แผนที่สวนพฤกษศาสตร์และสวนรุกขชาติ ในประเทศไทย

47

สวนรกุ ขชาตไิ พศาลี จังหวดั นครสวรรค์

Phai Sali Arboretum

สวนรุกขชาตไิ พศาลี เดมิ ชือ่ "สวนรกุ ขชาติ 100 ปี กรมป่าไม้ (ซับสมบรู ณ)์ " ในบริเวณบ้านซบั สมบรู ณ์
ต้าบลวังข่อย อ้าเภอไพศาลี จังหวัดนครสวรรค์ มีอาณาเขตครอบคลุมน้าตกซับสมบูรณ์ ป่าสงวนแห่งชาติป่า
เขาคอก ปา่ เขาโลมนาง และป่าเขาสอยดาว รวมพนื ท่ีดา้ เนนิ การทงั หมดจ้านวน 1,465 ไร่

ลกั ษณะสภาพภูมปิ ระเทศ

สภาพพืนที่เป็นเทอื กเขาสงู ชนั สว่ นใหญ่มีความลาดชันเกินกว่า 35 % ความลาดเอยี งจากทิศ
ตะวันตกเฉยี งใตไ้ ปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ความสงู 190-495 เมตร จากระดบั นา้ ทะเลปานกลาง
พืนที่ต้่าสุดอยู่บริเวณที่ตังที่ท้าการฯ อุณหภูมิเฉลี่ยต่้าสุด 21.9–26.8 องศาเซลเซียส อุณหภูมิเฉล่ีย
สูงสุด 30.0–35.7 องศาเซลเซียส สังคมพืชมีสภาพเป็นป่าเบญจพรรณและป่าดิบแล้งกวา่ ร้อยละ 90
ทีเ่ หลอื เป็นป่าเตง็ รัง ป่าทงุ่ หญ้าท่ีเปน็ พืนทที่ เ่ี คยถูกบุกรกุ ท้าลายมาก่อน

48

ภาพท่ี 26 แผนท่ีสวนรุกขชาติไพศาลี

49

สวนรุกขชาตไิ ม้เมอื งหนาว จงั หวัดเชียงใหม่

Mai Muang Nao Arboretum

สวนรกุ ขชาติไม้เมืองหนาว เปน็ พืนที่ป่าบริเวณใกล้หมู่บ้านแม่สะนามและบ้านใหม่ทุ่งสน ตงั อยบู่ ริเวณ
ละติจูดที่ 18 องศา 8 ลิปดาเหนือ ลองติจูดที่ 98 องศา 54 ลิปดาตะวันออก หรือ UTM WGS 1984 Zone
47Q 423388E 2008308N อยู่ในเขตต้าบลบ่อสลี อ้าเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ ซ่ึงมีพืนที่ประมาณ 500 ไร่
การเดินทางจากตัวเมืองเชียงใหม่ ใช้ทางหลวงหมายเลข 108 ผ่านอ้า เภอหางดง อ้าเภอสันป่าตอง อ้าเภอ
จอมทอง เลียวขวาหอนาฬิกาของอ้าเภอฮอดและเดินทางต่อตามทางหลวงหมายเลข 108 เส้นทางคดเคียว
ตามล้าน้าแม่แจ่ม ผ่านอุทยานแห่งชาติออบหลวงและเดินทางต่อผ่านภูเขาน้อยใหญ่ จนถึงหลักกิโลเมตรท่ี
50–51 ตา้ บลบ่อสลี อา้ เภอฮอด จังหวดั เชยี งใหม่

ลักษณะสภาพภมู ิประเทศ

สภาพพืนที่เป็นพืนท่ีเป็นเนินเขาสลับกันบนหุบเขาชันหินแกรนิต สภาพโดยท่ัวไปเป็นป่าไม้
ก่อผสมเต็งรังและ ป่าเต็งรัง-ไม้สน เป็นส่วนใหญ่ ตามท่ีราบลุ่มระหว่างหุบเขาจะเป็นป่าเบญจพรรณ
ไม่มีไม้สักผสมไม้ไผ่และป่าดิบเขาต่้ากระจายอยู่ประปราย อุณหภูมิสูงสุด 37 องศาเซลเซียส ในฤดู
ร้อน และต้่าสุด 8 องศาเซลเซียส ในฤดูหนาว ปริมาณน้าฝนตกมากสุดในเดือนกันยายน 150
มลิ ลิเมตร ปริมาณน้าฝนเฉลี่ย 1,000 มลิ ลิเมตรต่อปี

ภาพท่ี 27 แผนท่ีสวนสวนรุกขชาติไม้เมืองหนาว

50

สวนรุกขชาติหว้ ยแกว้ จังหวัดเชยี งใหม่

Huai Kaeo Arboretum

สวนรุกขชาติห้วยแก้ว ตังอยู่เลขท่ี 241 ถนนห้วยแก้ว ต้าบลสุเทพ อ้าเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่
ความสูงจากระดบั น้าทะเลเฉลี่ย 344 เมตร ก่อตังขนึ เม่ือปี พ.ศ. 2456 สา้ หรบั เป็นท่ีทดลองปลูกไม้สเี สียดแก่น
ตอ่ มาเมื่อสมัยสงครามโลกครังท่ี 2 กองทัพญ่ีปุ่นไดเ้ ข้ามาตังฐานทัพในบริเวณนีและไดต้ ัดเอาไม้สีเสียดแก่นไป
ใช้ จากนันกรมป่าไม้จึงท้าการปลูกไม้ชนิดต่างๆ ขึนมาทดแทน และจัดตังเป็นสวนพฤกษศาสตร์ แต่ด้วย
ข้อจา้ กัดของพืนท่ีท่ีมีขนาดเลก็ เกนิ ไป ภายหลังจึงปรับเปลี่ยนเป็น “สวนรุกขชาต”ิ แทนในปี พ.ศ. 2496

ลกั ษณะสภาพภูมปิ ระเทศ

สภาพพืนท่ีเป็นพนื ทค่ี ่อนข้างราบ มีหินแกรนิตผสมหินลูกรัง ดินเป็นดินร่วนปนทราย มีความ
อดุ มสมบรู ณต์ ้่า ระบายนา้ ไดด้ ี มพี นื ทีท่ ังหมดประมาณ 62 มีอาณาเขต ดังนี

ทิศเหนือ จดถนนห้วยแก้ว ส้านักงานปศุสัตว์จังหวัดเชียงใหม่ อาคารจ้าหน่าย
ผลิตภัณฑ์ศูนย์ศิลปาชีพฯ สถานีต้ารวจภูธรภูพิงคราชนิเวศน์ และมหาวิทยาลัยราช
มงคลลา้ นนา (พายัพ)

ทศิ ตะวันออก จดกับมหาวิทยาลยั เชยี งใหม่

ทศิ ตะวันตก จดสวนสตั ว์เชียงใหม่ และอทุ ยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย

ทิศใต้ จดอ่างแก้วมหาวทิ ยาลยั เชยี งใหม่ และสวนสัตว์เชียงใหม่

51

ภาพท่ี 28 แผนท่ีสวนรุกขชาติห้วยแก้ว

52

สวนรุกขชาติพระบาท จังหวัดลา้ ปาง

Phra Bat Arboretum

สวนรุกขชาตพิ ระบาท ตังอยู่ที่ถนนวชิราวุธด้าเนิน หมู่ที่ 1 ต้าบลพระบาท อ้าเภอเมือง จังหวดั ล้าปาง
ระหว่างหลักกิโลเมตรท่ี 6-8 ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 11 สายล้าปาง-เด่นชยั ห่างจากศูนย์ราชการจังหวัด
ล้าปาง 1.5 กิโลเมตร และห่างจากส้านักบริหารพนื ที่อนุรักษ์ที่ 13 (สาขาล้าปาง) ประมาณ 7 กิโลเมตร พนื ท่ี
ด้าเนนิ การจา้ นวน 2,120 ไร่

