KMR DALAM PBD

8.2 Meningkatkan Kemajuan

Peringkat meningkatkan, bagi elemen kemajuan, guru perlu menyemak kemajuan.
Soalan-soalan yang boleh difikirkan bagi meningkatkan kemajuan ialah;

1. Apa perkara yang telah berjalan lancar?
2. Apakah yang anda saksikan menunjukkan strategi ini berjaya?
3. Apakah kemajuan yang telah dilakukan ke arah mencapai matlamat?
4. Apakah yang telah anda pelajari?
5. Apakah yang mengejutkan anda?
6. Apakah halangan/ cabaran yang dihadapi?

8.3 Meningkatkan Peningkatan

Rajah 26 menunjukkan Langkah-langkah Bimbingan pada peningkat meningkatkan
peningkatan.

Rajah 26 : Langkah-langkah Bimbingan (Meningkatkan)

Sumber: BPK KPM (2018)

Langkah-langkah Bimbingan dalam meningkatkan melibatkan
1. Sebelum PdPc-PBD
2. Semasa PdPc-PBDd
3. Selepas PdPc-PBD

Pelaksanaan peningkatan sebelum PdPc-PBD berlaku sepanjang proses Hala tuju,
semasa PdPc-PBD berlaku sepanjang proses kemajuan, Selepas PdPc-PBD berlaku
sepanjang proses peningkatan dan tindakan.
Peringkat peningkatan adalah melaksanakan peningkatan. Soalan-soalan yang perlu
dijawab;

1. Adakah anda ingin mengekalkan strategi sedia ada?
2. Adakah anda ingat menyemak semula strategi yang telah digunakan?
3. Adakah anda berhasrat memilih strategi yang baharu?
4. Adakah anda ingin menggunakan cara lain untuk mengukur kemajuan pencapaian

matlamat anda?
5. Adakah anda ingin meminda matlamat?

8.4 Meningkatkan Tindakan

Peringkat ini melibatkan tindakan selanjutnya. Soalan-soalan yang perlu dijawab;
1. Bilakah kita boleh berjumpa semula?
2. Apakah tugasan yang perlu diambil sebelum kita berjumpa semula?
3. Siapa yang hendak menguruskannya?
4. Pada skala 1-5, sejauh manakah komitmen anda untuk mencapai matlamat ini?

Pada peringkat ini juga pelaporan perlu dilakukan sebanyak 2 kali setahun.

9.0 Pelaporan

Pelaporan perlu disediakan dua kali setahun, iaitu pertama kali pada bulan Jun dan kali
kedua pada bulan Oktober. Data pelaporan perlu disediakankan dalam excel worksheet,
secara offline. Templat Pelaporan PBD Tahap 1 bagi Guru Kelas mengandungi beberapa
Worksheet/Tab:

a. Panduan
b. Rekod Prestasi Murid
c. Laporan Murid
d. Laporan Mata Pelajaran
e. Templat Perekodan Semua Mata Pelajaran (17) di Tahap 1
f. Tafsiran TP Tengah Tahun
g. Tafsiran TP Akhir Tahun
h. Graf Pelaporan
Tuan/ puan yang ingin membuka excel worksheet seperti Rajah 28 boleh melayari pautan
di bawah;
 tiny.cc/DrHaslina_tahun1,
 tiny.cc/DrHaslina_tahun2,
 tiny.cc/DrHaslina_tahun3

Rajah 27 : Templet Pelaporan PBD Tahun 1

Sumber: BPK KPM (2018)
Rajah 27 menunjukkan Templet pelaporan PBD Tahun 1. Templet pelaporan ini
disediakan dalam perisian Excel dan di dalamnya terdapat semua subjek yang pelajar
belajar dari tahun 1, tahun 2 dan tahun 3. Guru-guru perlu mengisinya dua kali setahun
berdasarkan maklumat daripada instrumen pentaksiran yang disediakan guru semasa
proses PdPc.

Contoh pelaksanaan KmR di sekolah boleh dilihat di Lampiran 5. Senarai semak semasa
melaksanakan KmR di sekolah dilampirkan dalam Lampiran 6.

10.0 Rumusan

Buku ini dihasilkan rentetan daripada beberapa sesi bengkel yang dihadiri oleh penulis.
Dalam beberapa siri bengkel tersebut terdapat beberapa persoalan yang perlu dijawab
oleh para fasilitator. Soalan-soalan juga dikumpulkan dari beberapa sesi perbincangan
SISC+ yang melaksanakan bengkel PBD terhadap Guru Besar dan dan pemimpin
pertengahan di sekolah.

Perbincangan dalam buku ini diharapkan dapat menjawab beberapa persoalan yang
dikemukakan dan menjadi panduan kepada SISC+, Guru Besar dan pemimpin
pertengahan dalam membimbing guru-guru tentang pelaksanaan PBD amnya dan KMR
khususnya.

Lampiran 1

Borang Pelan Bimbingan Instruksional

AKTIVITI TARIKH TEMPAT MASA

Rakaman Video di Bilik Darjah

Mengenalpasti Matlamat

Menerangkan Amalan BPD

Pemodelan

Pencerapan/ Rakaman Video di Bilik

Darjah

Penerokaan

Lampiran 2

“THE BIG FOUR”

Tingkah Laku
Adakah Pengurusan Bilik Darjah Terkawal?
Sekiranya murid menjalankan tugasan dan pembelajaran, pembimbing instruksional (IC)
dan guru yang berkolaborasi boleh beralih kepada pelbagai isu lain yang berkaitan
dengan pembelajaran murid. Jika guru bergelut dengan tingkah laku, mereka bergelut
dengan segala-galanya. Oleh sebab itu, kebanyakan IC bermula dengan pengurusan
kelas.

Kesan emosi terhadap guru sangat tinggi ketika tidak terkawal. Ramai guru baharu belum
dapat menguasai seni pengurusan kelas. Sekiranya pembimbing membantu seorang
guru mengawal bilik darjahnya, pembimbing tersebut telah membuat sumbangan yang
besar.

Terdapat beberapa soalan yang mungkin membantu mengenalpasti sama atingkah laku
adalah isu kebimbangan utama:

BIL SOALAN CATATAN

1. Adakah murid melaksanakan tugasan dalam kelas?

2. Adakah guru memberi komen yang lebih positif melebihi

komen negatif (sekurang-kurangnya nisbah tiga ke satu)?

3. Adakah guru telah menetapkan jangkaan yang jelas untuk

semua aktiviti dan peralihan (aktiviti) semasa pengajaran?

4. Adakah guru telah menyampaikan jangkaannya dengan jelas,

sehingga murid memahaminya?

5. Adakah murid mempunyai peluang mencukupi untuk terlibat

aktif semasa kelas?

SOALAN MENDALAM

6. Adakah guru mengambil berat tentangkebajikan murid?

7. Adakahgur menghormati/ menghargai murid?

8. Adakah guru berkomunikasi dengan jangkaan yang tinggi?

9. Adakah guru itu percaya bahawa muridnya dapat mencapai

harapan mereka?

“THE BIG FOUR”

Kandungan
Adakah guru memahami kandungannya, mempunyai rancangan, dan memahami
maklumat mana yang paling penting?

Sekiranya kelas guru diurus dengan baik, persoalan kedua ialah sama ada guru
mempunyai pengetahuan mendalam tentang kandungan tersebut. Guru perlu tahu
kandungan mana yang paling penting dan mereka juga perlu tahu bagaimana
menerangkan kandungan itu dengan jelas.

Terdapat banyak soalan yang boleh membantu seorang guru menentukan sama ada atau
tidak guru mempunyai penguasaan kandungannya. Mereka termasuk yang berikut;

BIL SOALAN CATATAN

1. Adakah guru mempunyai rancangan lengkap dan terperinci

untuk mengajar?

