ถอดคำประพันธ์เนื้อเรื่องภูเขาทอง

นริ าศภูเขาทอง

มัธยมศกึ ษาปที ่ี ๑ ถอดคำประพนั ธ์

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

เดือนสิบเอ็ดเสรจ็ ธรุ ะพระวสา
รบั กฐินภิญโญโมทนา ชลุ ลี าลงเรือเหลืออาลัย

ถงึ เดือน ๑๑ ซงึ่ ออกจากการจาพรรษาแล้ว เม่ือรบั
กฐินอยา่ งยินดีเสร็จแล้ว ก็ตอ้ งลงเรือไปดว้ ยความเศร้าโศก

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

ออกจากวัดทัศนาดูอาวาส เม่ือตรุษสารทพระพรรษาไดอ้ าศัย

สามฤดอู ยูด่ ไี มม่ ภี ยั มาจาไกลอารามเมื่อยามเยน็

ออกจากวดั กม็ องดูวดั ท่เี คยอาศัยอย่เู มอ่ื ปที ผี่ า่ นมา
อกี ทงั้ ๓ ฤดทู ่ีอยูม่ าก็ไมม่ ีอะไรมากวนใจ

ถอดบทประพันธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

โอ้อาวาสราชบุรณะพระวิหาร แตน่ น้ี านนับทิวาจะมาเหน็

เหลือราลกึ นกึ น่าน้าตากระเดน็ เพราะขุกเข็ญคนพาลมารานทาง

อีกทัง้ วดั ราชบุรณะพระวิหารนคี้ งอกี นานกวา่ จะได้มา
เหน็ นกึ แล้วเศร้าใจยิ่งนกั ทัง้ น้เี ปน็ เพราะมคี นพาลมารงั แกใส่
รา้ ย

ถอดบทประพันธ์ ครูฝ้ายสอนไทย

จะยกหยบิ ธิบดีเป็นท่ีตั้ง กใ็ ช้ถังแทนสดั เหน็ ขดั ขวาง

จง่ึ อาลาอาวาสนริ าศร้าง มาอา้ งว้างวญิ ญาณใ์ นสาคร

คิดจะใหผ้ ใู้ หญค่ อยช่วยเหลือท่านกไ็ มม่ ีความยุตธิ รรม
จงึ ตอ้ งอาลาวัดไปจนต้องมาอ้างวา้ งอยูก่ ลางสายน้า

ถอดบทประพนั ธ์ ครฝู า้ ยสอนไทย

ถงึ หนา้ วงั ดงั หนง่ึ ใจจะขาด คิดถงึ บาทบพิตรอดิศร
โอ้ผา่ นเกลา้ เจา้ ประคณุ ของสนุ ทร แต่ปางก่อนเคยเฝ้าทุกเชา้ เยน็

ถงึ หนา้ วงั ก็เศรา้ โศกมาก คดิ ถึงพระบาทสมเดจ็ พระ
พุทธเลศิ หล้านภาลัยผู้ซ่งึ มพี ระคณุ กับสุนทรภู่อยา่ งมาก
เมอื่ กอ่ นเคยเขา้ เฝ้าพระองคอ์ ยา่ งใกลช้ ดิ อย่บู อ่ ยครงั้

ถอดบทประพันธ์ ครฝู า้ ยสอนไทย

พระนิพพานปานประหน่งึ ศีรษะขาด ด้วยไรญ้ าตยิ ากแค้นถงึ แสนเขญ็

ทั้งโรคซ้ากรรมซัดวิบตั ิเป็น ไม่เล็งเห็นท่ีซ่งึ จะพ่ึงพา

เม่ือพระองค์สวรรคตก็เหมือนกบั สุนทรภตู่ ายไปดว้ ย
เพราะไมม่ ีญาติหรอื คนคอยช่วยเหลือชีวติ จึงยากแค้นแสน
เขญ็ อีกทั้งมีโรคมีกรรมเข้ามารมุ ลอ้ ม ไม่เห็นใครท่ีจะพึง่ พาได้

ถอดบทประพันธ์ ครูฝ้ายสอนไทย

จึงสร้างพรตอตส่าห์สง่ สว่ นบญุ ถวาย ประพฤตฝิ ่ายสมถะทงั้ วสา
เป็นสงิ่ ของฉลองคุณมลุ ิกา ขอเป็นขา้ เคียงบาททุกชาติไป