ลกั ษณะสภาพภูมปิ ระเทศ

สภาพพืนที่โดยส่วนใหญ่เป็นที่ลาดเชิงเขา เนินเขา และสลับกับภูเขาสูง ความสูงจาก
ระดับน้าทะเลปานกลางเฉล่ีย 400-600 เมตร ดินเป็นลูกรัง และมีภูเขาหินปูนเป็นบางส่วน ดิน
ลักษณะเปนดินตืน มีหินและกรวดมาก เนือดินอัดแนนและแข็งระบายน้าดี มีความอุดมสมบูรณต้่า
เหมาะส้าหรับการปลูกป่าเพ่ือฟนฟูสภาพปา อุณหภูมิสูงสุด 42.6 องศาเซลเซียส ต่้าสุด 6.4 องศา
เซลเซียส

ภาพท่ี 29 แผนที่สวนรุกขชาติพระบาท

53

สวนรุกขชาตหิ ้างฉัตร จงั หวดั ล้าปาง

Hang Chat Arboretum

สวนรกุ ขชาติห้างฉัตร ตังอยู่บริเวณหลกั กม. ท่ี 20 รมิ ทางหลวงแผน่ ดนิ หมายเลข 11 (จังหวัดล้าปาง-
เชยี งใหม่) ต้าบลเวียงตาล อ้าเภอห้างฉตั ร จงั หวัดลา้ ปาง มีพนื ท่ีด้าเนนิ การประมาณ 200 ไร่

ลกั ษณะสภาพภูมิประเทศ

สภาพพืนทเี่ ป็นท่คี ่อนข้างราบมีล้าห้วยขนาดเลก็ ไหล ผา่ นบรเิ วณด้านหน้าสวนฯ และมสี ระ
ไว้กักเก็บน้าไวใ้ ช้ตลอดปี เป็นพนื ทล่ี ุ่มนา้ ในชนั คณุ ภาพท่ี 5 สูงจากระดบั นา้ ทะเลปานกลาง 260 เมตร
สภาพป่าเปน็ ปา่ เตง็ รงั และป่าเบญจพรรณแลง้ มอี าณาเขตตดิ ต่อดังนี

ทศิ เหนอื จดทางหลวงแผน่ ดินหมายเลข 11 บรเิ วณกโิ ลเมตรที่ 20 สายล้าปาง -
เชียงใหม่

ทิศใต้ จดปา่ สงวนแห่งชาตแิ ม่ยาว

ทศิ ตะวนั ออก จดทีท่ า้ การหมวดการทางห้างฉัตร

ทิศตะวนั ตก จดกบั ปา่ สงวนแห่งชาติแมย่ าว (กรมตา้ รวจขอใช้พนื ท่ี)

54

ภาพท่ี 30 แผนท่ีสวนรุกขชาติห้างฉัตร

55

สวนรกุ ขชาตหิ ้วยน้าอุ่น จงั หวัดน่าน

Huai Nam Un Arboretum
สวนรุกขชาติหว้ ยน้าอุน่ ตงั อยูท่ ่ีบ้านห้วยนา้ อนุ่ ต้าบลอ่ายนาไลย อา้ เภอเวียงสา จังหวดั น่าน อยตู่ ิดกับ
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 101 (จังหวัด แพร่-น่าน) ระหว่างหลัก กม. ที่ 91-92 มีพืนที่ด้าเนินการประมาณ
625 ไร่
ลักษณะสภาพภูมปิ ระเทศ

สภาพพืนที่เป็นที่ราบบนภูเขามีแม่น้าสาครไหลผ่านทางด้านทิศตะวันออก ดนิ เป็นดินเหนียว
ปนลูกรงั สภาพป่าเบญจพรรณแลง้ ป่าบางสว่ นรอการปรบั ปรงุ ดนิ เป็นดนิ เหนียวปนลูกรัง มีพรรณไม้
เด่นท่ีส้าคัญได้แก่ ไม้สัก แดง มะค่าโมง ประดู่ป่า กระท้อน ชมพู่ป่า เป็นต้น มีป่าไผ่ขึนแซม มีแม่น้า
สาครไหลผา่ นทางดา้ นทศิ ตะวันออก

ภาพท่ี 31 แผนท่ีสวนรุกขชาติห้วยนา้ อุ่น

56

สวนรกุ ขชาติ 60 ปี ความสัมพันธ์ทางการทตู ไทย – ลาว

Thai-Laos Arboretum in Celebrating of The 60 Years of Diplomatic Relations

สวนรุกขชาติ 60 ปี ความสัมพันธ์ทางการทูตไทย-ลาว จัดสร้างขึนเน่ืองในโอกาส 60 ปี (ในปีพ.ศ.
2555) แห่งการสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างราชอาณาจักรไทย และประเทศสาธารณรัฐ
ประชาธิปไตยประชาชนลาว เพ่ือแสดงถึงมิตรภาพอันดีท่ีมีต่อกันมาอย่างยาวนาน มีพืนที่ด้าเนินการ 60 ไร่
ตงั อยู่ทอ้ งที่ ต.หนองกอมเกาะ อ.เมือง จ.หนองคาย

ลกั ษณะสภาพภมู ิประเทศ

สภาพพืนที่ส่วนใหญ่เป็นหนองน้าธรรมชาติ ประมาณ 40 ไร่ อยู่ทางตอนบนของหนองกอม
เกาะ ซึ่งเป็นหนองน้าขนาดใหญ่เนือท่ีรวมเกือบ 3,000 ไร่ ลักษณะดิน เป็นดินปนทราย บางส่วนปน
ลูกรัง เป็นดินถมใหม่ จึงขาดความอุดมสมบูรณ์ ความสูงจากระดับน้าทะเลปานกลางโดยประมาณ
170 เมตร มีอาณาเขตติดตอ่ ดงั นี

ทศิ เหนือ จดทดี่ นิ เอกชน และถนนมติ รภาพ

ทิศใต้ จดหนองกอมเกาะ บ้านนาไก่ ต.หนองกอมเกาะ

ทิศตะวันออก จดถนนคอนกรีตทางเข้าบา้ นนาไก่

ทิศตะวันตก จดบ้านโคกแมงเงา ต.หนองกอมเกาะ และสวนยูคาลิปตัสของโรงงาน
ยาสบู จงั หวดั หนองคาย

ในส่วนของประเทศสาธารณรฐั ประชาธิปไตยประชาชนลาว ตังอยู่ท่ีโรงเรยี นมัธยมสมบูนนาซอน บ้าน
นาซอน เมืองปากงึม นครหลวงเวียงจันทน์ อยู่ห่างจากเวียงจันทน์ ระยะทาง 50 กิโลเมตร ไปตามเส้นทาง
หมายเลข 13 ใต้ ขณะนอี ยู่ระหว่างด้าเนินการรบั รองแบบงานผังบริเวณ สภาพอากาศบริเวณจังหวดั หนองคาย
หรืออีสานตอนบน ภูมิอากาศจัดอยู่ในลักษณะแบบมรสุมเขตร้อน (Tropicalmonsoon climate) แบ่งได้ 3
ฤดู คือ

ฤดูฝน เดือนกรกฎาคม – เดอื นตลุ าคม

ฤดูหนาว เดือนพฤศจกิ ายน – เดือนกมุ ภาพนั ธ์

ฤดูรอ้ น เดอื นมนี าคม – เดอื นมิถนุ ายน

57

ภาพท่ี 32 แผนท่ีสวนรุกขชาติ 60 ปี ความสัมพันธ์ทางการทูตไทย-ลาว

58

สวนรุกขชาติเขาสวนกวาง จงั หวัดขอนแกน่

Khao Suang Kwang Arboretum

สวนรุกขชาติเขาสวนกวาง ตังอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่าเขาสวนกวาง ท้องท่ีต้าบลพังทุย อ้าเภอ
น้าพอง ต้าบลค้าม่วง อ้าเภอเขาสวนกวาง จังหวัดขอนแก่น มีพืนที่ด้าเนินการจ้านวน 44 ไร่ จากตัวเมือง
ขอนแกน่ ตามทางหลวงแผน่ ดนิ หมายเลข 2 (ไปจงั หวัดอดุ รธาน)ี ถึงอา้ เภอเขาสวนกวาง ระยะทางประมาณ 50
กม. ถึงสี่แยกสัญญาณไฟจราจรเลียวขวามุ่งหน้าไปทางภูเขาสวนกวางระยะทางประมาณ 4 กิโลเมตร แล้ว
เดินทางขึนเขาผ่านอุทยานสัตว์ป่าอีสานตอนบน (สวนสัตว์เขาสวนกวาง) ถึงที่ท้าการส่วนรุกขชาติ เขาสวน
กวาง ระยะทาง 4 กโิ ลเมตร รวมระยะทางประมาณ 58 กิโลเมตร

