ดุษฎีนิพนธ์ ฉบับสมบูรณ์ สุขฤทัย

180

ตารางท่ี 4.13 (ต่อ)

ขอ้ เสนอหลกั การ / แนวคิด / เทคนิค / วิธกี าร / กจิ กรรม คา่ ความถีแ่ สดงระดบั การนำไปปฏบิ ตั ิ

เพ่ือการนำไปปฏบิ ัติ 0 1 2 3 45

4. พฒั นาความร่วมมอื ท่ีชาญฉลาด (Develop Smart 2 53

Collaborations: Governments)

ทศั นะของ Stenger (2018)

1. เน้นความสำคัญของการคิดเชิงวิพากษ์ (Emphasise the 19

Importance of Critical Thinking)

2. ใช้โซเชียลมีเดียสำหรับการเรียนรู้และการร่วมมือ (Use Social 37

Media for Learning And Collaborating)

3. ใหแ้ นวทางในการหลกี เล่ียงการลอกเลยี นแบบ (Provide Guidance 3 34

on How to Avoid Plagiarism)

4. สอนนักเรียนในจัดการตัวตนออนไลน์ของตน (Teach Students to 2 44

Manage Their Online Identity)

5. ช่วยนักเรียนจัดการการรบกวนแบบดิจิทัล (Help Students 1 2 25

Manage Digital Distractions)

6. จัดทำบริบทที่แท้จริงสำหรับการปฏิบัติ (Provide Authentic 2 35

Contexts For Practice)

7. การแนะนำนักเรียนออกจากความสะดวกสบายของตนเอง (Guide 2 26

Students Out of Their Comfort Zone)

ทัศนะของเว็บไซตข์ อง Applied Educational System (n.d.)

1. การรู้ดิจิทัลวิธีการ Roundup จาก Edutopia (Digital Literacy 6 2 11

Resource Roundup From Edutopia)

2. อินเทอร์เน็ตยอดเยี่ยมจาก Google (Be Internet Awesome 19

From Google)

3. Inctrl เป็นโปรแกรมใชง้ านผา่ นหน้าเว็บไซต์ทมี่ ีบทเรยี นและกิจกรรม 4 4 11

ที่สอนแนวคิดหลักเกี่ยวกับการรู้ดิจิทัล (Inctrl Is a Website with

Lessons and Activities That Teach Key Concepts of Digital

Literacy)

4. การศึกษาทั่วไป (Common Sense Education) 4 3 21

5. ศูนย์ธุรกิจและไอที 21 จากระบบการศึกษาประยุกต์ (Business & 3 4 21

IT Center21 From Applied Educational Systems)

จากตารางที่ 4.13 เห็นได้ว่า ในการนำเอาข้อเสนอทางเลือกที่เป็นหลักการ / แนวคิด /
เทคนิค / วธิ ีการ / กิจกรรมไปใชใ้ นการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทลั ให้กบั นักเรียนมีลักษณะท่ีสังเกตได้ว่า
ครูที่เป็นกลุ่มทดลองได้นำเอาหลักการ / แนวคิด / เทคนิค / วิธีการ / กิจกรรมไปใช้ในการพัฒนา
ทักษะการรู้ดิจิทัลให้กับนักเรียนทุกข้อเสนอทางเลือกในระดับปานกลางถึงระดับมากที่สุด (หมายเลข
3-5) มเี พียงเลก็ น้อยที่นำเอาไปใช้ในการพัฒนาระดับน้อย (หมายเลข 2) และมีข้อสังเกตว่าข้อเสนอท่ี
มีการนำเอาไปใช้ในการพัฒนาระดับมากท่ีสดุ (หมายเลข 5) 10 อันดับแรก คือ 1) เข้าใจความสำคญั

181

ของการรู้ดิจิทัล (Understand the Importance of Digital Literacy) 2) อินเทอร์เน็ตยอดเยี่ยม
จาก Google (Be Internet Awesome From Google) 3) ทักษะคอมพิวเตอร์ขั้นพื้นฐาน (Basic
Computer Skills) 4) เน้นความสำคัญของการคิดเชิงวิพากษ์ (Emphasise the Importance of
Critical Thinking) 5) การทำงานร่วมกันและความคิดสร้างสรรค์ (Collaboration and Creativity)
6) ทักษะความปลอดภัยออนไลน์ (Online Safety Skills) 7) ใช้โซเชียลมีเดียสำหรับการเรียนรู้และ
การร่วมมือ (Use Social Media for Learning And Collaborating) 8) การวางแผนล่วงหน้าและ
การปรับตัว (Advance Planning and Adaptability) 9) การสื่อสารและมารยาทในการสื่อสาร
(Communication and Netiquette) และ 10) สนับสนุนเนื้อหา E-Learning ที่สร้างโดยผู้เรียน
(Encourage Learner-Generated Elearning Content) ตามลำดบั

การนำข้อเสนอทางเลือกที่เป็นขั้นตอนการพัฒนาไปใช้ในการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล
ใหก้ บั นกั เรยี น

นอกจากให้ครูที่เป็นกลุ่มทดลองประเมินตนเองว่า หลังจากการนำผลการเรียนรู้สู่การ
พัฒนานักเรียนตลอดระยะเวลา 2 เดือนที่ผ่านมาได้นำเอาหลักการ / แนวคิด / เทคนิค / วิธีการ /
กจิ กรรมไปใช้ในการพฒั นาทักษะการรู้ดิจิทลั ให้กับนักเรียนในระดบั ใดแล้ว ยงั ให้ครูที่เป็นกลุ่มทดลอง
ได้ประเมินตนเองว่า ได้นำเอาข้อเสนอทางเลือกที่เป็นขั้นตอนการพัฒนาจากทัศนะใดไปปฏิบัติ หรือ
ไดน้ ำเอาแแนวคิดท่ีได้รับจากทัศนะของแต่ละแหล่งไปประยุกต์ใช้เป็นแนวปฏบิ ัติของท่านเอง ดังมีผล
การประเมินตนเองในตารางท่ี 4.14

ตารางที่ 4.14 ผลการประเมินตนเองของครูที่เป็นกลุ่มทดลองในการนำข้อเสนอทางเลือกที่เป็น
ขั้นตอนการพฒั นาไปใช้ในการพัฒนาทกั ษะการรู้ดิจทิ ัลใหก้ ับนักเรียน

ข้อเสนอทางเลือกทเี่ ปน็ ขนั้ ตอนการพฒั นา ความถี่ในการนำไป
ข้นั ตอนทางเลอื กทห่ี ลากหลายเพ่อื การพฒั นาทักษะการรดู้ จิ ทิ ลั จากนานาทัศนะเชงิ ปฏบิ ัติ
1
วชิ าการ
2
ทศั นะของ Killen, Beetham and Knight (2017) มี 4 ขน้ั ตอน คือ
1. วสิ ัยทศั นแ์ ละความต้งั ใจ (Vision and Intent)
2. ออกแบบและสร้าง (Design and Construct)
3. สำรวจและกำหนดบริบท (Explore and Contextualize)
4. สนับสนนุ และรวบรวม (Support and Consolidate)
ทศั นะของ Stenger (2018) มี 7 ข้นั ตอน คอื
1. ความสำคญั ของการคิดอยา่ งมวี จิ ารณญาณ (Emphasize the Importance of
Critical Thinking)
2. ใชส้ อื่ สังคมเพอื่ การเรยี นรแู้ ละการทำงานรว่ มกัน (Use Social Media for
Learning and Collaborating)
3. คำแนะนำเก่ยี วกับวิธีหลีกเลย่ี งการลอกเลียนแบบ (Provide Guidance on How
to Avoid Plagiarism)

182

ตารางท่ี 4.14 (ต่อ)

ข้อเสนอทางเลือกที่เปน็ ขนั้ ตอนการพัฒนา ความถี่ในการนำไป
ขน้ั ตอนทางเลือกที่หลากหลายเพื่อการพฒั นาทกั ษะการรดู้ จิ ิทลั จากนานาทัศนะเชงิ ปฏบิ ัติ

วิชาการ 2

4. สอนใหน้ กั เรียนจดั การขอ้ มลู ประจำตวั ออนไลน์ของนักเรยี น (Teach Students to 2
Manage Their Online Identity)
5. การจดั การสิ่งรบกวนทางดจิ ทิ ลั (Help Students Manage Digital Distractions)
6. จดั เตรยี มสภาพแวดลอ้ มสำหรบั การปฏบิ ตั ิที่แท้จริง (Provide Authentic
Contexts for Practice)
7. นำนักเรียนออกจากพ้ืนท่ีปลอดภยั (Guide Students out of Their Comfort
Zone)
ทัศนะของ Ruesink (2014) มี 5 ข้ันตอน คือ
1. ทกั ษะคอมพวิ เตอรข์ น้ั พืน้ ฐาน (Basic Computer Skills)
2. ทักษะคอมพวิ เตอร์/เทคโนโลยขี ั้นสูง (Advanced Computer/Tech Skills)
3. ระบบความปลอดภยั ในออนไลน์ (Online Safety)
4. การประเมินเน้ือหา (Content Evaluation)
5. การหางานออนไลน์ (Online Job Search)
ทัศนะของ Roscorla (2020) มี 10 ขนั้ ตอน คอื
1. จัดทำแผนทท่ี รัพยากรทมี่ อี ยู่รว่ มกันและเสนอทนุ ช่วยเหลือเล็กนอ้ ย (Map Existing
Community Resources and Offer Small Grants)
2. สนับสนุนเครือขา่ ยโปรแกรมการเรยี นรู้ภาคฤดูรอ้ นระดบั ประเทศ (Support a
National Network of Summer Learning Programs)
3. สร้างกล่มุ เยาวชนด้านดจิ ิทัลและการเรยี นรสู้ ่ือ (Create a Digital and Media
Literacy Youth Corps)
4. สรา้ งการเชื่อมโยงการศกึ ษาสหวทิ ยาการในระดับอดุ มศึกษา (Build
Interdisciplinary Bridges in Higher Education)
5. สรา้ งการดำเนินการระดับทอ้ งถนิ่ (Create District Level Initiatives)
6. ความรว่ มมอื กับสอ่ื และบริษัทเทคโนโลยี (Partner with Media and Technology
Companies)
7. พัฒนามาตรฐานการออนไลน์ของสือ่ และการเรียนรู้ดจิ ทิ ลั (Develop Online
Measures of Media and Digital Literacy)
8. เร่ิมโครงการเพื่อความบันเทงิ ดา้ นการศึกษา (Start an Entertainment
Education Initiative)
9. จัดประกาศการแข่งขันทวั่ ท้ังรฐั บริการสาธารณะผลติ เยาวชนข้นึ (Host a
Statewide, Youth-produced Public Service Announcement Competition)
10. สนับสนุนการประชมุ ประจำปแี ละการแขง่ ขนั แสดงผลงานนักการศกึ ษา (Support
an Annual Conference and Educator Showcase Competition)

183

ตารางที่ 4.14 (ตอ่ )

ข้อเสนอทางเลือกทเี่ ปน็ ขนั้ ตอนการพฒั นา ความถใี่ นการนำไป
ขั้นตอนทางเลือกทีห่ ลากหลายเพอ่ื การพฒั นาทกั ษะการรู้ดจิ ิทัลจากนานาทัศนะเชงิ ปฏบิ ตั ิ
1
วชิ าการ
1
ทัศนะของเว็บไซต์ของ Equip team (2019) มี 4 ขัน้ ตอน คือ
1. ปรับความสนใจวชิ าหอ้ งปฏบิ ตั กิ ารด้วยการรู้เรยี นรดู้ ิจิทลั (Refocus Lab Time 1
with Digital Literacy)
2. สร้างแบบจำลองการเรยี นรดู้ จิ ทิ ลั ในห้องสมุด (Model Digital Literacy in the
Library)
3. ปรับปรุงช้นั เรียนหลกั ด้วยการเรียนรดู้ จิ ิทัล (Enhance Core Classes with Digital
Literacy)
4. การคดิ แบบมองภาพใหญ่ (Better Yet, Think Big Picture)
ทัศนะของ Murphy (2019) มี 4 ขน้ั ตอน คือ
1. แสดงวิสัยทัศน์ของโปรแกรมใหช้ ดั เจน (Articulate the Program’s Vision)
2. สร้างรูปแบบการดำเนินการ (Build an Implementation Model)
3. กำหนดกรอบสำหรบั การจัดตำแหนง่ (Scope a Framework for Alignment)

4. มสี ่วนร่วมกับครตู ลอดเรมิ่ ดำเนินการโปรแกรมและอื่น ๆ (Engage Teachers

Throughout the Program Launch and Beyond)
ทัศนะของ Spencer (2018) มี 6 ขัน้ ตอน คือ
1. การควบคุมดูแลซอฟต์แวรท์ ้ังโรงเรียน (Harness the Power of Whole-School
Software)
2. การทำงานร่วมกันและแบง่ ปนั แนวทางปฏิบตั ทิ ด่ี ที ี่สุดทางออนไลน์ (Collaborate
and Share Best Practice Online)
3. นำเอาอปุ กรณไ์ อทีสว่ นตัวมาใช้ (BYOD)
4. การตรวจสอบนโยบาย (Reviewing Policies)
5. การจัดการเรียนรกู้ ารบรู ณาการระหว่างศาสตร์สาขาต่าง ๆ ไดแ้ ก่ วิทยาศาสตร์ (S)
เทคโนโลยี (T) วศิ วกรรมศาสตร์ (E) และคณติ ศาสตร์ (M): (STEM Clubs)
6.การปรบั ปรงุ หลักสตู ร (Updating the Curriculum)

จากตารางที่ 4.14 เห็นได้ว่า ในการนำเอาข้อเสนอทางเลือกที่เป็นขัน้ ตอนในการพัฒนาไป
ใช้ในการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลให้กับนักเรียนนั้น มีลักษณะที่สังเกตได้ว่า ครูที่เป็นกลุ่มทดลองได้
นำเอาโมเดลขัน้ ตอนจากทัศนะของทุกแหล่งไปใช้เป็นแนวทางการพฒั นาของตนเอง ทศั นะละ 1 หรือ
2 ราย แสดงให้เห็นวา่ ครทู เ่ี ป็นกล่มุ ทดลองต่างมที ัศนะต่อโมเดลการพัฒนาอย่างเปน็ อิสระของตนเอง
แต่ก็มีข้อสังเกตว่า ไม่มีครูที่เป็นกลุ่มทดลองรายใดที่ได้นำเอาแนวคิดจากหลายทัศนะไปปรับหรือ
ประยุกตใ์ ชเ้ ป็นของตนเองขึ้นมาใหม่ ซึ่งอาจเนอ่ื งจากวา่ แต่ละทัศนะน้ันมแี นวคิดท่ีแตกต่างกนั ไม่อาจ
นำมาประยุกต์ใช้ร่วมกันได้ หรืออาจเนื่องจากว่าครูที่เป็นกลุ่มทดลองเห็นว่ามีความสะดวกที่จะ
เลอื กใชท้ ศั นะใดทัศนะหนงึ่ มากกวา่ ทจ่ี ะต้องนำมาประยุกต์ใช้จากหลายทัศนะ

184

ในแบบประเมินตนเองของครูที่เป็นกลุ่มทดลองดังกล่าว นอกจากการประเมินถึงการนำ
ข้อเสนอทางเลือกที่เป็นหลักการ / แนวคดิ / เทคนคิ / วิธีการ / กจิ กรรม และขนั้ ตอนการพัฒนา ไป
ใช้ในการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลให้กับนักเรียนแล้ว ยังได้สอบถามความเห็นในประเด็นต่าง ๆ ใน
ลักษณะเปน็ การสะท้อนผล (Reflection) จากการปฏิบัติดว้ ย ดังนี้

1. ความเห็นของครูที่เป็นกลุ่มทดลองเกี่ยวกับปัจจัยที่ส่งผลในทางบวกต่อการพัฒนา
ทกั ษะดิจทิ ลั แก่นกั เรยี น มดี งั นี้

-ความรู้ความเข้าใจเก่ียวกบั ทักษะการร้ดู จิ ทิ ัล
-ทักษะการใช้งานคอมพวิ เตอร์พ้ืนฐาน
-ทักษะการใชง้ านคอมพวิ เตอรข์ น้ั สูง
-ความสนใจทักษะการรดู้ จิ ทิ ัลของนักเรียน
-ความทันสมัยของอุปกรณ์และเทคโนโลยดี ิจิทัล
2. ความเหน็ ของครูทีเ่ ป็นกล่มุ ทดลองเกี่ยวกบั ปัญหาหรืออุปสรรคต่อการปฏิบัติงาน มี
ดงั นี้
-ครูขาดความรู้ ความเข้าใจเกย่ี วกับทักษะการร้ดู จิ ทิ ัล
-ครูขาดทกั ษะการใชง้ านคอมพวิ เตอร์ข้ันสงู
-ระบบสญั ญาณเครือขา่ ยและการเช่อื มต่อของอปุ กรณไ์ ม่ดีเทา่ ท่ีควร
3. ความเห็นของครูที่เปน็ กลุ่มทดลองเกี่ยวกับวิธกี ารทท่ี า่ นนำมาใชใ้ นการแก้ไขปัญหา
หรอื อปุ สรรค มดี ังน้ี
-ครูต้องมีความรู้และความสนใจในการศึกษาหาความรู้เพิ่มเติมจากแหล่งต่าง ๆ เกี่ยวกับ
ทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ลั
-ตรวจสอบระบบสัญญาณเครือข่ายและตรวจสอบความพรอ้ มของอปุ กรณ์
-ปรบั ทัศนะคติ แนวคดิ เกีย่ วกับการเรยี นรทู้ ักษะดิจทิ ัล
4. ความเห็นของครทู ่ีเปน็ กล่มุ ทดลองเก่ยี วกับบทเรียนสำคญั ท่ีไดร้ ับจากการปฏิบัติงาน
มีดังนี้
-ทักษะการรดู้ ิจทิ ัลเป็นทักษะที่สำคัญและจำเป็นในการเรียนรู้ในยุคปัจจบุ ัน
-ทกั ษะ ความรู้ ความเข้าใจเกย่ี วกับเทคโนโลยีดิจิทลั เปน็ ส่ิงสำคญั ในการพัฒนาทักษะการ
รู้ดจิ ทิ ลั ให้กบั นกั เรียน
5. ขอ้ เสนอแนะแนวการพัฒนาทักษะการรดู้ จิ ิทัลทส่ี ำคญั ที่เหน็ วา่ จะทำให้การพัฒนาทักษะ
นใ้ี หเ้ กดิ ขึ้นกบั นักเรยี นอยา่ งได้ผลดี มีดงั น้ี
-ต้องมีการศึกษาข้อมูล ความรูเ้ กี่ยวกบั ทักษะการรดู้ จิ ิทลั ใหถ้ ูกต้อง
-ปรับแนวคิด ให้ความสำคัญเกี่ยวกับทักษะการรู้ดิจิทัล เป็นทักษะที่สำคัญและจำเป็นต่อการ
พฒั นาการเรียนรูแ้ ละการดำเนนิ ชวี ติ
-ครูต้องมีความสนใจอยู่ตลอดเวลา ใหค้ วามสำคัญและฝึกการใช้เทคโนโลยีในการพัฒนาทักษะ
การรู้ดิจิทัลกับนกั เรียนอย่างต่อเน่ือง

185

6. ผลการตรวจสอบเพื่อหาข้อบกพรอ่ งของคู่มือหลงั การทดลองเสร็จส้ินลง
หลังจากสิ้นสดุ การนำผลการเรยี นรูส้ ู่การพัฒนาทักษะการเรียนรู้ดจิ ิทลั ใหก้ ับนักเรยี นแล้ว ครูที่
เป็นกลมุ่ ทดลองไดร้ ่วมกบั อภปิ รายถึงข้อบกพร่องของคู่มือแตล่ ะชดุ เพ่ือการปรับปรุงแก้ไข ดังน้ี