จงึ ไดบ้ วชเพือ่ อทุ ิศส่วนกศุ ลให้แกร่ ัชกาลที่ ๒
ประพฤติตนอยู่ในศลี ธรรมตลอดเวลา เพ่ือเป็นส่งิ ทดแทน
คณุ พระองค์ แม้เกดิ ชาตใิ ดใด กข็ อใหเ้ ป็นขา้ รบั ใชพ้ ระองค์
ตลอดไป

ถอดบทประพนั ธ์ ครฝู า้ ยสอนไทย

ถงึ หน้าแพแลเห็นเรอื ที่น่ัง คดิ ถึงครั้งก่อนมาน้าตาไหล
เคยหมอบรับกบั พระจมื่นไวย แลว้ ลงในเรอื ท่นี ั่งบัลลงั ก์ทอง

เมอื่ ถึงหน้าแพก็เหน็ เรือพระที่น่ัง คิดถงึ เมื่อก่อนก็
เศร้าจนน้าตาไหล เคยหมอบกราบรัชกาลท่ี ๒ กับพระจมื่นไว
ยซง่ึ เป็นเพื่อน แล้วกล็ งไปในเรือบัลลงั ก์ทอง

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

เคยทรงแต่งแปลงบทพจนารถ เคยรบั ราชโองการอา่ นฉลอง

จนกฐินส้ินแม่นา้ ในลาคลอง มไิ ด้ข้องเคอื งขดั หทั ยา

เคยแต่งแปลงบทความ เคยรบั ราชโองการอา่ นในงาน
ฉลอง จนเรอื ทมี่ าทอดกฐินหมดแล้วกย็ งั มิไดท้ าใหพ้ ระองค์
ขัดใจแต่อยา่ งใด

ถอดบทประพันธ์ ครฝู า้ ยสอนไทย

เคยหมอบใกล้ไดก้ ลิน่ สุคนธ์ตรลบ ละอองอบรสรื่นช่ืนนาสา

ส้นิ แผ่นดนิ สิ้นรสสคุ นธา วาสนาเรากส็ ้นิ เหมอื นกลน่ิ สุคนธ์

เคยหมอบกราบใกล้ชดิ จนไดก้ ลิ่นหอมจากพระวรกาย
กลิน่ หอมนน้ั หอมจนติดจมูก แต่เมือ่ พระองค์สวรรคตกส็ ิ้น
กลน่ิ หอมไปด้วย อกี ทัง้ ยงั เหมือนวาสนาของสุนทรภู่กส็ น้ิ
ตามกลิ่นไป

ถอดบทประพนั ธ์ ครฝู ้ายสอนไทย

ดใู นวงั ยงั เห็นหอพระอฐั ิ ต้งั สตเิ ติมถวายฝา่ ยกศุ ล
ทั้งปนิ่ เกลา้ เจา้ พิภพจบสากล ใหผ้ ่องพ้นภยั สาราญผ่านบุรนิ ทร์

มองไปในวังยงั เห็นหอท่เี ก็บพระอัฐิของรัชกาลที่ ๒ ก็
ต้งั สติถวายส่วนบญุ ส่วนกุศล ทง้ั สง่ สว่ นกศุ ลไปให้รัชกาลที่ ๓
ให้พน้ ภยั ในการปกครองบา้ นเมอื ง

ถอดบทประพันธ์ ครฝู ้ายสอนไทย

ถึงอารามนามวดั ประโคนปกั ไม่เห็นหลักลอื เล่าว่าเสาหนิ
เป็นสาคญั ปนั แดนในแผน่ ดิน มริ ู้สนิ้ สุดช่ือทีล่ อื ชา

ถงึ วดั ประโคนปกั ก็มองไปไม่เห็นเสาหนิ ที่ลอื กันว่า
เปน็ เสาท่ีสาคญั ในแผน่ ดนิ

ถอดบทประพนั ธ์ ครฝู ้ายสอนไทย

ขอเดชะพระพุทธคณุ ช่วย แมน้ มอดมว้ ยกลับชาติวาสนา

อายยุ ืนหมื่นเท่าเสาศลิ า อยคู่ ่ฟู ้าดนิ ได้ดงั ใจปอง

ถงึ จะไมเ่ หน็ กข็ อเดชะพระพุทธคณุ ช่วย ขอใหอ้ ายุยนื
หมนื่ ๆ ปี ดังเสาศิลาอย่คู ู่ฟา้ ดินไดต้ ลอดไป