2. Adakah guru membina soalan penting (essential question)
untuk semua unit?

3. Adakah soalan-soalan tersebut sejajar dengan standard
(DSKP)?

4. Bolehkah guru mengenal pasti konsep utama (The Big Ideas
– TBI) dalam subjek ini?

5. Bolehkah guru menerangkan dengan jelas dan menerangkan
maksud setiap konsep utama (TBI)?

“THE BIG FOUR”

Pengajaran
Adakah guru menggunakan amalan pengajaran yang memastikan semua murid
menguasai kandungan?

Jika guru memegang pemahaman tentang kandungan mereka, dan jika mereka dapat
mengurus bilik darjah mereka, soalan besar seterusnya ialah sama ada mereka boleh
mengajar pengetahuan mereka kepada murid mereka. Arahan yang berkesan melibatkan
banyak pengajaran – amalan.

Keperluan yang mungkin timbul dengan soalan berikut;

BIL SOALAN CATATAN

1. Adakah guru menyediakan murid dengan betul pada

permulaan kelas?

2. Adakah memodelkan cara berfikir dan proses lain untuk

murid?

3. Adakah guru bertanya soalan pada pelbagai tahap yang

sesuai

4. Adakah guru menggunakan strategi dan aktiviti yang sesuai
untuk memastikan murid terlibat secara aktif?

5. Adakah guru memberikan maklum balas yang membina yang
membolehkan murid memperbaiki pembelajaran?

6. Adakah guru menggunakan bahasa, analogi, contoh dan cerita
yang memudahkan murid mempelajari dan menguasai
kandungan?

7. Adakah guru menyusun PdP dengan berkesan pada akhir
kelas?

“THE BIG FOUR”

Pentaksiran Bilik Darjah (PBD)
Adakah guru dan murid tahu jika murid menguasai kandungan?

Sekiranya murid melaksanakan tugasan pembelajaran, dan jika guru mempunyai
pengetahuan yang mendalam tentang kandungan itu, tahu apa yang paling penting, dan
dapat menyampaikan pengetahuan itu dengan menggunakan amalan pengajaran yang
berkesan, persoalan pengetahuan itu dengan menggunakan amalan pengajaran yang
berkesan, persoalan terakhir adalah sama ada guru dan murid tahu betapa baiknya
pembelajaran telah berlaku.

Beberapa soalan akan membantu IC menerokai pemahaman guru mengenai pentaksiran
bilik darjah;

BIL SOALAN CATATAN

1. Adakah guru tahu sasaran untuk murid capai di kelas?

2. Adakah murid tahu/maklum sasaran pembelajaran mereka

dalam kelas?

3. Adakah guru menggunakan penilaian formatif secara
berkesan untuk mengukur sejauhmana murid belajar?

4. Adakah murid terlibat dalam perancangan, penyediaan dan
pelaksanaan pentaksiran bilik darjah?

5. Bolehkah seorang guru mengenal pasti tahap keberhasilan
setiap murid berdasarkan pembelajaran mereka di bilik
darjah?

Lampiran 3

PEERS

MATLAMAT PEERS ADALAH √

CATATAN
BERDASARKAN

VIDEO

POWERFUL :
Memberikan impak terhadap pembelajaran
(kehidupan) murid

EASY :
Mudah, jelas dan senang untuk difahami

EMOTIONALLY COMPELLING:
Sesuatu yang sangat bermakna kepada guru

REACHEBLE :

Mengenal pasti strategi dan keberhasilan yang
boleh diukur

STUDENT-FOCUSED:
Memberi fokus kepada keberhasilan
terhadappencapaian, tingkah laku dan sikap

Lampiran 4

TEMPLATE PERANCANGAN PdPc KmR
Peringkat 1: Hasil yang diharapkan

Hasil Pembelajaran (G)

Kefahaman (U): The Big Idea: EQ (Q):

Pengetahuan (K): Kemahiran (S):

Tahap Penguasaan:

Peringkat 2: Bukti/Hasil Pentaksiran Hasil Lain (OE):
Tugasan Pembelajaran (T):

Peringkat 3: Pelan Pembelajaran:

Aktiviti Pembelajaran (L):
● W = ke mana arah tujuan
● H = menarik minat pelajar
● E = membantu pelajar meneroka dan mengalami idea utama
● R = menyediakan ruang dan peluang untuk pelajar berfikir semula dan

menyemak
● E = pelajar diberi peluang menilai kerja mereka dan implikasinya
● T = sesuai dengan kepelbagaian kebolehan atau latar belakang pelajar
● O = melibatkan pelajar secara maksimum dan berkesan

Lampiran 5

Perancangan PdP KmR

NAMA TINGKATAN 1 COMEL
SEKOLAH
TAJUK/ TEMA SMK CIK SITI WAN KEMBANG
RINGKASAN “BUMIKU HIJAU”
PROJEK
Matlamat utama KmR ini, adalah mengkaji percabahan biji benih dan
TINGKATAN
MASA pertumbuhan anak benih dengan mengambil kira pelbagai faktor (jenis tanah,
MATA
PELAJARAN sumber air, suhu, kecerunan, etc. Pelaksanaan eksperimen adalah selama 4
STANDARD
KANDUNGAN minggu; yang mana data-data tumbesaran akan direkod, dianalisis, dibentang

semasa showcase. Bagi menjayakan projek ini, kami perlu berbincang dalam

kumpulan yang melibatkan guru-guru subjek (inter disciplinary) kerana ia

melibatkan empat mata pelajaran, Sains, Geografi, Matematik dan Bahasa

Melayu, sebelum diskusi pelaksanaan dilanjutkan bersama dengan pelajar.

Dapatan hasil kajian kami lebih menjurus kepada kesedaran terhadap pelbagai
faktor yang boleh mempengaruhi tumbesaran anak benih. Rumusan hasil kajian

akan dipersembahkan dalam bentuk sajak, puisi, debat, lakonan, etc. kepada

semua murid, guru dan akan dikongsikan nanti dengan pihak-pihak yang

berkepentingan. Penilaian terhadap setiap peringkat kajian (proses dan produk)

kami adalah berdasarkan rubrik-rubrik tertentu yang telah digariskan.

1C

4 MINGGU

SAINS (INDUK) GEOGRAFI MATEMATIK BAHASA

MELAYU

4.7 Pembiakan 2.2 Bentuk muka 12.1 Proses 3.6 Menulis untuk

tumbuhan bumi di Malaysia pengumpulan, mengolah

pengorganisasian maklumat bagi

Kepelbagaian dan perwakilan menghasilkan

lokasi dan data, serta pelbagai bentuk

kepentingan

bentuk muka pentafsiran penulisan dan
grafik.
bumi di Malaysia. perwakilan data

4.4
Mempersembahka
n karya prosa,
puisi dan pelbagai
persembahan lain.

STANDARD 4.7.4 2.2.2 12.1.3 Membina 3.6.2 Menulis
PEMBELAJARAN memerihalkan Menentukan perwakilan data untuk mengolah
proses lokasi pelbagai bagi data tak maklumat
percambahan biji bentuk muka terkumpul dan daripada bahan
benih bumi di Malaysia. menjustifikasikan grafik kepada
kesesuaian suatu perenggan dan
4.7.5 2.2.3 perwakilan data. bahan prosa atau
menyelesaikan Membandingkan puisi kepada
masalah apabila kepentingan 12.1.4 Menukar bahan ilustrasi
percambahan pelbagai bentuk satu perwakilan menggunakan
tidak berlaku. muka bumi di data kepada ayat yang
Malaysia. perwakilan lain gramatis.
yang sesuai serta
memberi 4.4.1
justifikasi. Mempersembahka
n pengacaraan
12.1.5 Mentafsir menggunakan
pelbagai sebutan, intonasi,
perwakilan data nada,
termasuk gaya dan bahasa
membuat inferens badan yang
atau ramalan. sesuai melalui
teknik yang
menarik dan
berkesan.

