2

ก ชุดกิจกรรมวิทยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้ 7E เรื่อง ระบบนิเวศและความหลากหลาย ทางชีวภาพ วิชาวิทยาศาสตร์ 6 (ว23102) กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ชุดที่ 2 เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร เป็นนวัตกรรมหรือสื่อที่ใช้ ประกอบการเรียนการสอนสำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เพื่อให้นักเรียนได้ศึกษาเกี่ยวกับ เรื่อง ระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อให้นักเรียน มีความรู้ ความเข้าใจ และใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และจิตวิทยาศาสตร์ในการสืบเสาะหาความรู้ การแก้ปัญหา สามารถอธิบายและตรวจสอบได้ ชุดกิจกรรมวิทยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้ 7E เรื่อง ระบบนิเวศและความหลากหลายทาง ชีวภาพ มีเนื้อหาย่อยทั้งหมด จำนวน 7 เรื่อง ได้แก่ องค์ประกอบของสภาพแวดล้อมในท้องถิ่น แบบจำลองสายใยอาหาร การสะสมสารพิษในสิ่งมีชีวิต ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ การ หมุนเวียนสารในระบบนิเวศ สมดุลของระบบนิเวศ ความหลากหลายทางชีวภาพในระบบนิเวศ ชุด กิจกรรมแต่ละชุดมีองค์ประกอบที่สำคัญ ได้แก่ คำชี้แจง คำแนะนำสำหรับครู คำแนะนำสำหรับ นักเรียน สาระ มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด สาระสำคัญ จุดประสงค์การเรียนรู้ ผังมโนทัศน์ แบบทดสอบก่อนเรียน บัตรคำถาม บัตรเนื้อหา บัตรกิจกรรม เฉลยบัตรกิจกรรม แบบทดสอบหลัง เรียน บรรณานุกรม ภาคผนวก เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน - เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน ผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า ชุดกิจกรรมวิทยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้ 7E เรื่อง ระบบ นิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพ วิชาวิทยาศาสตร์ 6 (ว23102) กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ชุดนี้ จะเป็นประโยชน์ต่อการจัดการเรียนการสอน ได้เป็นอย่างดี และส่งเสริมทำให้นักเรียนมีความรู้ความเข้าใจ เรื่อง ระบบนิเวศและความหลากหลาย ทางชีวภาพ และตระหนักถึงความสำคัญของกระบวนการทางวิทยาศาสตร์และจิตวิทยาศาสตร์ ในการสืบเสาะหาความรู้ สามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิตประจำวันได้ ทิชากร โพธิ์จันทร์

ข เรื่อง หน้า ชุดที่ 2 เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร คำนำ สารบัญ ก ข คำชี้แจง 1 คำแนะนำสำหรับครูผู้สอน 3 คำแนะนำสำหรับนักเรียน 4 ผังมโนทัศน์ 5 สาระ มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด 6 สาระสำคัญ 7 จุดประสงค์การเรียนรู้ 7 ⚫ ขั้นที่ 1 ขั้นตรวจสอบความรู้เดิม (Elicitation Phase) แบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร 8 9 ⚫ ขั้นที่ 2 ขั้นเร้าความสนใจ (Engagement Phase) บัตรคำถาม และเฉลยบัตรคำถาม บัตรเนื้อหา เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร 12 13 15 ⚫ ขั้นที่ 3 ขั้นสำรวจค้นหา (Exploration Phase) บัตรกิจกรรมที่ 2.1 เรื่อง สร้างแบบจำลองสายใยอาหารได้อย่างไร 23 24 ⚫ ขั้นที่ 4 ขั้นอธิบาย (Explanation Phase) เฉลยคำตอบบัตรกิจกรรมที่ 2.1 ⚫ ขั้นที่ 5 ขั้นขยายความรู้(Elaboration Phase) บัตรกิจกรรมที่ 2.2 เรื่อง องค์ประกอบของสภาพแวดล้อมในท้องถิ่น 29 30 33 34

ค เรื่อง หน้า ⚫ ขั้นที่ 6 ขั้นประเมินผล (Evaluation Phase) เฉลยคำตอบบัตรกิจกรรมที่ 2.2 บัตรคำถาม และเฉลยบัตรคำถาม 36 37 39 ⚫ ขั้นที่ 7 ขั้นนำความรู้ไปใช้ (Extension Phase) แบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน-หลังเรียน 41 42 45 ภาคผนวก 46 บรรณานุกรม 47 แบบบันทึกคะแนนชุดกิจกรรม 49

1 ชุดกิจกรรมวิทยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้ 7E เรื่อง ระบบนิเวศและความหลากหลาย ทางชีวภาพ วิชาวิทยาศาสตร์ 6 (ว23102) กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เป็นชุดกิจกรรมสำหรับการเรียนรู้ที่มีกิจกรรมการเรียนรู้ที่หลากหลายน่าสนใจ สำหรับพัฒนาการเรียนรู้ที่เน้นให้นักเรียนได้เรียนรู้ด้วยตนเองและเรียนรู้เป็นกลุ่ม โดยต้องเรียนรู้ ตามขั้นตอนที่ระบุไว้ในชุดกิจกรรมด้วยความตั้งใจและมีความซื่อสัตย์ต่อตนเอง ซึ่งมีองค์ประกอบ ดังนี้ 1. ขอบข่ายเนื้อหา ชุดกิจกรรมวิทยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้ 7E เรื่อง ระบบนิเวศและความหลากหลาย ทางชีวภาพ วิชาวิทยาศาสตร์ 6 (ว23102) กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จัดทำขึ้นเพื่อใช้เป็นสื่อประกอบการเรียนการสอน มีชุดกิจกรรมจำนวนทั้งหมด 7 ชุด ดังนี้ ชุดที่1 เรื่อง องค์ประกอบของสภาพแวดล้อมในท้องถิ่น ชุดที่ 2 เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร ชุดที่ 3 เรื่อง การสะสมสารพิษในสิ่งมีชีวิต ชุดที่ 4 เรื่อง ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ ชุดที่ 5 เรื่อง การหมุนเวียนสารในระบบนิเวศ ชุดที่ 6 เรื่อง สมดุลของระบบนิเวศ ชุดที่ 7 เรื่อง ความหลากหลายทางชีวภาพในระบบนิเวศ 2. เวลาการจัดกิจกรรม ชุดกิจกรรมวิทยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้ 7E เรื่อง ระบบนิเวศและความหลากหลาย ทางชีวภาพ วิชาวิทยาศาสตร์ 6 (ว23102) กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ชุดที่ 2 เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร ใช้ประกอบแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 ใช้เวลาในการจัดการเรียนการสอน 2 ชั่วโมง

2 องค์ประกอบของชุดกิจกรรม ชุดกิจกรรมวิทยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้ 7E เรื่อง ระบบนิเวศและความหลากหลาย ทางชีวภาพ วิชาวิทยาศาสตร์ 6 (ว23102) กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ชุดที่ 2 เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร ในชุดกิจกรรมชุดนี้มีส่วนประกอบ ดังนี้ 1. คำชี้แจง 2. คำแนะนำสำหรับครู 3. คำแนะนำสำหรับนักเรียน 4. สาระ มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด 5. สาระสำคัญ 6. จุดประสงค์การเรียนรู้ 7. ผังมโนทัศน์ 8. แบบทดสอบก่อนเรียน และแบบทดสอบหลังเรียน 9. บัตรคำถาม 10. บัตรเนื้อหา 11. บัตรกิจกรรม เฉลยบัตรกิจกรรม 12. บรรณานุกรม 13. ภาคผนวก เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน - เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน 4. การประเมินชุดกิจกรรม ชุดกิจกรรมวิทยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้ 7E เรื่อง ระบบนิเวศและความหลากหลายทาง ชีวภาพ วิชาวิทยาศาสตร์ 6 (ว23102) กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 3 ชุดที่2 เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร ใช้เกณฑ์การประเมินร้อยละ 80 มีการประเมิน ดังนี้ 1. ประเมินทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 2. ประเมินบัตรกิจกรรม 3. ประเมินแบบทดสอบ 4. สังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้

3 ชุดกิจกรรมวิทยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้ 7E มีขั้นตอนในการใช้ชุดกิจกรรม ดังนี้ 1. ข้อควรปฏิบัติก่อนดำเนินการสอน 1.1 ศึกษาแผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้อย่างละเอียด 1.2 ศึกษาชุดกิจกรรมจนเข้าใจเป็นอย่างดี 1.3 ดำเนินการสอนตามแผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อให้สอดคล้องกับจุดประสงค์ เนื้อหาและเวลาที่กำหนด 1.4 ตรวจดูอุปกรณ์ต่าง ๆ ในชุดกิจกรรมว่ามีครบตามที่ระบุหรือไม่อยู่ในสภาพ ที่ใช้ได้หรือไม่ ถ้าชำรุดควรนำไปปรับปรุงแก้ไขให้สมบูรณ์ก่อนนำไปใช้ 1.5 จัดเตรียมวัสดุอุปกรณ์ที่จะใช้ ให้เป็นไปตามลำดับการใช้ก่อนหลัง 2. ข้อควรปฏิบัติขณะดำเนินการสอน 2.1 ชี้แจงกิจกรรมการเรียนให้นักเรียนทุกคนทราบ 2.2 ดำเนินการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนตามแผนการจัดการเรียนรู้เพื่อให้ สอดคล้องกับจุดประสงค์เนื้อหาและเวลาที่กำหนด 2.3 ครูผู้สอนต้องให้คำแนะนำและคอยดูแลนักเรียนอย่างใกล้ชิด 2.4 ให้นักเรียนเรียนรู้ชุดกิจกรรมตามขั้นตอนอย่างเคร่งครัดและมีความซื่อสัตย์ ต่อตนเอง 2.5 ขณะที่นักเรียนทำกิจกรรม ครูคอยดูแล แนะนำนักเรียนที่มีปัญหาข้อสงสัย และประเมินพฤติกรรมการเรียนรู้ 3. ข้อควรปฏิบัติเมื่อดำเนินการสอนสิ้นสุด 3.1 เมื่อสิ้นสุดการปฏิบัติกิจกรรมการเรียนการสอน ครูควรให้นักเรียนได้ร่วมตรวจสอบ และเก็บอุปกรณ์ให้เรียบร้อย เพื่อสะดวกในการใช้ครั้งต่อไป 3.2 บันทึกคะแนน 3.3 หากมีนักเรียนคนใดยังทำแบบทดสอบหลังเรียนและบัตรกิจกรรมไม่ผ่านร้อยละ 80 ให้นักเรียนศึกษาชุดกิจกรรมตามขั้นตอนใหม่อีกครั้งเพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ถูกต้อง

4 ชุดกิจกรรมวิทยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้ 7E เรื่อง ระบบนิเวศและความหลากหลาย ทางชีวภาพ วิชาวิทยาศาสตร์ 6 (ว23102) กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เพื่อให้นักเรียนทราบบทบาทของตนในขณะที่เรียนจากชุดกิจกรรม ซึ่งนักเรียน ควรปฏิบัติ ดังนี้ 1. นักเรียนอ่านคำชี้แจงเกี่ยวกับขั้นตอนการใช้ชุดกิจกรรมสำหรับนักเรียนเข้าใจก่อนลงมือ ทำงานหรือทำการศึกษาทุกครั้ง 2. นักเรียนศึกษาจุดประสงค์การเรียนรู้ให้เข้าใจอย่างละเอียดชัดเจน อ่านบัตรคำสั่งหรือ คำแนะนำ และปฏิบัติอย่างเคร่งครัด 3. นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียนและตอบบัตรคำถาม เพื่อบทบทวนความรู้พื้นฐาน 4. นักเรียนศึกษาและลงมือปฏิบัติกิจกรรม (บัตรเนื้อหา บัตรกิจกรรม) ตามขั้นตอน อย่างเคร่งครัดและมีความซื่อสัตย์ต่อตนเองไม่เปิดดูเฉลยคำตอบก่อนอย่างเด็ดขาด 5. นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียนและตอบบัตรคำถามอีกครั้ง เพื่อประเมินความก้าวหน้า ของตนเอง 6. เมื่อนักเรียนทำกิจกรรมทุกอย่างเสร็จแล้ว นักเรียนควรจัดเก็บ อุปกรณ์ทุกชิ้นให้เรียบร้อย 7. หากมีนักเรียนคนใดยังทำแบบทดสอบหลังเรียนและ บัตรกิจกรรมไม่ผ่านร้อยละ 80 ให้นักเรียนศึกษาชุดกิจกรรมตามขั้นตอน ใหม่อีกครั้ง เพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ถูกต้อง ขณะศึกษาหากมีข้อสงสัยให้ถามเพื่อนหรือครูเพื่อขอ คำแนะนำ ขณะปฏิบัติกิจกรรมเป็นกลุ่ม ต้องปฏิบัติ ตนให้เป็นสมาชิกที่ดีของกลุ่ม หรือหัวหน้ากลุ่ม มอบหมาย

5 ชุดที่ 2 เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร ไม่ผ่าน เกณฑ์ ผ่านเกณฑ์ ประเมินผล อ่านคำแนะนำในการใช้ชุดกิจกรรม ศึกษาและทำความเข้าใจในสาระ มาตรฐานการเรียนรู้ ผลการเรียนรู้ และจุดประสงค์การเรียนรู้ ทำแบบทดสอบก่อนเรียน ทำแบบทดสอบหลังเรียน ตรวจบัตรกิจกรรม และแบบทดสอบ ศึกษาชุดกิจกรรมเรื่องต่อไป ดำเนินการปฏิบัติกิจกรรมตามกระบวนการสืบเสาะหาความรู้7E ขั้นที่ 1 ขั้นตรวจสอบความรู้เดิม ขั้นที่ 2 ขั้นเร้าความสนใจ ขั้นที่ 3 ขั้นสำรวจค้นหา ขั้นที่ 4 ขั้นอธิบาย ขั้นที่ 5 ขั้นขยายความรู้ ขั้นที่ 6 ขั้นประเมินผล ขั้นที่ 7 ขั้นนำความรู้ไปใช้ แต่ละขั้นมีบัตรเนื้อหา บัตรคำถาม และบัตร กิจกรรม

6 สาระที่1 วิทยาศาสตร์ชีวภาพ มาตรฐาน ว 1.1 เข้าใจความหลากหลายของระบบนิเวศ ความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งไม่มีชีวิต กับสิ่งมีชีวิต และความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ ในระบบนิเวศ การถ่ายทอดพลังงาน การเปลี่ยนแปลงแทนที่ในระบบนิเวศ ความหมายของประชากร ปัญหาและผลกระทบที่มี ต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แนวทางในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการแก้ไข ปัญหาสิ่งแวดล้อมรวมทั้งนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ ตัวชี้วัด ว 1.1 ม.3/1 อธิบายปฏิสัมพันธ์ขององค์ประกอบของระบบนิเวศที่ได้จากการสำรวจ ตัวชี้วัด ว 1.1 ม.3/2 อธิบายรูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตรูปแบบต่าง ๆ ในแหล่งที่อยู่เดียวกันที่ได้จากการสำรวจ ตัวชี้วัด ว 1.1 ม.3/3 สร้างแบบจำลองในการอธิบายการถ่ายทอดพลังงานในสายใยอาหาร ตัวชี้วัด ว 1.1 ม.3/4 อธิบายความสัมพันธ์ของผู้ผลิต ผู้บริโภค และผู้ย่อยสลายสารอินทรีย์ ในระบบนิเวศ ตัวชี้วัด ว 1.1 ม.3/5 อธิบายการสะสมสารพิษในสิ่งมีชีวิตในโซ่อาหาร ตัวชี้วัด ว 1.1 ม.3/6 ตระหนักถึงความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิต และสิ่งแวดล้อมในระบบนิเวศ โดยไม่ทำลายสมดุลของระบบนิเวศ

7 สาระสำคัญ สิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ มีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน โดยสิ่งมีชีวิตในบริเวณเดียวกันจะมีการ ถ่ายทอดพลังงานผ่านการกินต่อกันเป็นทอด ๆ โดยเริ่มจากสิ่งมีชีวิตที่เป็นผู้ผลิตถ่ายพลังงานไปยัง ผู้บริโภคลำดับต่อไปเรื่อย ๆ เรียกว่า โซ่อาหาร ในธรรมชาติสิ่งมีชีวิตไม่ได้กินสิ่งมีชีวิตอื่นเพียงชนิด เดียว แต่มีการกินมากกว่า 1 ชนิด จึงทำให้มีการถ่ายทอดพลังงานที่ซับซ้อนมากกว่า เรียกว่า สายใย อาหาร จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. ด้านความรู้(K) 1.1 นักเรียนสามารถอธิบายความสัมพันธ์ของผู้ผลิต ผู้บริโภค และผู้ย่อยสารอินทรีย์ใน ระบบนิเวศได้ 1.2 นักเรียนสามารถอธิบายการสะสมสารพิษในสิ่งมีชีวิตในโซ่อาหารได้ 2. ด้านทักษะ / กระบวนการ (P) 2.1 นักเรียนสามารถสร้างแบบจำลองสายใยอาหาร และอธิบายความสัมพันธ์ของผู้ผลิตและ ผู้บริโภคได้ 2.2 นักเรียนสามารถแสดงบทบาทสมมติและอธิบายการสะสมสารพิษในโซ่อาหารได้ 2.3 นักเรียนมีทักษะกระบวนการคิดแก้ปัญหา 2.4 นักเรียนมีทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ 2.5 นักเรียนมีทักษะการทำงานร่วมกันเป็นกลุ่ม 3. ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์(A) นักเรียนมีความซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำงานและ มีจิตสาธารณะ