ถอดบทประพันธ์ ครูฝ้ายสอนไทย

ไปพน้ วัดทัศนารมิ ทา่ นา้ แพประจาจอดรายเขาขายของ
มีแพรผ้าสารพัดสีมว่ งตอง ทง้ั ส่งิ ของขาวเหลอื งเครื่องสาเภา

มองดรู มิ ท่าน้า มีแพมาจอดขายของอยู่เรยี งราย
มีขายทง้ั ผา้ แพรสมี ว่ งและสีอ่นื ๆ ท้ังสง่ิ ของที่มาจากเมอื งจีน

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

ถึงโรงเหล้าเตากลนั่ ควนั โขมง มคี นั โพงผกู สายไว้ปลายเสา
โอ้บาปกรรมนา้ นรกเจยี วอกเรา ใหม้ ัวเมาเหมือนหนงึ่ บ้าเป็นนา่ อาย

ถงึ โรงเหล้ากม็ คี วันออกมาจากเตากลน่ั มากมาย มี
เคร่ืองตักนา้ ผกู ไวป้ ลายเสา สนุ ทรภเู่ คยดม่ื นา้ เหล้าจนเมา
เหมือนคนบา้

ถอดบทประพันธ์ ครฝู ้ายสอนไทย

ทาบุญบวชกรวดนา้ ขอสาเรจ็ พระสรรเพชญโพธญิ าณประมาณหมาย

ถึงสุราพารอดไม่วอดวาย ไมใ่ กลก้ รายแกล้งเมินก็เกนิ ไป

จงึ ได้บวชเพือ่ จะได้พน้ จากอบายมุข ขอให้ได้ตรัสรู้ดงั
พระพุทธเจา้ แตเ่ หล้าเคยทาให้รอดชีวิตดังนน้ั จะเมินไปก็
เกนิ ไป

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

ไมเ่ มาเหล้าแลว้ แต่เรายงั เมารัก สุดจะหักหา้ มจิตคิดไฉน

ถงึ เมาเหล้าเช้าสายกห็ ายไป แตเ่ มาใจนี้ประจาทกุ ค่าคนื

ถึงจะไมเ่ มาเหล้าแตย่ ังเมารกั อยู่ หักหา้ มจติ ใจไม่ใหร้ ัก
ไมไ่ ด้ การเมาเหล้าน้ันพอรุ่งขน้ึ กห็ ายไป แต่การเมารักนีจ้ ะเป็น
ทกุ ๆ คืน

ถอดบทประพันธ์ ครฝู า้ ยสอนไทย

ถึงบางจากจากวดั พลดั พี่น้อง มามวั หมองม้วนหนา้ ไมฝ่ า่ ฝืน

เพราะรกั ใคร่ใจจืดไม่ยดื ยนื จาตอ้ งขนื ใจพรากมาจากเมอื ง

ถงึ บางจากไมอ่ ยากไดย้ นิ คาว่า จาก เพราะสนุ ทรภู่จาก
หลาย ๆ อยา่ งมา ตอ้ งมีใจมวั หมองเพราะรกั นัน้ ไม่ยืนยาว
จึงตอ้ งจาจากเมอื งมา

ถอดบทประพันธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

ถงึ บางพลูคดิ ถงึ ค่เู มื่ออยู่ครอง เคยใส่ซองส่งให้ลว้ นใบเหลอื ง
ถงึ บางพลดั เหมือนพพ่ี ลดั มาขัดเคือง ทง้ั พลัดเมอื งพลัดสมรมารอ้ นรน

ถึงบางพลคู ดิ ถึงนางจันเมอ่ื แตง่ งานกนั เคยส่งหมากพลูโดยใส่
ซองให้ทงั้ หมดเปน็ ใบเหลอื งซึ่งอรอ่ ยมาก ถงึ บางพลัดก็ไมอ่ ยากไดย้ นิ
คาวา่ พลัดเพราะไดพ้ ลัดจากนางจนั ทงั้ ยงั พลดั จากเมืองและอื่น ๆ มา

ถอดบทประพันธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

ถงึ บางโพโอ้พระศรมี หาโพธิ ร่มนโิ รธรกุ ขมลู ให้พูนผล
ขอเดชะอานภุ าพพระทศพล ให้ผอ่ งพน้ ภัยพาลสาราญกาย