6.1 การปรับปรุงแก้ไขด้านเนื้อหา โดยคำนึงถึงความถูกต้อง (Accuracy) และความเป็น
ประโยชน์ (Utility) ตอ่ การนำไปใช้ มขี อ้ เสนอแนะ ดังน้ี

-โดยรวมคู่มือทั้ง 6 ชุดมีเนื้อหาที่มีสาระ และมีกระบวนการแนวคิดต่าง ๆ ทันสมัย เพราะ
ทักษะดิจิทัลเป็นทักษะที่จำเป็นอย่างยิ่งในการเรียนรู้ในยุคปัจจุบัน โดยรวมเนื้อหาเป็นประโยชน์ต่อการ
นำไปประยุกต์ใช้ในชีวติ ประจำวันได้

-มีการนำเนือ้ หาขอ้ มูลความรู้จากนักวิชาการต่างประเทศมานำเสนอไดด้ ีมาก มปี ระเด็น

ให้คิด มีคำถามและข้อเสนอแนะในแต่ละเรื่อง แต่เนื้อหาในบางคู่มือมีเนื้อหามากเกินไป ควรเรียบ

เรยี งใหมใ่ ห้สมบูรณ์ ให้กระชับ ครอบคลมุ และให้อ่านเข้าใจง่ายมากขึน้

-ทั้ง 6 คู่มือมีการนำเสนอเรื่องแต่ละเรื่องที่แต่ต่างกัน ไม่ว่าจะเป็นนิยาม ลักษณะ หรือ
แนวทางการพัฒนา ของทักษะการรู้ดิจิทัลถือว่าโดยรวมดีมากทางคณะข้อแนะนำว่าควรมีการจัดทำ
ให้เป็นรูปเล่มที่สวยงาม เรียบเรียงเนื้อหาให้กระชับและปรับปรุงแก้ไขในบางประเด็นที่ค่อนข้างมาก
หรือเสริมเพิ่มเติมในบางส่วนที่ยังขาด ให้สมบูรณ์ ทำเป็นคู่มือให้นักเรียนเรียนรู้เพิ่มเติมในห้องสมุด
โรงเรยี น และนำเสนอคมู่ ือน้ไี ปส่โู รงเรยี นอ่นื ๆ ตอ่ ไป

6.2 การปรับปรุงแกไ้ ขด้านภาษา มีขอ้ เสนอแนะ ดงั นี้
-ด้านภาษาที่ใช้ในคู่มือ เนื่องจากเป็นเนื้อหาวชิ าการท่ีแปลมาจากบทความสว่ นใหญ่ หลัก
วิชาการจากต่างประเทศ การใช้สำนวนภาษาเมื่อแปลความถ้าเป็นคำศัพท์วิชาการเฉพาะ ควรมีการ
กำกับข้อความต้นฉบับไว้ด้านข้างทุกคำ ซึ่งทางคณะผู้ร่วมได้ศึกษาคู่มือแล้ว เห็นว่าสำนวนที่ใช้แปลได้
ชัดเจน สละสลวย ถือว่าอ่านแล้วเข้าใจได้ง่าย แต่มีบางประโยคหรือบางคำที่ยังแปลผิด ทางคณะผู้ร่วม
วิจัยได้ทำให้เป็นตัวหนังสือสีแดง เพื่อให้นำไปแก้ไข โดยรวมแล้วใช้ภาษาได้เหมาะสมกับระดับความรู้
และทกั ษะทางดจิ ิทัลของบุคคลท่วั ไป
6.3 การปรบั ปรุงแกไ้ ขดา้ นรูปแบบการนำเสนอ มีข้อเสนอแนะ ดงั น้ี
-โดยรวมคูม่ อื ท้ัง 6 ชดุ น้ันมีรูปแบบการนำเสนอในรปู แบบของกิจกรรมถามเพื่อทบทวน
ความรูค้ วามเข้าใจ เพ่ือให้ได้กระตุ้นความคิด และการมีส่วนรว่ ม (Participatory Activity) เหมอื นกัน
ท้งั 6 คมู่ อื ขอเสนอแนะให้ใช้รูปแบบการนำเสนอที่หลากหลาย การตกแต่งหัวข้อ ขอ้ ความให้โดดเด่น
มีความน่าสนใจ มีสีสันสวยงาม ควรเพิ่มสื่อ รูปภาพต่าง ๆ ที่มีความหลากหลายจะทำให้งานวิจัย
นา่ สนใจมากขึน้ และดงึ ดูดผู้อา่ นเพ่ิมขน้ึ
6.4 อ่นื ๆ มีขอ้ เสนอแนะ ดังน้ี
-คู่มือทั้ง 6 ชุด ครูที่เป็นกลุ่มทดลองได้นำไปศึกษาแล้ว เห็นว่ามีประโยชน์มากในยุค
ปัจจุบันนี้ ทักษะการรู้ดิจิทัลสำคัญและจำเป็นต่อการพัฒนาทักษะกระบวนการเรียนรู้ของครูผู้สอน
และนักเรียน ควรนำไปปรับปรุงแก้ไขให้สมบูรณ์ ถูกต้องทั้งด้านเนื้อหา ด้านภาษาเพิ่มเติม และ
นำเสนอผ่านโซเชียล หรือระบบออนไลน์ต่าง ๆ หรือจัดทำเป็นรูปเล่มให้สวยงามแล้วตีพิมพ์ให้
ห้องสมดุ โรงเรยี น หรือเผยแพร่ใหก้ ับนักเรียนจะเป็นประโยชนอ์ ยา่ งมาก

186

7. การประเมินทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ลั ของนักเรยี นท่เี ป็นกลุ่มทดลองหลงั การพัฒนา (Posttest)
จากการประเมินผลการพัฒนานักเรียนกับนักเรียนที่เป็นกลุ่มทดลอง “หลัง” การพัฒนา
(Posttest) จำนวน 60 คน โดยใช้แบบสอบถามที่มลี ักษณะเปน็ แบบประมาณคา่ 5 ระดบั ที่ผวู้ จิ ัยสร้าง
ขึ้น ปรากฏผลการวเิ คราะห์ขอ้ มูลเปน็ ค่าเฉลยี่ (Mean : ) และคา่ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard
Deviation : S.D.) ดังตารางที่ 4.15

ตารางที่ 4.15 ค่าเฉลี่ย (Mean : ) และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation : S.D.)
จากผลการประเมินทักษะการรูด้ ิจิทลั ของนักเรียนหลงั การพฒั นา (Post-test)

รายการลักษณะของทักษะการรดู้ ิจิทัลที่ประเมิน ผลการประเมิน
S.D.
ทักษะการใช้เทคโนโลยดี จิ ทิ ลั
1. ฉันมคี วามสนุกในการใชค้ อมพวิ เตอร์ 4.45 0.50
4.37 0.49
2. ฉันอยากเรียนรู้เพ่ิมเติมเก่ยี วกับคอมพวิ เตอร์ 4.43 0.50
4.50 0.50
3. ฉนั สามารถสร้างเอกสารในโปรแกรม Microsoft Word พน้ื ฐานได้อยา่ งถูกต้อง 4.55 0.50
4. ฉันสามารถเริ่มและออกจากโปรแกรมคอมพิวเตอรแ์ ละใช้โปรแกรมตา่ ง ๆ ได้อย่างถกู ต้อง 4.53 0.50
5. ฉันสามารถพิมพ์เอกสารโดยใช้เครอ่ื งพมิ พไ์ ดอ้ ยา่ งถกู ต้อง 4.53 0.50
6. ฉันสามารถเชื่อมต่อคอมพิวเตอร์กบั อินเทอร์เนต็ ได้ 4.52 0.50
7. ฉนั สามารถป้อน URL ในแถบทอ่ี ยไู่ ดอ้ ย่างถกู ตอ้ ง 4.45 0.50
8. ฉันสามารถดาวนโ์ หลดไฟลจ์ ากอนิ เทอร์เนต็ และบันทกึ ไดอ้ ยา่ งเหมาะสม
9. ฉันสามารถสรา้ งบัญชบี นเว็บไซตท์ ่ีตอ้ งการ ชอ่ื ผใู้ ช้ และรหสั ผา่ นได้ เชน่ Line Gmail 4.43 0.50
หรอื Facebook
10. ฉันเขา้ ใจฟังก์ชันการใชง้ านพ้ืนฐานของส่วนประกอบฮาร์ดแวรค์ อมพวิ เตอร์ 4.47 0.50
พฤตกิ รรมการเขา้ ถงึ และการใชส้ อื่ ดจิ ทิ ลั 4.47 0.50
11. ฉันมกี ารใชแ้ อพพลเิ คชันตา่ ง ๆ บนเครอื ข่ายสงั คมออนไลน์ 4.58 0.50
12. ฉนั ใชโ้ ทรศัพท์มือถือในการใช้งานบนเครือขา่ ยสงั คมออนไลน์ 4.52 0.50
13. ฉันเลน่ เกมสค์ อมพิวเตอร์ 4.47 0.50
14. ฉันดาวน์โหลดและตดิ ตง้ั โปรแกรม 4.47 0.50
15. ฉันมีขอ้ ความสนทนาออนไลน์
16. ฉันมกี ารแบ่งปนั ไฟล์งาน และส่อื ต่าง ๆ บนสงั คมออนไลน์ 4.53 0.50
การปฏบิ ัตติ นและมารยาทในการใช้สอ่ื ดิจิทลั 4.50 0.50
17. ฉนั รจู้ ักการแบ่งเวลาในการใช้สือ่ ดิจิทลั อยา่ งเหมาะสม 4.53 0.50
18. ฉันสามารถประเมินและเลอื กแหล่งขอ้ มลู เว็บไซต์ทีส่ รา้ งสรรค์ และเหมาะสมกับตนเอง 4.53 0.50
19. ฉนั สามารถแยกแยะ วิเคราะหข์ ้อมลู กอ่ นทจี่ ะส่งหรือแชรข์ อ้ มลู ไปใหผ้ อู้ ื่น
20. ฉนั สามารถเลือกใชค้ ำศพั ท์ ไอคอน สญั ลกั ษณ์ รปู ภาพ และเครอื่ งหมายต่าง ๆ ที่ 4.43 0.50
สภุ าพและเหมาะสม 4.45 0.50
21. ฉนั สามารถเลือกใชอ้ ปุ กรณ์เครอื่ งมอื ดิจิทัลได้อยา่ งเหมาะสม ถกู ทีถ่ กู เวลา
22. ฉันร้ถู ึงความเหมาะสมของการโพสต์ ภาพ ข้อความ คลิปต่าง ๆ ในส่อื ดิจิทัล

187

ตารางท่ี 4.15 (ต่อ)

รายการลักษณะของทักษะการรูด้ จิ ทิ ัลทีป่ ระเมนิ ผลการประเมนิ
S.D.
ทกั ษะการใชด้ จิ ิทลั เพอ่ื การดำเนินงานดา้ นเทคโนโลยี
23. ฉันมคี วามรูค้ วามเข้าใจและใชเ้ ทคโนโลยีดิจิทลั อย่างเหมาะสม 4.35 0.48
24. ฉันเลือกและฝกึ การใชแ้ อพพลิเคชันตา่ ง ๆ ในเคร่อื งมือดจิ ิทลั ได้อย่างมปี ระสทิ ธิภาพ 4.48 0.50
25. ฉันสามารถค้นคว้าและแกไ้ ขข้อมลู ผ่านเครอื่ งมอื ดจิ ิทัลไดถ้ กู ตอ้ งและเหมาะสม 4.50 0.50
26. ฉันรู้ถงึ การใช้อปุ กรณ์สอื่ เทคโนโลยแี ละใช้อย่างถกู วธิ ี 4.43 0.50
ทักษะการใชด้ จิ ิทัลเพอ่ื การสอื่ สาร ความร่วมมือ สร้างสรรค์ และนวตั กรรม
27. ฉันใช้สอ่ื ดิจิทลั ในการสื่อสารและการตดิ ต่อปฏสิ มั พนั ธ์ การทำงานรว่ มกับผูอ้ ่นื 4.45 0.50
และการเรียนรู้
28. ฉันสื่อสารขอ้ มลู และความคดิ โดยใชเ้ ครือ่ งมือดจิ ิทลั ท่หี ลากหลายบนโลกดิจทิ ัลได้ 4.47 0.50
อย่างมปี ระสทิ ธภิ าพ
29. ฉันสามารถรับ-ส่งขอ้ มลู ขา่ วสารผ่านอเี มลหรือแอพพลิเคชนั ต่าง ๆ เช่น ไลน์ (Line) 4.35 0.48
เฟซบุ๊ก (Facebook) โดยใชเ้ ครอ่ื งมอื ดิจทิ ัล
30. ฉนั ใช้ความรู้ดา้ นดิจิทลั สร้างสรรคผ์ ลงานโดยใชเ้ ครื่องมอื ดจิ ิทัลบนโลกสังคม 4.55 0.50
ออนไลน์ไดอ้ ย่างเหมาะสมและคลอ่ งแคล่ว
ทกั ษะการใชด้ จิ ทิ ลั เพ่ือสืบคน้ ขอ้ มลู และสารสนเทศ 4.47 0.50
31. ฉนั ใช้เครือ่ งมอื ดจิ ทิ ลั เพ่ือคน้ หา วิเคราะห์ ประเมินผล สงั เคราะหข์ ้อมูล จากแหล่งข้อมูลที่
หลากหลายและเหมาะสมกับตน 4.48 0.50
32. ฉันประเมิน เปรียบเทยี บและเลือกแหลง่ ข้อมูล และเครื่องมือดจิ ทิ ัลท่เี หมาะสมกับตน 4.48 0.50
33. ฉันเปรยี บเทยี บแหลง่ ขอ้ มูลตา่ ง ๆ เพอ่ื ตัดสนิ ใจว่าขอ้ มลู นนั้ น่าเช่อื ถือเปน็ จริงหรือไม่
ทกั ษะการใชด้ จิ ิทลั เพอ่ื ความเปน็ พลเมอื งดิจทิ ัล 4.45 0.50
34. ฉนั รูถ้ งึ ความเปน็ พลเมอื งดจิ ทิ ัล สิทธขิ องตนในสงั คมออนไลน์ 4.55 0.50
35. ฉันรถู้ ึงผลของการดาวนโ์ หลดเพลง และภาพยนตรท์ ี่ผดิ กฎหมาย 4.50 0.50
36. ฉนั ร้วู ่าควรกระทำการใดที่ไมล่ ะเมิดสทิ ธขิ องผอู้ ่ืนในสงั คมออนไลน์ 4.50 0.50
37. ฉันมคี วามรับผดิ ชอบต่อสว่ นบุคคลในการใชส้ ือ่ เทคโนโลยบี นสอื่ สังคมออนไลน์ 4.53 0.50
38. ฉันจักการสรา้ งและเขยี นขอ้ ความบนสังคมออนไลนโ์ ดยเคารพสทิ ธิของผูอ้ นื่ กฎหมาย
ลิขสิทธิ์และทรัพยส์ ินทางปญั ญา 4.50 0.50
ทักษะการใช้ดจิ ิทลั เพอื่ การปอ้ งกนั และความปลอดภัยทางโลกดจิ ทิ ลั 4.38 0.49
39. ฉนั รู้การใชง้ านฟงั กช์ นั แสดงตำแหน่งทตี่ ้งั บนแอพพลเิ คชนั เช่น เฟซบุก๊
40. ฉันใช้การต้งั ค่าการแชรข์ องโซเชยี ลมีเดยี เพ่อื เลือกส่งิ ท่ีคนอื่นเหน็ เกยี่ วกับตนเองได้ 4.57 0.50
อยา่ งเหมาะสม
41. ฉันรู้ถึงการเปดิ เผยขอ้ มูลสว่ นตวั ท่เี หมาะสมเพอ่ื ความปลอดภยั ของตนในสอื่ สังคม 4.58 0.50
ออนไลน์ 4.48 0.07
42. ฉันตดิ ตง้ั โปรแกรมปอ้ งกันไวรสั และมกี ารอปั เดตอยา่ งสมำ่ เสมอ

โดยรวม

188

จากตารางที่ 4.15 เห็นไดว้ ่า นกั เรยี นท่ีเปน็ กลุ่มทดลองได้รับการประเมินผลหลงั ท่คี รูผู้สอน
ทเ่ี ปน็ กลุ่มทดลองไดน้ ำความรู้สู่การพฒั นาผ้เู รียน (Posttest) มีค่าเฉล่ยี (Mean) โดยรวมเท่ากับ 4.48
และมีคา่ สว่ นเบ่ียงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) เทา่ กบั 0.07

8. ผลการวิเคราะหเ์ ปรียบเทียบผลการประเมินทักษะการรูด้ จิ ิทลั ของนักเรียนก่อนและ
หลังการพัฒนาโดยใชก้ ารทดสอบที (t-test)

จากผลการประเมินทักษะการรู้ดิจิทัลของนักเรียน “ก่อน”การพัฒนามีค่าเฉลี่ย (Mean)
โดยรวมเท่ากบั 3.47 และมีคา่ สว่ นเบยี่ งเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) เทา่ กับ 0.07 และจาก
ผลการประเมิน “หลัง” การพัฒนามีค่าเฉลี่ย (Mean) โดยรวมเท่ากับ 4.48 และมีค่าส่วนเบี่ยงเบน
มาตรฐาน (Standard Deviation) เท่ากับ 0.07 เมื่อวิเคราะห์เปรียบเทียบผลการประเมินก่อนและ
หลังการพัฒนาโดยใช้การทดสอบที (t-test) แบบไม่เป็นอิสระจากกัน (Dependent) ปรากฏผลการ
วเิ คราะห์ขอ้ มลู ในตารางที่ 4.16

ตารางที่ 4.16 ผลการทดสอบค่าที (t-test) เปรียบเทียบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
ระหวา่ งคะแนน “ก่อน” และ “หลงั ” การพัฒนา

การทดสอบ จำนวนกลมุ่ ทดลอง 3.47 S.D. t
ก่อน 60 4.48 0.07 75.84*
หลงั 60 0.07

* p < 0.05

จากตารางท่ี 4.16 เหน็ ได้ว่า นกั เรียนทีเ่ ปน็ กล่มุ ทดลองมคี ะแนนเฉลี่ยจากการทดสอบหลัง
การพัฒนาสูงกว่าก่อนการพัฒนาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 แสดงให้เห็นว่า โปรแกรม
ออนไลน์เพื่อเสริมพลังการเรียนรู้ของครูสู่การพัฒนาทักษะการรูด้ จิ ิทัลของนักเรียน ท่ีผู้วิจัยพัฒนาขนึ้
ท่ีประกอบด้วย 2 โครงการ คือ โครงการพัฒนาเพื่อการเรียนรู้ของครู และโครงการครูนำผลการ
เรียนรู้สู่การพัฒนานักเรียน โดยโครงการแรกมีคู่มือประกอบ 6 ชุด โครงการที่สองมีคู่มือประกอบ 1
ชุดนั้น มีประสิทธิภาพที่สามารถจะนำไปใช้เพื่อพัฒนาครูให้เกิดการเรียนรู้ และครูสามารถนำผลการ
เรียนรสู้ ่กู ารพฒั นานกั เรียนทีเ่ ป็นกลมุ่ ทดลองใหเ้ กิดทักษะการร้ดู ิจทิ ลั ได้อยา่ งมีผลทดสอบทางการวิจัย
รองรบั และแสดงใหเ้ หน็ วา่ โปรแกรมออนไลนเ์ พ่ือเสรมิ พลังการเรยี นรู้ของครสู ู่การพัฒนาทักษะการรู้
ดิจิทัลของนักเรียน ท่ีผู้วิจัยพัฒนาขึ้นดังกล่าว สามารถนำไปเผยแพร่เพื่อให้กลุ่มประชากรที่เป็น
เป้าหมายดังที่กล่าวไว้ในหัวข้อขอบเขตการวิจัยในบทที่ 1 ได้นำไปใช้ประโยชน์อย่างแพร่หลาย คือ
โรงเรยี นขยายโอกาสสงั กดั สำนักงานคณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พื้นฐานทกุ โรงท่ัวประเทศ
สรุป