ลกั ษณะสภาพภมู ปิ ระเทศ

สภาพพืนที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาหินทราย มีความลาดเอียงจากทางด้านทิศเหนือลงสู่ทิศใต้
ความสูงของพืนที่จากระดับน้าทะเลปานกลางประมาณ 300-400 เมตร ชนิดดนิ เป็นดนิ ร่วนปนทราย
ชนดิ หินเปน็ หินทราย อยู่ในพนื ทลี่ มุ่ น้ามูลและน้าชี ตามมติคณะรัฐมนตรีเมอื่ 12 กรกฎาคม 2531 อยู่
ในชันคุณภาพลุ่มน้า 1B และ 2B ป่าเป็นปา่ เตง็ รัง มีสภาพเสื่อมโทรมเนื่องจากความอุดมสมบูรณ์ของ
ดินต้่า หน้าดนิ ตนื และเปน็ ทราย มีไมย้ ืนตน้ ทม่ี ขี นาดใหญ่นอ้ ยมีอาณาเขตติดตอ่ ดงั นี

ทศิ เหนอื จดพืนท่แี ปลงปลกู ป่า FPT 11/1 ขก.

ทิศตะวันออก จดสถานเี พาะเลยี งสัตวป์ ่าเขาสวนกวาง

ทศิ ใต้ จดพนื ทแ่ี ปลงปลูกป่า FPT 11/1 ขก.

ทศิ ตะวนั ตก จดพนื ทบ่ี ริษทั กรงุ เทพวทิ ยุ โทรทศั น์ จ้ากดั

59

ภาพท่ี 33 แผนที่สวนรุกขชาติเขาสวนกวาง

60

สวนรุกขชาตลิ ุม่ น้าพอง (โสกแต)้ จงั หวดั ขอนแกน่

Lum Nam Phong (SOK TAE) Arboretum

สวนรุกขชาติลุ่มน้าพอง ตังอยู่ท่ีหมู่ 5 ต้าบลโคกงาม อ้าเภอบ้านฝาง จังหวัดขอนแก่น ริมถนนสาย
บา้ นปากช่อง - บ้านหนองผือ เดินทางจากตัวเมืองขอนแก่นตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 12 หรือถนนมะลิ
วลั ย์ (ชุมแพ–ขอนแก่น) ถึงบริเวณตา้ บลหนองบัว อ้าเภอบา้ นฝาง แยกไปถนนทางหลวงชนบท ขก. 4064 แล้ว
เลียวซ้ายไปตามถนนทางหลวงชนบท ขก. 4063 จนถึงบ้านหนองผือ สามแยกเลียวขวาไปตามถนนบ้านหนอง
ผือ-บ้านปากช่อง อีกประมาณ 2 กิโลเมตร รวมระยะทางทังหมด 42 กิโลเมตร ใช้เวลาประมาณ 40 นาที มี
พืนที่ด้าเนนิ การประมาณ 377 ไร่

ลักษณะสภาพภูมปิ ระเทศ
สภาพพืนท่ีส่วนใหญ่เป็นภูเขาหินทราย มีความลาดเอยี งจากทิศเหนือลงสู่ทิศใต้ ความสูงจาก

ระดับน้าทะเล 230-320 เมตร อยู่ในพืนท่ีลุ่มน้ามูลและน้าชี ตามมติคณะรัฐมนตรีเม่ือวันท่ี 12
กรกฎาคม 2531 อยู่ในชันคุณภาพลุ่มน้า 3A และ 4B ดินเป็นดินร่วนปนทราย ดินลูกรังปนหินขนาด
ใหญ่ หินเป็นหินทราย สภาพสังคมพืชเป็นป่าเต็งรัง อุณหภูมิเฉลี่ย 28 องศาเซลเซียส มีอาณาเขต
ตดิ ตอ่ ดังนี

ทศิ เหนือ จดอทุ ยานแหง่ ชาตนิ า้ พอง อ้าเภอหนองเรอื จังหวัดขอนแก่น
ทิศตะวันออก จดบ้านปากช่อง หมู่ท่ี 5 ต้าบลโคกงาม อ้าเภอบ้านฝาง จังหวัด
ขอนแกน่
ทิศใต้ จดปา่ สงวนแห่งชาติปา่ โสกแต้
ทิศตะวันตก จดวัดป่าศิริมงคล บ้านหนองผือ หมู่ท่ี 9 ต้าบลบ้านผือ อ้าเภอหนอง
เรือ จงั หวดั ขอนแก่น

61

ภาพท่ี 34 แผนท่ีสวนรุกขชาติลุ่มนา้ พอง(โสกแต้)

62

สวนรุกขชาตโิ พนทราย จงั หวดั รอ้ ยเอด็

Phon Sai Arboretum

สวนรกุ ขชาตโิ พนทรายตงั อยู่ที่ ต้าบลโพนทราย อ้าเภอโพนทราย จงั หวดั รอ้ ยเอ็ด ตังอยบู่ ริเวณด้าน
ทศิ ใตข้ องจงั หวดั ร้อยเอ็ด ติดตอ่ กับแนวเขตจงั หวดั ศรีสระเกษ โดยเดินทางจากจงั หวัดร้อยเอด็ ตามทางหลวง
หมายเลข 215 รอ้ ยเอ็ด – สรุ ินทร์ ผา่ นอา้ เภอ เมืองสรวง อ้าเภอสุวรรณภูมิ ถึงสามแยกวัดกโู่ กนา เลยี วซ้ายไป
อา้ เภอโพนทราย ตามทางหลวงหมายเลข 2086 อกี 25 กโิ ลเมตร รวมระยะทาง 80 กิโลเมตร จะถงึ สวนรุกข
ชาติโพนทราย

ลักษณะสภาพภูมิประเทศ

สภาพพนื ที่สว่ นใหญ่เปน็ ที่ราบต่้าแอ่งกระทะท่ีเรียกว่า ทุ่งกลุ าร้องไห้ มีความสูงของพืนที่จาก
ระดับน้าทะเลปานกลางประมาณ 120 เมตร ซ่ึงพืนท่ีโดยรอบก็เป็นทุ่งกว้าง ไม่มีภูเขา และไม่มีล้า
หว้ ยไหลผ่านหรืออย่ใู กล้ โดยมชี มุ ชนตังอยู่โดยรอบ สภาพปา่ เปน็ ป่าเตง็ รัง สลับกับทุ่งหญา้ ดนิ เปน็ ดนิ
ทรายไมอ่ ุ้มน้าและดนิ มีสภาพเปน็ กรดจัด มีอนิ ทรียว์ ตั ถุตา้่ มาก มอี าณาเขตดังนี

ทศิ เหนอื จดถนนสายโพนทราย – สวุ รรณภมู ิ

ทศิ ตะวนั ออก จดท่ีว่าการอา้ เภอโพนทรายและเทศบาลโพนทราย

ทศิ ตะวันตก จดท่สี าธารณประโยชน์

ทศิ ใต้ จดทสี่ าธารณประโยชน์ และสา้ นักงานเกษตรอา้ เภอโพนทราย

สภาพอากาศบรเิ วณจงั หวัดร้อยเอ็ด มีภูมิอากาศจัดอยูใ่ นประเภทฝนเมืองรอ้ น แบ่งได้ 3 ฤดู คือ