ถงึ บางโพกน็ กึ ถึงตน้ โพธิ์ ใหร้ ม่ เงา ใหค้ วามรม่ เย็น
ขอเดชะของพระพุทธเจา้ ให้พน้ ภยั พาลตลอดไป

ถอดบทประพันธ์ ครูฝ้ายสอนไทย

ถึงบ้านญวนล้วนแต่โรงแลสะพรง่ั มขี ้องขงั กงุ้ ปลาไว้ค้าขาย

ตรงหนา้ โรงโพงพางเขาวางราย พวกหญงิ ชายพรอ้ มเพรยี งมาเมยี งมอง

ถึงบา้ นญวนเห็นมโี รงเรือนมากมาย มีคนค้าขายของ เช่น กงุ้
ปลา โดยการขงั ไว้ในขอ้ ง ข้างหนา้ โรง วางทีส่ าหรบั ดกั ปลาไว้เรียงราย
มที ้ังผู้หญิงและผ้ชู ายมาจบั จา่ ยซอ้ื ของ

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

จะเหลยี วกลบั ลบั เขตประเทศสถาน ทรมานหม่นไหม้ฤทัยหมอง

ถงึ เขมาอารามอรา่ มทอง พึง่ ฉลองเลกิ งานเม่ือวานซืน

จะมองกลบั ไปยงั บา้ นเกดิ กท็ รมานเหมือนโดนไฟสุมในใจ จติ ใจ
กห็ ม่นหมอง ลอ่ งเรอื มาจนถึงวัดเขมา ก็รวู้ ่าพ่ึงเลิกงานฉลองไปเม่ือ
วานซนื

ถอดบทประพนั ธ์ ครฝู า้ ยสอนไทย

โอ้ปางหลังครัง้ สมเดจ็ บรมโกศ มาผกู โบสถก์ ไ็ ด้มาบูชาชื่น

ชมพระพิมพ์ริมผนงั ยงั ยงั่ ยนื ท้งั แปดหม่ืนส่พี นั ไดว้ ันทา

คดิ ถึงเมื่อก่อนซ่งึ รัชกาลที่ ๒ ได้มาตัดหวายลกู นิมิต ได้ชมพระ
พิมพ์ทง้ั ๘๔,๐๐๐ องคซ์ งึ่ เท่ากับจานวนพระธรรมทอ่ี ย่ใู นพระไตรปฎิ ก
ทอ่ี ยรู่ มิ ผนงั

ถอดบทประพนั ธ์ ครฝู ้ายสอนไทย

โอค้ รั้งนีม้ ิไดเ้ หน็ เล่นฉลอง เพราะตวั ต้องตกประดาษวาสนา
เป็นบุญน้อยพลอยนกึ โมทนา พอนาวาติดชลเข้าวนเวยี น

แตค่ รง้ั น้ีไมไ่ ดเ้ ห็นการเล่นฉลองเพราะสุนทรภูต่ อ้ งหมดวาสนา
และลาบาก เป็นเพราะบุญนอ้ ยกน็ กึ เศรา้ แตแ่ ล้วเรอื กต็ ดิ นา้ วน

ถอดบทประพนั ธ์ ครฝู า้ ยสอนไทย

ดนู ้าว่ิงกลิง้ เชยี่ วเป็นเกลียวกลอก กลับกระฉอกฉาดฉัดฉวัดเฉวียน
บ้างพล่งุ พลุ่งวุง้ วงเหมอื นกงเกวียน ดูเวียนเวียนควา้ งควา้ งเป็นหวา่ งวน

มองเหน็ นา้ วงิ่ เชย่ี วหมุนเปน็ เกลียว พุง่ ไปมาตัดกัน
บางส่วนกพ็ งุ่ วนเหมอื นกงเกวยี น ดูเวียน ๆ เป็นเหมอื นพายวุ น

ถอดบทประพันธ์ ครูฝ้ายสอนไทย

ทั้งหัวท้ายกรายแจวกระชากจ้วง ครรไลลว่ งเลยทางมากลางหน

โอ้เรอื พน้ วนมาในสาชล ใจยงั วนหวงั สวาทไมค่ ลาดคลา

ท้ังหวั เรอื ท้ายเรอื กร็ บี แจวเรอื ดงั น้ัน เรือจงึ หลดุ นา้ วนออกมา
ได้
แตถ่ งึ เรือจะพ้นน้าวนมาแล้ว แต่ใจก็ยงั ไมพ่ ้นจากวงั วนของความรกั