STANDARD TP6 TP6 Menjana TP6 TP6 Menulis untuk
PRESTASI Merekabentuk idea tentang Mengaplikasikan menyatakan
persembahan potensi pelbagai pengetahuan dan makna kata
pelbagai bentuk kemahiran yang dan sesuatu
media/visual/folio muka bumi di sesuai situasi yang
/poste persekitaran tentang dibaca, didengar
r/main atau mana-mana perwakilan dan dan
peranan/drama kawasan pentafsiran data ditonton serta
secara kreatif di Malaysia dalam melengkapkan
dan dengan konteks maklumat
inovatif dengan menggunakan penyelesaian dalam pelbagai
menggunakan pelbagai masalah bukan bahan,
pengetahuan dan media. rutin. menghasilkan
kemahiran sains pelbagai
mengenai sel penulisan, dan
sebagai mengedit
unit teks dengan betul,
asas tepat
kehidupan/koordi dan gramatis pada
nasi/ tahap

gerakbalas/pembi sangat tekal,
akan terperinci
dalam konteks dan menjadi
penyelesaian teladan.
masalah TP6 Murid
dan membuat berupaya
keputusan mempamerkan
dengan tahap
mengambil kira pengetahuan
nilai bahasa dan
sosial/ekonomi/b kecekapan
udaya berbahasa
masyarakat. yang cemerlang
dan
konsisten,
berupaya
mengungkapkan
idea
dengan jelas,
terperinci
dan tersusun,
menguasai
kemahiran berfikir
yang
kritis, kreatif dan
inovatif,
berkomunikasi
secara
efektif dan penuh
keyakinan,
mengamalkan
pembelajaran
secara
kendiri serta
menjadi
model teladan
kepada
murid yang lain
dalam

HASIL Pada akhir pembelajaran, murid dapat:

PEMBELAJARAN secara umumnya : sila lihat kembali TP6 Standard Prestasi bagi subjek Sains,

Geografi, Matematik dan Bahasa Melayu.
secara khususnya:

1. mengenal pasti faktor-faktor yang mempengaruhi percambahan biji
1. benih & tumbesaran anak benih.
2. merekod, menganalisis dan mempersembahkan data dalam bentuk graf
3. tumbesaran.
4. menghasilkan laporan reflektif tentang pelaksanaan kajian.
5. membuat rumusan hasil kajian dalam bentuk sajak, puisi, lakonan, etc.

THE BIG IDEA PEMULIHARAAN ALAM SEKITAR

SOALAN SAINS GEOGRAFI MATEMATIK BAHASA MELAYU
PENCETUS IDEA
Bagaiman Bentuk & Bagaimana Kenapakah alam
a hidup keadaan pengukuran dan sekitar penting?
tanpa muka bumi perekodan data
tumbuhan mempengaruhi boleh dilaksana? Bagaimana hidup
? pertumbuhan? tanpa tumbuhan?
Bagaimana
“Dunia Faktor-faktor datadata Mengapakah alam
Tanpa persekitaran yang telah sekitar perlu
Kertas?” memberikan direkodkan dapat dipulihara?
kesan dipersembahkan?
Mengapak terhadap
ah tumbesaran anak Bagaimana
kemandiri benih? datadata
an spesis, ini dapat
penting? ditafsirkan?

RANCANGAN PENTAKSIRAN

TUGASAN JENIS/ALAT PENTAKSIRAN
1. Melaksanakan 1. Senarai semak pelaksanaan eksperimen.
eksperimen
percambahan biji 2. Senarai semak jadual data, kaedah analisis dan
persembahan data.
benih
3. Rubrik laporan eksperimen
dan tumbesaran anak
4. Rubrik pengadilan puisi, sajak, lakonan etc
benih.
5. Rubrik 6C (juga merangkumi Tugasan 1, 2, 3 & 4)
2. Merekodkan,
menganalisis dan RUJUK TIMELINE
mempersembahkan 1. Radas dan bahan-bahan eksperimen.
data. 2. Bahan-bahan rujukan (buku, jurnal, online resources).
3. Pakar dan pihak berkepentingan (Jabatan Pertanian &
3. Menyediakan laporan orang kampung, ibu bapa, etc).
hasil eksperimen (dan 4. Perakam video (hari pelaksanaan eksperimen dan semasa
analisis data). tumbesaran anak benih)

4. Menghasilkan puisi,
sajak, lakonan bagi
mempersembahkan

hasil kajian.

5. Showcase
LANGKAH PENGAJARAN
SUMBER

5. Bahan-bahan kitar semula (botol air mineral, kotak, dsb.)

Senarai Semak Bimbingan KmR Lampiran 6
BIL KEPERLUAN TANDAKAN (/)
1. The Big Four
2. PEERS
3. Merungkai Kurikulum
4. The Big Idea
5. Essential Questions
6. Strategi Pengajaran
1. projek kecil dengan impak
besar (Small Project Big
Impact),
2. bercerita (Story Telling),
3. main peranan (Role Play),
4. kuiz (Quiz), dan

5. permainan (Game).

7. Perancangan Pengajangan

mengikut masa

8. Senarai Semak

9. Laporan

Bibliografi

Dinstersmith, T. (2018). What School Could Be: Insights and Inspiration from Teachers
Across America.Princeton University Press.

DeBevoise, W. (1984) Synthesis of Research On The Principal As Instructional Leader.
Education Leadership.

Knight, J. (2009). The big four: A framework for instructional excellent. Manuscript in
preparation

Knight, J. (2017). The Impact Cycle: What Instructional Coaches Should Do to Foster
Powerful Improvements in Teaching. Corwin Press.

Kementerian Pendidikan Malaysia. (2018). Panduan Pelaksanaan Pentaksiran Bilik
Darjah. Bahagian Pembangunan Kurikulum. Putrajaya.

Kementerian Pendidikan Malaysia. (2012). Panduan Pengurusan Pentaksiran
Berasaskan Sekolah. Lembaga Peperiksaan. Putrajaya.

Kementerian Pendidikan Malaysia. (2013). Buku Informasi Pentaksiran Berasaskan
Sekolah. Lembaga Peperiksaan. Putrajaya.

Mohd Idris Jauzi. (1991). Reformasi Pendidikan di Malaysia. Nurin Enterprise. Kuala
Lumpur.

Murphy, J. (1999). Reconnecting teaching and school administration: A call for a unified
profession. UCEA Review, 40(2), 1–3, 6–7

Wiggin G. Dan Mctigre J. (2005). Understanding by Design. Association for Supervision
and Curriculum Development 1703 N. Beauregard St. Alexandria, USA

Gawande, A. (2016) How to Get Things Right in a Complex World. Linkage Inc.
Sousa, D. A., & Tomlinson, C. A. (2011). Differentiation and the brain: How neuroscience

supports the learner-friendly classroom. Bloomington, IN: Solution Tree.

Wan Mohd. Zahid Mohd. Noordin. (1988). Ke arah pelaksanaan nilai-nilai murni di dalam
KBSM: Falsafah Pendidikan Negara. Kertas kerja yang dibentangkan dalam
Seminar Nilai-nilai Murni Merentas Kurikulum Dalam KBSM di Universiti
Kebangsaan Malaysia, Bangi, Malaysia.