ตามแนวคิดของระเบียบวิธีวิจัยและพัฒนา (Research and Development : R&D) ตาม
ทัศนะของวิโรจน์ สารรตั นะ (2561) ทเ่ี ห็นว่า นวตั กรรมที่พัฒนาขึ้นโดยกระบวนการวจิ ัยและพัฒนามี
จุดมุ่งหมายเพื่อนำไปใช้พัฒนาบุคลากรสู่การพัฒนาคุณภาพของงานที่มีปรากฏการณ์ หรือข้อมูลเชิง
ประจักษแ์ สดงให้เหน็ วา่ มีความจำเป็นเกดิ ข้นึ เชน่ เปน็ ผลสบื เน่ืองจากการกำหนดความคาดหวังใหม่ท่ี

189

ท้าทายของหน่วยงาน หรือการเปลี่ยนแปลงในกระบวนทัศน์การทำงานจากเก่าสู่ใหม่ที่บุคลากรขาด
ความรู้ความเขา้ ใจและทักษะในกระบวนทัศน์ใหม่ และในปัจจุบันมีหลักการ แนวคิด ทฤษฎีที่ถือเปน็
นวัตกรรมใหม่ทางการบริหารการศึกษาเกิดขึ้นมากมาย ที่คาดหวังว่าหากบุคลากรทางการศึกษามี
ความรู้ (Knowledge) แล้วกระตุ้นให้พวกเขานำความรู้เหล่านี้สู่การปฏิบัติ (Action) ก็จะก่อให้เกิด
พลัง (Power) ให้การปฏิบัติงานในหน้าที่เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลยิ่งขึ้นตาม
แนวคิด “Knowledge + Action = Power” ดังคำกล่าวที่ว่า “Make Them Know What To Do,
Then Encourage Them Do What They Know”หรือ “Link To On-The-Job Application”
และตามแนวคิดการพัฒนาวิชาชีพครู (Teacher Professional Development) ท่ีจะต้องคำนึงถึง
ความมีประโยชน์ต่อนักเรียนซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุด (Ultimate Goal) (Gusky, 2000; Hoy &
Miskel, 2001) หรืออีกนัยหนึ่งคือ ผลสัมฤทธิ์ของนักเรียนเป็นเป้าหมายสูงสุดของกิจกรรมใด ๆ ของ
การพัฒนาวิชาชีพครู (Student achievement should be the ultimate goal of any teacher
professional development activities.) (Kampen, 2019)

จากลักษณะสำคัญของการวิจัยและพัฒนาดังกล่าว ผู้วิจัยเชื่อว่าในการวิจัยครั้งน้ีจะช่วย
พัฒนานวัตกรรมเพื่อการอบรมตนเองแบบออนไลน์ในยุคสังคมดิจิทัลให้เกิดการเรียนรู้และการนำไป
ปฏบิ ัตไิ ด้อย่างมปี ระสิทธิภาพมากข้นึ ซง่ึ ในยคุ สมยั ดจิ ทิ ลั ในปัจจบุ ัน มีความสำคญั จำเปน็ มากและเป็น
เรื่องใหม่ที่ครู (Teachers) จะต้องเรียนรู้และทำความเข้าใจเกี่ยวกับทักษะการรู้ดิจิทัล ซึ่งเป็นทักษะ
สำคัญทักษะหนึ่งสำหรับการศึกษาในศตวรรษที่ 21 เพื่อนำไปสู่การพัฒนานักเรียน (Students) ซึ่ง
เป็นเป้าหมายสูงสุด (Ultimate Goal) ของการจัดการศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะโปรแกรม
อบรมด้วยตนเองแบบออนไลน์ โปรแกรมออนไลน์เพื่อเสริมพลังการเรียนรู้ของครูสู่การพัฒนาทักษะ
การรู้ดิจิทลั ของนักเรยี น ที่เป็นผลจากการวิจัยและพัฒนาจาก “กลุ่มทดลอง” ที่ใช้ในการวิจัย คือ ครู
และนักเรียนในโรงเรียนบ้านหนองแวงบวรวิทย์ อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น ซึ่งเป็น
โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สามารถจะ
นำไปเผยแพร่เพื่อใช้ให้เกิดประโยชน์ในกลุ่มประชากร (Population) ซึ่งเป็นเป้าหมายอ้างอิงในการ
นำผลการวิจัยไปเผยแพร่ เพื่อใช้ให้เกิดประโยชน์หลังการวิจัยและพัฒนา คือ ครูและนักเรียนใน
โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานทุกโรงทั่ว
ประเทศได้ ตามหลักการของการวิจัยและพัฒนาที่วิจัยและพัฒนานวัตกรรมใด ๆ ขึ้นมาแล้วนำ
นวัตกรรมนั้นไปทดลองใช้ในพื้นที่ทดลองแห่งใดแห่งหนึ่งที่มีคุณลักษณะเป็นตัวแทนของประชากร
เมื่อผลจากการทดลอง พบว่า นวัตกรรมนั้นมีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ที่กำหนด ก็แสดงว่า สามารถ
เผยแพร่เพือ่ การนำไปใช้ประโยชน์กับประชากรท่เี ปน็ กลุ่มอ้างอิงในการวจิ ัยได้ โดยเฉพาะอย่างย่ิงเม่ือ
เป็นโปรแกรมแบบออนไลน์ (Online Program) ที่พัฒนาขึ้นตามยุคสมัยดิจิทัล ไม่เป็นโปรแกรมแบบ
เอกสาร (Document-Based Program) แบบยุคสมัยการพิมพ์แบบดั้งเดิม จะยิ่งทวีความเป็น
ประโยชน์ต่อการนำนวัตกรรมที่พัฒนาขึ้นไปเผยแพร่เพื่อใช้ประโยชน์ของประชากรที่เป็นกลุ่มอ้างองิ
ในการวจิ ัยได้อยา่ งกวา้ งขวาง อย่างประหยดั อย่างมปี ระสทิ ธิภาพ และเกดิ ประสิทธิผลได้มากกว่า

จากวัตถุประสงค์ของการวิจัยที่มุ่งพัฒนาโปรแกรมอบรมด้วยตนเองแบบออนไลน์
โปรแกรมออนไลน์เพื่อเสริมพลังการเรียนรู้ของครูสู่การพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลของนักเรียน ที่
ประกอบด้วยโครงการ 2 โครงการ คือ โครงการพัฒนาเพื่อการเรียนรู้ของครู และโครงการครูนำผล

190

การเรียนรู่สู่การพฒั นาทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ัลให้กบั นักเรียน และได้กำหนดสมมติฐานการวิจัย ดังนี้ 1) ครู
มีผลการทดสอบหลังการพัฒนาเป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐาน 90/90 2) ครูมีผลการเรียนรู้หลังการ
พัฒนาสูงกว่าก่อนการพัฒนาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และ 3) นักเรียนมีผลการประเมินทักษะการรู้
ดิจิทลั หลังการพฒั นาสูงกว่าก่อนการพัฒนาอยา่ งมีนัยสำคญั ทางสถติ ิ

ผลจากการดำเนินการวิจัยตามที่กำหนดในบทที่ 3 และจากรายงานผลการวิจัยที่นำเสนอ
ในบทที่ 4 นี้ พบว่า ผลการวิจัยเป็นไปตามสมมติฐานการวิจัยที่กำหนดไว้ ดังนี้ 1) คู่มือที่พัฒนาข้ึน
สามารถใช้พัฒนาครูให้เกิดการเรียนรู้ตามเกณฑ์มาตรฐาน 90/90 โดยเมื่อพิจารณาจากเกณฑ์
มาตรฐาน 90 ตัวแรก คือ ร้อยละของคะแนนเฉลี่ยของการทดสอบหลังเรียน พบว่า มีคะแนนเฉลี่ย
เท่ากับ 33.9 คะแนนจากคะแนนเต็ม 36 คะแนน เมื่อคิดเป็นร้อยละแล้วได้ 94.17 ซึ่งมีค่าสูงกว่า
เกณฑ์ที่กำหนดไว้รอ้ ยละ 90 เมื่อพิจารณาจากเกณฑ์มาตรฐาน 90 ตัวหลัง คือ ร้อยละของจำนวนครู
ทีส่ ามารถทำแบบทดสอบได้ผา่ นทุกวัตถปุ ระสงค์การเรียนรู้จากจำนวนครูท้งั หมด 10 คน พบว่า มีครู
ร้อยละ 98.33 ที่สามารถทำแบบทดสอบได้ผ่านทุกวัตถุประสงค์การเรียนรู้ ซึ่งมีค่าที่สูงกว่าเกณฑ์ที่
กำหนดไว้รอ้ ยละ 90 2) คู่มือที่พัฒนาขึ้นสามารถใช้พฒั นาครใู ห้มีผลการเรียนรูห้ ลังการพัฒนาสูงกว่า
กอ่ นการพฒั นาอยา่ งมนี ัยสำคัญทางสถิตทิ ่รี ะดบั 0.05 และ 3) คู่มอื ท่พี ฒั นาขึ้นสามารถทำให้ครูนำผล
การเรยี นรสู้ ่กู ารพฒั นานักเรยี นทีม่ ผี ลการประเมินทักษะการรูด้ ิจิทลั ของนกั เรียนหลังการพัฒนาสูงกว่า
ก่อนการพัฒนาอยา่ งมีนัยสำคญั ทางสถิติระดับ 0.05

บทท่ี 5
โปรแกรมออนไลนเ์ พอ่ื เสรมิ พลังการเรยี นรู้ของครสู ู่การพัฒนาทักษะการรู้

ดจิ ิทลั ของนักเรยี น : นวัตกรรมจากการวจิ ัยและพัฒนา

จากวตั ถุประสงค์ของการวจิ ัยที่มุ่งพัฒนาโปรแกรมออนไลน์เพื่อเสริมพลังการเรียนรู้ของครู
สู่การพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลของนักเรียน ที่ประกอบด้วยโครงการ 2 โครงการ คือ โครงการพัฒนา
เพื่อการเรียนรู้ของครู และโครงการครูนำผลการเรียนรู่สู่การพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ให้กับนักเรียน
และได้กำหนดสมมติฐานการวิจัย ดังนี้ 1) ครูมีผลการทดสอบหลังการพัฒนาเป็นไปตามเกณฑ์
มาตรฐาน 90/90 2) ครูมผี ลการเรยี นรหู้ ลงั การพฒั นาสงู กว่าก่อนการพฒั นาอย่างมีนยั สำคัญทางสถิติ
และ 3) นักเรียนมีผลการประเมินทักษะการรู้ดิจิทัล หลังการพัฒนาสูงกว่าก่อนการพัฒนาอย่างมี
นัยสำคญั ทางสถิติ ซ่ึงผลจากการดำเนินการวจิ ยั ตามทีก่ ำหนดในบทที่ 3 และจากรายงานผลการวิจัยที่
นำเสนอในบทที่ 4 นี้ พบว่า ผลการวิจัยเป็นไปตามสมมติฐานการวิจัย ดังนี้ 1) คู่มือที่พัฒนาข้ึน
สามารถใช้พัฒนาครูให้เกิดการเรียนรู้ตามเกณฑ์มาตรฐาน 90/90 โดยเมื่อพิจารณาจากเกณฑ์
มาตรฐาน 90 ตัวแรก คือ ร้อยละของคะแนนเฉลี่ยของการทดสอบหลังเรียน พบว่า มีคะแนนเฉล่ีย
เท่ากับ 33.90 คะแนนจากคะแนนเต็ม 36 คะแนน เมื่อคิดเป็นร้อยละแล้วได้ 94.17 ซึ่งมีค่าสูงกว่า
เกณฑ์ท่ีกำหนดไวร้ ้อยละ 90 เม่อื พจิ ารณาจากเกณฑ์มาตรฐาน 90 ตัวหลงั คือ ร้อยละของจำนวนครู
ทีส่ ามารถทำแบบทดสอบได้ผ่านทุกวัตถุประสงค์การเรียนรจู้ ากจำนวนครูทั้งหมด 10 คน พบว่า มีครู
ร้อยละ 98.33 ที่สามารถทำแบบทดสอบได้ผ่านทุกวัตถุประสงค์การเรียนรู้ ซึ่งมีค่าที่สูงกว่าเกณฑ์ที่
กำหนดไว้ร้อยละ 90 2) คู่มือที่พัฒนาข้ึนสามารถใช้พัฒนาครูใหม้ ีผลการเรยี นรู้หลังการพฒั นาสูงกว่า
ก่อนการพัฒนาอยา่ งมีนยั สำคัญทางสถิตทิ ี่ระดับ 0.05 และ 3) คมู่ ือทพ่ี ฒั นาขน้ึ สามารถทำให้ครูนำผล
การเรียนรู้สู่การพัฒนานักเรียนที่มีผลการประเมินทักษะการรู้ดิจิทัล ของนักเรียนหลังการพัฒนาสูง
กวา่ กอ่ นการพัฒนาอย่างมีนยั สำคญั ทางสถติ ริ ะดับ 0.05

คู่มือที่พัฒนาขึ้นดังกล่าว รวมทั้งแบบประเมินตนเองถึงระดับการนำข้อเสนอทางเลือกเชงิ
วิชาการหรอื เชิงทฤษฎีไปใชใ้ นการพัฒนานักเรียนของครู แบบทดสอบผลการเรียนรู้ของครู และแบบ
ประเมนิ ทักษะการรู้ดจิ ทิ ลั ของนกั เรียน ผูว้ จิ ัยได้อพั โหลดไวใ้ นเวบ็ ไซต์แล้ว ดังน้ี

1) คมู่ ือ ดจู าก https://bit.ly/3xjtT5q
2) แบบประเมนิ ตนเองถึงระดับการนำข้อเสนอทางเลือกเชิงวิชาการหรือเชิงทฤษฎีไปใช้ใน
การพฒั นานักเรยี นของครู ดจู าก https://bit.ly/3b3tzfC
3) แบบทดสอบผลการเรียนรู้ของครู ดจู าก https://bit.ly/3w4yEho
4) แบบประเมินทักษะการรดู้ ิจิทลั ของนักเรียน ดูจาก https://bit.ly/3FhkKfS
อย่างไรก็ตาม ในบทที่ 5 นี้ ผูว้ ิจัยไดน้ ำเอาค่มู ือประกอบโครงการพัฒนาเพอื่ การเรียนรู้ของ
ครู และโครงการครนู ำผลการเรียนรู่สู่การพฒั นาทักษะการรดู้ จิ ิทัล ให้กับนักเรียนมาแสดงไว้ดว้ ย ดังนี้

192

193

คำนำ

โปรแกรมออนไลน์เพื่อเสริมพลังการเรียนรู้ของครูสู่การพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลของ
นกั เรียน นี้ เป็นนวตั กรรมทางการศึกษาที่พฒั นาข้นึ โดยกระบวนการวจิ ัยและพัฒนา (Research and
Development: R&D) ซึ่งมีจุดมุ่งหมายเพื่อนำไปใช้พัฒนาบุคลากรสู่การพัฒนาคุณภาพของงาน อัน
สืบเนื่องมาจากการกำหนดความคาดหวังใหม่ที่ท้าทายของหน่วยงาน หรือเกิดการเปลี่ยนแปลงใน
กระบวนทัศน์การทำงานจากเก่าสู่ใหม่ และในปัจจุบันมีหลักการ แนวคิด ทฤษฎีที่ถือเป็นนวัตกรรม
ใหม่ทางการศึกษาเกิดขึ้นมากมาย ที่คาดหวังว่าหากบุคลากรทางการศึกษามีความรู้ (Knowledge)
แล้วนำความรู้เหล่านี้สู่การปฏิบัติ (Action) ก็จะก่อให้เกิดพลัง (Power) ให้การปฏิบัติงานในหน้าที่
เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลยิ่งขึ้น ตามแนวคิด “Knowledge + Action = Power”
หรือตามคำกล่าวที่ว่า “Make Them Know What To Do, Then Encourage Them Do What
They Know” หรือ “Link To On-The-Job Application”

จากหลกั การของการวจิ ัยและพัฒนาดังกล่าว ทำใหไ้ ดโ้ ปรแกรมออนไลนเ์ พ่ือเสริมพลังการ
เรียนรู้ของครสู กู่ ารพฒั นาทกั ษะการรดู้ จิ ทิ ลั ของนักเรยี น ทปี่ ระกอบด้วยสองโครงการ คือ 1) โครงการ
พัฒนาความรู้แก่ครูผู้สอน และ 2) โครงการครูผู้สอนนำความรู้สู่การพัฒนานักเรียน ในส่วนของ
โครงการพัฒนาความรู้แก่ครูผู้สอน ประกอบด้วยหลักการ แนวคิด และทฤษฎีใน 6 ประเด็น คือ
1) นิยาม 2) ความสำคัญ 3) ลักษณะ 4) แนวทางการพัฒนา 5) ขั้นตอนการพัฒนา และ 6) การ
ประเมิน ซึ่งแต่ละประเด็น ได้นำมาสร้างเป็นคู่มือเพื่อการเรียนรู้ของครูที่เน้นการเรียนรู้ด้วยตนเอง
(Self-Learning) จำนวน 6 ชุด ที่คาดหวังให้ครูเกิดความรู้ความเข้าใจและนำไปเป็นแนวทางการ
พัฒนาให้แก่นักเรียนต่อไปตามโครงการครูผู้สอนนำความรู้สู่การพัฒนานักเรียน ซึ่งจะมีคู่มือเชิง
ปฏบิ ตั ิการประกอบดว้ ยอกี 1 ชุด

โปรแกรมออนไลน์เพื่อเสริมพลังการเรียนรู้ของครูสู่การพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลของ
นักเรียน ดังกล่าวข้างต้น พัฒนาขึ้นตามหลักการพัฒนาครูท่ีว่า “การพัฒนาครูเรื่องใด ๆ จะต้อง
คำนึงถึงความมีประโยชน์ต่อนักเรียนซ่ึงเป็นเป้าหมายสูงสดุ (Ultimate Goal) ของการศึกษาและการ
บริหารการศกึ ษา” และตามมาตรฐานการปฏิบัตงิ านท่คี รุ ุสภากำหนดว่า “ปฏิบัตกิ จิ กรรมโดยคำนึงถึง
ผลที่จะเกิดขึ้นกับการพัฒนาของบุคลากร ผู้เรียน และชุมชน มุ่งมั่นพัฒนาผู้ร่วมงานให้สามารถ
ปฏิบัติงานได้เต็มศักยภาพ พัฒนาและใช้นวัตกรรมการบริหารจนเกิดผลงานที่มีคุณภาพสูงขึ้นเป็น
ลำดบั และสร้างโอกาสในการพัฒนาได้ทุกสถานการณ์” ดงั นนั้ จงึ คาดหวังว่า หลงั จากท่านศึกษาเพื่อ
การเรียนรู้จากคู่มือแต่ละชุดแล้ว จะได้นำความรู้ไปพัฒนานักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพและ
ประสิทธผิ ลต่อไป

สขุ ฤทยั พรหมรับ

194

สารบัญ

1. คมู่ ือประกอบโครงการพัฒนาความรขู้ องครเู ก่ยี วกับการพัฒนาทกั ษะการรูด้ จิ ทิ ัล หนา้
1
1.1 คู่มอื ชุดท่ี 1 ทัศนะเกย่ี วกบั นิยามของทกั ษะการรู้ดิจิทลั มีองคป์ ระกอบ คือ
วตั ถปุ ระสงค์การเรียนรู้ คำชี้แจง ทัศนะเกีย่ วกับนิยาม แบบประเมินตนเอง 4
และเอกสารอ้างองิ ……………………………………………………………………………...........
13
1.2 คู่มือชุดที่ 2 ทัศนะเกยี่ วกบั ความสำคัญของทักษะการรู้ดิจทิ ลั มอี งค์ประกอบ
คอื วัตถุประสงค์การเรยี นรู้ คำช้ีแจง ทศั นะเกย่ี วกับความสำคญั แบบประเมิน 22
ตนเอง และเอกสารอา้ งอิง…………………………………………………………………………..
30
1.3 คู่มือชุดที่ 3 ทัศนะเกย่ี วกบั ลกั ษณะที่แสดงถึงทกั ษะการรู้ดจิ ิทลั มอี งค์ประกอบ
คือ วัตถปุ ระสงค์การเรยี นรู้ คำช้ีแจง ทัศนะเกีย่ วกบั ลักษณะ แบบประเมิน 41
ตนเอง และเอกสารอ้างองิ …………………………………………………………………………..
49
1.4 ค่มู อื ชุดท่ี 4 ทัศนะเก่ยี วกับแนวทางการพฒั นา ทักษะการรูด้ จิ ิทัล 69
มีองคป์ ระกอบ คือ วตั ถปุ ระสงคก์ ารเรยี นรู้ คำชแ้ี จง ทัศนะเก่ยี วกบั 70
แนวทางการพฒั นา แบบประเมนิ ตนเอง และเอกสารอ้างอิง………………............... 71

1.5 คู่มือชดุ ท่ี 5 ทัศนะเกย่ี วกับขั้นตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล มอี งค์ประกอบ
คอื วตั ถุประสงค์การเรยี นรู้ คำชแ้ี จง ทศั นะเก่ยี วกับขัน้ ตอนการพฒั นา
แบบประเมนิ ตนเอง และเอกสารอ้างอิง………………………………………………......…..