8 1. นักเรียนรับชุดกิจกรรมวิทยาศาสตร์แบบสืบเสาะหาความรู้ 7E เรื่อง ระบบนิเวศและ ความหลากหลายทางชีวภาพ ชุดที่2 เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร จากนั้นอ่านขั้นตอน การใช้ชุดกิจกรรมให้เข้าใจ 2. นักเรียนศึกษาจุดประสงค์การเรียนรู้ 3. นักเรียนทำแบบทดสอบก่อนเรียน เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร จำนวน 10 ข้อ แบบทดสอบเป็นแบบปรนัย ชนิดเลือกตอบ ข้อละ 1 คะแนน ซึ่งเป็นการทดสอบเพื่อวัดความรู้ ความเข้าใจ ของนักเรียนก่อนเรียนว่ามีความรู้ ความเข้าใจอยู่ในระดับใด

9 เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร จำนวน 10 ข้อ 10 คะแนน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 คำชี้แจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมายกากบาท (×) ลงในช่องตัวอักษร ก ข ค หรือ ง ในช่องที่ ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว 1. ผู้บริโภคซากพืชซากสัตวกับผู้ย่อยอินทรียสารมีลักษณะเหมือนกันอย่างไร ก. เป็นผู้บริโภค ข. สร้างอาหารเองไม่ได้ ค. ได้รับอาหารโดยวิธีการกิน ง. ทำการย่อยอาหารภายในตัว 2. ข้อใดจัดเป็นกลุ่มสิ่งมีชีวิต ก. ผึ้งในรัง ข. หมูในเล้า ค. ตนสักในปา ง. กุง ปู หอย ในทะเล 3. แมลง นก ข้าวเปลือก ไรนก พบในระบบนิเวศแห่งหนึ่ง จะเขียนความสัมพันธ์ในรูปห่วงโซ่ อาหารได้อย่างไร ก. ข้าวเปลือก → ไรนก → แมลง ข. ข้าวเปลือก → แมลง → นก → ไรนก ค. ข้าวเปลือก → นก → แมลง →ไรนก ง. ข้าวเปลือก → นก → ไรนก → แมลง 4. ข้อใดแสดงลำดับการถ่ายทอดพลังงานในรูปห่วงโซ่อาหารได้ถูกต้อง ก. ข้าว → นก → งู ข. คน → วัว → หญ้า ค. ควาย → หญ้า → ไก ง. แพลงกตอน → ปลาเล็ก → ปลาใหญ่

10 5. การหมุนเวียนของแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์และแก๊สออกซิเจนในบรรยากาศเกิดขึ้น จากสิ่งแวดล้อมตามข้อใด ก. สิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิต ข. สิ่งมีชีวิตกับสิ่งไม่มีชีวิต ค. สิ่งไม่มีชีวิตกับสิ่งไม่มีชีวิต ง. สิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต 6. สายใยอาหารหมายถึงขอใด ก. โซอาหาร 1 โซอาหาร ข. โซอาหารที่มีพืชเป็นองค์ประกอบ ค. โซอาหารที่มีผู้บริโภคหลาย ๆ ลำดับ ง. โซอาหารหลาย ๆ โซอาหารมีความสัมพันธ์กัน 7. จากแผนภาพสิ่งมีชีวิตในขอใดเป็นผู้บริโภคลำดับที่ 2 ก. นก ข. กบ ค. ตั๊กแตน ง. ต้นพืช 8. ถ้าพืชตายหมดจะส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตชนิดใดในระบบนิเวศ ก. สิ่งมีชีวิตทุกชนิดในระบบนิเวศ ข. สิ่งมีชีวิตที่กินพืชเป็นอาหาร ค. เฉพาะแมลง กระต่าย และกบ ง. ไม่มีผลต่อสิ่งมีชีวิตใดในระบบนิเวศ 9. แหล่งที่อยู่และกลุ่มสิ่งมีชีวิตในข้อใด ไม่สัมพันธ์กัน ก. อ่างบัว สาหร่าย หอย ปลาหางนกยูง ข. ปาชายเลน มีไม้โกงกาง ลิงแสม ปลาตีน ค. แนวปะการัง มีดอกไม้ทะเล ปลาดุก กุ้งฝอย ง. บริเวณจอมปลวก มีเห็ดโคน กิ้งกือ และมดดำ

11 10. "ในการสำรวจป่าชายเลนแห่งหนึ่งพบพืชประเภทโกงกาง แสม เสม็ด ลำพูขึ้นปะปนกัน ส่วนในร่องน้ำ และพื้นดินโคลนมีลูกปลา หอย ปูก้ามดาบกระจาย อยู่โดยทั่วไปการศึกษาต่อมา ทราบว่าหอยกินใบไม้ที่ร่วงเป็นอาหาร ส่วนปูก้ามดาบกินหอยและลูกปลา" ข้อมูลนี้ได้จาก การศึกษาเกี่ยวกับ ก. ระบบนิเวศ ข. ห่วงโซ่อาหาร ค. กลุ่มสิ่งมีชีวิต ง. แหล่งที่อยู่อาศัย 1. เกณฑ์การให้คะแนน (ข้อละ 1 คะแนน) 1. ตอบคำถามได้ถูกต้อง ได้ข้อละ 1 คะแนน 2. ตอบได้ไม่ถูกต้อง ได้ข้อละ 0 คะแนน 2. เกณฑ์การประเมิน 8 - 10 คะแนน ระดับ 3 ดี 5 - 7 คะแนน ระดับ 2 พอใช้ 0 - 4 คะแนน ระดับ 1 ปรับปรุง

12 1. นักเรียนตอบบัตรคำถาม 2. นักเรียนร่วมกันตอบคำถามและแสดงความคิดเห็น เกี่ยวกับคำตอบของคำถาม เพื่อเชื่อมโยงไปสู่การเรียนรู้เรื่อง การถ่ายทอดพลังงานในระบบนิเวศ 3. นำบัตรภาพทั้งหมด 9 ภาพ จากนั้นนำหมายเลขที่อยู่ใต้ภาพมาเรียงลำดับ การกิน ตามความคิดของนักเรียน 4. นักเรียนเขียนสัญลักษณ์ลูกศรแทนการกิน โดยให้หัวลูกศรชี้ไปทางหมายเลขของผู้บริโภค 5. นักเรียน 2 - 3 คน ออกมาเขียนคำตอบของตนเองหน้าชั้นเรียน โดยให้เพื่อน ในชั้นเรียนร่วมกันพิจารณาและเสนอความคิดว่าคำตอบถูกต้องหรือไม่ และควรเป็นอย่างไร จากนั้นนักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายจากการทำกิจกรรม 6. นักเรียนแบ่งกลุ่ม จำนวน 30 คน ออกเป็นกลุ่ม 6 กลุ่ม กลุ่มละ 6 - 7 คน โดยคละเพศ คละความสามารถของนักเรียนและแบ่งหน้าที่รับผิดชอบภายในกลุ่มให้ชัดเจน โดยเลือกประธาน รองประธาน กรรมการ และเลขานุการกลุ่มซึ่งเลขานุการกลุ่ม จะเป็นผู้ดำเนินการภายในกลุ่ม

13 คำสั่ง ดูภาพและตอบคำถาม ⚫ ผู้ผลิต ⚫ ผู้บริโภคลำดับที่1 ⚫ ผู้บริโภคลำดับที่ 2 ⚫ ผู้บริโภคลำดับที่3 ⚫ ผู้บริโภคซากสัตว์ ⚫ ผู้ย่อยสลาย 1. สิ่งมีชีวิตเริ่มต้นของสายใยนี้เป็นสิ่งมีชีวิตพวกใด ............................................................................................................................................................ 2. ถ้าไม่มีสิงโตในระบบนิเวศจะส่งผลกระทบต่อกระต่ายหรือไม่ อย่างไร ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ 3. ถ้ายีราฟลดจำนวนลงจะส่งผลกระทบต่อสุนัขจิ้งจอกหรือไม่ เพราะเหตุใด ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................