Wiggins, G., & McTighe, J. (2011). The Understanding by Design guide to creating high-
quality units. Alexandria, VA: ASCD.

BIMBINGAN INSTRUKSIONAL
PENTAKSIRAN BILIK DARJAH (PBD)

KEFAHAMAN MELALUI REKA BENTUK
(KmR)

DISEDIAKAN OLEH
Dr Hjh Haslina bt. Hj Hanapi
Hj Salime b. Hj Ab. Rahman

SEMAKAN
Dr Hj Abdul Razak b. Othman

Pembina Modul PBD

PRAKATA

Pada penghujung tahun 2016, Pentaksiran Sekolah (PS) telah ditukarkan kepada
Pentaksiran Bilik Darjah (PBD). Semua konsep PS dikekalkan dalam PBD yang
melibatkan penentuan tahap penguasaan murid dalam setiap mata pelajaran. Dalam
usaha menyokong Pusat Perkembangan Kurikulum (PPK), Kementerian Pendidikan
Malaysia, buku ini diterbitkan. Hasrat buku ini juga adalah untuk membantu guru-guru
Tahap Satu melaksanakan PBD melalui pelaksanaan Kefahaman Melalui Rekabentuk
(KmR). Pelaksanaan KmR diharapkan dapat membantu guru-guru melaksanakan PBD
dengan lebih berkesan. Kajian Purkey & Smith (1983) mendapati bahawa Kepimpinan
Instruksional merupakan faktor terpenting yang menjadikan sekolah berkesan. Dalam
konteks ini, kepemimpinan instruksional perlu difahami dan diamalkan oleh setiap pihak
terutamanya peringkat kepemimpinan di sekolah (Haron, 2002). Buku ini juga
menghuraikan tentang Kepimpinan Instruksional Pengetua/Guru Besar, Guru Penolong

Kanan Pentadbiran, Penolong Kanan Hal Ehwal Murid, Penolong Kanan Kokurikulum
dan semua Ketua Bidang Mata Pelajaran dalam membimbing KmR dalam PBD.
Diharapkan buku ini dapat membantu semua guru sekolah rendah dan menengah di
seluruh Malaysia dalam melaksanakan PBD dan KmR.

Sekian

………………………….

Dr. Hjh. Haslina bt Hj. Hanapi
Ketua Sektor
Sektor Pengurusan Penyelidikan dan Inovasi
IPG Kampus Sultan Mizan
22200 Besut
Terengganu

Penerbit
IPG Kampus Sultan Mizan
22200 Besut
Terengganu

Terbitan Januari 2020

Hak Cipta Terpelihara © IPG Kampus Sultan Mizan

SEMUA HAK CIPTA TERPELIHARA

Tidak dibenarkan mengeluar ulang mana-mana bahagian artikel, ilustrasi dan isi
kandungan buku ini dalam sebarang bentuk dan dengan cara apa-apa jua sama ada
secara elektronik, fotokopi, mekanik, rakaman atau cara lain sebelum mendapat
kebenaran bertulis daripada penerbit buku ini.

Perpustakaan Negara Malaysian Data-Pengkatalogan-dalam-Penerbitan

Bimbingan Instruksional Pentaksiran Bilik Barjah (PBD):
Kefahaman Melalui Reka Bentuk (KmR)

Disediakan oleh: Dr Hjh Haslina bt. Hj. Hanapi, Hj Salime b. Ab. Rahman
ISBN 978-967-2432-00-5

6. Educational tests and measurements
7. Educational evaluation
8. Teaching--Malaysia

9. Government publications—Malaysia
10. 371.26

TAJUK

11.0 PENGENALAN
12.0 PENTAKSIRAN BERASASKAN SEKOLAH (PBS)
13.0 PENTAKSIRAN BILIK DARJAH (PBD)
14.0 KEFAHAMAN MELALUI REKABENTUK (KmR)
15.0 BIMBINGAN INSTRUKTIONAL PENTAKSIRAN BILIK DARJAH (PBD)

15.1 KITARAN BIMBINGAN INSTRUKSIONAL
15.2 KITARAN BIMBINGAN INSTRUKSIONAL

PELAKSANAAN PBD TAHAP 1
16.0 PERINGKAT KENAL PASTI

16.1 KENALPASTI REALITI SEMASA
16.2 KENALPASTI MATLAMAT
16.3 KENALPASTI STRATEGI PENGAJARAN
17.0 PERINGKAT BELAJAR
17.1 BELAJAR PEMODELAN
17.2 BELAJAR SENARAI SEMAK
18.0 PERINGKAT PENINGKATAN
18.1 MENINGKATKAN HALA TUJU
18.2 MENINGKATKAN KEMAJUAN

18.3 MENINGKATKAN PENINGKATAN
18.4 MENINGKATKAN TINDAKAN
19.0 PELAPORAN
20.0 RUMUSAN

MS

1
1
3
7

11
14

15
17
17
18
30
30
31
34
41
41
42

42
44
44
45

SENARAI RAJAH

Rajah 1 : Komponen Pentaksiran Berasaskan Sekolah
Rajah 2 : Pentaksiran Formatif dan Sumatif
Rajah 3 : Ciri Utama PBD
Rajah 4 : Model KmR
Rajah 5 : Kerangka KmR
Rajah 6 : Prinsip Bimbingan Instruksional
Rajah 7 : Amalan Dialog Berkesan
Rajah 8 : Model Bimbingan Instruksional (Knight, 2017)
Rajah 9 : Kitaran Bimbingan Instruksional
Rajah 10: Kerangka Bimbingan Instruktional Pelaksanaan PBD Tahap 1
Rajah 11: Bimbingan Instruksional Peringkat Pertama
Rajah 12: Perbandingan antara Traditional dan Backward Design
Rajah 13: Contoh Meraikai Kurikulum dan The Big Idea
Rajah 14: Contoh Essential Questions
Rajah 15: Contoh TBI dan EQ Dalam Perniagaan
Rajah 16: Tiga Alat Proses Merungkai Kurikulum
Rajah 17: Bimbingan Instruktional Peringkat Kedua
Rajah 18: Pelbagai Teknik Modeling
Rajah 19: Model For Effective Differentiation (Souza & Tomilson, 2018)
Rajah 20: Jenis Instrumen mengikut Mata Pelajaran dan Minggu
Rajah 21: Contoh Senarai Semak Refleksi Kendiri

Rajah 22: Contoh Senarai Semak Maklum Balas Rakan Sebaya
Rajah 23: Contoh Senarai Semak Pentaksiran Guru
Rajah 24: Contoh Senarai Semak Maklum Balas Ibu Bapa
Rajah 25: Bimbingan Instruksional Peringkat Ketiga
Rajah 26: Langkah-langkah Bimbingan (Meningkatkan)
Rajah 27: Templet Pelaporan PBD

M/S

3
5
6
8
10
12
13
14
15
16
17
24
25
28
28
29
30
31
33
35
37

38
39
40
41
43
45

SENARAI JADUAL

Jadual 1: Perbandingan Jenis Pendekatan Bimbingan
Jadual 2: Merungkai Kurikulum KSSR Sains Tahun 3
Jadual 3: Tafsiran Tahap Penguasaan Secara Umum
Jadual 4: Timeline Perancangan Minggu 1 hingga Minggu 4
Jadual 5: Carta PMI Menilai Senarai Semak

M/S

13
20
21
26
36

SENARAI LAMPIRAN

LAMPIRAN 1: Borang Pelan Bimbingan
LAMPIRAN 2: THE BIG FOUR
LAMPIRAN 3: PEERS
LAMPIRAN 4: Template Perancangan PdPc KmR
LAMPIRAN 5: Perancangan PdP KmR
LAMPIRAN 6: Senarai Semak Bimbingan KmR

BIBLIOGRAFI

M/S

47
48
52
53
55
60

61
2.0 Pengenalan

Pendidikan merupakan satu proses pembinaan insan secara menyeluruh, seimbang dan
sepadu untuk melahirkan insan berguna, bertanggungjawab dan berakhlak mulia.
Matlamat ini jelas dinyatakan dalam Falsafah Pendidikan Kebangsaan (FPK) bagi
memperkembangkan potensi individu secara menyeluruh dan bersepadu untuk
mewujudkan insan yang seimbang dan harmonis dari segi jasmani, emosi, rohani, intelek
berdasarkan kepercayaan dan kepatuhan kepada Tuhan (Wan Mohd Zahid, 1988).