ฤดรู ้อน เดอื นกุมภาพันธ-์ เมษายน โดยทั่วไปจะมีอากาศร้อนจัด และแลง้ จัด

ฤดฝู น เดอื นมถิ ุนายน - กันยายน จะมีฝนตกชุก

ฤดูหนาว เดอื น ตุลาคม - มกราคม

63

ภาพท่ี 35 แผนท่ีสวนรุกขชาติโพนทราย

64

สวนรกุ ขชาตดิ งมะอ่ี จงั หวัดร้อยเอด็

Dong Ma-i Arboretum

สวนรุกขชาติดงมะอ่ี ตังอยู่ในเขตเทศบาล ตา้ บลหนองพอก อ้าเภอหนองพอก จงั หวัดรอ้ ยเอด็ อยู่หา่ ง
จากท่ีว่าการอ้าเภอหนองพอกไปตามถนนสยอ้าเภอหนองพอก – อ้าเภอเมยวดี ประมาณ 250 เมตร อยู่ห่าง
จากตวั จังหวัดขอนแก่น ประมาณ 165 กิโลเมตร อยหู่ ่างจากตัวจังหวดั รอ้ ยเอด็ ประมาณ 85 กิโลเมตร มีพืนท่ี
ดา้ เนนิ การประมาณ 34 ไร่

ลักษณะสภาพภูมปิ ระเทศ

สภาพพืนที่เป็นที่ราบค่อนข้างต่้ามีน้าท่วมขัง ในฤดูฝน มีความสูงของพืนท่ีจาก
ระดบั น้าทะเล 175 เมตร สภาพปา่ เป็นปา่ เตง็ รงั ลักษณะดนิ เป็นดนิ ร่วนปนทราย มอี าณาเขตดังนี

ทิศเหนอื จดถนน/หมบู่ ้าน

ทศิ ตะวันออก จดถนน/หมู่บา้ น

ทิศใต้ จดหน่วยประสานงานการ ป้องกันและปราบปรามการลักลอบท้าลาย
ทรัพยากรป่าไม้ จงั หวดั รอ้ ยเอ็ด

ทศิ ตะวนั ตก จดถนน(ตลาดสด)เทศบาล

สภาพอากาศบริเวณจังหวัดร้อยเอ็ด มีภูมิอากาศแบบมรสุมเขตร้อน ฤดูฝนจะมีฝนตกปานกลาง ฤดู
รอ้ นอากาศไมร่ อ้ นมากนัก แบง่ ได้ 3 ฤดู คือ

ฤดูรอน เดอื น กมุ ภาพนั ธ์ – เมษายน ของทุกปี
อุณหภมู ิโดยเฉล่ยี 17 – 42 องศาเซลเซียส

ฤดูฝน เดอื น พฤษภาคม – กนั ยายน ของทุกปี

ฤดูหนาว เดอื น ตลุ าคม – มกราคม ของทุกปี
อุณหภมู โิ ดยเฉลย่ี 1 –22 องศาเซลเซยี ส

65

ภาพท่ี 36 แผนท่ีสวนรุกขชาติดงมะอี่

66

สวนรกุ ขชาติดงบังอี่ จังหวัดมกุ ดาหาร

Dong Bang-i Arboretum

สวนรุกขชาติดงบังอ่ี ตังอยู่ใน บ้านบังอี่ หมู่ท่ี 10 ต้าบลหนองแวง อ้าเภอนิคมค้าสร้อย จังหวัด
มุกดาหาร ติดกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 212 (ถนนชยางกูร) หลักกม.142 ห่างจากอ้าเภอนิคมสร้อย 4
กิโลเมตร และห่างจากจงั หวดั มกุ ดาหารประมาณ 22 กิโลเมตร

ลักษณะสภาพภมู ปิ ระเทศ

สภาพพนื ทีส่ วนรกุ ขชาติดงบงั อ่เี ป็นทรี่ าบ เน่อื งจากมกี ารปรับพนื ทก่ี ่อนดา้ เนนิ การปลกู สรา้ ง
สวนป่า โดยจัดแบ่งพนื ทเี่ ปน็ 2 แปลง มพี นื ท่ี 56 ไร่ และ 384 ไร่ ดินเปน็ ดนิ ร่วนปนทราย มพี รรณไม้
ปลกู และพรรณไม้ธรรมชาติท่สี ้าคญั ไดแ้ ก่ สัก พะยงู ประดปู่ ่า ยางนา เป็นตน้ ความสูงของพืนทีจ่ าก
ระดบั น้าทะเลปานกลาง 163 เมตร ดนิ เปน็ ดนิ ปนทราย มคี วามอดุ มสมบรู ณ์

ภาพท่ี 37 แผนท่ีสวนรุกขชาติดงบังอ่ี

67

สวนรุกขชาตทิ า่ สองคอน จงั หวัดมหาสารคาม

Tha Song Khon Arboretum

สวนรกุ ขชาติท่าสองคอน ตงั อยใู่ นตา้ แหนง่ พิกดั ทางภูมิศาสตร์ (UTM) 309210 E 1789767 N ตังอยู่
ทอ้ งที่บา้ นสองคอน ต้าบลท่าสองคอน อา้ เภอเมอื ง จังหวัดมหาสารคาม โดยอย่หู ่างจากอา้ เภอเมือง จังหวดั
มหาสารคาม เป็นระยะทาง 10 กโิ ลเมตร มีพืนทด่ี า้ เนนิ การประมาณ 10 ไร่

ลกั ษณะสภาพภูมิประเทศ

สภาพพืนที่สวนรุกขชาติท่าสองคอนเป็นพืนที่ราบ ความสูงของพืนท่ีจากระดับน้าทะเลปาน
กลาง 170 เมตร ดนิ เป็นดนิ ร่วนปนทรายสพี นื เป็นสนี า้ ตาลเขม้ มปี รมิ าณอินทรยี วตั ถุต้่า สภาพป่าเปน็
ปา่ ท่ีถูกปลูกพรรณไมท้ ปี่ ลูกขนึ ใหมท่ งั หมด มีอาณาเขตดังนี

ทิศเหนือ(ดา้ นหนา้ ตดิ ถนนหลวงสายมหาสารคาม - โกสุมพิสยั

ทศิ ตะวันออก ตดิ กับศนู ยท์ ดลองวทิ ยาศาสตร์เพ่อื การอนุรกั ษพ์ ลังงานและ

ทดแทน ทดแทน กรมพฒั นาพลงั งานทดแทนและอนุรักษพ์ ลงั งานกระทรวงพลงั งาน

ทศิ ตะวันตกและทศิ ใต้ ติดกบั โรงเรียนมหาชัยพทิ ยาคาร

สภาพอากาศบริเวณจังหวดั มหาสารคาม สภาพอากาศจัดอย่ใู นจ้าพวกฝนแถบร้อน และ แห้ง
แล้ง(ธนั วาคม-มกราคม) ในฤดูมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ อุณหภูมิจะเริ่มลดในเดอื นพฤศจิกายนและ
ต่้าสุด ในชวงเดอื นธนั วาคมถึงมกราคม ในชวงเดอื นมีนาคมถงึ พฤษภาคม เป็นช่วงเปล่ียนฤดู อณุ หภูมิ
จะสูงขึนอย่าง รวดเร็วในเดือนมีนาคม และร้อนจัดในเดือนเมษายน ในฤดูมรสุมตะวันออกเฉียงใต้
(มถิ ุนายน- กรกฎาคม) อุณหภูมิโดยทวั่ ไปจะลดลง และในเดือนตลุ าคมอุณหภมู จิ ะเริ่มลดลงจนอากาศ
หนาวเย็น แบง่ ได้ 3 ฤดู คอื

ฤดูร้อน เดือนมีนาคม-พฤษภาคม

ฤดฝู น เดือนพฤษภาคม-ตลุ าคม

ฤดูหนาว เดอื นพฤศจิกายน-กมุ ภาพนั ธ์

68

ภาพท่ี 38 แผนที่สวนรุกขชาติท่าสองคอน

69

สวนรกุ ขชาตนิ า้ ตกธารทองจงั หวดั หนองคาย

Nam Tok Than Thong Arboretum

สวนวรุกขชาติน้าตกธารทอง ตังอยู่บ้านอกตัง หมู่ 1 ต้าบลผาตัง อ้าเภอสังคม จังหวัดหนองคาย ใน
เส้นทางท่ีเลียบแม่น้าโขง ริมทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 211 จากจังหวัดหนองคาย ไปอ้าเภอศรี เชียงใหม่
เลยตัวอ้าเภอศรีเชียงใหม่ไปประมาณ 28 กิโลเมตร อยู่ในเขตอ้าเภอสังคม ห่างจากตัวจังหวัดหนองคาย
ประมาณ 83 กิโลเมตร