14 คำสั่ง ดูภาพและตอบคำถาม ⚫ ผู้ผลิต ⚫ ผู้บริโภคลำดับที่1 ⚫ ผู้บริโภคลำดับที่ 2 ⚫ ผู้บริโภคลำดับที่3 ⚫ ผู้บริโภคซากสัตว์ ⚫ ผู้ย่อยสลาย 1. สิ่งมีชีวิตเริ่มต้นของสายใยนี้เป็นสิ่งมีชีวิตพวกใด ............................................................................................................................................................ 2. ถ้าไม่มีสิงโตในระบบนิเวศจะส่งผลกระทบต่อกระต่ายหรือไม่ อย่างไร ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ 3. ถ้ายีราฟลดจำนวนลงจะส่งผลกระทบต่อสุนัขจิ้งจอกหรือไม่ เพราะเหตุใด ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ ............................................................................................................................................................ พืช ไม่ส่งผลกระทบ เรื่องจากมีผู้บริโภคอื่นกินกระต่ายเป็นอาหาร เช่น งู สุนัขจิ้งจอก ไม่ส่งผลกระทบ เนื่องจากสุนัขจิ้งจอกกินสิ่งมีชีวิตอื่นนอกเหนือจากยีราฟได้ เช่น กระต่าย กวาง

15 สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ร่วมกันในระบบนิเวศมีความสัมพันธ์กันหลายด้าน ด้านที่สำคัญ ที่สุดในการดำรงชีวิต คือ การเป็นอาหารซึ่งกันและกัน โดยเริ่มต้นจากแหล่งพลังงานที่สำคัญ ในโลกของสิ่งมีชีวิต คือ ดวงอาทิตย์ที่ให้พลังงานแสง กลุ่มสิ่งมีชีวิตที่เป็นผู้ผลิตจะเปลี่ยน พลังงานแสงเป็นพลังงานเคมีสะสมไว้ในโมเลกุลของสารอาหารโดยกระบวนการสังเคราะห์ ด้วยแสง กลุ่มสิ่งมีชีวิตที่เป็นผู้ผลิต คือ พืช พืชสามารถสร้างอาหารเองได้อาหารที่พืชสร้างได้คือ นํ้าตาลโดยใช้ปัจจัยสำคัญ คือ แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์จากอากาศ นํ้าจากดิน แสงจากดวง อาทิตย์และคลอโรฟิลล์ซึ่งเป็นสารสีเขียวในพืชเรียกการสร้างอาหารว่า การสังเคราะห์ด้วย แสง (photosynthesis) ที่มา http://academic.obec.go.th/textbook/ web/images/book/1584692278_example.pdf ⚫ ภาพที่ 1 ปัจจัยสําคัญต่อการสังเคราะห์ ด้วยแสงของพืช

16 นํ้าตาลที่พืชสร้างจะถูกเปลี่ยนเป็นสารอาหารคาร์โบไฮเดรตพวกแป้ง นอกจากนี้ พืชยังสามารถสร้างสารอาหารไขมันและโปรตีนได้อีก สารอาหารคาร์โบไฮเดรต ไขมัน โปรตีน ล้วนมีสารคาร์บอนเป็นองค์ประกอบ เมื่อสารเหล่านี้ถูกเผาผลาญในร่างกาย สิ่งมีชีวิตได้รับพลังงานจากสารอาหารพลังงานที่ได้นี้สิ่งมีชีวิตจะนำมาใช้เพื่อการ เจริญเติบโตรวมทั้งใช้ในกิจวัตรประจำวันเช่นเดินวิ่งนั่งทำงาน 1. โซ่อาหาร นักเรียนจะพบว่าสัตว์กินอาหารแตกต่างกันเมื่อเราแบ่งประเภทของสัตว์โดยใช้ชนิด ของอาหารเป็นเกณฑ์จะแบ่งได้3 ประเภท ดังนี้ นักเรียนทราบหรือไม่ว่า พลังงานตั้ง ต้นมาจากที่ใด การถ่ายทอดได้หรือไม่ สัตว์ทุกชนิดต้องการใช้พ ลังงาน พลังงานนี้ถ่ายทอดมาใช้อย่างไร นักเรียนจะได้ศึกษาต่อไป เช่น กระต่าย วัว ควาย เช่น งูเหยี่ยว สิงโต นกเค้าแมว เช่น แมลงปอ กบ นก มนุษย์ 1. สัตว์กินพืช 2. สัตว์กินสัตว์ 3. สัตว์กินพืช-สัตว์ ⚫ ภาพที่ 2 ตัวอย่างประเภทของสัตว์โดยใช้ชนิดของอาหารเป็นเกณฑ์ ที่มา http://academic.obec.go.th/textbook/web/images/book/1584692278_example.pdf

17 เราเรียกสัตว์ที่กินสัตว์อื่นว่า ผู้ล่า (predator) และเรียกสัตว์ที่ถูกกินว่า เหยื่อ (prey) สัตว์บางชนิดเป็นทั้งผู้ล่าและบางครั้งเป็นเหยื่อของสัตว์อื่น หนอนกินพืชเป็นอาหาร นกกินหนอน งูกินนก และเหยี่ยวกินงูนักเรียนจะเห็นได้ ว่าสิ่งมีชีวิตมีการกินเป็นทอด ๆ ถ้านำการกินเป็นทอด ๆ ไปเขียนแผนภาพ ตั้งแต่ใบไม้คือ พืช ซึ่งเป็นอาหารเริ่มต้นแล้วเขียนลูกศร (→ ) ให้หัวลูกศรชี้ไปยังผู้กินหรือผู้ล่าจนถึง เหยี่ยวจะได้แผนภาพ ดังนี้อันนี้ๆ ⚫ ภาพที่ 3 สัตว์ที่เป็นเหยื่อ ผู้ล่า และเป็นทั้งเหยื่อและผู้ล่า เหยี่อ ผู้ล่า เหยื่อของเหยี่ยว ผู้ล่า ⚫ ภาพที่ 4 การกินเป็นทอด ๆ ที่มา http://academic.obec.go.th/textbook/web/images/book/1584692278_example.pdf ที่มา http://academic.obec.go.th/textbook/web/images/book/1584692278_example.pdf

18 โซ่อาหาร คือ การกินเป็นทอด ๆ หรือการถ่ายทอดพลังงาน โดยพืชใช้พลังงาน แสงจากดวงอาทิตย์สร้างอาหารเพื่อใช้ในการเจริญเติบโต พืช คือ ผู้ผลิต (producer) หนอนกินพืชเก็บสะสมพลังงาน พลังงานถ่ายทอดจากพืชมายังหนอน หนอนคือ ผู้บริโภค (consumer) นกกินหนอนเป็นอาหารพลังงานมีการถ่ายทอดจากหนอนมายังนก งูกินนก เป็นอาหาร ดังนั้น จึงมีการถ่ายทอดพลังงานจากนกมายังงูจากข้อมูลการกินกันเป็น ทอด ๆ ข้างต้น สามารถเขียนแสดงโซ่อาหารอย่างง่ายได้ดังนี้ ใบไม้ หนอน นก งู ⚫ ภาพที่5 โซ่อาหาร ใบไม้ หนอน นก งู ผู้ผลิต (producer) ผู้บริโภค ลําดับที่ 1 (primary consumer) ผู้บริโภค ลําดับที่ 2 (primary consumer) ผู้บริโภค ลําดับสูงสุด (primary consumer) ⚫ ภาพที่6 การถ่ายทอดพลังงานในโซ่อาหาร ที่มา http://academic.obec.go.th/textbook/web/images/book/1584692278_example.pdf ที่มา http://academic.obec.go.th/textbook/web/images/book/1584692278_example.pdf

19 2. พีระมิดโซ่อาหาร พลังงานในโมเลกุลของสารอาหารถูกถ่ายทอดจากผู้ผลิตไปยังผู้บริโภคลําดับ ต่าง ๆ รวมทั้งผู้ย่อยสลายสารอินทรีย์การถ่ายทอดพลังงานนั้น พบว่า พลังงานมีค่าลดลง ตามลําดับ เนื่องจากพลังงานส่วนหนึ่งถูกใช้ไปในการผลิตพลังงานให้แก่ร่างกาย โดยกระบวนการหายใจ อีกส่วนหนึ่งสูญเสียไปในรูปของพลังงานความร้อน ดังนั้น ลําดับ การถ่ายทอดพลังงานในโซ่อาหารจึงมีความยาวจํากัดซึ่งส่วนใหญ่จะสิ้นสุดที่ผู้บริโภค ลําดับที่4 - 5 เท่านั้น ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตในแง่การกินกันเป็นทอด ๆ นั้น สามารถเขียนในรูปโซ่ อาหารหรือนำเสนอในรูปของพีระมิด จะได้พีระมิดฐานกว้าง ที่เรียกว่า พีระมิดจำนวน ของสิ่งมีชีวิต (pyramid of number) ดังแผนภาพ จากการศึกษ าพีระมิดจำนวนซึ่งมีฐานกว้างอาจมีความคลาดเคลื่อน นักนิเวศวิทยาจึงเสนอในรูปของพีระมิดมวลของสิ่งมีชีวิต (pyramidofbiomass) โดยใช้ มวลทั้งหมดของสิ่งมีชีวิตแต่ละลำดับแทนการนับจำนวนเพื่อให้ข้อมูลถูกต้องตามความ เป็นจริงมากขึ้นดังแผนภาพ ⚫ ภาพที่7 ตัวอย่างพีระมิดจำนวนของสิ่งมีชีวิต ที่มา http://academic.obec.go.th/textbook/web/images/book/1584692278_example.pdf