1.6 คมู่ ือชุดที่ 6 ทัศนะเก่ียวกับการประเมนิ ทักษะการรู้ดิจิทลั มีองคป์ ระกอบ คือ
วตั ถปุ ระสงค์การเรยี นรู้ คำชแี้ จง ทัศนะเกย่ี วกับการประเมินผล แบบประเมิน
ตนเอง และเอกสารอา้ งองิ …………………………………………………………………….…….

2. คู่มอื ประกอบโครงการครูนำความรสู้ ่กู ารเสรมิ สรา้ งทักษะการรดู้ จิ ิทัลให้กับนกั เรียน….

2.1 คู่มือเพ่อื การปฏิบตั กิ ารในการพฒั นาทกั ษะการรดู้ จิ ิทัลของนักเรยี น มี
องคป์ ระกอบ คือ วตั ถุประสงคเ์ พื่อการปฏบิ ตั ิ และแนวปฏบิ ตั ิ……………………...…

2.2 ทบทวนความร้คู วามเขา้ ใจจากโครงการพัฒนาครูผู้สอน เพ่อื พัฒนาทักษะดจิ ิทัล
แก่นกั เรียน………………………………………………………………………………………………..

195

196

ค่มู ือชดุ ท่ี 1
ทัศนะเก่ียวกับนยิ ามของทกั ษะการรู้ดิจิทัล

นางสาวสขุ ฤทยั พรหมรับ

ดษุ ฎีบณั ฑติ สาขาวิชาการบรหิ ารการศกึ ษา
มหาวทิ ยาลัยมหามกุฏราชวทิ ยาลยั วิทยาเขตอสี าน

ปี พ.ศ. 2564

197

5.1 คู่มือชุดท่ี 1

ทัศนะเกีย่ วกับนิยามของทักษะการรูด้ ิจิทลั

วตั ถปุ ระสงค์การเรียนรู้
หลังจากการศึกษาคู่มือชุดนีแ้ ลว้ ทา่ นมพี ฒั นาการดา้ นพุทธิพิสัย (Cognitive Domain) ซึ่ง

เป็นจุดมุ่งหมายทางการศึกษาที่เกี่ยวข้องกับสมรรถภาพทางสมองหรือสติปัญญาตามแนวคิดของ
Benjamin S. Bloom โดยจําแนกพฤติกรรมในขอบเขตนี้ออกเป็น 6 ระดับ เรียงจากพฤติกรรมท่ี
สลับซับซ้อนน้อยไปหามาก หรือจากทักษะการคิดขั้นต่ำกว่าไปหาทักษะการคิดขั้นสูงกว่า ดังนี้ คื อ
ความจำ (Remembering) ความเขา้ ใจ (Understanding) การประยกุ ตใ์ ช้ (Applying) การวิเคราะห์
(Analyzing) การประเมิน (Evaluating) และการสรา้ งสรรค์ (Creating) ดังนี้

1) บอกคณุ สมบตั ิ จับคู่ เขยี นลำดบั อธบิ าย บรรยาย ขดี เสน้ ใต้ จำแนก หรือระบนุ ิยามของ
ทักษะการรดู้ ิจิทัลได้

2) แปลความหมาย อธิบาย ขยายความ สรุปความ ยกตัวอย่าง บอกความแตกต่าง หรือ
เรยี บเรยี งนยิ ามของทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ัลได้

3) แก้ปัญหา สาธิต ทำนาย เชื่อมโยง ความสัมพันธ์ เปลี่ยนแปลง คำนวณ หรือปรับปรุง
นิยามของทกั ษะการรูด้ ิจิทลั ได้

4) แยกแยะ จัดประเภท จำแนกให้เหน็ ความแตกตา่ ง หรือบอกเหตุผลนยิ ามของทกั ษะการ
รู้ดจิ ิทลั ได้

5) วัดผล เปรียบเทียบ ตีค่า ลงความเหน็ วจิ ารณ์นิยามของทักษะการรูด้ จิ ทิ ัลได้
6) รวบรวม ออกแบบ จัดระเบียบ สร้าง ประดิษฐ์ หรือวางหลักการนิยามของทักษะการรู้
ดิจิทลั ได้
โดยมีทศั นะเกี่ยวกับนิยาม.ของทกั ษะการรดู้ จิ ทิ ัลของแหลง่ อา้ งองิ ทางวชิ าการตา่ ง ๆ ดังน้ี
1) นยิ ามของ ทักษะการรูด้ ิจิทลั ตามทศั นะของ Loveless
2) นิยามของ ทักษะการรู้ดิจิทลั ตามทศั นะของ Lynch
3) นยิ ามของ ทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Western Sydney University
4) นยิ ามของ ทักษะการรู้ดิจิทลั ตามทัศนะของ Wikipedia
5) นิยามของ ทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทศั นะของ Heitin
6) นยิ ามของ ทักษะการรู้ดจิ ิทัล ตามทศั นะของ Common Sense Media
7) นิยามของ ทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Renaissance
8) นิยามของ ทักษะการรดู้ ิจิทลั ตามทัศนะของ Heick
คำชแี้ จง
1) โปรดศึกษาเนือ้ หาเกี่ยวกับนิยามของทักษะการรู้ดิจิทัลจากทศั นะทีน่ ำมากล่าวถงึ แต่ละ
ทัศนะ โดยแต่ละทัศนะท่านจะต้องทำความเข้าใจที่สามารถอธิบายกับตัวเองได้ว่า เขาให้นิยามว่า
อย่างไร
2) หลังจากการศึกษาเนื้อหาแต่ละทัศนะ โปรดทบทวนความรู้ความเข้าใจของท่านอีกคร้ัง
จากแบบประเมนิ ผลตนเองในตอนทา้ ยของคมู่ ือ

198

3) เนื้อหาเกี่ยวกับนิยามของทักษะการรู้ดิจิทัล จากทัศนะที่นำมากล่าวถึงแต่ละทัศนะมีแหล่ง
อ้างอิงตามที่แสดงไว้ในตอนท้ายหลังของแบบประเมินผลตนเอง หากท่านต้องการศึกษารายละเอียดของ
ทัศนะเหล่านั้น ซึ่งต้นฉบับเป็นบทความภาษาอังกฤษ ท่านสามารถจะสืบค้นต่อได้จากเว็บไซต์ที่ระบุไว้ใน
แหล่งอ้างองิ นัน้ ๆ
ทัศนะเก่ียวกับนยิ ามของทกั ษะการร้ดู จิ ทิ ลั

Loveless กล่าวถงึ ทกั ษะการรู้ดิจิทัลว่าเป็นความก้าวหน้าอยา่ งไม่น่าเชื่อของเทคโนโลยีได้
เปลี่ยนแปลงวธิ ีการส่ือสาร การโต้ตอบ และการทำงานของประชากร และไมใ่ ชเ่ ท่านี้ เทคโนโลยียังได้
เปลี่ยนแปลงวิธีการเรียนรู้ในเยาวชน การรู้ดิจิทัล (Digital Literacy) หรือที่รู้จักในอีกแบบหนึ่งก็คือ
การเรียนการสอนผ่านระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์ และ E-Learning ซึ่งเป็นการเรียนรู้จากการ
ถ่ายทอดเน้อื หาผา่ นทางสอ่ื อเิ ล็กทรอนิกสซ์ ึ่งมีศกั ยภาพในการปรบั ปรุงการเรยี นรใู้ นระยะยาว

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจว่าทา่ นเขา้ ใจนิยามของทักษะการรูด้ ิจิทลั ตามทัศนะ
ของ Loveless ว่าอยา่ งไร ?
……………………………………………………………………………………………......................................
.............................................................................................................................................................
...........................................................................................................................................................
Lynch ซึ่งเป็นนักเขียนนักกิจกรรมและคณบดีคณะครุศาสตร์การศึกษาจิตวิทยาและวิทยา
การศึกษาและรองศาสตราจารย์ด้านการศึกษาที่ Virginia Union University เมืองริชมอนด์ รัฐ
เวอร์จิเนยี กล่าวว่าการรู้เรียนดจิ ิทลั ตามคำจำกัดความนี้ จะครอบคลุมทักษะที่หลากหลาย ทั้งหมดน้ี
จำเป็นต่อความก้าวหน้าในโลกดิจิทัลที่เพิ่มมากขึ้น เมื่อสื่อสิ่งพิมพ์เริ่มหายไป ทำให้การเข้าถึงข้อมูล
ทางออนไลน์มีความสำคัญมากขึ้นเรื่อย ๆ ซึ่งนักเรียนที่ขาดทักษะความรู้ด้านดิจิทัลอาจพบว่าตัวเอง
เสียเปรียบเท่า ๆ กับผู้ที่ไม่สามารถอ่านออก เขียนได้ หนึ่งในองค์ประกอบที่สำคัญที่สุดของการรู้
ดจิ ิทัล (Digital Literacy) นั้น ไมใ่ ชแ่ ค่การหา แต่ยังรวมถงึ การประมวลผลดว้ ย นักวชิ าการศึกษาควร
สอนนักเรียนเกี่ยวกับวิธีการหาข้อมูลที่ถูกต้องบนอินเทอร์เน็ต โดยที่การแยกข้อมูลที่เป็นเท็จ และ
ค้นหาแหล่งที่เช่ือถือนั้น ได้เป็นส่วนสำคัญของการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy) ซึ่งจะเป็นทักษะการใช้
ชวี ิตทส่ี ำคัญ ในศตวรรษที่ 21
โปรดทบทวนตวั เอง แล้วตอบในใจวา่ ท่านเข้าใจนิยามของทักษะการรดู้ ิจทิ ัล ตามทัศนะของ
Lynch ว่าอย่างไร ?
…………………………………………………………………………………………...................................................
.......................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................

Western Sydney University กล่าวถึงทักษะการรู้ดิจิทัลว่า การที่เรามีความสามารถที่จะ
ดำรงชีวติ เรยี นรู้ และทำงานในสงั คมที่มีการส่อื สารทเ่ี พมิ่ มากขนึ้ และเข้าถงึ ระบบขอ้ มลู ผ่านระบบเทคโนโลยี
ดิจทิ ัล เช่น อนิ เทอร์เนต็ สงั คมออนไลน์ และโทรศัพท์มอื ถือ เพอ่ื ทจี่ ะใชใ้ นการเขา้ ถงึ การบรหิ าร การจัดการ
และการสร้างข้อมูลที่ถูกต้องและสามารถยืนยันข้อมูลนั้นได้ ในระบบดิจิทลั เราจะต้องรักษาความเป็นตัวตน
และคุณภาพชวี ิตของเราไว้ เพราะระบบดจิ ิทลั เปลย่ี นแปลงได้อยา่ งตอ่ เนื่องและรวดเรว็

199

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าทา่ นเขา้ ใจนิยามของทักษะการรู้ดิจทิ ลั ตามทัศนะ
ของ Western Sydney University วา่ อย่างไร ?
…………………………………………………………………………………………….........................................
.................................................................................................................................................................
.................................................................................................................................................................
Wikipedia ซึ่งเป็นเว็บไซต์สารานุกรม กล่าวถึงทักษะการรู้ดิจิทัลว่าเป็นการแบ่งปันฝึกฝน
วัฒนธรรมของการเข้าและถอดรหสั ในโลกออนไลน์ผ่านหลากหลายวิธีการ หรือการโยกย้ายขอ้ มูลด้วยการใช้
ขอ้ มูลทไ่ี ดบ้ ันทกึ และเกบ็ ไวแ้ ล้วแบบระบบดจิ ิทัล ได้ประกาศเกยี รติคณุ ครงั้ แรกในปี 1997 โดย Paul Gilster
ซึ่งก่อสร้างบนการขยายตัวของการวจิ ัย การเรียนรู้ในมานุษยวิทยา เช่นเดียวกับ แนวความคิดของการเรียนรู้
ทางทัศนะ ทางคอมพิวเตอร์ และทางข้อมูล เพื่อที่จะใช้ในการดัดแปลงความรู้เพื่อกำหนดหนทางการใช้ และ
เจาะจงขอบเขตของการเรียนรู้

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจว่าท่านเข้าใจนยิ ามของทักษะการรูด้ ิจทิ ัล ตาม
ทัศนะของ Wikipedia วา่ อยา่ งไร ?
……………………………………………………………………………………………...............................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Heitin ซึ่งเป็นบรรณาธิการที่ Education Week ที่ดูแลการสอนและการเรียนรู้ กล่าวว่า การอ่าน
และการเขียนยงั เปน็ จุดหัวใจสำคญั ของการรู้ดจิ ิทัล (Digital Literacy) แต่การเกดิ ส่ิงใหม่ ๆ และจากที่เราเคย
ใชเ้ ทคโนโลยเี พอื่ รบั และสื่อสารข้อมูล ทำใหก้ ารรู้ดจิ ทิ ลั (Digital Literacy) ขยายความสามารถในวงกว้างมาก
ขนึ้ ไปอีก ไมว่ ่าจะเปน็ จาก Kindle ถึงการประเมินความถูกต้องของเว็บไซตห์ รือการสร้างและแบ่งปันในวีดีโอ
YouTube จะเนน้ ตคี วามหมายในด้านความสามารถเฉพาะเจาะจงระหวา่ งเทคโนโลยแี ละการเรียนรู้

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจว่าทา่ นเขา้ ใจนยิ ามของทักษะการรู้ดิจิทลั ตาม
ทศั นะ ของ Heitin ว่าอยา่ งไร ?
……………………………………………………………………………………………..................................
..........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
Common Sense Media กล่าวถึงทักษะการรู้ดิจิทัลว่าเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้เท่าทันส่ือ
(Media Literacy) ทั้งสองอย่างนี้ คือการรวบรวมข้อมูลการเรียนรู้ ซึ่งสามารถหาข้อมูลอย่างมีประสิทธิภาพ
ได้ในลักษณะเฉพาะตัว ประมวลผลและใช้ข้อมูลนี้ การใช้การเรียนรู้ดิจิทัลนั้นเน้นเฉพาะเจาะจงถึงสื่อจาก
อินเทอร์เน็ต โทรศัพท์มือถือ Video Game และ แหล่งอื่น ๆ ที่ไม่ใช่แบบดั้งเดมิ การเรียนรู้เท่าทันสื่อนัน้ ได้
รวมไปถึง ความสามารถที่จะแยกแยะสื่อ ข้อความของสื่อ และการรับผิดชอบในการสร้างสื่อ แต่การรู้แบบ
ดิจิทัล (Digital Literacy) นั้นจะต้องรวบรวมความรู้ทั้งหลักปฏิบัติที่จำเป็นต้องรู้เป็นพื้นฐาน และหลักการ
ทางจริยธรรม

200

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจวา่ ท่านเข้าใจนยิ ามของทกั ษะการรู้ดจิ ิทัล ตามทศั นะ
ของ Common Sense Media ว่าอย่างไร ?
……………………………………………………………………………………………......................................
.............................................................................................................................................................
..........................................................................................................................
Renaissance ซ่งึ เปน็ เวบ็ ไซต์เกี่ยวกับการศกึ ษาและดา้ นธุรกจิ เทคโนโลยี ดำเนนิ การโดยเอกชนโดย
Francisco Partners บริษัทหลักทรัพย์เอกชนชั้นนำระดับโลกซึ่งเชี่ยวชาญด้านการลงทุนในธุรกิจเทคโนโลยี
และบริการที่เปิดใช้งานเทคโนโลยี ได้กล่าวว่า ผู้นำโรงเรียน ผู้ชำนาญการเกี่ยวกับสื่อและนักวิชาการศึกษา
กำลังให้ความสำคัญกับประโยชน์ของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy Skills) ในโรงเรียนมากขึ้นเรื่อย ๆ
ในโรงเรียนเพราะทุกวันนี้นักเรียนมองว่าอินเตอร์เน็ต คือกุญแจสำคัญในการค้นหาข้อมูล นักเรียนที่เรียนรู้
ด้านดจิ ทิ ัลจะรูจ้ กั การคน้ หาและบรโิ ภคเน้อื หา การสรา้ ง การส่อื สารและแบ่งปนั เนือ้ หานั้น ๆ

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจว่าท่านเข้าใจนยิ ามของทกั ษะการร้ดู ิจทิ ัล ตามทศั นะ
ของ Renaissance วา่ อย่างไร ?
……………………………………………………………………………………………...............................
................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................