Oleh itu, Dintersmith (2018) melihat sekolah bukan sahaja tempat untuk meneroka bakat
dan minat murid, membina potensi dan menyediakan pendidikan yang diperlukan untuk
kehidupan mereka. Sekolah adalah salah satu institusi yang memainkan peranan penting
dalam menentukan perkembangan dan pembangunan potensi murid. Sekolah juga
sebagai tempat murid mengembangkan kreativiti dan inovasi mereka.

Namun begitu, sistem pendidikan negara kita yang masih berorientasikan kepada
peperiksaan telah mendorong murid-murid menghafal setiap topik mata pelajaran untuk
lulus peperiksaan. Pengetahuan yang diterima melalui pengajaran guru dalam kelas
adalah tidak akan kekal. Ini bermakna kejayaan dalam peperiksaan tidak memberi
gambaran sebenar tentang kejayaan penguasaan sesuatu kurikulum (Mohd Idris, 1991).
Justeru itu, Kementerian Pelajaran Malaysia melaksanakan Pentaksiran Berasaskan
Sekolah (PBS) sebagai sebahagian daripada Program Transformasi Pendidikan.

2.0 Pentaksiran Berasaskan Sekolah (PBS)

PBS merupakan pentaksiran yang bersifat holistik yang menilai aspek kognitif (intelek),
afektif (emosi dan rohani) dan aspek-aspek psikomotor (fizikal) selaras dengan Falsafah
Pendidikan Kebangsaan. PBS akan mentaksir proses dan produk secara formatif dan
sumatif melalui konsep pentaksiran untuk pembelajaran (assessment for learning),
pentaksiran sebagai pembelajaran (assessment as learning) dan pentaksiran tentang
pembelajaran (assessment of learning) (Lembaga Peperiksaan, 2012).

Komponen PBS terdiri daripada dua kategori iaitu akademik dan bukan akademik. Kategori
akademik terdiri daripada Pentaksiran Sekolah (PS) dan Pentaksiran Pusat (PP), manakala
kategori bukan akademik terdiri daripada Pentaksiran Psikometrik (PPsi) dan Pentaksiran Aktiviti
Jasmani, Sukan dan Kokurikulum (PAJSK) seperti dinyatakan dalam Surat Siaran Lembaga
Peperiksaan Bil. 3 Tahun 2011: Pemakluman Pentaksiran Berasaskan Sekolah (PBS) di
Sekolah Rendah dan Menengah Rendah (KP.LP.003.07.14.05(1)) bertarikh 29 Julai 2011
(Lembaga Peperiksaan, 2012). Oleh kerana cabaran peperiksaan yang berbentuk autentik untuk
menjamin kecekapan pelajar, pembinaan karakter, dan meningkatkan motivasi intrinsik, maka
Pentaksiran Berasaskan Sekolah (PBS) telah dikuatkuasakan pada 29 Julai 2011 di sekolah
rendah dan sekolah menengah (Kementerian Pendidikan Malaysia, 2018).

Lembaga Peperiksaan (2012) juga menetapkan objektif utama pelaksanaan PBS adalah
untuk:

iv. mendapatkan gambaran keseluruhan potensi individu.

v. memantau pembangunan individu dan membantu untuk meningkatkan potensi
individu.

vi. membuat laporan yang bermakna kepada pembelajaran individu.

Rajah 1 di bawah, menunjukkan pentaksiran sekolah berada di bawah pentaksiran
akademik dan telah dikenali sebagai Pentaksiran Bilik Darjah (PBD) mulai hujung tahun
2016. Pemansuhan amalan peperiksaan pertengahan tahun dan akhir tahun bagi Tahap
1 telah dikuatkuasakan pada tahun 2019 dan telah digantikan dengan Pentaksiran Bilik
Darjah (PBD) sepenuhnya.

Rajah 1 : Komponen Pentaksiran Berasaskan Sekolah (PBS)
Sumber : PPK, KPM (2018)

3.0 Pentaksiran Bilik Darjah (PBD)
PBD mengekalkan semua konsep Pentaksiran Sekolah dan melibatkan penentuan tahap
penguasaan murid dalam setiap mata pelajaran. Tahap penguasaan ini dinyatakan dalam
Standard Prestasi seperti yang terdapat dalam Dokumen Standard Kurikulum dan
Pentaksiran (DSKP) semua mata pelajaran di bawah Kurikulum Standard Prasekolah
Kebangsaan (KSPK), Kurikulum Standard Sekolah Rendah (KSSR), Kurikulum Standard
Kelas Peralihan (KSPK) dan Kurikulum Standard Sekolah Menengah (KSSM).

Selain daripada Standard Prestasi, Standard Kandungan dan Standard Pembelajaran
juga dirujuk dalam pelaksanaan PBD (Bahagian Pembangunan Kurikulum, Kementerian
Pendidikan Malaysia, 2018). Pentaksiran Bilik Darjah (PBD) merupakan proses yang
berterusan dalam sesi PdPc bagi mendapatkan maklumat tentang perkembangan,
kemajuan, kebolehan dan penguasaan murid terhadap matlamat kurikulum yang
dihasratkan. PBD melibatkan proses mengumpul dan menganalisis maklumat serta
membuat refleksi yang berterusan terhadap PdPc dalam membuat pertimbangan secara
konsisten ke arah menambah baik PdPc yang telah dilaksanakan. Pelaksanaan PBD
yang betul akan memberi gambaran yang jelas tentang penguasaan murid terhadap
Standard Pembelajaran yang ditetapkan dalam kurikulum.

Maklumat yang diperoleh dari pentaksiran bukanlah bertujuan untuk perbandingan atau
persaingan antara murid, sebaliknya maklumat tersebut hendaklah digunakan untuk
membantu pihak sekolah dan ibu bapa untuk merancang tindakan susulan ke arah
menambah baik penguasaan dan pencapaian murid dalam pembelajaran.

PBD bertujuan menambah baik pembelajaran murid melalui pentaksiran formatif, iaitu:
iii. Pentaksiran Untuk Pembelajaran (Assessment for learning).
iv. Pentaksiran Sebagai Pembelajaran (Assessment as learning)

Walau bagaimanapun PBD pentaksiran formatif yang melibatkan pentaksiran untuk
pembelajaran dan pentaksiran sebagai pembelajaran dan pentaksiran sumatif yang
melibatkan melibatkan Pentaksiran Tentang Pembelajaran seperti dalam Rajah 2.

Rajah 2 : Pentaksiran Formatif dan Sumatif

Sumber: PPK, KPM (2018)

PBD juga boleh berlaku untuk melihat pencapaian atau penguasaan murid selepas
sesuatu tempoh yang bersesuaian, melalui pentaksiran sumatif. PBD membolehkan
murid, guru, ibu bapa, dan pihak sekolah mengetahui kualiti pembelajaran murid.
Pentaksiran ini dilihat sebagai Pentaksiran Tentang Pembelajaran (Assessment of
learning).