20 ⚫ ภาพที่8 ตัวอย่างพีระมิดมวลของสิ่งมีชีวิต ⚫ ภาพที่9 ตัวอย่างพีระมิดมวลของสิ่งมีชีวิต ที่มา http://academic.obec.go.th/textbook/web/images/book/1584692278_example.pdf ที่มา http://academic.obec.go.th/textbook/web/images/book/1584692278_example.pdf

21 3. สายใยอาหาร ในธรรมชาติผู้ล่าไม่ได้กินเหยื่อเพียงชนิดเดียวแต่กินมากกว่า 1 ชนิด ขณะเดียวกัน ผู้ล่าอาจตกเป็นเหยื่อของผู้ล่าชนิดอื่นอีกหลายชนิด ทำให้เกิดการถ่ายทอดพลังงานผ่าน การกินที่ซับซ้อนมากขึ้น เรียกความสัมพันธ์นี้ว่า สายใยอาหาร (food web) ⚫ ผู้ผลิต ⚫ ผู้บริโภคลำดับที่ 1 ⚫ ผู้บริโภคลำดับที่ 2 ⚫ ผู้บริโภคลำดับที่ 3 ⚫ ผู้บริโภคซากสัตว์ ⚫ ผู้ย่อยสลาย ⚫ ภาพที่ 10 ตัวอย่างสายใยอาหาร ที่มา https://i.dailymail.co.uk

22 นอกจากผู้ผลิตและผู้บริโภคแล้ว ยังมีสิ่งมีชีวิตอีกพวกหนึ่งทำหน้าที่ย่อยสลาย ซากสิ่งมีชีวิตที่ตายแล้ว เช่นย่อยสลายสุนัขที่ตายแล้วจนเหลือซากกระดูก ย่อยสลายต้นไม้ ที่ตายแล้วจนเหลือขอนไม้ผุเราเรียกสิ่งมีชีวิตพวกนี้ว่า ผู้ย่อยสลายสารอินทรีย์ (decomposer) เช่น เห็ด รา จุลินทรีย์ต่าง ๆ ซึ่งเป็นผู้ย่อยสลายสารอินทรีย์ต่าง ๆ ทำให้ พืชและสัตว์ที่ตายเกิดการเน่าเปื่อยกลายเป็นแร่ธาตุลงสู่ดินและนํ้า ผู้ย่อยสลายสารอินทรีย์นั้นสามารถพบในทุกแห่ง ทั้งในอากาศ ในนํ้า และในดิน ซากพืช ซากสัตว์ถูกสลายเน่าเปื่อยฝังจมอยู่ในดิน ในนํ้า และยังสลายให้สารที่จําเป็นต่อ การดําเนินชีวิตของพืชซึ่งพืชจะนําไปใช้ต่อไป ตาย ⚫ ภาพที่11 ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ผลิต ผู้บริโภค และผู้ย่อยสลายสารอินทรีย์ ผู้ย่อยสลายสารอินทรีย์ ตาย ตาย ผู้ผลิต ผู้บริโภคพืช ที่มา http://academic.obec.go.th/textbook/web/images/book/1584692278_example.pdf

23 1. นักเรียนร่วมกันปฏิกิจกรรมตามกิจกรรมเพื่อเชื่อมโยงเข้าสู่บัตรกิจกรรมที่ 2.1 สร้างแบบจำลองสายใยอาหารได้อย่างไร และช่วยกันตอบคำถาม 2. นักเรียนอ่านชื่อกิจกรรม จุดประสงค์และวิธีดำเนินกิจกรรม และตรวจสอบความเข้าใจ จากการอ่าน 3. นักเรียนแต่ละกลุ่มเริ่มทำบัตรกิจกรรมที่ 2.1 โดยแต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาถึง จุดประสงค์คำชี้แจง วัสดุอุปกรณ์และวิธีการปฏิบัติกิจกรรม ตลอดจนบันทึกผลการปฏิบัติกิจกรรม ลงในบัตรกิจกรรมที่ 2.1 4. นักเรียนแต่ละกลุ่มนำเสนอผลการทำกิจกรรม ตอบคำถามท้ายกิจกรรม และร่วมกัน เปรียบเทียบข้อมูล อภิปรายและสรุปผลของกิจกรรมโดยใช้คำถามท้ายกิจกรรมเป็นแนวทาง เพื่อให้ได้ข้อสรุปจากกิจกรรม

24 กิจกรรมทดลอง เรื่อง สร้างแบบจำลองสายใยอาหารได้อย่างไร กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ปฏิบัติกิจกรรมวันที่ ....... เดือน ....................................... พ.ศ. ........ คำชี้แจง นักเรียนปฏิบัติกิจกรรมกลุ่มตามขั้นตอน ดังนี้ ตอนที่1 นักเรียนแต่ละกลุ่มบันทึกชื่อกลุ่ม 1. ชื่อกลุ่ม............................................................... 2. สมาชิกกลุ่ม 2.1 ชื่อ-นามสกุล....................................................................................................เลขที่............. 2.2 ชื่อ-นามสกุล....................................................................................................เลขที่............. 2.3 ชื่อ-นามสกุล....................................................................................................เลขที่............. 2.4 ชื่อ-นามสกุล....................................................................................................เลขที่............. 2.5 ชื่อ-นามสกุล....................................................................................................เลขที่............. 2.6 ชื่อ-นามสกุล....................................................................................................เลขที่............. ตอนที่ 2 วัสดุ อุปกรณ์และวิธีทดลอง 1. วัสดุและอุปกรณ์การทดลอง -ไม่มี 2. วิธีทำกิจกรรม ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มเริ่มทำกิจกรรม ครูสังเกตการทำงานของนักเรียน โดยพยายามให้ นักเรียนสร้างโซ่อาหาร แสดงความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ ในด้านการถ่ายทอด พลังงานโดยการกินกันเป็นทอด ๆ จากนั้นเชื่อมโยงแต่ละโซ่อาหาร โดยสร้างเป็นแบบจำลองสายใย อาหาร ซึ่งมีตัวอย่างแนวทางดังต่อไปนี้ 1. การสร้างโซ่อาหารให้เริ่มต้นจากผู้ผลิตไปยังผู้บริโภคลำดับต่าง ๆ ถัดไปทีละลำดับ 2. เมื่อได้โซ่อาหารครบทุกโซ่อาหารแล้ว จากนั้นพิจารณาโซ่อาหารที่ยาวที่สุดมาใช้เป็นหลัก ในการสร้างแบบจำลองสายใยอาหาร 3. สร้างแบบจำลองสายใยอาหาร โดยนำส่วนของโซ่อาหารที่มีสิ่งมีชีวิตซ้ำกันมาทับซ้อนกัน

25 ตอนที่ 3 บันทึกผลการทำกิจกรรม ชื่อสิ่งมีชีวิต อาหารที่ปริโภค วาดภาพโซ่อาหารของระบบนิเวศนาข้าว วาดภาพสายใยอาหารของระบบนิเวศนาข้าว ต้นหญ้า ต้นข้าว นกกระจอก งูเหลือม หอยเชอรี เป็ด งูเหลือม ต้นหญ้า ตั๊กแตน นกกระจอก งูเหลือม เป็ด งูเหลือม หอยเชอรี ต้นหญ้า นกกระจอก ต้นข้าว ตั๊กแตน

26 ตอนที่4 คำถามท้ายกิจกรรม 1. ในระบบนิเวศที่นักเรียนเลือก มีโซ่อาหารกี่โซ่อาหาร อะไรบ้าง ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 2. นักเรียนสามารถนำโซ่อาหารทั้งหมดมาสร้างเป็นสายใยอาหารได้อย่างไร ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 3. จากสายใยอาหาร สิ่งมีชีวิตชนิดใดบ้างที่เป็นอาหารของสิ่งมีชีวิตอื่นหลายชนิด และสิ่งมีชีวิต ใดบ้างที่กินสิ่งมีชีวิตอื่นหลายชนิดเป็นอาหาร ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 4. จากกิจกรรม สรุปได้ว่าอย่างไร ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................