ถอดบทประพันธ์ ครูฝ้ายสอนไทย

ตลาดแก้วแล้วไม่เห็นตลาดตั้ง สองฟากฝ่ังก็แต่ล้วนสวนพฤกษา

โอ้รินรนิ กล่นิ ดอกไม้ใกลค้ งคา เหมอื นกลิ่นผา้ แพรดาร่ามะเกลอื

ถึงตลาดแกว้ แต่ไม่เหน็ มตี ลาดตัง้ ขายของทง้ั สองฝ่ัง เหน็ แต่
ตน้ ไมพ้ ืชพันธุต์ ่าง ๆ ได้กล่นิ ดอกไมห้ อมไปเร่อื ยตลอดทางและกลิ่น
เหมือนผ้าแพรทีย่ อ้ มดว้ ยมะเกลือ

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝ้ายสอนไทย

เห็นโศกใหญ่ใกล้นา้ ระกาแฝง ท้ังรกั แซงแซมสวาทประหลาดเหลือ

เหมือนโศกพ่ีช้าระกาเจือ เพราะรักเรอ้ื แรมสวาทมาคลาดคลาย

เห็นต้นโศกใหญแ่ ละต้นระกา แต่แปลกท่ีมีตน้ รักขนึ้ แซม
อยดู่ ้วย เหมอื นความโศกเศรา้ ระกาใจทีส่ นุ ทรภ่ตู อ้ งเป็นเพราะรกั แม่จัน

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

ถงึ แขวงนนทช์ ลมารคตลาดขวญั มีพ่วงแพแพรพรรณเขาคา้ ขาย

ท้งั ของสวนลว้ นเรอื อยู่เรียงราย พวกหญงิ ชายประชมุ กันทกุ วันคืน

ถึงจังหวัดนนทบรุ ีกเ็ หน็ มีตลาดน้า มแี พอยู่ซง่ึ ขายเสอ้ื ผ้า
เครือ่ งนงุ่ หม่ มีทัง้ เรอื จอดอยู่เพ่อื ขายผลไมจ้ ากสวน มีทั้งผ้หู ญงิ ผชู้ าย
มาซื้อของกันอยทู่ ุกวนั ทกุ คืน

ถอดบทประพันธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

มาถึงบางธรณที วโี ศก ยามวโิ ยคยากใจให้สะอ้นื
โอ้สธุ าหนาแน่นเปน็ แผน่ พ้นื ถงึ ส่ีหมน่ื สองแสนทง้ั แดนไตร

มาถึงหมูบ่ า้ นบางธรณกี ็โศกเศรา้ มากขึน้ ตอนลาบากพาใหใ้ จ
สะอืน้ ทง้ั ท่แี ผน่ ดนิ หนาขนาดสองแสนสี่หม่ืนโยชน์

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝ้ายสอนไทย

เมื่อเคราะห์ร้ายกายเราก็เท่าน้ี ไมม่ ที ่พี สธุ าจะอาศัย
ล้วนหนามเหน็บเจ็บแสบคบั แคบใจ เหมือนนกไรร้ งั เร่อยู่เอกา

แตเ่ มื่อถึงคราวลาบากแม้แตแ่ ผน่ ดินก็ไม่มีทอ่ี าศัย เหมือนโดน
หนามเสยี ดแทงเจ็บแสบมาก เหมือนกบั นกไมม่ ีรงั ทีจ่ ะอาศัยตอ้ งเร่ร่อน
ไปเรอ่ื ย ๆ

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝ้ายสอนไทย

ถึงเกร็ดย่านบ้านมอญแตก่ อ่ นเกา่ ผหู้ ญงิ เกลา้ มวยงามตามภาษา
เดี๋ยวนี้มอญถอนไรจกุ เหมอื นตุก๊ ตา ทั้งผดั หนา้ จบั เขม่าเหมือนชาวไทย

ถงึ ตาบลปากเกร็ดซึ่งเปน็ บริเวณท่ชี าวมอญอพยพมา
ตามธรรมเนยี มผูห้ ญิงมอญจะเกล้าผม แตส่ มยั น้ผี หู้ ญิงมอญมาถอนไรผม
เหมอื นตกุ๊ ตา ทัง้ ยังใช้เครอ่ื งสาอาง ใช้แปง้ ผัดหน้าซ่งึ เหมอื นกับชาวไทย

