ

ขัน้ ตอนท่ี 4 ลา้ งนำ้ มันไบโอดีเซล (ควรล้างอย่างน้อย 2 ครง้ั )

4.1 à·¹Óé ÁѹäºâÍ´Õà«Å·èÕ䴌㹢ŒÍ 3.2 ŧ㹢Ǵ·ÕèäÁ‹à¨ÒС¹Œ ·ÕèàμÃÂÕ ÁäÇŒ

4.2 àμÔÁ¹éÓÊÐÍҴŧ㹢ǴÅÒŒ §¹Óé ÁѹäºâÍ´àÕ «Å 10–20% ¢Í§äºâÍ´Õà«Å

¤Í× 100 - 200 Å¡Ù ºÒÈ¡à«¹μàÔ ÁμÃ

4.3 »´½Ò¢Ç´à¢ÂÒ‹ ¼ÊÁ¡Ñ¹ä´ŒÊÕàËÅÍ× §¢Œ¹

4.4 à·¹Óé ÁѹäºâÍ´Õà«Å·¼èÕ ÊÁ¹éӢ͌ 4.3 ŧ㹢Ǵ·èàÕ ¨ÒС¹Œ (¤ÇÓè ½Ò»´ ŧ´ÒŒ ¹Å‹Ò§)

4.5 ¤ÇèÓ·éÔ§äÇŒ 2 ªÇèÑ âÁ§ (ä¢ÁѹÊàÕ ËÅ×ͧ¢ÒÇ¢¹Œ á¡Íªً Ñé¹ÅÒ‹ §¢Í§¹éÓÁ¹Ñ )

4.6 ແ´½Ò¢Ç´áÅлŋÍÂ᡹éÓáÅÐä¢Á¹Ñ Ê¢Õ ÒÇ¢¹Œ ·ÍÕè ‹ٴҌ ¹ÅÒ‹ §ÍÍ¡¨¹ËÁ´

4.7 ÅÒŒ §´ÇŒ ¹éÓ¤Ãé§Ñ ·Õè 2 (¢é¹Ñ μ͹àËÁÍ× ¹à´ÁÔ )

4.8 ¹ÓäºâÍ´àÕ «Å·Õèä´Œãʺ‹ ¡Õ à¡ÍÃʏ ÓËÃѺμÁŒ μÍ‹ ä»

48

¤ÁÙ‹ ×Í âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School

¡ÃÁʧ‹ àÊÃÁÔ ¤Ø³ÀÒ¾ÊèÔ§áÇ´ÅÍŒ Á

ศนู ย์เรยี นรตู้ ้นแบบการจัดการขยะเหลอื ศนู ย์
โรงเรยี นบ้านนำ้ มิน

ฐานการเรยี นรกู้ ารป้ันหัวกวาง

ที่มาและความสำคัญ
¨Ò¡¡ÒûÃÐËÂÑ´¡ÃдÒÉ ãªŒãËŒ¤ÃºÊͧ˹ŒÒ ˹ѧÊ×Íà¡‹Ò ¡ÃдÒÉ

˹ѧÊ×;ÔÁ¾·èÕ㪌áÅÇŒ ÁÒà¾ÔèÁÁÙŤҋ Å´»ÃÁÔ Ò³¢ÂÐ â´Â¹ÓÁÒ»ÃдÔÉ°à»š¹¢Í§ãªŒ
«§èÖ ã¹ªÁØ ª¹ÁÀÕ ÁÙ »Ô Þ˜ ÞÒ·ÍŒ §¶èÔ¹·»èÕ ¹œ˜ ¡ÃдÒÉ໹š ËÇÑ ¡Çҧ䴌 ·Ò§âçàÃÂÕ ¹¨§Ö ¹ÓÁÒ
ãËŒ¤ÇÒÁÃÙŒ¡Ñº¤ÃÙáÅйѡàÃÕ¹ â´Â¡ÒùӡÃдÒÉÁÒ᪋¹éÓáŌǷÓãËŒÅÐàÍÕ´
â´Â¡ÒÃ㪤Œ á¡ÃÐà´Í×è §áÅÐ㪨Œ Ñ¡ÃÂÒ¹»›¹˜ ໹š ¡ÒûÃÐËÂÑ´¾Åѧ§Ò¹
áÅÐã˹Œ Ñ¡àÃÕ¹䴌ÍÍ¡¡ÓÅ§Ñ ¡Ò Ì٨ѡ㪌àÇÅÒÇ‹Ò§ãËŒà¡Ô´»ÃÐ⪹
ä´ŒàÃÂÕ ¹ÃÙŒ¡Ãкǹ¡Ò÷ӧҹÍ‹ҧ໹š ÅÓ´ºÑ ¢éѹμ͹
Á¤Õ ÇÒÁ¤´Ô ÊÃÒŒ §ÊÃä áÅÐÊÃÒŒ §ÃÒÂä´ÃŒ ÐËÇ‹Ò§àÃÂÕ ¹
วัตถุประสงค์
1. à¾×Íè ໹š ¡ÒáӨѴ¢ÂÐËÃ×ÍÅ´»ÃÁÔ Ò³¢ÂÐ
ã¹âçàÃÕ¹
2. à¾×Íè ãËŒ¹Ñ¡àÃÕ¹¾Ñ²¹ÒÈ¡Ñ ÂÀÒ¾§Ò¹ÍÒª¾Õ ã¹´ÒŒ ¹
·μèÕ ¹àͧʹã¨
3. à¾×èÍ໹š ¡ÒÃÊÃÒŒ §ÃÒÂä´ŒãË¡Œ Ѻμ¹àͧ
4. à¾×Íè ໹š ¡ÒÃ͹ÃØ ¡Ñ ɏäÇŒ«§Öè ÀÁÙ »Ô Þ˜ ÞÒ·ŒÍ§¶èÔ¹¢Í§μ¹àͧ
5. à¾è×͹Óä»»ÃÐÂ¡Ø μãªŒã¹¡ÒôÓçªÕÇμÔ áººàÈÃÉ°¡¨Ô
¾Íà¾Õ§
6. à¾×Íè ໚¹¡ÒÃ͹ÃØ ¡Ñ ɏÊÔè§áÇ´ÅÍŒ Á

49

¤Á‹Ù Í× âçàÃÂÕ ¹»ÅÍ´¢ÂÐ Zero Waste School