27 เกณฑ์การให้คะแนนบัตรกิจกรรมที่ 2.1 1. รายการให้คะแนน 1. การทดลองตามแผนที่กำหนด คะแนน รายการ 3 1. ทดลองตามวิธีการและขั้นตอนที่กำหนดไว้อย่างถูกต้อง มีการปรับปรุงแก้ไขเป็นระยะ 2 2. ทดลองตามวิธีการและขั้นตอนที่กำหนดไว้ โดยครูเป็นผู้แนะนำในบางส่วน มีการปรับปรุงแก้ไขบ้าง 1 3. ทดลองตามวิธีการและขั้นตอนที่กำหนดไว้หรือดำเนินการข้ามขั้นตอนที่กำหนดไว้ ไม่มีการปรับปรุงแก้ไข 0 4. ทดลองตามวิธีการและขั้นตอนที่กำหนดไว้ไม่ถูกต้องทุกขั้นตอนหรือไม่ปฏิบัติ 2. การใช้อุปกรณ์/เครื่องมือ คะแนน รายการ 2 1. ใช้อุปกรณ์/เครื่องมือในการทดลองได้อย่างคล่องแคล่วและถูกต้องตามหลักการปฏิบัติ 1 2. ใช้อุปกรณ์/เครื่องมือในการทดลองได้อย่างถูกต้องตามหลักการปฏิบัติแต่ไม่คล่องแคล่ว 0 3. ใช้อุปกรณ์/เครื่องมือ ไม่ถูกต้อง 3. ทดลองลงในตารางบันทึกผล คะแนน รายการ 3 1. บันทึกผลเป็นระยะ อย่างถูกต้อง มีระเบียบ และเป็นไปตามการทดลอง 2 2. บันทึกผลเป็นระยะ ไม่ระบุหน่วย ไม่เป็นระเบียบ และเป็นไปตามการทดลอง 1 3. บันทึกผลไม่ครบ ไม่มีการระบุหน่วย และไม่เป็นไปตามการทดลอง 0 4. ไม่ได้บันทึกผลการทดลองลงในตารางบันทึกผล 4. สรุปผลการทดลอง คะแนน รายการ 3 1. สรุปผลการทดลองได้อย่างถูกต้อง กระชับ ชัดเจนและครอบคลุมข้อมูลจากการ วิเคราะห์ทั้งหมด 2 2. สรุปผลการทดลองได้ถูกต้อง แต่ยังไม่ครอบคลุมข้อมูลจากการวิเคราะห์ทั้งหมด 1 3. สรุปผลการทดลองได้ตามความเห็น โดยไม่ใช้ข้อมูลจากการทดลอง 0 4. ไม่ได้สรุปผลการทดลอง

28 5. การตอบคำถามท้ายกิจกรรม คะแนน รายการ 2 1. ตอบคำถามท้ายกิจกรรมได้ถูกต้อง ครอบคลุม และชัดเจน 1 2. ตอบคำถามท้ายกิจกรรมได้ แต่ไม่ครอบคลุม 0 3. ตอบคำถามท้ายกิจกรรมไม่ถูกต้อง หรือไม่ตอบ 2. เกณฑ์การประเมิน คะแนนที่ได้ สรุปคะแนนที่ได้ สรุปผล คะแนนเต็ม 13 คะแนน ได้ ....................... คะแนน 3 = ดี (ได้ 10 - 13 คะแนน) 2 = พอใช้ (ได้ 7 - 9 คะแนน) 1 = ปรับปรุง (ได้ 0 - 6 คะแนน) ผ่าน ไม่ผ่าน ลงชื่อ ..………………………………….……........... ผู้ประเมิน (นางทิชากร โพธิ์จันทร์)

29 1. นักเรียนร่วมกันเฉลยบัตรกิจกรรมที่ 2.1 สมาชิกในกลุ่มแลกเปลี่ยนเรียนรู้และ ร่วมกันอภิปรายผลการทดลอง 2. นักเรียนอ่านเนื้อหาเพิ่มเติมและตอบคำถามระหว่างเรียนที่เกี่ยวกับการถ่ายทอด พลังงานในระบบนิเวศจากบัตรเนื้อหาหรือในหนังสือเรียน 3. นักเรียนแต่ละกลุ่มวิเคราะห์สิ่งมีชีวิตที่ครูกำหนดให้ และร่วมกันเขียนแผนภาพโซ่อาหาร ลงในกระดาษ A4 วาดภาพระบายสีสิ่งมีชีวิต พร้อมตกแต่งให้สวยงาม

30 กิจกรรมทดลอง เรื่อง สร้างแบบจำลองสายใยอาหารได้อย่างไ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ปฏิบัติกิจกรรมวันที่ ....... เดือน ....................................... พ.ศ. ........ คำชี้แจง นักเรียนปฏิบัติกิจกรรมกลุ่มตามขั้นตอน ดังนี้ ตอนที่1 นักเรียนแต่ละกลุ่มบันทึกชื่อกลุ่ม 1. ชื่อกลุ่ม............................................................... 2. สมาชิกกลุ่ม 2.1 ชื่อ-นามสกุล....................................................................................................เลขที่............. 2.2 ชื่อ-นามสกุล....................................................................................................เลขที่............. 2.3 ชื่อ-นามสกุล....................................................................................................เลขที่............. 2.4 ชื่อ-นามสกุล....................................................................................................เลขที่............. 2.5 ชื่อ-นามสกุล....................................................................................................เลขที่............. 2.6 ชื่อ-นามสกุล....................................................................................................เลขที่............. ตอนที่ 2 วัสดุ อุปกรณ์และวิธีทำกิจกรรม 1. วัสดุและอุปกรณ์การทดลอง -ไม่มี 2. วิธีทำกิจกรรม ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มเริ่มทำกิจกรรม ครูสังเกตการทำงานของนักเรียน โดยพยายามให้ นักเรียนสร้างโซ่อาหาร แสดงความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตในระบบนิเวศ ในด้านการถ่ายทอด พลังงานโดยการกินกันเป็นทอด ๆ จากนั้นเชื่อมโยงแต่ละโซ่อาหาร โดยสร้างเป็นแบบจำลองสายใย อาหาร ซึ่งมีตัวอย่างแนวทางดังต่อไปนี้ 1. การสร้างโซ่อาหารให้เริ่มต้นจากผู้ผลิตไปยังผู้บริโภคลำดับต่าง ๆ ถัดไปทีละลำดับ 2. เมื่อได้โซ่อาหารครบทุกโซ่อาหารแล้ว จากนั้นพิจารณาโซ่อาหารที่ยาวที่สุดมาใช้เป็นหลัก ในการสร้างแบบจำลองสายใยอาหาร 3. สร้างแบบจำลองสายใยอาหาร โดยนำส่วนของโซ่อาหารที่มีสิ่งมีชีวิตซ้ำกันมาทับซ้อนกัน

31 ตอนที่ 3 บันทึกผลการทำกิจกรรม ชื่อสิ่งมีชีวิต อาหารที่ปริโภค ต้นหญ้า - ต้นข้าว - ตั๊กแตน ต้นหญ้า ต้นข้าว นกกระจอก ต้นข้าว ตั๊กแตน เป็ด หอยเชอรี่ หอยเชอรี ต้นหญ้า ต้นข้าว งูเหลือม หอยเชอรีนกกระจอก วาดภาพโซ่อาหารของระบบนิเวศนาข้าว วาดภาพสายใยอาหารของระบบนิเวศนาข้าว ต้นหญ้า ต้นข้าว นกกระจอก งูเหลือม หอยเชอรี เป็ด งูเหลือม ต้นหญ้า ตั๊กแตน นกกระจอก งูเหลือม เป็ด งูเหลือม หอยเชอรี ต้นหญ้า นกกระจอก ต้นข้าว ตั๊กแตน