ถอดบทประพนั ธ์ ครฝู า้ ยสอนไทย

โอส้ ามญั ผนั แปรไมแ่ ท้เทีย่ ง เหมอื นอย่างเยย่ี งชายหญิงท้ิงวิสยั

น่หี รอื จติ คดิ หมายมหี ลายใจ ทจี่ ติ ใครจะเปน็ หนึ่งอย่างพึงคิด

ทาใหเ้ หน็ ได้ว่าสมัยนท้ี กุ ส่ิงทกุ อย่างไม่มีความเท่ียงแท้ เหมือน
ดังทชี่ าวมอญละท้ิงประเพณีวฒั นธรรมของตนเองแลว้ จะนับประสาอะไร
กับจิตใจของคน ซึ่งไม่มีใครมีใจเดยี วแตม่ ีหลายใจ

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝ้ายสอนไทย

ถงึ บางพดู พูดดเี ปน็ ศรีศกั ดิ์ มคี นรกั รสถ้อยอรอ่ ยจติ
แม้นพดู ช่วั ตวั ตายทาลายมติ ร จะชอบผดิ ในมนุษย์เพราะพดู จา

ถงึ หมูบ่ ้านบางพูดสุนทรภู่ก็นกึ ถึงคาวา่ พดู ดังว่า ถ้าใครพูดดกี ็
จะมีคนรัก แตถ่ า้ พดู ไม่ดีก็อาจจะเปน็ ภยั ตอ่ ตนเองไดอ้ กี ทั้งยังไม่มีใครคบ
ไมม่ เี พอ่ื นสนทิ มติ รสหาย ทั้งการจะดวู า่ ใครดไี ม่ดีดูได้จากการพูด

ถอดบทประพันธ์ ครฝู ้ายสอนไทย

ถงึ บ้านใหมใ่ จจิตกค็ ิดอา่ น จะหาบ้านใหมม่ าดเหมอื นปรารถนา
ขอใหส้ มคะเนเถิดเทวา จะไดผ้ าสกุ สวสั ดกิ์ าจัดภยั

ถงึ หมูบ่ า้ นบา้ นใหม่สุนทรภูก่ ็คิดอยากจะไดบ้ า้ นซกั หลังตามที่
ตอ้ งการโดยขอกับเทวดาให้สมดังปรารถนา เพราะ การมีบ้านจะไดม้ ี
ความสุขและมีที่อาศัยอย่างปลอดภยั

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

ถึงบางเด่อื โอม้ ะเด่ือเหลือประหลาด บงั เกดิ ชาติแมลงหวี่มใี นไส้
เหมือนคนพาลหวานนอกย่อมขมใน อุปไมยเหมือนมะเดื่อเหลอื ระอา

ถึงหมู่บา้ นบางเดอ่ื ก็คิดถึงลูกมะเดอ่ื ท่ีภายนอกนนั้ ดสู วยงาม
นา่ รบั ประทาน แตภ่ ายในกลับมแี มลงมีหนอนชอนไชอยู่ เหมอื นกับคน
พาล
ทป่ี ากพดู ดแี ต่ในใจคดิ ทาอันตราย

ถอดบทประพนั ธ์ ครฝู า้ ยสอนไทย

ถงึ บางหลวงเชงิ รากเหมือนจากรกั สู้เสียศักดสิ์ งั วาสพระศาสนา

เปน็ ลว่ งพน้ รนราคราคา ถงึ นางฟา้ จะใหไ้ ม่ใยดี

ถึงบางหลวงเหมือนจากนางจนั มานานแล้ว เราต้องสละจาก
ยศถาบรรดาศกั ด์ิเพ่อื มาบวช เพือ่ จะได้พน้ จากกิเลสทัง้ หลายทั้งปวง
ถงึ จะมีนางฟ้ามาย่วั ก็ไมส่ นใจ

ถอดบทประพันธ์ ครูฝ้ายสอนไทย

ถงึ สามโคกโศกถวิลถึงป่นิ เกล้า พระพทุ ธเจ้าหลวงบารงุ ซงึ่ กรงุ ศรี
ประทานนามสามโคกเปน็ เมืองตรี ช่ือปทุมธานีเพราะมีบวั