ลักษณะสภาพภูมปิ ระเทศ

สภาพพืนที่สวนรุกขชาตนิ ้าตกธารทองเปน็ ที่ลาดเนินเขาลงทางทิศเหนือสู่แม่น้าโขง มีล้าห้วย
ไซงัวไหลผ่านเป็นน้าตกธารทองก่อนไหลลงสู้แม่น้าโขง ส่วนตัวน้าตกจะมีน้าไหลเฉพาะช่วงฤดูฝน
ประมาณเดือน มิถุนายนถึงเดือนพฤศจิกายน สภาพป่าเปน็ ป่าดบิ แล้งและป่าเบญจพรรณ มีอาณาเขต
ดังนี

ทิศเหนือ จดหมวดการทางผาตัง

ทศิ ตะวนั ออก จดแม่นา้ โขง

ทิศใต้ จดองคก์ ารบริหารสว่ นตา้ บลผาตัง

ทศิ ตะวนั ตก จดทางหลวงหมายเลข 211

70

ภาพท่ี 39 แผนท่ีสวนวรุกขชาตินา้ ตกธารทอง

71

สวนรกุ ขชาตนิ า้ ตกสา้ โรงเกียรติ จังหวัดศรสี ระเกษ

Nam Tok Samrong Kiat Arboretum

สวนรุกขชาติน้าตกส้าโรงเกียรติ อยู่ห่างจากอ้าเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ ระยะทางประมาณ 90
กิโลเมตร จากทางหลวงหมายเลข 24 (โชคชัย - เดชอุดม) ประมาณ 30 กิโลเมตร จากอ้าเภอขุนหาญ ใช้
เส้นทาง 2236 ถึงสวนรุกขชาตริ ะยะทางประมาณ 18 กโิ ลเมตร มีพนื ทีด่ ้าเนนิ การประมาณ 548 ไร่

ลักษณะสภาพภูมิประเทศ

สภาพพืนที่สวนรุกขชาติน้าตกส้าโรงเกียรติ เป็นที่ลาดเนินเขาสองลูกติดกัน มีล้าห้วยสะแบง
ไหลผ่านกลางพืนที่ทางทิศตะวันตกเฉียงใตไ้ ปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ตกจากหน้าผาลงสู่พืนล่าง
มีความสูงประมาณ 10 เมตร พนื ท่ีโดยรอบสองฝ่ังล้าห้วย มีสภาพเป็นป่าดิบแล้ง ปา่ เบญจพรรณและ
ป่าเต็งรัง ความสูงจากระดับน้าทะเลปานกลาง ประมาณ 160 เมตร ทิศด้านลาดไปทางทิศ
ตะวนั ออกเฉยี งเหนือ

ภาพท่ี 40 แผนที่สวนรุกขชาตินา้ ตกสา้ โรงเกียรติ

72

สวนรุกขชาตนิ า้ ผดุ ทัพลาว จงั หวัดชัยภูมิ

Nam Phut Thap Lao Arboretum

สวนรุกขชาติน้าผุดทัพลาว ตังอยู่ที่บ้านผาเบียด ในบริเวณป่าสงวนแห่งชาติป่าภูซ้าผักหนาม บ้านผา
เบยี ด หมู่ 2 ต้าบลห้วยยาง อ้าเภอคอนสาร จังหวดั ชยั ภูมิ ในเส้นทางจากอ้าเภอคอนสารไปตัวเขื่อนจุฬาภรณ์
โดยอยหู่ ่างจากตัวอ้าเภอ ประมาณ 13 กิโลเมตร มพี ืนทดี่ า้ เนินการประมาณ 35 ไร่ 90 ตารางวา

ลักษณะสภาพภูมิประเทศ

สภาพพืนท่ีสวนรุกขชาติน้าผุดทพั ลาว เปน็ ทรี่ าบเชงิ เขา มีตาน้าผดุ ขนาดใหญ่ผุดขึนกลางบ่อ
นา้ ใสสะอาดปราศจากกลิน่ ไหลเปน็ ล้าธารในสภาพดินลกู รังปนทราย สภาพปา่ เปน็ ปา่ เบญจพรรณ
ดว้ ยสงั คมพืชส่วนใหญเ่ ป็นป่าดบิ แล้งตามรมิ ลา้ ธาร พรรณไมท้ ี่พบส่วนใหญ่เปน็ ไปตามสภาพสังคมพืช
ริมลา้ ธาร เชน่ ตะเคียนทอง ตะเคยี นหิน กฤษณา ประด่สู ม้ และจ้าปา เปน็ ตน้

ภาพท่ี 41 แผนท่ีสวนรุกขชาตินา้ ผุดทัพลาว

73

สวนรุกขชาตบิ ้านดงุ จังหวัดอุดรธานี

Ban Dung Arboretum

สวนรุกขชาติบ้านดุง ตังอยู่ในเขตเทศบาลเมืองบ้านดุง เลขที 129 หมู่ที่ 10 ต้าบลศรีสุทโธ อ้าเภอ
บ้านดุง จังหวัดอุดรธานี มีถนนรอบพืนท่ีอยู่ในเขตเมืองเชื่อมโยงกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2096 สาย
หนองเมก็ -บ้านดงุ และทางหลวงชนบท สายบา้ นดุง-โพนสูง มีพนื ทีด่ า้ เนนิ การ 35 ไร่ 90 ตารางวา

ลักษณะสภาพภมู ิประเทศ

สภาพพืนที่เป็นพืนที่ลูกคลื่น มีที่ดอนสลับท่ีนา บางส่วนเป็นเนินเขาเตียๆความสูงจาก
ระดับน้าทะเลปานกลางน้อยกว่า 200 เมตร สภาพสังคมพืชเป็นป่าเบญจพรรณผสมเต็งรัง สภาพ
อากาศของสวนรุกขชาติ จัดอย่ใู นประเภทฝนเมืองร้อนเฉพาะฤดู จะมีฝนตกชกุ อย่ใู นช่วงหน่ึงในรอบปี
สลับกับชว่ งแล้งอย่างเห็นได้ชดั โดยในช่วงแล้งปริมาณน้าฝนเฉลี่ยจะต้่ากวา่ 49 มิลลิเมตร มีอากกาศ
ร้อนชืนและอุณหภูมิค่อนข้างสูงตลอดปี มีอุณหภูมิฉล่ียทุกๆ เดือนจะสูงกว่า 18 องศาเซลเซียส
ฤดูกาลในปีหนง่ึ ๆแบง่ ออกได้เปน็ 3 ฤดู คือ

ฤดูฝน เดือนพฤษภาคม-ตุลาคม

ฤดหู นาว เดือนพฤศจกิ ายน-มกราคม

ฤดูร้อน เดอื นกุมภาพนั ธ-์ เมษายน

สวนรกุ ขชาติบ้านดุง มอี าณาเขตดงั นี

ทศิ เหนือ จดบา้ นหนองหนิ หมู่ที่ 10

ทิศตะวนั ออก จดเขตเกษตรกรรม และชุมชนหมู่ที่ 13

ทศิ ใต้ และทศิ ตะวนั ตก จดชุมชนหมทู่ ่ี 13

74

ภาพท่ี 42 สวนรุกขชาติบ้านดุง

75

สวนรุกขชาติปากปวน จังหวัดเลย

Pak Puan Arboretum

สวนรุกขชาตปิ ากปวน หรือชื่อเดมิ สวนรุกขชาติ 100 ปี กรมป่าไม้ อยู่ใน ส้านกั วิจัยการอนุรักษ์ปา่ ไม้
และพันธ์พุ ืช ตา้ บลปากปวน อ้าเภอวงั สะพงุ จงั หวัดเลย มีพนื ท่ีด้าเนินการ 650 ไร่