Terdapat 9 ciri utama yang dapat membantu guru dalam PBD seperti yang ditunjukkan
dalam Rajah 3.

Rajah 3 : Ciri Utama PBD

Sumber: PPK, KPM (2018)

Guru memainkan peranan penting dalam melaksanakan PBD dengan menentukan

objektif pembelajaran berdasarkan Standard Pembelajaran yang hendak ditaksir,

merancang dan membina instrumen pentaksiran, melaksanakan pentaksiran, merekod

hasil pentaksiran, menganalisis maklumat pentaksiran, melapor dan membuat tindakan

susulan. Pelaksanaan PBD dalam KSSR dan KSSM melibatkan penentuan Tahap

Penguasaan bagi setiap murid dengan merujuk kepada Standard Prestasi. Tahap

Penguasaan dinyatakan secara eksplisit di dalam DSKP setiap mata pelajaran.

Tahap Penguasaan ditafsir secara generik dalam mata pelajaran sebagai aras tertentu
untuk memberi gambaran holistik tentang pencapaian murid. Tahap penguasaan
minimum bagi semua mata pelajaran ditetapkan pada Tahap Penguasaan 3. Pada tahap
ini murid boleh menggunakan pengetahuan untuk melaksanakan sesuatu kemahiran
atau tugasan pada sesuatu situasi. Setiap murid dibimbing dan diberi peluang untuk
mencapai sekurang-kurangnya Tahap Penguasaan 3. Walau bagaimanapun, tidak
semua murid berupaya mencapai tahap ini pada kadar yang sama kerana potensi
individu adalah berbeza. Oleh itu, guru perlu mengambil tindakan susulan dan sentiasa
berusaha untuk membantu murid meningkatkan tahap penguasaan masing-masing.
Rujuk jadual Tahap Penguasaan pada topik KmR.

Pelaksanaan PBD adalah berterusan semasa proses PdPc sepanjang tahun. PBD
dilaksanakan melalui pelbagai kaedah pentaksiran seperti pemerhatian, penulisan, lisan,
kerja projek mudah, kuiz, pembentangan dan lain-lain aktiviti pembelajaran berdasarkan
Standard Prestasi dan pertimbangan profesional guru. Antara kaedah pentaksiran yang
dicadangkan adalah melalui pelaksanaan aktiviti Kefahaman Melalui Reka Bentuk
(KmR).

4.0 Kefahaman Melalui Reka Bentuk (KmR)

Wiggins dan McTigre (2005) dalam bukunya yang bertajuk The Understanding by Design
to Refining Units and Reviewing Results telah mempelopori Kefahaman Melalui Reka
Bentuk (KmR) ataupun Understanding by Design (UBD).

KmR telah didatangkan bersekali (embedded) dengan Pentaksiran Bilik Darjah (PBD)
tahap 1. Ini bermakna guru-guru yang mengajar tahap 1 iaitu tahun 1, tahun 2 dan tahun
3 perlu melaksanakan KmR dengan tujuan untuk meningkatkan Tahap Penguasaan (TP)
murid.

Terdapat tiga komponen KmR, iaitu merungkai dan merangkai standard, pengajaran
inovatif dan showcasing. Ini bermakna KmR melibatkan proses merungkai dan

merangkai standard (DSKP), merancangkan pengajaran yang inovatif dan hasil akhir
akan dipamerkan untuk tujuan pembelajaran dan rekod.

Rajah 4 : Model KmR

Sumber: Daripada Slaid Kursus PBD

Rajah 4 menunjukkan Model KmR yang melibatkan empat elemen iaitu DSKP, Merungkai
Standard, merangkai dan Pentaksiran Bilik Darjah (PBD). Keempat elemen ini dirancang
dan dilaksanakan berasaskan tujuh perkara penting berikut;

8. Soalan Pencetus Idea
Soalan pencetus idea perlu bagi memberikan pengajaran yang bermakna kepada
murid.

9. Kemahuan Ingin Tahu
Kemahuan ingin tahu murid perlu dicungkil supaya supaya murid seronok belajar
dan belajar untuk memperolehi ilmu.

10. Inkuiri dan Inovasi
Inkuiri dan inovasi perlu diterapkan supaya murid menjadi kritis dan kreatif

11. Kompetensi Pembelajaran Bermakna (6C)
Kompetensi pembelajaran bermakna (6C) merangkumi sahsiah,
kewarganegaraan, kolaboratif, komunikasi, kreativiti, dan pemikiran kritis.

12. Suara dan Pilihan Murid
Dalam melaksanakan KmR, suara dan pilihan murid perlu diutamakan, supaya
setiap perancangan mengikut keperluan mereka.

13. Maklum Balas dan Semakan
Maklum balas dan semakan juga diperlukan bagi memastikan kejayaan setiap apa
yang dirancangkan dan memastikan masalah yang sama tidak berulang.

14. Perkongsian
Akhir sekali perkongsian melalui showcase.

Kesemua perkara di atas perlu dikenal pasti dan dilaksanakan bagi menjamin murid
mendapat pengetahuan (apa yang murid perlu tahu) dan kemahiran (apa yang murid
perlu buat). Rajah 5 menunjukkan Kerangka KmR yang perlu diikuti oleh guru dan murid
di sekolah.

Rajah 5 : Kerangka KmR

Sumber: Daripada Slaid Kursus PBD

Kerangka KmR terdiri dari lima elemen, iaitu;
f. Mengenalpasti keperluan pembelajaran murid berdasarkan DSKP –
mengenalpasti pengetahuan dan kemahiran yang diperlukan murid,
g. Menentukan pembelajaran guru dengan merungkai standard atau pun merungkai
standard – guru memahami standard secara mendalam menggunakan The Big
Idea (TBI) dan Essential Question (EQ),
h. Mendalami pengetahuan dan kemahiran ataupun merancang pembelajaran
inovatif – Guru merancang pengajaran yang menggabungjalinkan 4 subjek
menggunakan pendekatan Backward Design (BD)
i. Melaksanakan pengajaran dan pembelajaran iaitu melaksanakan 5 strategi yang
dicadangkan seperti projek kecil dengan impak besar (Small Project Big Impact),
bercerita (Story Telling), main peranan (Role Play), kuiz (Quiz), dan permainan
(Game) – murid terlibat secara aktif dalam proses PdPc menjalankan projek yang
mereka sendiri pilih dengan bimbingan guru,
j. Menentukan impak perubahan pengajaran terhadap murid dengan melaksanakan
showcasing oleh murid – murid berkongsi pengalaman pembelajaran masing-
masing berdasarkan projek yang dilaksanakan.

5.0 Bimbingan Instruksional Pentaksiran Bilik Darjah (PBD)

Definisi kepimpinan instruksional adalah tindakan-tindakan yang diambil oleh seseorang
pengetua atau yang diturunkuasakan untuk meningkatkan perkembangan pembelajaran
pelajar (Debevoise, 1984). Menurut Murphy (1999) terdapat empat ciri-ciri kepimpinan
instruksional yang efektif ialah

e. Membina visi, misi dan matlamat dan menterjemahkan kepada amalan
profesional,

f. Menguruskan fungsi pengeluaran pendidikan,
g. Mempromosikan iklim pembelajaran akademik, dan
h. Membangunkan persekitaran kerja yang menyokong.

Ini bermakna seorang pembimbing instruksional perlu memikirkan, merancang dan
melaksanakan keempat ciri yang disenaraikan di atas. Rajah 6 menunjukkan Prinsip
Bimbingan Instruksional yang perlu diikuti.