Heick ได้กลา่ วถงึ การรูด้ จิ ทิ ัล (Digital Literacy) วา่ เมอื่ คิดถงึ การรดู้ ิจิทลั ปกติจะคิดถึงการค้นหา
วจิ ยั ประเมนิ ผล และใหเ้ ครดติ แหลง่ ที่มาอย่างเหมาะสม คำวา่ “วิจัย” มีความหมายแอบแฝงอยใู่ นตัวของมัน
เหมือนกบั แหล่งทมี่ าและรปู แบบของส่ือท่ีมีปริมาณท่ีแทจ้ ริงในอนิ เตอรเ์ น็ตซ่ึงทำใหโ้ ดดเด่น นำไอเดียของคำ
ว่า ทักษะการเรียนรู้ (Learning Skills) มาเป็นตัวอย่าง ทักษะการเรียนรู้สามารถปรับปรุงให้เข้ากันกับ
ความคิด น่นั ก็หมายความวา่ ไมใ่ ช่เฉพาะแค่อ่าน แต่เป็นการมอง การสงั เกต การเขียน การสรา้ ง การออกแบบ
แต่ละอย่างคือ ทักษะการเรียนรู้และแต่ละอย่างมีความเหมาะสมอย่างสอดคล้อง การรู้ดิจิทัล (Digital
Literacy) คือ ความสามารถที่จะอธิบายและออกแบบการสอื่ สารทีเ่ หมาะสมผ่านรปู แบบความเคลื่อนไหวของ
ดจิ ิทลั (Digital literacy is the Ability to Interpret and Design Nuanced Communication Across Fluid
Digital Forms)

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจวา่ ท่านเขา้ ใจนิยามของทักษะการรู้ดจิ ิทัล ตามทัศนะ
ของ Heick ว่าอย่างไร ?
……………………………………………………………………………………………......................................
.............................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................
แบบประเมินตนเอง
โปรดทบทวนความรู้ความเข้าใจของท่านอกี ครั้งจากแบบประเมินผลตนเองนี้
1) ทา่ นเข้าใจนิยามของทักษะการรดู้ จิ ิทลั ตามทัศนะของ Loveless ชดั เจนดแี ลว้ หรอื ไม่

201

[ ] ชดั เจนดีแล้ว [ ] ยงั ไมช่ ดั เจนดีพอ
หากยังไมช่ ดั เจนดีพอ โปรดกลับไปศกึ ษาใหม่อีกคร้ัง แลว้ ตอบคำถามในใจวา่ Loveless กล่าวถึง
นยิ ามของทักษะการรดู้ ิจทิ ลั ว่าอย่างไร?
2) ท่านเข้าใจนิยามของทักษะการรู้ดิจิทลั ตามทศั นะของ Lynch ชัดเจนดแี ลว้ หรอื ไม่

[ ] ชดั เจนดีแล้ว [ ] ยงั ไมช่ ดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Lynch กล่าวถึง
นิยามของทักษะการรู้ดจิ ทิ ลั วา่ อย่างไร?
1) ท่านเข้าใจนิยามของทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Western Sydney University ชัดเจนดี
แล้วหรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดแี ล้ว [ ] ยงั ไมช่ ดั เจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศกึ ษาใหมอ่ ีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Western Sydney
University กลา่ วถงึ นิยามของทักษะการรูด้ ิจิทลั วา่ อย่างไร?
2) ท่านเข้าใจนยิ ามของทกั ษะการรดู้ ิจิทัล ตามทศั นะของ Wikipedia ชดั เจนดีแล้วหรือไม่
[ ] ชัดเจนดีแล้ว [ ] ยงั ไม่ชัดเจนดพี อ
หากยงั ไม่ชัดเจนดพี อ โปรดกลบั ไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แลว้ ตอบคำถามในใจวา่ Wikipedia กลา่ วถงึ
นิยามของทกั ษะการร้ดู ิจทิ ัล ว่าอยา่ งไร?
3) ทา่ นเข้าใจนิยามของทักษะการรดู้ จิ ทิ ัล ตามทศั นะของ Heitin ชดั เจนดแี ล้วหรือไม่
[ ] ชดั เจนดแี ล้ว [ ] ยังไมช่ ัดเจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Heitin กล่าวถึง
นิยามของทกั ษะการร้ดู จิ ิทลั ว่าอยา่ งไร?
4) ท่านเข้าใจนิยามของทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ัล ตามทัศนะของ Common Sense Media ชัดเจนดแี ลว้
หรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดแี ลว้ [ ] ยงั ไมช่ ัดเจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลบั ไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Common Sense
Media กลา่ วถงึ นิยามของทกั ษะการรดู้ จิ ทิ ลั ว่าอย่างไร
5) ท่านเข้าใจนิยามของทกั ษะการรูด้ ิจิทัล ตามทัศนะของ Renaissance ชดั เจนดีแล้วหรือไม่
[ ] ชดั เจนดีแลว้ [ ] ยงั ไม่ชัดเจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Renaissance
กลา่ วถึงนิยามของทักษะการร้ดู ิจิทลั ว่าอยา่ งไร
6) ท่านเขา้ ใจนิยามของทกั ษะการรดู้ จิ ทิ ัล ตามทัศนะของ Heick ชัดเจนดีแลว้ หรือไม่
[ ] ชดั เจนดแี ลว้ [ ] ยังไม่ชดั เจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Heick กล่าวถึง
นิยามของทักษะการรู้ดิจิทลั ว่าอย่างไร
หมายเหตุ
หากต้องการศึกษารายละเอียดของแต่ละทัศนะจากต้นฉบับท่ีเป็นภาษาอังกฤษ โปรด “Ctrl &
Click” เว็บไซตข์ องแต่ละแหล่งได้ ดังนี้

202

1. Loveless : https://bit.ly/2C2A0x4
2. Lynch : https://bit.ly/2HXFUpd
3. Western Sydney University : https://bit.ly/2KD94X7
4. Wikipedia : https://bit.ly/2c68dBO
5. Heitin : https://bit.ly/2o1TH0T
6. Common Sense Media : https://bit.ly/2qYv4DQ
7. Renaissance : https://bit.ly/2O6VVMC
8. Heick : https://bit.ly/2MSXsFr

เอกสารอา้ งองิ
Common Sense Media. (n.d.). What is digital literacy?. Retrieved June 18, 2019,

Available from https://bit.ly/2qYv4DQ
Heick, T. (2015). The definition of digital literacy. Retrieved Jun 18, 2019, Available

from https://bit.ly/2MSXsFr
Heitin, L. (2016). What is digital literacy?. Retrieved Jun 18, 2019, Available from

https://bit.ly/2o1TH0T
Loveless, B. (2019). The importance of digital literacy in K-12. Retrieved June 18,

2019, Available from https://bit.ly/2C2A0x4
Lynch, M. (2017). What is digital literacy?. Retrieved June 18, 2019, Available from

https://bit.ly/2HXFUpd
Renaissance.com (n.d.). What is digital literacy and why does it matter?. Retrieved

June 18, 2019, Available from https://bit.ly/2O6VVMC
Western Sydney University. (2018). What is digital literacy?. Retrieved June 18, 2019,

Available from https://bit.ly/2KD94X7
Wikipedia. (2018). Digital literacy. Retrieved June 18, 2019, Available from

https://bit.ly/2c68dBO

203

คู่มือชดุ ท่ี 2
ทัศนะเก่ียวกับความสำคัญของทกั ษะการรดู้ จิ ิทัล

นางสาวสขุ ฤทยั พรหมรบั

ดษุ ฎีบณั ฑิตสาขาวิชาการบริหารการศกึ ษา
มหาวทิ ยาลยั มหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน

ปี พ.ศ. 2564

204

5.2 คู่มือชุดที่ 2

ทัศนะเก่ียวกบั ความสำคัญของทกั ษะการรู้ดิจทิ ลั

วตั ถปุ ระสงค์การเรยี นรู้
หลงั จากการศึกษาคู่มอื ชุดน้แี ลว้ ท่านมพี ัฒนาการด้านพทุ ธิพสิ ัย (Cognitive Domain) ซึ่งเป็น

จุดมุ่งหมายทางการศึกษาที่เกี่ยวข้องกับสมรรถภาพทางสมองหรือสติปัญญาตามแนวคิดของ
Benjamin S. Bloom โดยจําแนกพฤติกรรมในขอบเขตนี้ออกเป็น 6 ระดับ เรียงจากพฤติกรรมท่ี
สลับซับซ้อนน้อยไปหามาก หรือจากทักษะการคิดขั้นต่ำกว่าไปหาทักษะการคิดขั้นสูงกว่า ดังนี้ คื อ
ความจำ (Remembering) ความเข้าใจ (Understanding) การประยกุ ตใ์ ช้ (Applying) การวิเคราะห์
(Analyzing) การประเมนิ (Evaluating) และการสรา้ งสรรค์ (Creating) ดงั น้ี

1) บอกคุณสมบัติ จับคู่ เขียนลำดบั อธิบาย บรรยาย ขดี เสน้ ใต้ จำแนก หรอื ระบุความสำคัญ
ของทักษะการรู้ดิจิทัลได้

2) แปลความหมาย อธิบาย ขยายความ สรุปความ ยกตวั อยา่ ง บอกความแตกตา่ ง หรือเรียบ
เรียงความสำคัญของทกั ษะการรู้ดิจิทลั ได้

3) แก้ปัญหา สาธิต ทำนาย เชื่อมโยง ความสัมพันธ์ เปลี่ยนแปลง คำนวณ หรือปรับปรุง
ความสำคญั ของทักษะการรดู้ จิ ทิ ัลได้

4) แยกแยะ จัดประเภท จำแนกให้เห็นความแตกตา่ ง หรือบอกเหตุผลความสำคญั ของทกั ษะ
การร้ดู ิจิทัลได้

5) วดั ผล เปรียบเทยี บ ตคี า่ ลงความเหน็ วิจารณ์ความสำคญั ของทกั ษะการรูด้ ิจทิ ัลได้
6) รวบรวม ออกแบบ จัดระเบียบ สรา้ ง ประดษิ ฐ์ หรือวางหลกั การความสำคญั ของทกั ษะการ

รดู้ จิ ทิ ลั ได้
โดยมีทัศนะเกี่ยวกับความสำคัญของทกั ษะการรู้ดจิ ิทลั ของแหลง่ อา้ งองิ ทางวชิ าการตา่ ง ๆ ดังนี้
1) ความสำคญั ของ ทักษะการรู้ดจิ ทิ ัล ตามทศั นะของ Speed Matters
2) ความสำคญั ของ ทักษะการรู้ดิจทิ ลั ตามทศั นะของ Living Medicareful
3) ความสำคญั ของ ทักษะการรูด้ ิจิทลั ตามทศั นะของ Teach Your Kids Code
4) ความสำคญั ของ ทักษะการรดู้ จิ ทิ ัล ตามทศั นะของ Purposeful Technology Weebly
5) ความสำคัญของ ทักษะการรู้ดจิ ทิ ลั ตามทศั นะของ Gov Connection
6) ความสำคญั ของ ทักษะการรดู้ ิจิทลั ตามทศั นะของ National Library
7) ความสำคญั ของ ทกั ษะการร้ดู ิจทิ ัล ตามทศั นะของ Levy

คำช้ีแจง
1) โปรดศึกษาเนื้อหาเกยี่ วกับความสำคัญของทักษะการรู้ดจิ ิทลั จากทัศนะท่ีนำมากล่าวถึงแต่
ละทัศนะ โดยแต่ละทัศนะท่านจะต้องทำความเข้าใจที่สามารถอธิบายกับตัวเองได้ว่า เขา
กลา่ วถึงความสำคญั ว่าอยา่ งไร
2) หลงั จากการศึกษาเนอื้ หาแต่ละทัศนะแลว้ โปรดทบทวนความรคู้ วามเขา้ ใจของท่านอีกครั้ง
จากแบบประเมนิ ผลตนเองในตอนทา้ ยของคมู่ ือ

205

3) เนื้อหาเกี่ยวกับความสำคัญของทักษะการรู้ดิจิทัลจากทัศนะที่นำมากล่าวถึงแตล่ ะทัศนะมี
แหล่งอ้างอิงตามท่ีแสดงไวใ้ นตอนทา้ ยหลังแบบประเมินผลตนเอง หากท่านต้องการศึกษา
รายละเอียดของทัศนะเหล่านั้น ซึ่งต้นฉบับเป็นบทความภาษาอังกฤษ ท่านสามารถจะ
สืบค้นต่อไดจ้ ากเวบ็ ไซตท์ ร่ี ะบุไวใ้ นแหลง่ อา้ งอิงนน้ั ๆ

ทศั นะเกีย่ วกับความสำคัญของทกั ษะการรดู้ ิจทิ ัล
Speed Matters กล่าวถึงความสำคญั ของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy Skills) ว่า

เมื่อมกี ารให้บริการออนไลน์มากขนึ้ แรงงานท่มี ีความหลากหลายทางดิจิทัลมีข้อได้เปรียบที่เพ่ิมขึ้นใน
หลาย ๆ ด้าน ตั้งแต่เทคโนโลยีสารสนเทศ (IT) ไปจนถึงอุตสาหกรรมบริการ ทักษะดิจิทัลนำไปใช้กับ
และถ่ายโอนในหลาย ๆ อาชีพ และยังช่วยเพิ่มความสามารถของคนงานในการสมัครงาน คนที่มี
ความรู้ด้านดิจิทัลจะประหยัดเวลาและเงิน ด้วยการชำระค่าใช้จ่าย การสมัครงาน การทำภาษี และ
การธนาคารผ่านระบบออนไลน์เปน็ ตน้

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจวา่ ท่านเขา้ ใจความสำคัญของทักษะการรู้
ดิจทิ ัล ตามทัศนะของ Speed Matters ว่าอย่างไร?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
Living Medicareful กล่าวถึงความสำคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy Skills)
ว่า ในคำจำกัดความทางเทคนิคจาก Cornell มีปัจจัยหนึ่งที่เรายังไม่ได้กล่าวถึง “การประมวลผล”
ในขณะทีป่ ระโยชน์ของผู้อ่นื (คน้ หาแบง่ ปนั และสร้าง) มีความชดั เจนในตัวเอง ซ่งึ การประมวลผลอาจ
เป็นทักษะที่สำคัญที่สุดที่สามารถปลูกฝังจากการเรียนรู้ทางดิจิทัล เพราะมันสอนวิธีท่ีควรใช้บางส่ิง
บางอย่างได้

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าทา่ นเข้าใจความสำคัญของทกั ษะการรู้
ดจิ ทิ ลั ตามทศั นะของ Living Medicareful ว่าอย่างไร?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
Teach Your Kids Code กล่าวถึงความสำคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy
Skills) ว่า ด้วยความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ตอนนี้เราอยู่ในโลกที่เต็มไปด้วย
คอมพิวเตอร์ และอุปกรณ์ต่าง ๆ การใช้เทคโนโลยีในชีวิตประจำวันของเราเน้นความสำคัญของการรู้
ดิจิทัล (Digital Literacy) ไม่เพียงแต่สำหรับผู้ใหญ่ แต่ยังรวมถึงเด็ก ๆ ด้วย โลกดิจิทัลมีประโยชน์
และประโยชน์มากมายมหาศาลสำหรับทุกคน อย่างไรก็ตามหากไม่มีการใช้งานและเข้าใจเทคโนโลยี
อยา่ งเหมาะสม โลกดจิ ทิ ลั สามารถครอบงำและเปน็ อันตรายได้

206

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจวา่ ท่านเขา้ ใจความสำคัญของทกั ษะการรู้
ดจิ ทิ ลั ตามทศั นะของ Teach Your Kids Code ว่าอย่างไร?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………

Purposeful Technology Weebly กล่าวถึงความสำคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital
Literacy Skills) ว่า การร้ดู ิจทิ ลั เปน็ องคป์ ระกอบหนง่ึ ของผูใ้ ช้ดิจทิ ลั ทักษะการรูห้ นงั สือมคี วามสำคัญ
เสมอ ในศตวรรษที่ผ่านมาผู้คนสื่อสารผ่านตัวอักษร จดหมายเหล่านี้กลายเป็นข้อความโทรเลขในไม่
ชา้ จากนน้ั เรากา้ วเข้าสโู่ ทรศัพท์อนิ เทอร์เน็ตแลว้ ส่งข้อความทางโทรศัพท์ ในการรู้หนังสือแบบดิจิทัล
และตอนนี้เราอาจมีโอกาส และเทคโนโลยีที่จะช่วยเราในโครงการการสร้าง การเขียนและพัฒนา
ตนเองในฐานะผ้สู รา้ งวัฒนธรรมของเราเอง

โปรดทบทวนตวั เอง แล้วตอบในใจว่าทา่ นเขา้ ใจความสำคัญของทักษะการรู้
ดิจทิ ัล ตามทศั นะของ Purposeful Technology Weebly ว่าอย่างไร?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
Gov Connection กล่าวถึง 5 ประโยชน์ของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy Skills)
ว่าเม่ือส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์และสอนทักษะดิจิทลั ให้กับนักเรียนทุกคนในทุกวิชาเอกนักเรียนจะ
ได้เรียนรู้วิธีคิดวิเคราะห์แก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์และแสดงความคิดเห็นด้วยวิธีการที่น่าสนใจ ด้วย
ทักษะเหล่านี้นักเรียนจะประสบความสำเร็จทั้งในโรงเรียนและในอาชีพของพวกเขาตอ่ ไปนี้เปน็ 5 สิ่ง
ท่ีตอ้ งรเู้ ก่ียวกับการรู้ดิจิทลั และประโยชน์ทจี่ ะได้รบั จากนักเรียนและโรงเรยี น
1.การรู้ดิจิทัลช่วยเพิ่มความผูกพันของนักเรียน (Digital Literacy Boosts Student
Engagement) เมื่อนักเรียนใช้เครื่องมือสร้างเนื้อหาที่มีประสิทธิภาพ เช่น Adobe
Creative Cloud ซึ่งช่วยให้นักเรียนเข้าใจข้อมูลได้ดีขึ้นและสื่อสารความรู้ของนักเรียน
ในรปู แบบทดี่ ึงดดู สายตาน่าสนใจมากยิ่งขน้ึ
2.การรู้ดิจิทัลช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเรียน (Digital Literacy Improves Academic
Performance) ทำให้นักเรียนสามารถสื่อสารความคิด การค้นพบ และข้อโต้แย้งใน
รูปแบบทีเ่ ปน็ นวตั กรรมมากขึน้ ซึง่ มกั จะเกนิ ความคาดหวงั ในชน้ั เรียนในทุกสาขาวิชา
3.การรู้ดิจิทัลช่วยให้นักเรียนโดดเด่นจากการแข่งขันในตลาดงาน (Digital Literacy Helps
Students Stand Out from Their Competition in the Job Market) นักเรียนที่มี
ความเชี่ยวชาญด้านเครื่องมือดิจิทัลเช่น Creative Cloud สามารถแยกแยะความ
แตกตา่ งระหว่างกระบวนการสมัครงานได้ง่ายข้ึน นักเรียนสามารถแสดงความสามารถใน
การเรียนรู้ และใช้ทักษะเทคโนโลยีใหม่ สามารถพิสูจน์ได้ว่านักเรียนได้พัฒนาความคิด
สร้างสรรค์ทนี่ ายจา้ งตอ้ งการ

207

4.การร้ดู จิ ทิ ลั ทำให้โรงเรียนแข่งขันได้มากขึ้น (Digital literacy makes your school more
competitive )

5.การขับเคลื่อนความรู้ทางดิจิทัลนั้นง่ายกว่าท่ีคิด ( Driving Digital Literacy is Easier
Than You Think)

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจวา่ ท่านเข้าใจความสำคัญของทกั ษะการรู้
ดจิ ทิ ัล ตามทศั นะของ Gov Connection ว่าอยา่ งไร ?
……………….................................................................................................................
............................................................................................................................. ..
...............................................................................................................................

National Library กลา่ วถึงความสำคญั ของทักษะการรดู้ ิจิทลั (Digital Literacy Skills) ว่า
การรู้เท่าทันประโยชน์ต่อการรู้ด้วยระบบดิจิทัล นักเรียนที่มีความรู้ทางดิจิทัล มีความมั่นใจในการใช้
เนื้อหาดิจิทัลและเครื่องมือในการเรียนรู้ ทักษะการรู้ดิจิทัลช่วยให้ค้นหาและเข้าถึงเนื้อหาดิจิทัลท่ี
เหมาะสมกับวัตถปุ ระสงค์ วเิ คราะหแ์ ละรวมข้อมูลเพื่อพฒั นาความเขา้ ใจของตนเอง สร้างและแบ่งปัน
เนื้อหาดจิ ทิ ลั ด้วยวธิ ีการท่มี ีจุดประสงค์

โปรดทบทวนตวั เอง แล้วตอบในใจว่าท่านเข้าใจความสำคัญของทักษะการรู้
ดิจิทัล ตามทศั นะของ National Library ว่าอย่างไร ?
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................