ลักษณะสภาพภูมิประเทศ

สภาพพนื ที่โดยทั่วไปของสวนรุกขชาตปิ ากปวนเปน็ พืนทร่ี าบดินร่วนปนทรายมีความชืนในดนิ
สูง และมีความหนาของชันดินไม่มีชันหิน บริเวณกลางสวนรกุ ขชาตฯิ เป็นหนองน้ามพี ืนท่ี 5 ไรส่ ้าหรับ
ใชส้ อย พรรณไม้ดังเดิมในส่วนที่พบกระจายทั่วไป ส่วนมากเป็นพรรณไม้ในสังคมป่าเบญจพรรณและ
พรรณไม้ที่เคยปลูกในแปลงปลูกป่าเดิม เช่น มะเดื่อกวาง ประดู่ มะยมป่า ตะแบก หว้า สมอภิเภก
ตะครา้ มะกอก เปน็ ต้น

ภาพท่ี 43 แผนที่สวนรุกขชาติปากปวน

76

สวนรกุ ขชาติพุทธมณฑล จังหวัดมหาสารคาม

Phutthamonthon Arboretum

สวนรุกขชาติพุทธมณฑล หรือเดิมในชื่อ สวนรุกขชาติพุทธมณฑลอีสาน ตังอยู่ที่บ้านนาดูน ต้าบลนา
ดนู จังหวดั มหาสารคาม ติดกับถนนเส้นที่ไปตัวพระธาตุนาดูน อยู่ห่างจากตัวอ้าเภอนาดนู 1.2 กิโลเมตร และ
ห่างจากตัวจังหวัด ประมาณ 70 กิโลเมตร Fดยใช้พืนที่สาธารณประโยชน์โคกดงเค็ง จ้านวนประมาณ 300 ไร่
อยู่ใกล้กับท่ีว่าการอ้าเภอนาดูน อ้าเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม บริเวณนีเป็นเมืองเก่าท่ีเรียกว่าเมืองนคร
จ้าปาศรี ทีส่ รา้ งขนึ ในสมยั ทวาราวดี และมีพระธาตคุ ูบ่ า้ นค่เู มืองคือ พระธาตุนาดูน

ลกั ษณะสภาพภูมิประเทศ

สภาพพืนที่เป็นที่ราบบนเนิน ท่ีชาวบ้านเรียกว่า “ป่าโคก” ความสูงจากระดับน้าทะเล ถภ
เมตร สภาพป่าเปน็ ป่าเบญจพรรณ ดินเป็นดนิ ทรายไม่อมุ้ น้า มีเกลือปะปนอยู่บา้ ง ภูมิอากาศค่อนข้าง
แห้งแล้ง บางบริเวณมีพรรณไม้ขนาดไม้ใหญ่ ขึนหนาแน่นประมาณ 80 ชนิด ไดแ้ ก่ มะค่าแด้ เต็ง จิก
เหมอื ด เป็นตน้

ภาพท่ี 44 แผนที่สวนรุกขชาติพุทธมณฑล

77

สวนรกุ ขชาติภกู ุม้ ขา้ ว จังหวัดชัยภูมิ

Phu Kum Khao Arboretum

สวนรุกขชาติภูกุ้มขา้ ว หรอื ชือ่ เดมิ สวนรุกขชาติ 100 ปี กรมป่าไม้ (ภูกุ้มข้าว) ตังขนึ ในท้องท่ีบ้านโนน
มะค่าง ต้าบลกุดเลาะ อ้าเภอเกษตรสมบูรณ์ จังหวดั ชัยภมู ิ ซ่ึงอยู่ในเขตป่าไม้ถาวรของชาติ มีพนื ที่ด้าเนินการ
1,500 ไร่

ลกั ษณะสภาพภมู ปิ ระเทศ

สภาพพืนท่ีเป็นป่าเบญจพรรณแล้ง ความสูงจากระดับทะเลปานกลาง ประมาณ 400 เมตร
อยู่ในเขตป่าไม้ถาวรของชาติ ลักษณะทางธรณีวิทยาเป็นภูเขาดินลูกรัง หินโผล่ หน้าดินตืน พรรณไม้
เป็นไปตามสังคมพืชป่าเบญจพรรณท่ีแห้งแล้ง เช่น สันโสกหรืออ้อยช้าง สลักด้าหรือฃ้าบิด ยอป่า
มะคา่ แต้ เป็นตน้

ภาพท่ี 45 แผนท่ีสวนรุกขชาติภูกุ้มข้าว

78

สวนรกุ ขชาติภขู า้ ว จงั หวัดเลย

Phu Khao Arboretum

สวนรุกขชาติภูข้าวตังอยู่ในเขตป่าในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าโคกผาด้า ป่าโคกหนองข่า และป่าภูบ่อ
บิด ท้องที่ต้าบลนาด้วง อ้าเภอนาด้วง จังหวัดเลย มีพืนท่ีด้าเนินการ 2,000 ไร่ ตังอยู่ริมทางสายหลวงสาย
จังหวัดเลย-อ้าเภอนาด้วง ห่างจากตัวจังหวัดประมาณ 30 กิโลเมตร ในบริเวณสวนรุกขชาติภูข้าวยังเป็นท่ีตัง
ของศาลเจ้าปู่ภูข้าวหรอื ภูคร่าวที่ชาวอ้าเภอนาด้วงและผู้เดินทางผ่านไปมาแวะเคารพสักการะ ซ่ึงในแตล่ ะปีจะ
มปี ระชาชนในพืนทีแ่ ละตา่ งอา้ เภอเขา้ มาทอ่ งเท่ียว

ลักษณะสภาพภูมปิ ระเทศ

สภาพพืนที่สวนรุกขชาติภูข้าว เป็นป่าอนุรักษ์ และเป็นพืนที่ลุ่มน้าชัน 1A และชัน 2 ระดับ
ความสูง 400-556 ม. สภาพป่าเป็นป่าเบญจพรรณ ลักษณะทางธรณีวทิ ยาเป็นหินทราย มีถ้าและหิน
งอกหินยอ้ ยหลายแหง่

ภาพท่ี 46 แผนท่ีสวนรุกขชาติภูข้าว

79

สวนรกุ ขชาตวิ ังปอพาน จงั หวดั นครพนม

Wang Po Phan Arboretum

สวนรุกขชาติวังปอพาน ในบริเวณป่าสงวนแห่งชาติป่าดงบ้านโพนสว่าง-ป่าปลาปาก ตังอยู่หมู่ท่ี 1
ต้าบลปลาปาก อ้าเภอปลาปาก จังหวัดนครพนม ริมถนนสายบ้านกุรุคุ-อ้าเภอปลาปาก ทางหลวงแผ่นดิน
หมายเลข 2276 ห่างจากตัวอ้าเภอปลาปากประมาณ 1 กิโลเมตร และห่างจากตัวจังหวัดนครพนม ประมาณ
40 กิโลเมตร มพี นื ทดี่ ้าเนินการ 174 ไร่

ลกั ษณะสภาพภูมปิ ระเทศ

สภาพพืนท่ีสวนรุกขชาติวังปอพาน เป็นท่ีราบป่าเต็งรัง มีชันหน้าดินตืน ความอุดมสมบูรณ์
ของดินค่อนข้างต้่า ปริมาณน้าฝนเฉล่ีย 2,000 มิลลิเมตรต่อปี อุณหภูมิเฉล่ีย 23-35 องศาเซลเซียส
ในฤดูร้อน และอุณหภูมิเฉล่ีย 15-25 องศาเซลเซียส ในฤดูหนาวพิกัดโซน 48Q 449520E
1901950N ระวางแผนท่ี 5943 III และ 5843 II อยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนต้าบลปลาปากและ
เทศบาลต้าบลปลาปาก มีอาณาเขตตดิ ต่อดงั นี

ทิศเหนือ ติดที่ดินท้ากินของราษฎร หมู่ท่ี 16 ต้าบลปลาปาก อยู่ในเขตองค์การ
บริหารส่วนต้าบลปลาปาก