Rajah 6 : Prinsip Bimbingan Instruksional

Sumber : Knight (2017)

Semasa pelaksanaan, terdapat 7 prinsip Bimbingan Instruksional yang perlu dipatuhi
oleh seorang Pembimbing Instruksional;

h. kesaksamaan – pembimbing instruksional dan guru merupakan rakan kongsi
i. pilihan – guru buat pilihan tentang apa dan bagaimana mereka belajar
j. suara – beri peluang dan hormat suara guru
k. dialog – utamakan dialog
l. timbal balik – menuai apa yang disemai
m. praktikal – terap pembelajaran dalam amalan kehidupan seharian

n. refleksi – sentiasa refleksi diri

Terdapat 3 ciri atau pendekatan bimbingan instruksional yang boleh dilaksanakan oleh
pembimbing instruksional kepada guru-guru. 3 Pendekatan tersebut ialah facilitative, dialogical
dan directive. Pendekatan dialog adalah dipilih kerana melibatkan rakan kongsi, mempunyai
pengalaman berharga namun memerlukan pengetahuan lain untuk meningkatkan, pembuat
keputusan guru, berkongsi kepakaran berasaskan dialog, fokus murid dan untuk mengimbangi
saranan dengan inkuiri. Jadual 1 menunjukkan perbandingan Jenis Pendekatan Bimbingan.

Jadual 1

Perbandingan Jenis Pendekatan Bimbingan

Ciri-ciri Facilitative Dialogical Directive
Metafora
Pengetahuan guru Sounding Board Rakan kongsi Pengalaman Pakar
Tahu pengetahuan Mesti melaksanakan
untuk penambahbaikan Mempunyai pengetahuan pengetahuan baharu
yang berharga namun untuk meningkat
Pembuatan Keputusan Guru masih memerlukan
Pendekatan Tidak berkongsi pengetahuan lain untuk Pembimbing
kepakaran meningkat Berkongsi
Fokus Guru pengetahuan secara
Mod Wacana Guru Berkongsi kepakaran langsung
Inkuiri berasaskan dialog Amalan pengajaran
Mengemukakan
Murid saranan (advocacy)
Mengimbangi saranan
(advocacy) dengan inkuiri

Amalan dialog berkesan dipilih kerana pembimbing dan guru yang dibimbing berfikir
bersama-sama, berkolaboratif dengan guru dibimbing, berpegang kepada inkuiri, sedia
berkongsi dan guru pembuat keputusan. Rajah 7 menunjukkan Amalan Dialog Berkesan.

Rajah 7 : Amalan Dialog Berkesan
Sumber: Daripada Slaid Kursus PBD

Amalan dialog yang berkesan ialah;
g. Mendengar dan berfikir bersama-sama
h. Berkolaboratif dengan guru dibimbing
i. Berpegang kepada inkuiri
j. Menyoal dengan soalan yang powerful (hebat)
k. Mempunyai pemahaman mendalam – strategi pengajaran dan sedia berkongsi
l. Guru juga pembuat keputusan

5.1 Kitaran Bimbingan Instruksional

Menurut Knight (2017), bimbingan instruksional yang perlu dilakukan bagi menjamin
peningkatan dalam pengajaran. Bimbingan instruksional boleh bermula pada mana-
mana bahagian sama ada kenal pasti, belajar atau meningkat. Proses ini sentiasa
berterusan sehingga berjaya. Rajah 8 menunjukkan Model Bimbingan Instruksional
(Knight, 2017)

Rajah 8 : Model Bimbingan Instruksional
Sumber: Knight (2017)

Teori Bimbingan Instruksional oleh Knight (2017) telah diubahsuai sesuai dengan
keperluan pembimbing di sekolah, dengan membentuk kitaran instruksional. Bezanya
kitaran bimbingan instruksional ini bergerak dalam satu arah dan biasanya bermula
dengan kenal pasti. Rajah 9 menunjukkan Kitaran Bimbingan Instruksional

Rajah 9 : Kitaran Bimbingan Instruksional

Sumber: Daripada Slaid Kursus PBD

5.2 Kitaran Bimbingan Instruksional Pelaksanaan PBD Tahap 1

Kitaran Bimbingan Instruksional Pelaksanaan PBD Tahap 1 telah diadaptasi dari Kitaran
Bimbingan Instruksional yang masih melibatkan tiga perkara iaitu kenalpasti, belajar dan
meningkatkan. Rajah 10 menunjukkan Kerangka Bimbingan Instruksional Pelaksanaan
PBD Tahap 1

Rajah 10 : Kerangka Bimbingan Instruksional Pelaksanaan PBD Tahap 1
Sumber: Daripada Slaid Kursus PBD

Kerangka Bimbingan Instruksional Pelaksanaan PBD Tahap 1 terdiri dari tiga peringkat;
d. Kenal pasti (Perancangan PdPc berdasarkan DSKP)
e. Belajar (Persediaan PdPc)
f. Meningkatkan (Pelaksanaan PdPc dan pelaporan PBD)

Bimbingan Instruksional dimulai dengan kenal pasti realiti semasa, kenalpasti matlamat
dan kenal pasti strategi pengajaran berdasarkan DSKP. Seterusnya peringkat belajar
tentang pemodelan dan senarai semak untuk persediaan PdPc. Akhirnya meningkatkan
halatuju, kemajuan, peningkatan dan tindakan pelaksanaan PdPc dan pelaporan PBD.
Semasa bimbingan instruksional dilakukan Borang Pelan Bimbingan perlu digunakan
(Rujuk Lampiran 1).

6.0 PERINGKAT KENAL PASTI

Peringkat ini juga dikenali sebagai peringkat perancangan PdPc bermakna.

Rajah 11 : Bimbingan Instruksional Peringkat Pertama
Sumber: Daripada Slaid Kursus PBD

Peringkat Kenal Pasti juga dikenali sebagai peringkat perancangan PdPc Bermakna.
Dalam peringkat ini, tiga perkara perlu dikenal pasti, iaitu Realiti Semasa, Matlamat dan
Strategi pengajaran.

6.1 Kenal Pasti Realiti Semasa

Dalam Mengenal pasti Realiti Semasa, Kerangka The Big Four perlu digunapakai iaitu
e. tingkah laku,
f. kandungan,
g. pentaksiran dan
h. pengajaran (Knight, 2009).

Tingkah laku yang perlu dikenal pasti dalam bilik darjah ialah dari sudut kawalan kelas
yang meliputi banyak aspek pengurusan bilik darjah. Kandungan pula berkait dengan
kefahaman guru tentang kandungan, menyediakan rancangan pengajaran dan
keupayaan memahami maklumat mengikut kepentingan. Pentaksiran pula melihat
penguasaan guru dan murid dengan mengenal pasti murid yang telah menguasai
kandungan dan lebih berfokuskan pentaksiran untuk pembelajaran. Paling akhir ialah
pengajaran dengan mengenalpasti keupayaan guru menggunakan amalan pengajaran
yang menjamin setiap murid menguasai kandungan.
Semasa mengenal pasti realiti semasa menggunakan Kerangka The Big Four
dicadangkan untuk menggunakan borang yang tertera pada Lampiran 2.

6.2 Kenal Pasti Matlamat

Dalam mengenal pasti matlamat, guru dan murid perlu tahu matlamat PdPc atau apa
yang dirancangkan untuk diajar dan apa yang ingin dipelajari. Penetapan matlamat
dicadangkan menggunakan PEERS, iaitu

f. Berkuasa (Powerful),
g. Mudah (Easy),
h. Emosi yang menarik (Emotionally Compelling),
i. boleh dicapai (Reachable), dan
j. berfokuskan pelajar (Student-Focused).