Levy กล่าวถึง 7 สิ่งสำคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital Literacy Skills) สำหรับครู ถือ
เป็นมาตรฐาน การเปลี่ยนไปสู่แรงงานที่มีความชำนาญทางเทคโนโลยี ได้แทรกซึมเข้าไปในห้องเรียน
เชน่ กนั มนั สมเหตุสมผลท่ีจะสมมตวิ ่าครูของเรามีความรู้ทางดิจิทลั มากข้ึน พวกเขาจะใชท้ กั ษะเหล่านี้
ในห้องเรียนมากขึ้นซึ่งจะช่วยส่งเสริมความเป็นผู้ใช้ดิจิทัลในนักเรียน อย่างไรก็ตามความสำคั ญและ
ขอบเขตของการรดู้ จิ ิทัลครอบคลุมเกนิ กวา่ ทฤษฎีงา่ ย ๆ น้ี 7 เหตผุ ลที่ทกั ษะการรูด้ ิจิทัลมีความสำคัญ
สำหรับครใู นปัจจุบนั

1) ก้าวไปไกลกว่า Google (Moving Beyond Google)
2) การสอนการเปน็ ผใู้ ช้ดิจิทัล (Teaching Digital Citizenship)
3) การปดิ ความเหลือ่ มลำ้ ทางดิจทิ ัล (Closing the Digital Divide)
4) การขยายแนวคิดของโลกดิจิทลั (Expanding Conceptions of the Digital World)
5) ความแตกตา่ งของการเปดิ ใชง้ าน (Enabling Differentiation)
6) การสร้างวัฒนธรรมที่รอบคอบและการใช้แพลตฟอร์ม (Making Thoughtful

Cultural and Platform Decisions)

208

7) การปรบั ปรุงเทคโนโลยี (Improving the Technology)

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจว่าทา่ นเข้าใจความสำคญั ของทักษะการรดู้ ิจิทัล ตาม
ทัศนะของ Levy ว่าอยา่ งไร ?
.............................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................
.............................................................................................................................................................

แบบประเมนิ ตนเอง
1) ท่านเข้าใจความสำคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Speed Matters ชัดเจนดี
แลว้ หรือไม่
[ ] ชัดเจนดแี ล้ว [ ] ยงั ไม่ชัดเจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Speed
Matters กลา่ วถึงความสำคญั ของทกั ษะการรดู้ ิจทิ ลั วา่ อย่างไร?
2) ทา่ นเขา้ ใจความสำคัญของทักษะการรูด้ ิจิทลั ตามทศั นะของ. Living Medicareful ชัดเจน
ดีแล้วหรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดแี ล้ว [ ] ยังไม่ชดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Living
Medicareful กลา่ วถึงความสำคัญของทกั ษะการรู้ดจิ ิทลั วา่ อย่างไร?
3) ท่านเข้าใจความสำคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Teach Your Kids Code
ชัดเจนดีแลว้ หรือไม่
[ ] ชัดเจนดีแล้ว [ ] ยังไม่ชดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Teach
Your Kids Code กลา่ วถึงความสำคญั ของทักษะการร้ดู ิจิทลั วา่ อยา่ งไร?
4) ท่านเข้าใจความสำคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Purposeful Technology
Weebly ชัดเจนดแี ลว้ หรือไม่
[ ] ชัดเจนดีแล้ว [ ] ยงั ไมช่ ัดเจนดพี อ
หากยงั ไมช่ ัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แลว้ ตอบคำถามในใจวา่ Purposeful
Technology Weebly กลา่ วถงึ ความสำคัญของทักษะการรู้ดจิ ิทลั วา่ อยา่ งไร?
5) ท่านเข้าใจความสำคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Gov Connection ชัดเจนดี
แล้วหรือไม่
[ ] ชัดเจนดแี ลว้ [ ] ยังไม่ชัดเจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Gov
Connection กล่าวถึงความสำคัญของทักษะการรู้ดิจทิ ัล ว่าอยา่ งไร?
6) ท่านเข้าใจความสำคัญของทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ National Library ชัดเจนดี
แลว้ หรอื ไม่

209

[ ] ชดั เจนดแี ลว้ [ ] ยังไมช่ ัดเจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า National
Library กลา่ วถงึ ความสำคญั ของทกั ษะการรู้ดิจิทัล วา่ อยา่ งไร?
7) ท่านเข้าใจความสำคญั ของทักษะการร้ดู จิ ทิ ัล ตามทัศนะของ Levy ชัดเจนดแี ลว้ หรอื ไม่
[ ] ชัดเจนดแี ลว้ [ ] ยังไม่ชดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Levy
กลา่ วถงึ ความสำคัญของทกั ษะการรู้ดจิ ิทัล ว่าอยา่ งไร?

หมายเหตุ
หากต้องการศึกษารายละเอยี ดของแต่ละทัศนะจากต้นฉบับท่ีเป็นภาษาอังกฤษ โปรด “Ctrl &

Click” เว็บไซตข์ องแต่ละแหล่งได้ ดังน้ี
1. Speed Matters : https://bit.ly/30CG1el
2. Living Medicareful : https://bit.ly/2UNdW1u
3. Teach Your Kids Code : https://bit.ly/2XTox0I
4. Purposeful Technology Weebly : https://bit.ly/1QTVhrc
5. Gov Connection : https://bit.ly/2NZGiGR
6. National Library : https://bit.ly/2xXhNzr
7. Levy : https://bit.ly/1rr4TnY

เอกสารอ้างอิง
Gov Connection. (n.d.). 5 Benefits of digital literacy. Retrieved July 15, 2019, from

https://bit.ly/2NZGiGR
Levy, L. A. (2018). 7 Reasons why digital literacy is important for teachers. Retrieved

July 21, 2019, from https://bit.ly/1rr4TnY
Living Medicareful. (2018). The importance of digital literacy. Retrieved July 15,

2019, from https://bit.ly/2UNdW1u
National Library. (n.d.). Why digital literacy matters. Retrieved July 21, 2019, from

https://bit.ly/2xXhNzr
Purposeful Technology Weebly. (n.d.). Why is digital literacy important. Retrieved

July 15, 2019, from https://bit.ly/1QTVhrc
Speed Matters. (n.d.). Digital literacy. Retrieved July 15, 2019, from

https://bit.ly/30CG1el
Teach Your Kids Code. (2018). Why digital literacy is important for kids. Retrieved

July 15, 2019, from https://bit.ly/2XTox0I

210

คู่มอื ชดุ ท่ี 3
ทัศนะเกีย่ วกับลกั ษณะท่ีแสดงถึงทกั ษะการรู้ดิจิทัล

นางสาวสุขฤทัย พรหมรับ

ดษุ ฎบี ณั ฑติ สาขาวิชาการบริหารการศึกษา
มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตอีสาน

ปี พ.ศ. 2564

211

5.3 ค่มู อื ชุดที่ 3

ทศั นะเกยี่ วกับลกั ษณะทีแ่ สดงถงึ ทกั ษะการรดู้ จิ ทิ ัล

วัตถปุ ระสงคก์ ารเรียนรู้
หลังจากการศึกษาคู่มอื ชุดน้แี ลว้ ทา่ นมพี ัฒนาการด้านพุทธิพสิ ยั (Cognitive Domain) ซึ่งเป็น

จุดมุ่งหมายทางการศึกษาที่เกี่ยวข้องกับสมรรถภาพทางสมองหรือสติปัญญาตามแนวคิดของ
Benjamin S. Bloom โดยจําแนกพฤติกรรมในขอบเขตนี้ออกเป็น 6 ระดับ เรียงจากพฤติกรรมที่
สลับซับซ้อนน้อยไปหามาก หรือจากทักษะการคิดขั้นต่ำกว่าไปหาทักษะการคิดขั้นสูงกว่า ดังนี้ คือ
ความจำ (Remembering) ความเขา้ ใจ (Understanding) การประยุกต์ใช้ (Applying) การวิเคราะห์
(Analyzing) การประเมิน (Evaluating) และการสร้างสรรค์ (Creating) ดงั นี้

1) บอกคุณสมบัติ จับคู่ เขียนลำดับ อธิบาย บรรยาย ขีดเส้นใต้ จำแนก หรือระบุลักษณะท่ี
แสดงถึงทกั ษะการรู้ดจิ ิทัลได้

2) แปลความหมาย อธิบาย ขยายความ สรุปความ ยกตัวอย่าง บอกความแตกต่าง หรือเรียบ
เรียงลักษณะทแ่ี สดงถงึ ทักษะการรูด้ จิ ิทลั ได้

3) แก้ปัญหา สาธิต ทำนาย เชื่อมโยง ความสัมพันธ์ เปลี่ยนแปลง คำนวณ หรือปรับปรุง
ลกั ษณะทแี่ สดงถงึ ทักษะการรู้ดจิ ิทลั ได้

4) แยกแยะ จัดประเภท จำแนกให้เห็นความแตกต่าง หรือบอกเหตุผลลักษณะที่แสดงถึง
ทกั ษะการรูด้ จิ ทิ ลั ได้

5) วดั ผล เปรยี บเทียบ ตีค่า ลงความเห็น วจิ ารณ์ลักษณะทแี่ สดงถึงทกั ษะการรดู้ ิจทิ ลั ได้
6) รวบรวม ออกแบบ จัดระเบียบ สร้าง ประดิษฐ์ หรือวางหลักการลักษณะที่แสดงถึงทักษะ

การรู้ดิจทิ ลั ได้
โดยมีทัศนะเกี่ยวกับลักษณะที่แสดงถึงทักษะการรู้ดิจิทัลของแหล่งอ้างอิงทางวิชาการต่าง ๆ
ดงั น้ี
1) ลักษณะท่ีแสดงถงึ ทกั ษะการรดู้ ิจทิ ลั ตามทัศนะของ British Columbia
2) ลักษณะท่ีแสดงถึงทักษะการร้ดู ิจิทัล ตามทศั นะของ Quizlet
3) ลกั ษณะท่ีแสดงถงึ ทกั ษะการรู้ดจิ ิทัล ตามทัศนะของ Media Smarts
4) ลักษณะท่ีแสดงถึงทักษะการรดู้ จิ ิทลั ตามทศั นะของ Heick
5) ลกั ษณะท่ีแสดงถงึ ทกั ษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Wiki UBC
6) ลกั ษณะที่แสดงถึงทกั ษะการรูด้ จิ ิทัล ตามทศั นะของ Teaching Adults

คำช้ีแจง
1)โปรดศึกษาเน้ือหาเกี่ยวกับลักษณะที่แสดงถึงทักษะการรู้ดิจิทลั จากทัศนะที่นำมากล่าวถงึ
แต่ละทัศนะ โดยแต่ละทัศนะท่านจะต้องทำความเข้าใจท่ีสามารถอธบิ ายกับตัวเองได้ว่า
เขากล่าวถึงความสำคัญว่าอย่างไร หลังจากการศึกษาเนื้อหาแต่ละทัศนะแล้ว โปรด
ทบทวนความรู้ความเข้าใจของท่านอีกครั้งจากแบบประเมินผลตนเองในตอนท้ายของ
ค่มู ือ

212

2) เนื้อหาเกี่ยวกับลักษณะที่แสดงถึงทักษะการรู้ดิจิทัล จากทัศนะที่นำมากล่าวถึงแต่ละ

ทัศนะมีแหล่งอ้างอิงตามที่แสดงไว้ในตอนท้ายหลังแบบประเมินผลตนเอง หากท่าน
ต้องการศึกษารายละเอียดของทัศนะเหล่านั้น ซึ่งต้นฉบับเป็นบทความภาษาอังกฤษ
ท่านสามารถจะสืบคน้ ตอ่ ไดจ้ ากเวบ็ ไซตท์ ี่ระบไุ ว้ในแหลง่ อ้างองิ น้ัน ๆ

ทศั นะเกีย่ วกับลักษณะหรือคุณลักษณะทแ่ี สดงถึงทักษะการรดู้ จิ ทิ ลั
British Columbia กล่าวถึง กรอบความคิดการรู้ดิจิทัล มี 6 ลักษณะ โดย B.C.

Educational Leaders คณุ ลักษณะเหล่านี้เป็นไปตามมาตรฐานเทคโนโลยีการศึกษาแห่งชาติสำหรับ
นักเรยี น (NETS • S) ซึ่งเปน็ มาตรฐานสำหรับการใช้เทคโนโลยีในการเรยี นการสอน ได้รับการเผยแพร่
โดยสมาคมระหว่างประเทศเพื่อการศึกษาเทคโนโลยี (ISTE) และครอบคลุมประเภทของความรู้และ
ทักษะทผี่ เู้ รียนตอ้ งประสบความสำเรจ็ ในศตวรรษที่ 21 มีลักษณะดงั น้ี

1) การค้นคว้าข้อมลู และการรู้สารสนเทศ (Research and Information Literacy)
: ใช้เครอื่ งมอื ดจิ ิทลั เพื่อรวบรวมประเมินผลและขอ้ มูลการใช้งาน

2) การวิจารณ์ความคิด การแก้ปัญหา และการตัดสินใจ (Critical Thinking,
Problem Solving, and Decision Making) : ใ ช ้ ท ั ก ษ ะ ก า ร ค ิ ด อ ย ่ า ง มี
วจิ ารณญาณในการวางแผน และดำเนนิ การวจิ ัย

3) ความคิดสร้างสรรค์ และนวัตกรรม (Creativity and Innovation) : แสดง
ความคดิ สรา้ งสรรค์

4) พลเมืองดจิ ิทลั (Digital Citizenship) : ความเข้าใจความเป็นมนษุ ย์
5) การสื่อสารและการทำงานร่วมกัน (Communication and Collaboration) :

ใชส้ ื่อดจิ ิทลั สื่อสาร
6) การดำเนินงานและแนวคิดด้านเทคโนโลยี (Technology Operations and

Concepts) : แสดงใหเ้ ห็นถงึ ความเข้าใจอยา่ งถ่องแท้

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าท่านเขา้ ใจลกั ษณะทีแ่ สดงถึงทักษะการรู้
ดิจทิ ัล ตามทศั นะของ British Columbia ว่าอยา่ งไร ?
……………….............................................................................................................
............................................................................................................................. ..
...............................................................................................................................

Quizlet กลา่ วถึง ลกั ษณะของการรูด้ จิ ิทัลทีม่ ีประสทิ ธิภาพ ดังนี้
1) เทคโนโลยี (Technology) : ตอ้ งใชง้ านได้
2) การเขา้ ถงึ อินเทอร์เน็ต (Internet Access) : จะตอ้ งเร็วพอสำหรับกจิ กรรมในการทำงาน
3) คำศพั ท์ (Terminology) : ภาษาท่ใี ชจ้ ะตอ้ งเหมาะสมกบั ผ้เู รยี น
4) รูปแบบการสอน (Teaching Style) : ใช้รูปแบบการสอนที่สนับสนุนสภาพแวดล้อมการ

เรียนรู้

213

5) เวลา (Timing) : ตรวจสอบใหแ้ น่ใจวา่ มเี วลาเพียงพอสำหรบั การทำกิจกรรมการมสี ว่ นร่วม
6) ความรู้และความเชี่ยวชาญด้านการรู้ดิจิทัล (Knowledge and Expertise - in digital

literacy)
7) ความรู้และความเช่ยี วชาญในการสอน (Knowledge and Expertise - in Teaching)

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจว่าท่านเขา้ ใจลกั ษณะที่แสดงถึงทักษะการรู้
ดิจิทลั ตามทัศนะของ Quizlet ว่าอยา่ งไร ?
……………….............................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................

Media Smarts กล่าวถึงลักษณะของ Digital literacy ว่า การรู้ดิจิทัลสามารถจำแนกได้ 3
หลกั การสำคัญดงั นี้ การใช้งาน เข้าใจ และสร้าง

1) การใช้งาน (Use) แสดงถึงความคล่องแคล่วทางเทคนิคที่จำเป็นในการมีส่วนร่วมกับ
คอมพิวเตอร์และอินเทอร์เน็ต ทักษะและความสามารถที่อยู่ภายใต้ “การใช้” การใช้
โปรแกรมคอมพิวเตอร์ประมวลผลคำ

2) ความเข้าใจ (Understand) เป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่ง เป็นชุดของทักษะที่ช่วยให้เราเข้าใจ
บริบท และประเมินผลวิกฤตสื่อดิจิทัล เพื่อให้เราสามารถตัดสินใจอย่างถูกต้องเกี่ยวกับ
ส่งิ ที่เราทำพบบนส่ือออนไลน์

3) สร้าง (Create) คือ ความสามารถในการผลิตเนื้อหาและสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพผ่าน
เครื่องมือสื่อดิจิทัลที่หลากหลาย การสร้างสื่อดิจิทัลเป็นมากกว่าการรู้วิธีใช้โปรแกรม
ประมวลผลคำ

โปรดทบทวนตวั เอง แล้วตอบในใจว่าท่านเข้าใจลักษณะท่ีแสดงถึงทักษะการรู้ดิจิทัล
ตามทัศนะของ Media Smarts ว่าอยา่ งไร ?

…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………

Heick กล่าวถึงลักษณะของทักษะการรู้ดิจิทัล ว่า การรู้ดิจิทัลน้ันเกี่ยวกับความสามารถใน
การทำความเข้าใจกับสื่อดิจิทัล ซึ่งรวมถึงความสามารถในการวิเคราะห์จัดลำดับความสำคัญ และ
ดำเนินการกับสื่อดิจิทัลที่นับไม่ถ้วนของผู้คนในศตวรรษที่ 21 ที่พบในชีวิตประจำวัน มี 4 หลักการ
(Principles of Digital Literacy) ดังนี้

1) ความเขา้ ใจ (Comprehension) : การรดู้ ิจิทัลเปน็ เพยี งความเขา้ ใจ
2) การพ่ึงพาซึง่ กันและกัน (Interdependence) : การพึ่งพาซึง่ กนั และกนั
3) ปจั จัยทางสงั คม (Social Factors) : การแบง่ ปันไมไ่ ด้เปน็ เพยี งวธิ กี ารระบุตวั ตน

214

4) การสรา้ งข้ึนใหม่ (Curation) : พดู ถึงการจัดเก็บเนื้อหาทชี่ ื่นชอบผา่ นแพลตฟอรม์

โปรดทบทวนตวั เอง แล้วตอบในใจวา่ ท่านเข้าใจลกั ษณะทแี่ สดงถงึ ทักษะการรู้
ดิจทิ ัล ตามทัศนะของ Heick ว่าอย่างไร ?
……………….............................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................

เว็บไซต์ของ Wiki UBC กล่าวถงึ ลกั ษณะของทักษะการร้ดู จิ ทิ ัล มดี งั น้ี
1) การอา่ นและการเขยี น (Reading and Writing)
-การอ่านเปน็ การออกแบบ หมายถึง "การใชค้ วามหมายและการสร้างความหมาย
จากแหล่งข้อมูลมากมายจากระบบสญั ญาณท่ีแตกตา่ งกัน"
-การอ่านและการเขียนได้รับการออกแบบโดยใช้สื่อใหม่ซึ่งโหมดที่ใช้เหมาะสม
ทส่ี ุด "เพื่อจดุ ประสงคใ์ นการเปน็ ตัวแทนและการสื่อสาร"
-การอา่ นออกเขยี นไดแ้ บบดิจิทัลนัน้ มีความอ่อนไหว
-การรู้ดิจิทัลเป็นสื่อใหม่สำหรับการอ่านและการเขียน แต่เป็นส่วนขยายเพิ่มเติม
ของส่งิ ทีเ่ ขยี นคร้งั แรกท่ที ำด้วยภาษา
-ในโลกสัมพันธภาพใหม่นี้ เป็นผู้อ่านที่สร้างความรู้ของตัวเองจากข้อมูลที่ได้รับ
จากผผู้ ลติ เวบ็ ไซต์
2) การเข้าถึงทวั่ โลก (Global Reach)
-การรู้ดิจิทัลเข้าถึงความรู้ได้ดียิ่งขึ้น รวมถึงความสามารถในการพูดและทำให้มี
มมุ มองท่ีกว้างขวาง
-ความร้ทู างดิจทิ ลั นัน้ มศี กั ยภาพในการเขา้ ถงึ ความรู้ในวงกว้างมากข้ึนทวั่ โลก
-การรู้ดิจิทัลช่วยอำนวยความสะดวกในการแลกเปล่ียนระหว่างวัฒนธรรมทั่วโลก
ซ่ึงนำไปสกู่ ารบรรจบกนั ของผูค้ นและภาษาในชุมชนออนไลน์
-โลกไซเบอร์แนวคิดของความหลากหลายบนพื้นฐานของการเชื่อมต่อทั่วโ ลกที่
เพม่ิ ขึน้ และความหลากหลายของวฒั นธรรมและภาษาศาสตร์

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจว่าท่านเขา้ ใจลกั ษณะทีแ่ สดงถึงทักษะการรู้
ดจิ ทิ ลั ตามทัศนะของ Wiki UBC วา่ อยา่ งไร ?
………………................................................................................... ..........................
……………….............................................................................................................
……………….............................................................................................................