ถงึ สามโคกก็คิดถงึ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหลา้ นภาลัย
ซึ่งพระองค์ปกครองเมืองกรุงเทพ ฯ พระองคไ์ ดพ้ ระราชทานนามเมอื ง
จากสามโคกซ่ึงเป็นหัวเมอื งชน้ั สามเปน็ เมอื งปทุมธานเี ป็นเพราะมสี ระบัว
จานวนมาก

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

โอพ้ ระคณุ สญู ลบั ไม่กลบั หลงั แต่ช่ือตงั้ กย็ ังอยูเ่ ขารูท้ ั่ว

แต่เรานท้ี ี่สนุ ทรประทานตวั ไมร่ อดช่วั เช่นสามโคกยิ่งโศกใจ

ถงึ พระองคจ์ ะสวรรคตไปแลว้ แตช่ ่อื ปทมุ ธานีคงอย่ตู ลอดไป
แต่ทาไมชอ่ื ของสุนทรภู่ ชือ่ ขนุ สุนทรโวหาร ทไี่ ดร้ บั พระราชทานนามมา
แตก่ ลบั ไม่มีช่ือในแผ่นดนิ หลังจากพระองคส์ วรรคตเลย ซึง่ ตา่ งกบั
ปทุมธานี

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝ้ายสอนไทย

สน้ิ แผ่นดนิ ส้ินนามตามเสดจ็ ต้องเทย่ี วเตรด็ เตร่หาท่อี าศัย

แมน้ กาเนิดเกิดชาตใิ ดใด ขอให้ไดเ้ ป็นข้าฝา่ ธุลี

สุนทรภู่ตอ้ งเร่รอ่ นหาทอี่ าศยั เพราะขณะนไี้ มม่ ีบ้าน
สุนทรภขู่ อใหเ้ กดิ ทกุ ชาตไิ ด้เปน็ ขา้ รบั ใช้พระองคต์ ลอดไป

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝ้ายสอนไทย

สนิ้ แผ่นดินขอให้สิน้ ชีวติ บ้าง อยา่ รู้รา้ งบงกชบทศรี

เหลืออาลัยใจตรมระทมทวี ทุกวันน้ีก็ซงั ตายทรงกายมา

พอพระองค์สวรรคตสุนทรภูก่ ็ขออยากตายตามบา้ ง เพ่ือจะ
ได้รบั ใช้และพง่ึ พระองค์ เดย๋ี วน้กี ็เศร้าโศกใจทุกข์ระทมอย่างทวคี ณู มาก
ตอ้ งเรร่ ่อนไปเร่ือย ๆ ชวี ติ ไม่มจี ุดมงุ่ หมาย

ถอดบทประพนั ธ์ ครฝู ้ายสอนไทย

ถงึ บา้ นงิ้วเห็นแตง่ ิว้ ละล่วิ สงู ไม่มีฝงู สัตว์สิงกิง่ พฤกษา
ด้วยหนามดกรกดาษระดะตา นึกก็น่ากลวั หนามขามขามใจ

ถึงหมู่บ้านบา้ นงวิ้ ก็เหน็ มีแต่ต้นง้วิ ซง่ึ ไมม่ ีนกหรอื สัตวอ์ น่ื ๆ
อยบู่ นก่งิ เลยเพราะตน้ งิ้วมีหนามขน้ึ อยมู่ ากมายนกึ ถึงกน็ ่ากลวั หนาม

ถอดบทประพันธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

ง้วิ นรกสิบหกองคลุ ีแหลม ดงั ขวากแซมเสีย้ มแทรกแตกไสว

ใครทาชู้คทู่ า่ นคร้นั บรรลยั ก็ตอ้ งไปปีนต้นนา่ ขนพอง

งิ้วในนรกยาวถงึ ๑๖ ขอ้ นิ้วแหลมเหมอื นกับไมไ้ ผ่เหลาทากับดกั
ซึง่ ใครมีช้เู มื่อตายไปแล้วกต็ ้องไปปีนต้นงิว้ ในนรก

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝ้ายสอนไทย

เราเกิดมาอายเุ พยี งน้ีแล้ว ยงั คลาดแคล้วครองตวั ไมม่ วั หมอง

ทกุ วันนี้วิปรติ ผิดทานอง เจียนจะตอ้ งปนี บา้ งหรอื อยา่ งไร

สุนทรภู่เกิดมาอายมุ ากแลว้ แตย่ งั ครองตัวอยใู่ นศลี ธรรมไม่มชี ู้
แตท่ ุกวนั นผี้ คู้ นวิปรติ มชี กู้ นั มากคงต้องไปปนี ตน้ งว้ิ ในนรกกนั บ้าง