Ini bermaksud semua matlamat yang dipersetujui bersama perlulah sangat hebat, mudah
ditadbirkan, menarik minat pelajar, senang diperolehi dan melibatkan murid secara aktif
dalam bilik darjah.
Semasa mengenal pasti matlamat adalah dicadangkan menggunakan konsep PEERS,
borang yang boleh digunakan terdapat pada Lampiran 3.

Aktiviti yang terlibat semasa mengenalpasti matlamat perlu mengambilkira Dokumen
Standard Kurikulum Pentaksiran (DSKP). Proses merungkai dan merangkai Kurikulum
DSKP perlu dilaksanakan pada peringkat ini. DSKP mengandungi Standard Kandungan

(SK), Standard Pembelajaran (SP) dan Standard Prestasi (SPi). Maklumat berkaitan SK,
SP, dan Spi adalah seperti berikut;

d. Standard Kandungan mengandungi penyataan spesifik perkara yang murid patut
ketahui dan boleh lakukan dalam suatu tempoh persekolahan merangkumi aspek
pengetahuan, kemahiran dan nilai.

e. Standard Pembelajaran merupakan satu penetapan kriteria atau indikator kualiti
pembelajaran dan pencapaian yang boleh diukur bagi setiap standard kandungan.

f. Standard Prestasi pula merupakan satu set umum yang menunjukkan tahap-tahap
penguasaan murid sebagai petunjuk bahawa sesuatu perkara itu telah dikuasai
(indicator of succes)

Merungkai Kurikulum (unpacking Curriculum) melibatkan proses memaham dan
menyusun semula Standard Kandungan, Standard Pembelajaran dan Standard Prestasi
ke dalam RPT dan RPH mengikut keupayaan murid semasa pelaksanaan PdPc dengan
menggunakan pedagogi yang bersesuaian bagi mencapai objektif pembelajaran. Dalam
Merungkai kurikulum, dokumen utama yang perlu dirujuk ialah Dokumen Standard
Kurikulum dan Pentaksiran (DSKP) yang hendak diajar.
Jadual 2 menunjukkan Standard Kandungan (SK), Standard Pembelajaran (SP) dan
Standard Prestasi (SP) bagi Kurikulum Standard Sekolah Rendah (KSSR) bagi
matapelajaran Sains Tahun 3.

Jadual 2

Merungkai Kurikulum KSSR Sains Tahun 3

STANDARD STANDARD STANDARD PRESTASI CATATAN
KANDUNGAN PEMBELAJARA
TAHAP TAFSIRAN
3.2 Kelas N
Makanan PENGUASAAN
Murid boleh:
3.2.1Memberi 1 Menyatakan contoh Cadangan aktiviti;
contoh makanan makanan Penyediaan hidangan
bagi setiap kelas makanan
makanan. 2 Menyenaraikan menggunakan gambar,
3.2.2 Mengitlak model atau makanan
kepentingan contoh makanan bagi sebenar.
maknan
mengikut setiap kelas makanan
kelasnya kepada 3 Menjelaskan dengan
tubuh manusia.
contoh kepentingan

setiap kelas Nota:

makanan. Kelas makanan iaitu

4 Merancang satu karbohidrat, protien,

hidangan makanan lemak, vitamin,

3.2.3 Menjelas berdasarkan piramid mineral, pelawas dan

dengan contoh makanan air.

makanan 5 Merancang satu Contoh kepentingan

seimbang hidangan makanan kelas makanan seperti;

berdasarkan berdasarkan piramid h. Karbohir\drat

piramid makanan dan memberi tenaga

makanan. membuat penaalukan i. Protien untuk

3.2.4 Menaakul tentang cadangan tumbesaran

kesan tersebut j. Lemak

pengambilan 6 Berkomunikasi secara memanaskan

makanan yang kreatif dan inovatif badan

tidak seimbang. jenis makanan yang k. Vitamin dan mineral

3.2.5 perlu dielakkan oleh untuk menjaga

Menjelaskan seseorang yang kesihatan

pemerhatian mempunyai masalah l. Pelawas mencegah

tentangkelas kesihatan serta sembelit

makanan mempersembahkann m. Air untuk mengawal

menerusi ya suhu badan

lakaran, TMK, n. Piramid makanan

penulisan atau yang digunakan

lisan secara mesti merujuk

kreatif. kepada piramid

makanan Malaysia

(Sumber: Bahagian pembangunan Kurikulum KPM, 2018)

Dalam merungkai kurikulum guru perlu faham setiap Standard Pembelajaran yang diberi
bagi memenuhi keperluan Standard Prestasi daripada Tahap Penguasaan 1 hingga
Tahap Penguasaan 6. Pemilihan Standard Pembelajaran yang tepat dengan strategi
yang dipilih menjamin murid mencapai tahap penguasaan yang ditetapkan, seperti
dinyatakan dalam ruangan catatan. Dalam merungkai kurikulum juga, setiap Standard
Pembelajaran perlu dikenal pasti kemahiran dan pengetahuan yang akan dikuasai oleh
murid.

Adalah dicadangkan semasa penetapan matlamat Tahap Penguasaan (TP) yang dipilih
adalah dari TP 6 (merupakan tahap penguasaan tertinggi). TP merupakan kriteria
pencapaian yang berasaskan setiap kelompok standard kandungan dan standard
pembelajaran yang ditetapkan. TP adalah berbeza mengikut subjek dan topik yang diajar.
Walaubagaimanapun, TP secara umum adalah seperti dalam Jadual 3 di bawah. TP1
adalah TP paling rendah dan memberikan tafsiran bahawa murid tahu perkara asas atau
boleh melakukan kemahiran asas atau memberi respons terhadap perkara asas.
Sehinggalah TP6 yang paling tinggi memberikan tafsiran murid berupaya menggunakan

pengetahuan dan kemahiran sedia ada untuk digunakan pada situasi baharu secara
sistematik, bersikap positif, kreatif dan inovatif serta boleh dicontohi.

Jadual 3

Tafsiran Tahap Penguasaan Secara Umum

TAHAP PENGUASAAN TAFSIRAN

1 Murid tahu perkara asas atau boleh melakukan kemahiran
asas atau memberi respons terhadap perkara yang asas

2 Murid menunjukkan kefahaman untuk menukar bentuk
komunikasi atau menterjemah serta menjelaskan apa yang
telah dipelajari

3 Murid menggunakan pengetahuan untuk melaksanakan
sesuatu kemahiran pada suatu situasi

4 Murid melaksanakan sesuatu kemahiran dengan beradab
iaitu mengikut prosedur atau secara sistematik

5 Murid melaksanakan sesuatu kemahiran pada situasi
baharu dengan mengikut prosedur atau secara sistematik
serta tekal dan bersikap positif

6 Murid berupaya menggunakan pengetahuan dan kemahiran
sedia ada untuk digunakan pada situasi baharu secara
sistematik, bersikap positif, kreatif dan inovatif serta boleh
dicontohi.

Sumber: Bahagian Pembangunan Kurikulum KPM (2018)
Dalam merungkai kurikulum DSKP juga perlu menggunakan PEERS. Proses merungkai
kurikulum dalam KmR melibatkan paling kurang 2 mata pelajaran dan paling banyak
boleh menggabungkan semua mata pelajaran yang diajar. Kebiasaannya di sekolah guru
menggabungkan 4 subjek utama iaitu Sains, Matematik, Bahasa Melayu dan Bahasa
Inggeris (sekiranya menggunakan 4 subjek).

Walau bagaimanapun merungkai kurikulum juga boleh dilakukan menggunakan satu
mata pelajaran. Sekiranya menggunakan satu mata pelajaran perlu menggunakan satu
SK secara keseluruhan, ini bermakna semua SP yang terdapat dalam SK berkenaan