Teaching Adults กล่าวถึงลักษณะของทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital literacy Skills) ว่า
การรู้ดิจทิ ัลทม่ี ีประสิทธิภาพสามารถแบง่ ออกเป็นสามสว่ นไดอ้ ยา่ งกว้างขวาง ดงั นี้

215

1)ความสามารถ (Ability) ความสามารถของบุคคลเพอ่ื เรยี นรูด้ จิ ทิ ลั ได้อย่างมีประสทิ ธิภาพ
2)ทกั ษะ (Skills) ทักษะทด่ี ที สี่ ุดไดพ้ ฒั นาขน้ึ อันเปน็ ผลมาจากการฝึกอบรมหรือประสบการณ์
3)ความรู้ (Knowledge) ความรจู้ ะถือว่าเป็นความเข้าใจเชงิ ทฤษฎีของการเรยี นรดู้ ิจิทัล

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจว่าทา่ นเขา้ ใจลกั ษณะทแ่ี สดงถงึ ทักษะการรู้
ดจิ ิทัล ตามทศั นะของ Teaching Adults วา่ อย่างไร ?
………………......................................................................................................................
............................................................................................................................. ......
............................................................................................................................. ......

แบบประเมินตนเอง
1) ท่านเขา้ ใจลักษณะทีแ่ สดงถึงทักษะการร้ดู ิจทิ ลั ตามทศั นะของ British Columbia ชัดเจน
ดีแลว้ หรือไม่
[ ] ชัดเจนดีแลว้ [ ] ยงั ไมช่ ัดเจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า British
Columbia กล่าวถึงลักษณะท่แี สดงถึงทกั ษะการร้ดู จิ ทิ ัล วา่ อย่างไร?
2) ท่านเข้าใจลักษณะที่แสดงถึงทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Quizlet ชัดเจนดีแล้ว
หรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดแี ลว้ [ ] ยงั ไม่ชดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Quizlet
กลา่ วถงึ ลกั ษณะทแ่ี สดงถงึ ทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ลั วา่ อย่างไร?
3) ท่านเข้าใจลักษณะที่แสดงถึงทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Media Smarts ชัดเจนดี
แล้วหรือไม่
[ ] ชดั เจนดีแลว้ [ ] ยังไมช่ ัดเจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Media
Smarts กลา่ วถึงลกั ษณะทแี่ สดงถึงทักษะการรู้ดิจิทลั ว่าอย่างไร?
4) ท่านเข้าใจลักษณะที่แสดงถึงทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Heick. ชัดเจนดีแล้ว
หรอื ไม่
[ ] ชัดเจนดีแล้ว [ ] ยังไมช่ ดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Heick
กลา่ วถึงลกั ษณะทแ่ี สดงถงึ ทกั ษะการรู้ดจิ ิทลั ว่าอย่างไร?
5) ท่านเข้าใจลักษณะที่แสดงถึงทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Wiki UBC ชัดเจนดีแล้ว
หรอื ไม่
[ ] ชัดเจนดแี ล้ว [ ] ยังไม่ชดั เจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Wiki UBC
กลา่ วถงึ ลักษณะทีแ่ สดงถึงทักษะการรดู้ ิจทิ ลั วา่ อย่างไร?

216

6) ทา่ นเขา้ ใจลกั ษณะทแี่ สดงถึงทักษะการรู้ดจิ ิทัล ตามทัศนะของ Teaching Adults ชัดเจน
ดีแลว้ หรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดแี ล้ว [ ] ยังไมช่ ดั เจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Teaching
Adults กล่าวถงึ ลกั ษณะที่แสดงถงึ ทกั ษะการรดู้ ิจิทลั วา่ อยา่ งไร?

หมายเหตุ
หากต้องการศึกษารายละเอยี ดของแต่ละทัศนะจากต้นฉบบั ที่เป็นภาษาอังกฤษ โปรด “Ctrl &

Click” เว็บไซตข์ องแต่ละแหล่งได้ ดงั นี้
1) British Columbia : https://bit.ly/2YwwynJ
2) Quizlet : https://bit.ly/331uozE
3) Media Smarts : https://bit.ly/2svJlcV
4) Heick : https://bit.ly/2DCNCSA
5) Wiki UBC : https://bit.ly/335lsJR
6) Teaching Adults : https://bit.ly/2ZoovdH

เอกสารอา้ งองิ
British Columbia. (n.d.). Digital literacy. Retrieved July 29, 2019, from

https://bit.ly/2YwwynJ
Heick T. (2015). 4 Principles of digital literacy. Retrieved July 29, 2019, from

https://bit.ly/2DCNCSA
Media Smarts. (n.d.). Digital literacy fundamentals. Retrieved July 29, 2019, from

https://bit.ly/2svJlcV
Quizlet. (n.d.). Characteristics of effective digital literacy learning delivery. Retrieved

July 29, 2019, from https://bit.ly/331uozE
Teaching Adults. (n.d.). Characteristics of effective digital literacy learning delivery.

Retrieved July 29, 2019, from https://bit.ly/2ZoovdH
Wiki UBC. (n.d.). Characteristics of digital literacy. Retrieved July 29, 2019, from

https://bit.ly/335lsJR

217

คมู่ ือชดุ ท่ี 4
ทศั นะเก่ยี วกับแนวทางการพฒั นาทกั ษะการรูด้ ิจิทลั

นางสาวสุขฤทยั พรหมรบั

ดุษฎบี ัณฑติ สาขาวิชาการบริหารการศึกษา
มหาวทิ ยาลยั มหามกุฏราชวิทยาลัย วทิ ยาเขตอีสาน

ปี พ.ศ. 2564

218

5.4 คมู่ ือชดุ ท่ี 4

ทัศนะเกย่ี วกบั แนวทางการพัฒนาทกั ษะการรดู้ ิจิทลั

วัตถปุ ระสงคก์ ารเรยี นรู้
หลังจากการศกึ ษาคู่มือชุดน้ีแลว้ ทา่ นมพี ฒั นาการด้านพทุ ธิพสิ ัย (Cognitive Domain) ซ่ึงเป็น

จุดมุ่งหมายทางการศึกษาที่เกี่ยวข้องกับสมรรถภาพทางสมองหรือสติปัญญาตามแนวคิดของ
Benjamin S. Bloom โดยจําแนกพฤติกรรมในขอบเขตนี้ออกเป็น 6 ระดับ เรียงจากพฤติกรรมที่
สลับซับซ้อนน้อยไปหามาก หรือจากทักษะการคิดขั้นต่ำกว่าไปหาทักษะการคิดขั้นสูงกว่า ดังนี้ คือ
ความจำ (Remembering) ความเขา้ ใจ (Understanding) การประยกุ ต์ใช้ (Applying) การวิเคราะห์
(Analyzing) การประเมนิ (Evaluating) และการสรา้ งสรรค์ (Creating) ดังนี้

1) บอกคุณสมบัติ จบั คู่ เขยี นลำดับ อธบิ าย บรรยาย ขดี เส้นใต้ จำแนก หรอื ระบุแนวทางการ
พฒั นาทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ลั ได้

2) แปลความหมาย อธิบาย ขยายความ สรุปความ ยกตัวอย่าง บอกความแตกต่าง หรือเรียบ
เรียงแนวทางการพัฒนาทกั ษะการรู้ดจิ ิทลั ได้

3) แก้ปัญหา สาธิต ทำนาย เชื่อมโยง ความสัมพันธ์ เปลี่ยนแปลง คำนวณ หรือปรับปรุงแนว
ทางการพัฒนาทกั ษะการร้ดู จิ ทิ ัลได้

4) แยกแยะ จัดประเภท จำแนกให้เห็นความแตกต่าง หรือบอกเหตุผลแนวทางการพัฒนา
ทักษะการร้ดู ิจิทัลได้

5) วัดผล เปรียบเทยี บ ตีคา่ ลงความเหน็ วิจารณ์แนวทางการพัฒนาทกั ษะการรู้ดิจทิ ลั ได้
6) รวบรวม ออกแบบ จัดระเบียบ สร้าง ประดิษฐ์ หรือวางหลักการแนวทางการพัฒนาทกั ษะ

การรู้ดจิ ทิ ลั ได้
โดยมีทัศนะเกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลของแหล่งอ้างอิงทางวิชาการต่าง ๆ
ดงั นี้
1) แนวทางการพฒั นาทักษะการรู้ดจิ ิทลั ตามทัศนะของ Ruesink
2) แนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจทิ ัล ตามทัศนะของ Pappas
3) แนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดจิ ิทลั ตามทัศนะของ Webwise Ie
4) แนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจทิ ัล ตามทัศนะของ Teaching Adults
5) แนวทางการพัฒนาทกั ษะการรดู้ จิ ทิ ลั ตามทัศนะของ National Library
6) แนวทางการพฒั นาทักษะการรู้ดจิ ิทลั ตามทัศนะของ Lakin
7) แนวทางการพฒั นาทักษะการร้ดู ิจิทัล ตามทัศนะของ Devaney
8) แนวทางการพฒั นาทักษะการรดู้ ิจิทัล ตามทัศนะของ Stenger
9) แนวทางการพัฒนาทกั ษะการรดู้ จิ ทิ ลั ตามทัศนะของ Applied Educational System

คำช้ีแจง
1) โปรดศกึ ษาเนอ้ื หาเกย่ี วกบั แนวทางการพฒั นาทักษะการร้ดู จิ ิทลั จากทัศนะทน่ี ำมากล่าวถึง
แต่ละทัศนะ โดยแต่ละทัศนะท่านจะต้องทำความเข้าใจที่สามารถอธิบายกับตัวเองไดว้ ่า เขา

219

กล่าวถึงความสำคัญว่าอย่างไร หลังจากการศึกษาเนื้อหาแต่ละทัศนะแล้ว โปรดทบทวน
ความร้คู วามเขา้ ใจของทา่ นอกี ครัง้ จากแบบประเมินผลตนเองในตอนทา้ ยของคมู่ ือ
2) เนื้อหาเกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลจากทัศนะที่นำมากล่าวถึงแต่ละ
ทัศนะมีแหล่งอ้างอิงตามที่แสดงไว้ในตอนท้ายหลังแบบประเมินผลตนเอง หากท่านต้องการ
ศึกษารายละเอียดของทัศนะเหล่านั้น ซึ่งต้นฉบับเป็นบทความภาษาอังกฤษ ท่านสามารถจะ
สบื คน้ ต่อไดจ้ ากเว็บไซต์ท่รี ะบไุ วใ้ นแหล่งอ้างอิงนน้ั ๆ

ทัศนะเกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาทกั ษะการรูด้ จิ ิทัล
Ruesink กล่าวถึง 5 วิธีในการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ว่า การจัดการเปลี่ยนแปลง

(Handling change) “เทคโนโลยีมันเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา แต่เราไม่ควรรู้สึกท่วมท้น” Brooks
Doherty คณบดีฝ่ายการศึกษาทั่วไปที่วิทยาลัย Rasmussen กล่าว การผลักดันตัวเองให้สร้าง
โครงการและแสดงความคดิ เห็นผ่านเครื่องมือดิจิทัล

1) ทักษะคอมพวิ เตอร์ข้ันพืน้ ฐาน (Basic computer skills)
2) ทกั ษะคอมพวิ เตอร์ / เทคโนโลยขี น้ั สงู (Advanced computer/tech skills)
3) ความปลอดภยั ในระบบออนไลน์ (Online safety)
4) การประเมนิ ผลเน้ือหา (Content evaluation)
5) คน้ หางานออนไลน์ (Online job search)

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจวา่ ท่านเข้าใจแนวทางการพฒั นาทักษะการรู้
ดจิ ิทลั ตามทศั นะของ Ruesink ว่าอยา่ งไร ?

…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
………………………….………………....................................................................

Pappas กลา่ วถงึ 7 เคลด็ ลับในการสง่ เสริมความรูด้ จิ ทิ ลั ใน e-Learning ดงั น้ี
1) ส่งเสริมการสืบค้นดว้ ยตนเอง (Encourage Self-Exploration)
2) สรา้ งคมู่ อื ทรัพยากรออนไลน์ (Create an Online Resource Guide)
3) ตัง้ กฎพืน้ ฐานบางอย่าง (Set Some Ground Rules)
4) ประเมินผลกลยุทธ์ e-Learning ปัจจุบัน (Evaluate Your Current eLearning
Strategy)
5) รวมการจำลองการร้ดู จิ ทิ ัล (Include Digital Literacy Simulations)
6) สนับสนุนเนื้อหา e-Learning ที่สร้างโดยผู้เรียน (Encourage Learner-
Generated eLearning Content)
7) จดั ทำกจิ กรรมสด (Host A Live Event)

220

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจวา่ ท่านเขา้ ใจแนวทางการพฒั นาทักษะการรู้
ดจิ ทิ ลั ตามทัศนะของ Pappas วา่ อยา่ งไร ?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….………………...........................................

Webwise Ie กล่าวถึง ชุดของความสามารถเฉพาะที่ให้คุณทำงานและมีส่วนร่วมอย่าง
เต็มทีใ่ นโลกดจิ ิทัล มกี ารพัฒนาอยู่เสมอเมือ่ เทคโนโลยีใหมก่ ลายเปน็ กระแสหลกั ดังน้ันจงึ รวมถึงแต่ไม่
จำกดั เฉพาะโดยใชค้ วามสามารถ มอี งคป์ ระกอบสำคญั 7 ประการของการรดู้ ิจทิ ัล ดงั น้ี

1) การคดิ เชงิ วิพากษ์ (Critical Thinking)
2) ทกั ษะความปลอดภยั ออนไลน์ (Online Safety Skills)
3) วฒั นธรรมดิจิทัล (Digital Culture)
4) การทำงานร่วมกนั และความคดิ สร้างสรรค์ (Collaboration and Creativity)
5) การค้นหาข้อมลู (Finding Information)
6) การส่อื สารและมารยาทในการสือ่ สาร (Communication and Netiquette)
7) ทักษะการใชง้ าน (Functional Skills)

โปรดทบทวนตวั เอง แลว้ ตอบในใจว่าท่านเขา้ ใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้
ดิจทิ ลั ตามทัศนะของ Webwise Ie ว่าอยา่ งไร ?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….………………...........................................
Teaching Adults กล่าวถึง การรู้ดิจิทัลที่มีประสิทธิภาพ (Effective Digital Literacy
Learning) ปจั จัยบางอยา่ งที่สง่ ผลต่อการรู้ดจิ ทิ ลั ทมี่ ีประสทิ ธิภาพมดี งั นี้
1) ความรู้ทางดิจิทัลเป็นความรู้เฉพาะทาง (Tutor Knowledge): ความรู้เกี่ยวกับระบบ
ดิจิทัลมีการเปลีย่ นแปลงและพฒั นาอย่ตู ลอดเวลา
2) การวางแผนล่วงหน้าและการปรับตัว (Advance Planning and Adaptability): ยิ่งมี
ความคิดทจ่ี ะเตรียมแผนการสอนมากเทา่ ไหร่ ก็ย่งิ สง่ ไดง้ า่ ยขึ้นเท่านัน้
3) รูปแบบการสอนที่เหมาะสม (Appropriate Teaching Style): ลักษณะที่ผู้ใหญ่เรียนรู้
แตกตา่ งจากเด็กอยา่ งมาก
โปรดทบทวนตวั เอง แล้วตอบในใจว่าทา่ นเขา้ ใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรดู้ ิจิทัล ตาม
ทัศนะของ Teaching Adults s วา่ อยา่ งไร ?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….………………...........................................
National Library กลา่ วถึง กลยทุ ธส์ ำหรบั การพัฒนาความรดู้ ิจทิ ัล มีดงั นี้

221

1) เน้อื หาดิจทิ ลั (Digital Content) การค้นหาการประเมนิ การใชแ้ ละการสรา้ ง
2) การรวบรวมเนื้อหา (Curating Content) การเรียงลำดับและนำเสนอเน้ือหาดจิ ิทัล
3) ลขิ สทิ ธิแ์ ละครเี อทีฟคอมมอนส์ (Copyright and Creative Commons) การนำข้อมูล
มาใชใ้ หม่ แบ่งปนั ที่อย่ภู ายใตล้ ขิ สทิ ธิ์

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจว่าท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้
ดิจทิ ัล ตามทศั นะของ National Library วา่ อย่างไร ?
……………….............................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................
Lakin กล่าวถึง การพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล 5 ขั้นตอนในการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล
ดังน้ี
1) เข้าใจความสำคัญของการรู้ดิจิทัล (Understand the Importance of Digital
Literacy)
2) ยอมรับว่าคุณเป็นศัตรูที่เลวร้ายที่สุดของคุณเอง (Recognize That You’re Your
Own Worst Enemy)
3) เร่ิมพ้ืนฐานของการรดู้ จิ ทิ ัล (Start with the Basics of Digital Literacy)
4) การสร้างพ้นื ฐาน (Build on the Basics)
5) ยอมรับการคดิ เชิงวพิ ากษ์ (Embrace Critical Thinking)

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจวา่ ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้
ดจิ ทิ ลั ตามทศั นะของ Lakin ว่าอยา่ งไร ?
……………….............................................................................................................
.......................................................................................................................... .....
...............................................................................................................................

Devaney กลา่ วถงึ การพัฒนาทกั ษะการรดู้ จิ ิทลั (Digital Literacy) วา่ 4 วธิ ีท่โี รงเรียน
สามารถปรบั ปรงุ การรู้ดจิ ิทัลเพ่ือความสำเรจ็ ในการทำงานของนักเรียน ดังน้ี

1) มสี ่วนร่วมในการดำเนินการเชงิ กลยทุ ธ์ (Engage In Strategic Implementations)
2) มุง่ เน้นไปทนี่ ักเรยี นในฐานะผผู้ ลติ (Focus on Students as Makers)
3) สรา้ งความรว่ มมือด้านอตุ สาหกรรมการศกึ ษา (Build Industry-Education
Partnerships)
4) พฒั นาความรว่ มมือที่ชาญฉลาด (Develop Smart Collaborations: Governments)

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจว่าท่านเข้าใจแนวทางการพฒั นาทักษะการรู้
ดจิ ทิ ัล ตามทศั นะของ Devaney วา่ อย่างไร ?

222

……………….............................................................................................................
...............................................................................................................................
...............................................................................................................................