ถอดบทประพันธ์ ครฝู า้ ยสอนไทย

โอ้คดิ มาสารพดั จะตดั ขาด ตัดสวาทตดั รักมยิ กั ไหว

ถวิลหวงั นงั่ นึกอนาถใจ ถึงเกาะใหญ่ราชครามพอยามเย็น

ทัง้ หมดทีค่ ิดมานน้ั สนุ ทรภสู่ ามารถตดั ขาดได้ แตก่ ารตัดความรัก
นั้นยากยง่ิ นัก น่งั นกึ อนาถใจไปจนเยน็ กถ็ ึงเกาะใหญร่ าชคราม

ถอดบทประพนั ธ์ ครฝู ้ายสอนไทย

ดูห่างย่านบา้ นช่องท้งั สองฝง่ั ระวังทงั้ สัตวน์ ้าจะทาเขญ็

เป็นที่อย่ผู ู้ร้ายไมว่ ายเว้น เทยี่ วซ้อนเรน้ ตเี รือเหลือระอา

มองไปเห็นบ้านเรือนต่าง ๆ อยหู่ ่างจากสองฝ่ังมาก ในท่ีนตี้ อ้ ง
ระวังจระเขจ้ ะทารา้ ย ทง้ั ท่นี ่ยี งั เปน็ ทีอ่ ยขู่ องผู้รา้ ยซึ่งมาคอยดกั ตเี รอื
สนุ ทรภูค่ ดิ แล้วน่าเบ่อื ย่ิงนกั

ถอดบทประพนั ธ์ ครูฝา้ ยสอนไทย

พระสรุ ยิ งลงลับพยบั ฝน ดูมวั มนมดื มดิ ทกุ ทศิ า
ถึงทางลัดตัดทางมากลางนา ท้งั แฝกคาแขมกกข้นึ รกเรยี้ ว

เมอื่ พระอาทิตยต์ กกม็ เี มฆมืดครม้ึ มาจนดูมืดมัวไปทกุ ทศิ ทกุ ทาง
พายเรือถงึ ทางลดั ซ่งึ เปน็ ทางตัดกลางนากเ็ หน็ มตี น้ แฝกตน้ คาต้นแขม
ต้นกกขน้ึ ปะปนกันอยมู่ ากมาย

ถอดบทประพันธ์ ครฝู า้ ยสอนไทย

เปน็ เงางา้ น้าเจง่ิ ดูเวง้ิ วา้ ง ทัง้ กว้างขวางขวัญหายไมว่ ายเหลียว

เหน็ ดมุ่ ดุ่มหนุ่มสาวเสียงกราวเกรยี ว ล้วนเรือเพรยี วพร้อมหน้าพวกปลาเลย

เงาของต้นพวกนีท้ อดลงนา้ ทาใหด้ เู วง้ิ วา้ งดกู วา้ งขวางเหลยี ว

มองทไี รกร็ สู้ ึกขวญั หายทุกที มองเหน็ เงาของหญงิ ชายทงั้ ยงั มีเสยี งคยุ
กัน
เรือของพวกเขาเพรียวเล็กและมีปลาอยบู่ นเรอื อีกดว้ ย

ถอดบทประพันธ์ ครฝู า้ ยสอนไทย

เขาถอ่ คลองวอ่ งไวไปเป็นยืด เรอื เราฝดื เฝือมานิจจาเอ๋ย

ตอ้ งถอ่ ค้ารา่ ไปลว้ นไม่เคย ประเดีย๋ วเสยสวบตรงเข้าพงรก

พวกเขาถ่อเรอื คล่องแคล่วเดินทางไปอย่างรวดเรว็ แตเ่ รอื ของ
สนุ ทรภไู่ ปช้ามากชา่ งนา่ สงสารลูกศษิ ย์ท่ตี อ้ งถ่อเรอื อยา่ งเหน็ดเหนอื่ ย
ทั้ง ๆท่ไี ม่เคยเส้นทาง บางทีเรือกเ็ สยเขา้ พงหญ้ารกรงุ รัง