32 ตอนที่4 คำถามท้ายกิจกรรม 1. ในระบบนิเวศที่นักเรียนเลือก มีโซ่อาหารกี่โซ่อาหาร อะไรบ้าง ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 2. นักเรียนสามารถนำโซ่อาหารทั้งหมดมาสร้างเป็นสายใยอาหารได้อย่างไร ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 3. จากสายใยอาหาร สิ่งมีชีวิตชนิดใดบ้างที่เป็นอาหารของสิ่งมีชีวิตอื่นหลายชนิด และสิ่งมีชีวิต ใดบ้างที่กินสิ่งมีชีวิตอื่นหลายชนิดเป็นอาหาร ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 4. จากกิจกรรม สรุปได้ว่าอย่างไร ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ตอบตามผลการทำกิจกรรมของนักเรียน ในการสร้างแบบจำลองสายใยอาหารได้หลายวิธี ยกตัวอย่างเช่น สร้างแบบจำลองโซ่ อาหารโดยเริ่มจากผู้ผลิตไปถึงผู้บริโภคลำดับสุดท้ายให้ครบถ้วน จากนั้นโซ่อาหารที่มีสิ่งมีชีวิต เหมือนกันมาซ้อนทับกันซึ่งจะทำให้เกิดเป็นแบบจำลองสายใยอาหาร หรือนักเรียนอาจจะใช้วิธี ลำดับสิ่งมีชีวิตโดยเริ่มต้นจากผู้ผลิตและเรียงต่อกันไปเรื่อย ๆ สิ่งมีชีวิตชนิดใดถูกบริโภค หรือ บริโภคสิ่งมีชีวิตอื่นมากกว่าหนึ่งชนิดก็ทำลูกศรแยกออกไปเรื่อย ๆ จนครบสิ่งมีชีวิตทุกชนิดในระบบ นิเวศนั้น ตอบตามผลการทำกิจกรรมของนักเรียน ในระบบนิเวศจะมีสิ่งมีชีวิตหลายชนิดที่มีความสัมพันธ์กันในด้านการถ่ายทอดพลังงานใน รูปของสายใยอาหาร ซึ่งประกอบด้วยโซ่อาหารหลายโซ่อาหารสัมพันธ์กัน ในธรรมชาติสายใย อาหารจะมีความซับซ้อนแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับชนิดของสิ่งมีชีวิตที่อยู่ในระบบนิเวศนั้น

33 1. ตัวแทนนักเรียนของแต่ละกลุ่มออกมานำเสนอชิ้นงานหน้าชั้นเรียน 2. นักเรียนปฏิบัติกิจกรรมเพิ่มในบัตรกิจกรรมที่ 2.2 (กิจกรรมรายบุคคล) ตามเวลา ที่กำหนดให้ เสร็จแล้วส่งครู 3. นักเรียนแสดงความคิดเห็นอย่างอิสระ เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจ

34 เรื่อง เรียนรู้โซ่อาหารและสายใยอาหาร กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ชื่อ-นามสกุล......................................................................................................เลขที่................ คำชี้แจง ให้นักเรียนศึกษาบัตรความรู้และเขียนตอบคำถามที่กำหนดให้ถูกต้อง (7 คะแนน) 1. โซ่อาหารหมายถึงอะไร ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 2. สายใยอาหารหมายถึงอะไร ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 3. นักเรียนศึกษาห่วงโซ่อาหารที่กำหนดให้แล้วตอบคำถามให้ถูกต้อง ต้นข้าว ตั๊กแตน นกกระจอก แมว 3.1 สิ่งมีชีวิตที่เป็นผู้เริ่มต้นในโซ่อาหารคืออะไร ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................................

35 3.2 พลังงานจะถ่ายทอดจากสิ่งมีชีวิตใดไปยังสิ่งมีชีวิตชนิดใด ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 3.3 ถ้านกกระจอกตายหมด จะมีผลอย่างไรต่อสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ในโซ่อาหาร ...................................................................................................................................................................... ..................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 4. ผู้ล่ามีขนาดเป็นอย่างไรเมื่อเปรียบเทียบกับเหยื่อ ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... 5. เหตุใดผู้บริโภคลำดับที่ 1 จึงต้องกินพืชปริมาณมาก ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................................... เกณฑ์การให้คะแนนบัตรกิจกรรมที่ 2.2 1. รายการให้คะแนน ระดับคะแนน รายการ 1 1. ตอบคำถามถูกต้อง ชัดเจน และครอบคลุมเนื้อหา 0 2. ตอบคำถามไม่ถูกต้องหรือไม่ตอบ 2. เกณฑ์การประเมิน คะแนนที่ได้ สรุปคะแนนที่ได้ สรุปผล คะแนนเต็ม 7 คะแนน ได้ ....................... คะแนน 3 = ดี (ได้ 6 - 7 คะแนน) 2 = พอใช้ (ได้ 4 - 5 คะแนน) 1 = ปรับปรุง (ได้ 0 - 3 คะแนน) ผ่าน ไม่ผ่าน ลงชื่อ ..………………………………….……........... ผู้ประเมิน (นางทิชากร โพธิ์จันทร์)

36 1. นักเรียนส่งอาสาสมัครกลุ่มละ 1 คน ออกมานำเสนอผลการปฏิบัติกิจกรรมหน้าชั้นเรียน (นักเรียนกลุ่มที่ไม่ได้นำเสนอออกมานำเสนอเพิ่มเติมในส่วนที่แตกต่างจากกลุ่มอาสาสมัคร) 2. นักเรียนร่วมกันเฉลยบัตรกิจกรรมที่ 2.2 3. นักเรียนร่วมกันตอบบัตรคำถามท้ายกิจกรรม แสดงความคิดเห็นเพื่อหาคำตอบ

37 เรื่อง เรียนรู้โซ่อาหารและสายใยอาหาร กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 1. โซ่อาหารหมายถึงอะไร แนวคำตอบ ความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตในเรื่องของการกินต่อกันเป็นทอด ๆ จากผู้ผลิตสู่ ผู้บริโภค ทำให้มีการถ่ายทอดพลังงานในอาหารต่อเนื่องเป็นลำดับจากการกินต่อกัน 2. สายใยอาหารหมายถึงอะไร แนวคำตอบ ห่วงโซ่อาหารหลายๆ ห่วงโซ่ ที่มีความคาบเกี่ยวหรือสัมพันธ์กัน นั่นคือในธรรมชาติ การกินต่อกันเป็นทอด ๆ ในโซ่อาหาร จะมีความซับซ้อนกันมากขึ้น คือ มีการกินกันอย่างไม่เป็นระเบียบ 3. นักเรียนศึกษาห่วงโซ่อาหารที่กำหนดให้แล้วตอบคำถามให้ถูกต้อง ต้นข้าว ตั๊กแตน นกกระจอก แมว 3.1 สิ่งมีชีวิตที่เป็นผู้เริ่มต้นในโซ่อาหารคืออะไร แนวคำตอบ ต้นข้าว 3.2 พลังงานจะถ่ายทอดจากสิ่งมีชีวิตใดไปยังสิ่งมีชีวิตชนิดใด แนวคำตอบ พลังงานจะถ่ายทอดจากข้าว ไปยังตั๊กแตน นกกระจอก และ แมวตามลำดับ

38 3.3 ถ้านกกระจอกตายหมด จะมีผลอย่างไรต่อสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ในโซ่อาหาร แนวคำตอบ จะมีผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตทุกชนิดในโซ่อาหาร ถ้านกกระจอกตายหมด จะทำให้ ตั๊กแตนเพิ่มจำนวนขึ้น ส่วนแมวจะลดจำนวนลงเพราะขาดแคลนอาหารและตายไปในที่สุด เมื่อจำนวน ตั๊กแตนเพิ่มขึ้น ต้นข้าวซึ่งเป็นอาหารของตั๊กแตนจะลดจำนวนลง มีผลต่อจำนวนของตั๊กแตน ทำให้ ตั๊กแตนมีจำนวนลดลง 4. ผู้ล่ามีขนาดเป็นอย่างไรเมื่อเปรียบเทียบกับเหยื่อ แนวคำตอบ ส่วนใหญ่จะมีขนาดใหญ่กว่าเหยื่อ แต่มีผู้ล่าบางชนิดที่มีขนาดเล็กกว่าเหยื่อ เช่น ปลาปิรันยา ซึ่งเป็นปลาน้ำจืดอาศัยอยู่ในแม่น้ำอเมซอน ทวีปอเมริกาใต้ มีฟันแหลมคม สามารถล่าเหยื่อ ที่มีขนาดใหญ่กว่าได้ มักอยู่รวมกันเป็นฝูงใหญ่ 5. เหตุใดผู้บริโภคลำดับที่ 1 จึงต้องกินพืชปริมาณมาก แนวคำตอบ เพราะผู้บริโภคลำดับที่ 1 มีความสามารถที่จะสะสมพลังงานจากพืชในปริมาณน้อย จึงต้องกินพืชปริมาณมาก ๆ เพื่อสะสมพลังงานให้เพียงพอ

39 คำสั่ง จงพิจารณาโซ่อาหารที่กำหนดให้ แล้วตอบคำถามต่อไปนี้ 1. สิ่งมีชีวิตชนิดใดในโซ่อาหารเมื่อลดจำนวนลงจะส่งผลกระทบต่องูโดยตรง ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... 2. ถ้าประชากรเหยี่ยวมีจำนวนมากขึ้น ประชากรของสิ่งมีชีวิตชนิดใดจะมีจำนวนลดลงบ้าง ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... 3. ถ้าประชากรมีจำนวนลดลง ประชากรของสิ่งมีชีวิตชนิดใดจะมีจำนวนเพิ่มขึ้นบ้าง ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... 4. จงเปรียบเทียบปริมาณพลังงานที่ถูกถ่ายทอดผ่านกระบวนการกินเริ่มจากพืชไปยังเหยี่ยว ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... 5. ถ้ามีการสะสมในโซ่อาหาร จงเรียงลำดับปริมาณสารพิษที่สะสมในร่างกายของสิ่งมีชีวิต จากมากไปน้อย ........................................................................................................................................................... ...........................................................................................................................................................