ทิศใต้ ติดที่อยู่อาศัยของราษฎร หมู่ท่ี2 ต้าบลปลาปาก อยู่ในเขตเทศบาล
ต้าบลปลาปาก

ทิศตะวันออก ติดทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2276 อยู่ในเขตองค์การบริหารส่วน
ตา้ บลปลาปาก

ทิศตะวันตก ติดที่ดินท้ากินของราษฎร หมู่ท่ี 2 ต้าบลปลาปาก อยู่ในเขตเทศบาล
ตา้ บลปลาปาก

80

ภาพท่ี 47 แผนท่ีสวนรุกขชาติวังปอพาน

81

สวนรกุ ขชาตอิ ุบลวนารมย์ จงั หวดั อุบลราชธานี

Ubon Wanarom Arboretum

สวนรุกขชาติอุบลวนารมย์ หรือชื่อเดิม สวนวสาธารณะอุบลวนารมย์ ตังอยู่ที่ต้าบลขามใหญ่ ริมถนน
เลี่ยงเมือง สายจังหวัด อุบลราชธานี-อ้าเภอตระการพืชผล อ้าเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี ห่างจากศาลา
กลางจงั หวดั อบุ ลราชธานี เพียง 2 กิโลเมตร

ลกั ษณะสภาพภมู ิประเทศ

สภาพพืนท่สี วนรกุ ขชาตอิ ุบลวนารมย์ เปน็ ที่ราบปา่ ดบิ แลง้ มีไมข้ นาดใหญ่โดยเฉพาะยางนา
ดนิ เปน็ ดนิ ทราย สงู จากระดับนา้ ทะเล 124 เมตร ลอ้ มรอบดว้ ยชมุ ชนเมอื งของจงั หวดั อุบลราชธานี
ทัง 4 ทศิ ดงั นี

ทศิ เหนือ ตดิ กับถนนสายอุบล-ตระการพชื ผล

ทศิ ใต้ ติดโรงเรยี นบ้านกา้ นเหลอื ง และการไฟฟา้ สว่ นภูมิภาค จงั หวดั อุบลราชธานี

ทิศตะวนั ออก ติดสา้ นักงานการประปาสว่ นภูมภิ าค จังหวัดอบุ ลราชธานี

ทิศตะวันตก ตดิ สถานเี พาะช้ากล้าไม้อบุ ลราชธานี

82

ภาพท่ี 48 แผนท่ีสวนรุกขชาติอุบลวนารมย์

83

สวนรุกขชาตเิ ขาฉกรรจ์ จังหวดั สระแก้ว

Khao Chakan Arboretum

สวนรุกขชาติเขาฉกรรจ์ ต้าบลเขาฉกรรจ์ อยู่ภายในวัดเขาฉกรรจ์ ห่างจากตัวเมือง ประมาณ 17
กโิ ลเมตร ไปตามทางหลวงหมายเลข 317 สายสระแก้ว-จันทบุรี ระหวา่ งกโิ ลเมตรที่ 131-132 และแยกซา้ ยไป
อีกเล็กน้อย มีพืนที่ด้าเนินการ 488 ไร่ ในระหว่างการด้าเนินการของสวนรุกขชาติ มีปัญหาขัดแย้งกับส้านัก
สงฆ์ที่ตงั อยู่ในพืนที่ และราษฎร จนในปี พ.ศ. 2529 ไดม้ ีประกาศพืนที่ป่าประมาณ 100,000 ไร่ เป็นเขตนิคม
สหกรณ์วังน้าเย็น ของกรมส่งเสริมสหกรณ์ ครอบคลุมพืนที่สวนรุกขชาติฯทังหมด และส้านักสงฆ์ได้ขอความ
เห็นชอบผ่านนิคมสหกรณ์ฯ จนได้รับอนุญาตให้ตังเป็นวัดได้ 2 วัด แต่สวนรุกขชาติเขาฉกรรจ์ ไม่ได้รับการ
พิจารณาเพ่ือให้พืนท่ีนีเป็นสวนรุกขชาติ ในพืนท่ีเดียวกัน ยังเป็นที่ตังของหน่วยป้องกันรักษาป่าท่ี ปจ.4 (เขา
ฉกรรจ์) สังกัด กรมป่าไม้ ท้าให้พืนท่ีที่ล้อมรอบเขาฉกรรจ์ยังมีปัญหาในการดูแลและการพัฒนาพืนท่ีจนถึง
ปัจจบุ ัน

ลักษณะสภาพภูมปิ ระเทศ

สภาพพืนที่สวนรุกขชาติเขาฉกรรจ์ มีลักษณะเป็นภูเขาหินปูนลูกเดียว ยาวรี ยาวประมาณ
1,250 เมตร กว้างประมาณ 750 เมตร มี 3 ยอด สูง 100–150 เมตรมีลกั ษณะสวยงามตามธรรมชาติ
ตงั อยู่บนพืนราบ โดยไม่มีเชิงเขาลาดเอียง คล้ายกับเป็นก้อนหินเรียงซ้อนกันเป็นชันจุดสูงสุดของยอด
เขาสูงประมาณ 240 เมตรจากระดับน้าทะเลปานกลาง ลักษณะเป็นเขา 3 ลูกเรียงกัน โดยมีเขา
ฉกรรจ์เป็นลูกใหญ่ที่สุดอยู่ตรงกลาง มีภูเขามิ่งอยู่ด้านซ้าย เขาฝาละมีอยู่ด้านขวา เขาทัง 3 ลูกได้จัด
ให้เป็นสวนรุกขชาตขิ องกรมอุทยานแห่งชาติฯ และได้เป็นที่อยู่ของลิงป่าและฝูงค้างคาวเปน็ ล้านๆ ตัว
บินออกมาเป็นสายยาว สว่ นเชิงเขาเปน็ ท่ีตงั ของวดั เขาฉกรรจ์ มีบนั ไดขึนไปถึงยอดเขา ในเขาฉกรรจ์มี
ถ้าเล็กถ้านอ้ ยอยูถ่ งึ 72 ถา้ เชน่ ถ้ามดื ถา้ หนุมาน ถ้าเขาทะลุ เป็นต้น

84

ภาพท่ี 49 แผนที่สวนรุกขชาติเขาฉกรรจ์

85

สวนรุกขชาติเขายอ้ ย จังหวัดเพชรบรุ ี

Khao Yoi Arboretum

สวนรุกขชาติเขาย้อย หรือเดิมช่ือ สวนรุกขชาติ 100 ปี กรมป่าไม้ (ทุ่งขนาย) จัดตังขึนในปี
พ.ศ. 2540 เน่ืองในวาระกรมป่าไม้ครบรอบ 100 ปี (พ.ศ. 2539) โดยใช้พนื ที่บริเวณปา่ สงวนแห่งชาตปิ ่าหนอง
หญ้าปล้อง อ้าเภอเขาย้อย จังหวดั เพชรบรุ ี มีพืนทด่ี ้าเนินการประมาณ 250 ไร่

ลักษณะสภาพภูมปิ ระเทศ

สภาพพืนที่เป็นท่ีราบเชิงเขา มีความลาดเอียงเล็กน้อย สภาพป่าเป็นป่าเบญจพรรณผสมป่า
เต็งรังและได้ท้าการปรับปรุงและปลูกพรรณไม้เสริมในแปลงปลูกป่าเก่า มีพรรณไม้เด่นได้แก่ แดง
อ้อยช้าง เต็ง รัง เปน้ ตน้

ภาพท่ี 50 แผนที่สวนรุกขชาติเขาย้อย

86

สวนรุกขชาตกิ า้ แพงแสน จงั หวดั นครปฐม

Kamphaeng Saen Arboretum

สวนรุกขชาติก้าแพงแสนตังอยู่ ท่ีหมู่ 3 ต้าบลทุ่งขวาง อ้าเภอก้าแพงแสน จังหวัดนครปฐม ริมถนน
มาลัยแมน (นครปฐม-อ้าเภอก้าแพงแสน) บริเวณหลัก กม. ท่ี 82 แยกไปทางทิศตะวันตก ประมาณ
4 กิโลเมตร มีพืนท่ีดา้ เนนิ การ 500 ไร่