Stenger การพฒั นาการรดู้ จิ ทิ ัล (Digital Literacy) ว่า 7 วิธใี นการสอนการรดู้ จิ ทิ ลั รวู้ ิธใี ช้
เครอื่ งมอื เดยี วกนั น้เี พอ่ื จุดประสงคใ์ นการเรียนรู้ ดงั นี้

1) เน้นความสำคัญของการคิดเชิงวิพากษ์ (Emphasise the Importance of Critical
Thinking)

2) ใช้โซเชียลมีเดียสำหรับการเรียนรู้และการร่วมมือ (Use Social Media for Learning
and Collaborating)

3) ให้แนวทางในการหลีกเลี่ยงการลอกเลียนแบบ (Provide Guidance on How to
Avoid Plagiarism)

4) สอนนักเรียนในจัดการตัวตนออนไลน์ของตน (Teach Students to Manage Their
Online Identity)

5) ช่วยนักเรียนในจัดการการรบกวนแบบดิจิทัล (Help Students Manage Digital
Distractions)

6) จัดทำบริบททแี่ ทจ้ รงิ สำหรบั การปฏิบัติ (Provide Authentic Contexts for Practice)
7) การแนะนำนักเรียนออกจากความสะดวกสบายของตนเอง (Guide Students out of

Their Comfort Zone)

โปรดทบทวนตวั เอง แล้วตอบในใจว่าทา่ นเข้าใจแนวทางการพฒั นาทักษะการรู้
ดิจิทลั ตามทศั นะของ Stenger วา่ อย่างไร ?
…………...................................................................................................................
.............................................................................................................................
...............................................................................................................................

Applied Educational System ได้กล่าวถึงการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล (Digital
Literacy) ว่า วิธีสอนความรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยดี ิจิทัลในห้องเรียน มี 5 วิธีในการสร้างหลักสูตรการรู้
ดิจทิ ลั ดงั น้ี

1) การรูด้ จิ ทิ ลั วธิ ีการ Roundup จาก Edutopia (Digital Literacy Resource Roundup
from Edutopia) วิธีการ Roundup ของ Edutopia เป็น บทความ วิดีโอ และแหล่งข้อมูลอื่น ๆ ที่
จะช่วยแนะนำการเรียนรแู้ ละการเปน็ ผ้ใู ชด้ ิจิทลั ในหอ้ งเรียน

2) เปน็ อนิ เทอรเ์ นต็ ยอดเย่ียมจาก Google (Be Internet Awesome from Google)
-Google สร้างอินเทอร์เน็ตยอดเยี่ยม เพื่อสอนเด็ก ๆ เกี่ยวกับความรู้พื้นฐานดิจิทัลบน
เว็บไซต์จะพบ Interland เกมในเบราว์เซอร์ ที่ช่วยให้นักเรียนตระหนักถึงความปลอดภัยของระบบ

223

ดจิ ทิ ัลมากข้ึน สามารถเรียนร้เู พ่มิ เติมเก่ียวกบั Interland ไดท้ ี่แหล่งข้อมูล เพื่อเผยแผ่สปั ดาห์ของการ
เปน็ ผ้ใู ช้ดิจิทลั

-Google ยงั มหี ลักสูตรอินเทอรเ์ น็ตยอดเยีย่ ม เพ่ือช่วยครใู นห้องเรยี น หลักสูตรมีห้าหัวข้อ
ที่อธิบายไว้ใน รหัสอินเทอร์เน็ตที่ยอดเยีย่ ม หลักสูตรนี้เปน็ PDF ฟรีที่มีแผนการสอนสำหรับกิจกรรม
ในชน้ั เรยี น

3) InCtrl เปน็ โปรแกรมใชง้ านผา่ นหนา้ เวบ็ ไซตท์ ม่ี ีบทเรียนและกจิ กรรมทสี่ อนแนวคิดหลัก
เกี่ยวกับการรู้ดิจิทัล คล้ายกับอินเทอร์เน็ตยอดเยี่ยม (Be Internet Awesome) เป็นแผนการสอน
จาก InCtrl บอกมาตรฐานที่ครอบคลุม เช่นเดียวกับหลักสูตรของ Google ไม่มีการประเมินเพื่อ
ทดสอบความรู้ของนักเรียน มีทุกสิ่งที่คุณต้องการในการสอนบทเรียน ผู้สอนต้องตัดสินใจว่าจะ
ประเมินนกั เรียนของตนอยา่ งไร

4) การศึกษาทัว่ ไป (Common Sense Education)
Common Sense Education เป็นหนึ่งในเว็บไซต์การรู้ดิจิทัลที่ดีที่สุด ทุ่มเทเพื่อช่วยให้
นักเรียนทำหน้าที่อย่างรับผิดชอบและปลอดภัยเมื่อใช้เทคโนโลยี ผู้สอนมีฐานข้อมูลขนาดใหญ่เพ่ือ
สอนการรู้ดจิ ทิ ัลแก่นกั เรยี น
5) ศูนย์ธรุ กจิ และไอที 21 จากระบบการศึกษาประยุกต์ (Business & IT Center21 from
Applied Educational Systems) ที่ AES มีเนื้อหาที่จะสอนความรู้ดิจิทัลภายใต้สามหัวข้อ ความ
รับผิดชอบต่อดิจิทัล ผู้ใช้ดิจิทัลและการวิจัยเว็บ โดยรวมมี 18 บทเรียนและ 9 กิจกรรม สำหรับการ
สอนการรู้ดจิ ิทัลในหอ้ งเรียน บทเรยี นและกิจกรรมแบง่ ออกเปน็ 7 หน่วย
-ความรบั ผดิ ชอบด้านดิจิทัล
-ความรดู้ ิจิทลั
-การสอ่ื สารดิจทิ ลั
-ความปลอดภัยออนไลน์
-คน้ หา
-แหลง่ ท่ีมา
-ประเมินผล

โปรดทบทวนตัวเอง แลว้ ตอบในใจวา่ ทา่ นเข้าใจแนวทางการพฒั นาทกั ษะการรู้
ดจิ ทิ ัล ตามทศั นะของ Applied Educational System วา่ อยา่ งไร ?
……………….......................................................................................................................
............................................................................................................................. .......
.................................................................................................................................. ..
แบบประเมินตนเอง
1) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรูด้ ิจทิ ัล ตามทัศนะของ Ruesink ชัดเจนดแี ลว้
หรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดีแลว้ [ ] ยงั ไม่ชดั เจนดพี อ

224

หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Ruesink
กล่าวถงึ แนวทางการพัฒนาทักษะการร้ดู จิ ทิ ัล วา่ อย่างไร?
2) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Pappas ชัดเจนดีแล้ว
หรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดแี ลว้ [ ] ยังไมช่ ัดเจนดพี อ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Pappas
กลา่ วถึงแนวทางการพัฒนาทักษะการรดู้ ิจิทัล วา่ อยา่ งไร?
3) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Webwise Ie ชัดเจนดี
แลว้ หรือไม่
[ ] ชัดเจนดีแล้ว [ ] ยงั ไมช่ ัดเจนดพี อ
หากยงั ไม่ชัดเจนดพี อ โปรดกลับไปศกึ ษาใหม่อีกครง้ั แล้วตอบคำถามในใจวา่ Webwise
Ie กล่าวถงึ แนวทางการพฒั นาทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ลั วา่ อยา่ งไร?
4) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Teaching Adults
ชดั เจนดีแล้วหรอื ไม่
[ ] ชดั เจนดแี ลว้ [ ] ยงั ไมช่ ัดเจนดีพอ
หากยงั ไมช่ ัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหมอ่ ีกครัง้ แล้วตอบคำถามในใจวา่ Teaching
Adults กลา่ วถงึ แนวทางการพฒั นาทักษะการรดู้ ิจทิ ลั วา่ อย่างไร?
5) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ National Library
ชดั เจนดีแล้วหรือไม่
[ ] ชดั เจนดแี ล้ว [ ] ยังไมช่ ดั เจนดพี อ
หากยงั ไมช่ ดั เจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครงั้ แลว้ ตอบคำถามในใจว่า National
Library กล่าวถึงแนวทางการพฒั นาทักษะการร้ดู ิจิทัล ว่าอย่างไร?
6) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Lakin ชัดเจนดีแล้ว
หรือไม่
[ ] ชดั เจนดีแล้ว [ ] ยังไมช่ ดั เจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Lakin
กลา่ วถึงแนวทางการพัฒนาทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ัล วา่ อยา่ งไร?
7) ท่านเขา้ ใจแนวทางการพฒั นาทักษะการรู้ดจิ ิทัล ตามทศั นะของ Devaney ชัดเจนดีแล้ว
หรือไม่
[ ] ชัดเจนดแี ล้ว [ ] ยังไม่ชัดเจนดพี อ
หากยงั ไมช่ ัดเจนดพี อ โปรดกลบั ไปศกึ ษาใหม่อีกคร้ัง แลว้ ตอบคำถามในใจวา่ Devaney
กลา่ วถึงแนวทางการพฒั นาทกั ษะการรู้ดจิ ทิ ลั วา่ อย่างไร?
8) ท่านเข้าใจแนวทางการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัล ตามทัศนะของ Stenger ชัดเจนดีแล้ว
หรือไม่
[ ] ชดั เจนดแี ล้ว [ ] ยงั ไม่ชดั เจนดีพอ

225

หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Stenger
กลา่ วถึงแนวทางการพฒั นาทักษะการรู้ดจิ ิทัล ว่าอยา่ งไร?
9) ท่านเขา้ ใจแนวทางการพฒั นาทักษะการร้ดู จิ ิทลั ตามทัศนะของ Applied Educational
System ชดั เจนดแี ลว้ หรือไม่
[ ] ชดั เจนดแี ล้ว [ ] ยังไมช่ ัดเจนดีพอ
หากยังไม่ชัดเจนดีพอ โปรดกลับไปศึกษาใหม่อีกครั้ง แล้วตอบคำถามในใจว่า Applied
Educational System กล่าวถึงแนวทางการพฒั นาทักษะการรู้ดจิ ทิ ัล วา่ อยา่ งไร?

หมายเหตุ
หากต้องการศึกษารายละเอียดของแต่ละทัศนะจากต้นฉบับที่เป็นภาษาอังกฤษ โปรด

“Ctrl & Click” เวบ็ ไซตข์ องแต่ละแหล่งได้ ดังนี้
1) Ruesink : https://bit.ly/2OKsgJG
2) Pappas : https://bit.ly/2oo43Gy
3) Webwise Ie : https://bit.ly/2YwSBPU
4) Teaching Adults : https://bit.ly/2ZoovdH
5) National Library : https://bit.ly/2M6GDFW
6) Lakin : https://bit.ly/2OIPpMn
7) Devaney : https://bit.ly/2yN102l
8) Stenger : https://bit.ly/2q6e8eC
9) Applied Educational System : https://bit.ly/2M6W7tD

เอกสารอ้างอิง
Applied Educational System (n.d.). How to teach digital literacy in the classroom.

Retrieved August 3, 2019, from https://bit.ly/2M6W7tD
Devaney, L (2016) 4 Ways your institution can improve digital literacy for student

workforce success. Retrieved August 3, 2019, from https://bit.ly/2yN102l
Lakin, D (2017). How to develop your digital literacy skills. Retrieved August 3, 2019,

from https://bit.ly/2OIPpMn
National Library (n.d.). Strategies for developing digital literacy. Retrieved August 3,

2019, from https://bit.ly/2M6GDFW
Pappas, C (2017). 7 Tips to promote digital literacy and tech skills in e-learning.

Retrieved August 3, 2019, from https://bit.ly/2oo43Gy
Ruesink, M (2014). 5 Ways to develop your digital literacy skills. Retrieved August 3,

2019, from https://bit.ly/2OKsgJG
Stenger, M (2018). 7 Ways to teach digital literacy. Retrieved August 3, 2019, from

https://bit.ly/2q6e8eC

226

Teaching Adults (n.d.). Characteristics of effective digital literacy learning delivery.
Retrieved July 29, 2019, from https://bit.ly/2ZoovdH

Webwise Ie (n.d.). Developing digital literacy skills. Retrieved August 3, 2019, from
https://bit.ly/2YwSBPU

227

คู่มอื ชดุ ที่ 5
ทัศนะเกยี่ วกับข้ันตอนการพัฒนาทักษะการรูด้ ิจิทลั

นางสาวสขุ ฤทยั พรหมรับ

ดษุ ฎีบัณฑิตสาขาวิชาการบรหิ ารการศึกษา
มหาวทิ ยาลยั มหามกุฏราชวิทยาลัย วทิ ยาเขตอีสาน

ปี พ.ศ. 2564

228

5.5 ค่มู ือชุดที่ 5
ทัศนะเก่ยี วกับข้นั ตอนการพฒั นาทกั ษะการรู้ดิจิทัล

วัตถุประสงค์การเรียนรู้
หลังจากการศกึ ษาคู่มือชุดนแ้ี ล้ว ท่านมีพฒั นาการดา้ นพทุ ธิพสิ ยั (Cognitive Domain) ซ่ึง

เป็นจุดมุ่งหมายทางการศึกษาที่เกี่ยวข้องกับสมรรถภาพทางสมองหรือสติปัญญาตามแนวคิดของ
Benjamin S. Bloom โดยจําแนกพฤติกรรมในขอบเขตนี้ออกเป็น 6 ระดับ เรียงจากพฤติกรรมที่
สลับซับซ้อนน้อยไปหามาก หรือจากทักษะการคิดขั้นต่ำกว่าไปหาทักษะการคิดขั้นสูงกว่า ดังนี้ คือ
ความจำ (Remembering) ความเข้าใจ (Understanding) การประยกุ ตใ์ ช้ (Applying) การวเิ คราะห์
(Analyzing) การประเมิน (Evaluating) และการสรา้ งสรรค์ (Creating) ดงั นี้

1) บอกคุณสมบัติ จับคู่ เขียนลำดับ อธิบาย บรรยาย ขีดเส้นใต้ จำแนก หรือระบุขั้นตอน
การพัฒนาทักษะการร้ดู จิ ทิ ัลได้

2) แปลความหมาย อธิบาย ขยายความ สรุปความ ยกตัวอย่าง บอกความแตกต่าง หรือ
เรยี บเรยี งข้นั ตอนการพัฒนาทกั ษะการรดู้ ิจทิ ัลได้

3) แก้ปัญหา สาธิต ทำนาย เชื่อมโยง ความสัมพันธ์ เปลี่ยนแปลง คำนวณ หรือปรับปรุง
ข้นั ตอนการพัฒนาทกั ษะการรูด้ จิ ทิ ัลได้

4) แยกแยะ จัดประเภท จำแนกให้เห็นความแตกต่าง หรือบอกเหตุผลขั้นตอนการพัฒนา
ทักษะการรดู้ ิจิทัลได้

5) วัดผล เปรียบเทียบ ตีค่า ลงความเห็น วิจารณ์ข้นั ตอนการพัฒนาทกั ษะการรูด้ จิ ทิ ัลได้
6) รวบรวม ออกแบบ จัดระเบียบ สร้าง ประดิษฐ์ หรือวางหลักการขั้นตอนการพัฒนา
ทกั ษะการรู้ดิจิทลั ได้
โดยมีทัศนะเกี่ยวกับขั้นตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลของแหล่งอ้างอิงทางวิชาการต่าง ๆ
ดังน้ี
1) ข้นั ตอนการพัฒนาทักษะการรดู้ จิ ิทลั ตามทศั นะของ Killen, Beetham and Knight
2) ขนั้ ตอนการพฒั นาทักษะการรดู้ จิ ทิ ลั ตามทัศนะของ Stenger
3) ขั้นตอนการพฒั นาทักษะการรดู้ จิ ิทัล ตามทัศนะของ Ruesink
4) ขน้ั ตอนการพัฒนาทักษะการรดู้ จิ ทิ ลั ตามทศั นะของ Roscorla
5) ข้นั ตอนการพฒั นาทักษะการรดู้ จิ ทิ ลั ตามทศั นะของ Equip team
6) ขั้นตอนการพัฒนาทักษะการร้ดู จิ ิทลั ตามทัศนะของ Murphy
7) ขั้นตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดจิ ทิ ัล ตามทศั นะของ Spencer
คำชี้แจง
1) โปรดศึกษาเนื้อหาเกี่ยวกับขั้นตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลจากทัศนะที่นำมา
กล่าวถึงแต่ละทัศนะ โดยแต่ละทัศนะท่านจะต้องทำความเข้าใจที่สามารถอธิบายกับตัวเองได้ว่า เขา
กล่าวถึงความสำคัญว่าอย่างไร หลังจากการศึกษาเนื้อหาแต่ละทัศนะแล้ว โปรดทบทวนความรู้ความ
เขา้ ใจของท่านอกี ครัง้ จากแบบประเมินผลตนเองในตอนทา้ ยของค่มู ือ

229

2) เนื้อหาเกี่ยวกับขั้นตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดิจิทัลจากทัศนะที่นำมากล่าวถึงแต่ละ
ทัศนะมีแหล่งอ้างอิงตามที่แสดงไว้ในตอนท้ายหลังแบบประเมินผลตนเอง หากท่านต้องการศึกษา
รายละเอียดของทศั นะเหลา่ น้นั ซึ่งตน้ ฉบบั เป็นบทความภาษาอังกฤษ ท่านสามารถจะสบื คน้ ตอ่ ได้จาก
เวบ็ ไซต์ที่ระบไุ ว้ในแหล่งอ้างองิ นั้น ๆ

ทัศนะเกี่ยวกับข้ันตอนการพัฒนาทักษะการรู้ดจิ ทิ ัล
Killen, Beetham and Knight กลา่ วถงึ ขัน้ ตอนเชิงกลยทุ ธ์สคู่ วามสามารถดา้ นดจิ ทิ ัล

ขององค์กร 4 ขั้นตอน ดังนี้
1) วสิ ยั ทศั นแ์ ละความตงั้ ใจ (Vision and Intent)
2) ออกแบบและสร้าง (Design and Construct)
3) สำรวจและกำหนดบรบิ ท (Explore and Contextualize)
4) สนบั สนนุ และรวบรวม (Support and Consolidate)

โปรดทบทวนตวั เอง แล้วตอบในใจว่าท่านเข้าใจขั้นตอนการพัฒนาทกั ษะการรู้
ดจิ ิทัล ตามทศั นะของ Killen, Beetham and Knight ว่าอยา่ งไร ?
…………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………….………………...........................................

Stenger เป็นนักเขียนและนักข่าวอิสระในลอนดอนที่มีประสบการณ์มากมายครอบคลุม
การเรียนรู้และการพัฒนาเทคโนโลยีกำลังเปลี่ยนแปลงวิธีที่เราเรียนรู้ กล่าวถึง ขั้นตอนในการ
พัฒนาการเสริมสร้างทักษะดิจิทัลว่า “เทคโนโลยีไม่ควรถูกมองว่าเป็นสิ่งทดแทนกิจกรรมการเรียนรู้
แบบเดิม ๆ ดังน้ี

1) ความสำคัญของการคดิ อย่างมีวจิ ารณญาณ
2) ใชส้ อื่ สงั คมเพ่ือการเรียนรูแ้ ละการทำงานร่วมกัน
3) คำแนะนำเกีย่ วกับวิธีหลีกเลี่ยงการลอกเลียนแบบ
4) สอนให้นกั เรยี นจดั การขอ้ มูลประจำตัวออนไลน์ของนักเรยี น
5) การจดั การส่งิ รบกวนทางดจิ ทิ ลั
6) จัดเตรียมสภาพแวดลอ้ มสำหรบั การปฏบิ ัตทิ ่ีแท้จริง
7) นำนักเรียนออกจากพื้นที่ปลอดภยั

โปรดทบทวนตัวเอง แล้วตอบในใจวา่ ท่านเข้าใจข้ันตอนการพัฒนาทกั ษะการรู้
ดิจทิ ัล ตามทศั นะของ Stenger ว่าอยา่ งไร ?
.....……………………………………………………………………………………………………………
.....…………………………………………………………………………………………………………
Ruesink เป็นนักเขียนอิสระด้านการศึกษาระดับอุดมศกึ ษา ซึ่งเขียนบทความที่เน้นผ้เู รียน
เป็นสำคญั กล่าวถงึ 5 ขั้นตอนในการพฒั นาการเสริมสร้างทกั ษะดิจิทลั ดงั น้ี