40 คำสั่ง จงพิจารณาโซ่อาหารที่กำหนดให้ แล้วตอบคำถามต่อไปนี้ 1. สิ่งมีชีวิตชนิดใดในโซ่อาหารเมื่อลดจำนวนลงจะส่งผลกระทบต่องูโดยตรง ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... 2. ถ้าประชากรเหยี่ยวมีจำนวนมากขึ้น ประชากรของสิ่งมีชีวิตชนิดใดจะมีจำนวนลดลงบ้าง ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... 3. ถ้าประชากรมีจำนวนลดลง ประชากรของสิ่งมีชีวิตชนิดใดจะมีจำนวนเพิ่มขึ้นบ้าง ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... 4. จงเปรียบเทียบปริมาณพลังงานที่ถูกถ่ายทอดผ่านกระบวนการกินเริ่มจากพืชไปยังเหยี่ยว ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... 5. ถ้ามีการสะสมในโซ่อาหาร จงเรียงลำดับปริมาณสารพิษที่สะสมในร่างกายของสิ่งมีชีวิต จากมากไปน้อย ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... หนูและเหยี่ยว พืชและงู เหยี่ยว → งู→ หนู → พืช พืช → หนู → งู → เหยี่ยว พืชและงู

41 1. นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียน เรื่อง แบบจำลองสายในอาหาร จำนวน 10 ข้อ 2. นักเรียนร่วมกันเฉลยคำตอบของแบบทดสอบ แล้วแลกเปลี่ยนกันตรวจสอบความถูกต้อง เสร็จแล้วส่งคืนเจ้าของ 3. นักเรียนแต่ละคนพิจารณาว่าจากหัวข้อที่เรียนมาและการปฏิบัติกิจกรรม มีจุดใดบ้าง ที่ยังไม่เข้าใจหรือยังมีข้อสงสัย 4. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปเกี่ยวกับโซ่อาหารและสายใยอาหาร 5. นักเรียน กลับไปสอบถามคนที่รู้จักเกี่ยวกับเรื่อง แบบจำลองสายใยอาหารว่ามีความเข้าใจ ว่าอย่างไรบ้าง หากมีข้อเข้าใจบิดเบือนไปจากความเป็นจริงให้นักเรียนอธิบายสิ่งที่ได้เรียนรู้ว่าเป็นอย่างไร

42 เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร จำนวน 10 ข้อ 10 คะแนน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 คำชี้แจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมายกากบาท (×) ลงในช่องตัวอักษร ก ข ค หรือ ง ในช่องที่ ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว 1. สายใยอาหารหมายถึงขอใด ก. โซอาหาร 1 โซอาหาร ข. โซอาหารที่มีพืชเป็นองค์ประกอบ ค. โซอาหารที่มีผู้บริโภคหลาย ๆ ลำดับ ง. โซอาหารหลาย ๆ โซอาหารมีความสัมพันธ์กัน 2. จากแผนภาพสิ่งมีชีวิตในขอใดเป็นผู้บริโภคลำดับที่ 2 ก. นก ข. กบ ค. ตั๊กแตน ง. ต้นพืช 3. ถ้าพืชตายหมดจะส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตชนิดใดในระบบนิเวศ ก. สิ่งมีชีวิตทุกชนิดในระบบนิเวศ ข. สิ่งมีชีวิตที่กินพืชเป็นอาหาร ค. เฉพาะแมลง กระต่าย และกบ ง. ไม่มีผลต่อสิ่งมีชีวิตใดในระบบนิเวศ 4. แหล่งที่อยู่และกลุ่มสิ่งมีชีวิตในข้อใด ไม่สัมพันธ์กัน ก. อ่างบัว สาหร่าย หอย ปลาหางนกยูง ข. ปาชายเลน มีไม้โกงกาง ลิงแสม ปลาตีน ค. แนวปะการัง มีดอกไม้ทะเล ปลาดุก กุ้งฝอย ง. บริเวณจอมปลวก มีเห็ดโคน กิ้งกือ และมดดำ

43 5. "ในการสำรวจป่าชายเลนแห่งหนึ่งพบพืชประเภทโกงกาง แสม เสม็ด ลำพูขึ้นปะปนกัน ส่วนในร่องน้ำ และพื้นดินโคลนมีลูกปลา หอย ปูก้ามดาบกระจาย อยู่โดยทั่วไปการศึกษาต่อมา ทราบว่าหอยกินใบไม้ที่ร่วงเป็นอาหาร ส่วนปูก้ามดาบกินหอยและลูกปลา" ข้อมูลนี้ได้จาก การศึกษาเกี่ยวกับ ก. ระบบนิเวศ ข. ห่วงโซ่อาหาร ค. กลุ่มสิ่งมีชีวิต ง. แหล่งที่อยู่อาศัย 6. ผู้บริโภคซากพืชซากสัตวกับผู้ย่อยอินทรียสารมีลักษณะเหมือนกันอย่างไร ก. เป็นผู้บริโภค ข. สร้างอาหารเองไม่ได้ ค. ได้รับอาหารโดยวิธีการกิน ง. ทำการย่อยอาหารภายในตัว 7. ข้อใดจัดเป็นกลุ่มสิ่งมีชีวิต ก. ผึ้งในรัง ข. หมูในเล้า ค. ตนสักในปา ง. กุง ปู หอย ในทะเล 8. แมลง นก ข้าวเปลือก ไรนก พบในระบบนิเวศแห่งหนึ่ง จะเขียนความสัมพันธ์ในรูปห่วงโซ่ อาหารได้อย่างไร ก. ข้าวเปลือก → ไรนก → แมลง ข. ข้าวเปลือก → แมลง → นก → ไรนก ค. ข้าวเปลือก → นก → แมลง →ไรนก ง. ข้าวเปลือก → นก → ไรนก → แมลง 9. ข้อใดแสดงลำดับการถ่ายทอดพลังงานในรูปห่วงโซ่อาหารได้ถูกต้อง ก. ข้าว → นก → งู ข. คน → วัว → หญ้า ค. ควาย → หญ้า → ไก ง. แพลงกตอน → ปลาเล็ก → ปลาใหญ่

44 10. การหมุนเวียนของแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์และแก๊สออกซิเจนในบรรยากาศเกิดขึ้น จากสิ่งแวดล้อมตามข้อใด ก. สิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิต ข. สิ่งมีชีวิตกับสิ่งไม่มีชีวิต ค. สิ่งไม่มีชีวิตกับสิ่งไม่มีชีวิต ง. สิ่งมีชีวิตกับสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต 1. เกณฑ์การให้คะแนน (ข้อละ 1 คะแนน) 1. ตอบคำถามได้ถูกต้อง ได้ข้อละ 1 คะแนน 2. ตอบได้ไม่ถูกต้อง ได้ข้อละ 0 คะแนน 2. เกณฑ์การประเมิน 8 - 10 คะแนน ระดับ 3 ดี 5 - 7 คะแนน ระดับ 2 พอใช้ 0 - 4 คะแนน ระดับ 1 ปรับปรุง

45 เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน เรื่อง แบบจำลองสายใยอาหาร จำนวน 10 ข้อ 10 คะแนน กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ข้อ เฉลยก่อนเรียน ข้อ เฉลยหลังเรียน 1 ง 1 ข 2 ก 2 ง 3 ก 3 ง 4 ก 4 ค 5 ค 5 ง 6 ข 6 ง 7 ง 7 ก 8 ง 8 ก 9 ค 9 ก 10 ง 10 ค เป็นอย่างไรบ้างคะ ทำถูกกี่ข้อ ทำได้น้อยก็ไม่เป็นไรนะคะมาศึกษาเนื้อหา แล้วค่อยทดสอบอีกทีค่ะ

46 ภาคผนวก