ลกั ษณะสภาพภมู ิประเทศ

สภาพพืนท่ีเป็นที่ราบเป็นรูปเรือส้าเภาลอยอยู่ในน้าด้านทิศเหนือเป็นหัวเรือ ด้านทิศใต้เป็น
ท้ายเรือ มีคูน้ากว้างประมาณ 21 เมตร รวม 415 ไร่ ล้อมรอบพืนที่ภายใน และมีก้าแพงเป็นมูลดิน
โดยรอบ พรรณไม้มพี รรณไม้เดมิ และปลูกเสรมิ ไดแ้ ก่ แฉลบ ฉนวน แคหางค่าง คงคาเดือด เปน็ ตน้

ภาพท่ี 51 แผนที่สวนรุกขชาติกา้ แพงแสน

87

สวนรกุ ขชาติคเู มือง จงั หวัดสงิ ห์บรุ ี

Khu Muang Arboretum

สวนรุกขชาติคูเมือง ที่ตังและการเดินทาง ตังอยู่ที่บ้านคูเมือง หมู่ 6 ต้าบลห้วยชัน อ้าเภออินทร์บุรี
จังหวัดสิงห์บุรี อยู่ห่างจากตัวอ้าเภออินทร์บุรี ไปทางทิศตะวันตกประมาณ 8 กิโลเมตร และอยู่ห่างจาก ตัว
จังหวดั สงิ ห์บุรีประมาณ 20 กิโลเมตร

ลกั ษณะสภาพภูมิประเทศ

สภาพพืนท่ีสวนรุกขชาติคูเมืองเดิมเป็นท่ีตังของตัวเมืองโบราณ ตังอยู่บนเนินดินมีคูน้า
ล้อมรอบ 1 ชนั ชาวบ้านเรียกว่า คูเมอื ง สันนิษฐานวา่ เป็นเมืองเก่าสมัยทวาราวดีอายปุ ระมาณ 1,200
ปี พรรณไมใ้ นพืนทีส่ ว่ นมากเป็นพรรณไม้ดังเดมิ เช่น ยางนา ขีหนอน แจง มะค่าโมง มะกอกป่า ตะโก
แดง ประดปู่ า่ และมีพชื สมนุ ไพรปลกุ เพิ่มเตมิ

ภาพท่ี 52 แผนท่ีสวนรุกขชาติคูเมือง

88

สวนรกุ ขชาติดา่ นชา้ ง จงั หวัดสพุ รรณบุรี

Dan Chang Arboretum

สวนรุกขชาติด่านชา้ งตังอยู่ในเขต เทศบาลตา้ บลดา่ นชา้ ง อา้ เภอดา่ นชา้ ง จังหวดั สุพรรณบุรี ริมถนน
สายสามชุก-ด่านช้าง เสมือน เป็นสวนรุกขชาติอยู่กลางชุมชน ห่างจากตัวอ้าเภอ ด่านช้างเพียง 1.5 กิโลเมตร
และอยหู่ ่างจากตัวจังหวดั สุพรรณบุรี 80 กโิ ลเมตร และกรมป่าไม้ได้อนุมตั ิให้มกี ารจัดตังเป็นสวนรุกขชาติด่าน
ช้าง ครอบคลุมพืนท่ีเขตปา่ สงวนแห่งชาติ ป่าหว้ ยขมิน และปา่ หนองหญา้ ไทร มพี นื ท่ีด้าเนินการทังหมด 56 ไร่

ลกั ษณะสภาพภมู ปิ ระเทศ

สภาพพืนท่ีสวนรุกขชาติด่านช้าง เป็นที่ราบ ชนิดดินเป็นดินร่วน ดินอุดมสมบูรณ์ สภาพป่า
เป็นป่าเบญจพรรณ มีพรรณไม้ตามธรรมชาติและปลูกรวบรวม 92 ชนิด จ้านวนมากกว่า 2,400 ต้น
ส่วนใหญ่เป็นไม้ต้นขนาดใหญ่ เช่น มะค่าโมง ประดู่ แดง เป็นต้น สภาพอากาศค่อนข้างเย็นอุณหภูมิ
เฉลยี่ ตลอดปี 28.1 องศา มีอาณาเขตตดิ ตอ่ ดังนี

ทิศเหนือ จดวัดบรรหาร – แจม่ ใส

ทศิ ใต้ จดทางสาธารณะ

ทศิ ตะวันออก จดโรงพยาบาลอ้าเภอดา่ นช้าง

ทศิ ตะวนั ตก จดทางสาธารณะ

89

ภาพท่ี 53 แผนท่ีสวนรุกขชาติด่านช้าง

90

สวนรกุ ขชาตถิ า้ จอมพล จงั หวดั ราชบุรี

Tham Chom Phon Arboretum

สวนรุกขชาติถ้าจอมพล ตังอยู่ที่หมู่ 3 ต้าบลจอมบึง อ้าเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี ติดกับ
มหาวทิ ยาลยั ราชภัฎ หมบู่ า้ นจอมบงึ อยู่หา่ งจากตวั จงั หวัดจังหวดั ราชบรุ ีประมาณ 30 กโิ ลเมตร

ลักษณะสภาพภมู ิประเทศ

สภาพพืนที่สวนรุกขชาติถ้าจอมพล เป็นท่ีราบ เชิงเขาหินปูน มีพืนที่รวม 178 ไร่ ภายในถ้า
กว้างประมาณ 30 เมตร ยาวประมาณ 240 เมตร และสูงเฉล่ีย 25 เมตร และโดยรอบถ้ามีภูเขา
หินปูนเรียงรายใน แนวทิศใต้-ทิศตะวันตกเฉียงเหนือ มีลักษณะเป็น หินย้อย ภายในถ้ามีทางเดิน
สะดวก พร้อมไฟสอ่ ง สว่าง บรเิ วณท่ีราบภายนอกถ้ามีสภาพเปน็ ป่า เบญจพรรณ

ภาพท่ี 54 แผนที่สวนรุกขชาติถ้าจอมพล

91

สวนรุกขชาตมิ วกเหล็ก จงั หวัดสระบุรี

Muak Lek Arboretum

สวนรุกขชาตมิ วกเหล็ก ต้าบลมิตรภาพ อ้าเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี เดินทางโดยรถยนตต์ ามถนน
พหลโยธิน (ทางหลวงหมายเลข1) ถึงตัวเมืองสระบุรแี ล้วเลียวขวาไปตามถนนมิตรภาพ (ทางหลวงหมายเลข 2)
ถึงแยกอ้าเภอมวกเหล็กเลียวซ้ายประมาณ 500 เมตร จะเห็นป้ายสวนรุกขชาติมวกเหล็กอยู่ทางขวามือ ห่าง
จากกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์ุพืช 133 กิโลเมตร หรือห่างจากจังหวัดสระบุรี 35 กิโลเมตรหรือ
ห่างจากสถานีรถไฟอ้าเภอมวกเหล็ก 3 กิโลเมตร พนื ท่ดี ้าเนนิ การจ้านวน 115 ไร่

ลกั ษณะสภาพภูมปิ ระเทศ

สภาพพืนท่ีสวนรุกขชาติหมวกเหล็ก พืนที่ส่วนใหญ่เป็นท่ีราบ พืนที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบ
ครอบคลุมพืนท่ี 2 อ้าเภอคือ อ้าเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี และอ้าเภอปากช่อง จังหวัด
นครราชสีมา สูงจากระดับน้าทะเลประมาณ 250 เมตร มีน้าไหลตลอดปี โดยมีแหล่งต้นน้ามาจาก
อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา และจังหวัดสระบุรีก่อให้เกิดเป็นน้าตก หินตะกอน
ขนาดกลาง ลักษณะ ดินเป็นดนิ รว่ นผสมลูกรังและมีหินโผล่ สภาพป่าเป็นปา่ ดิบแล้งและป่าชืน สภาพ
อากาศเป็นแบบร้อนชนื ในชว่ งฤดูร้อนอากาศค่อนข้างร้อนจัดในเวลากลางวนั ฤดูฝนอยู่ระหว่างเดือน
พฤษภาคม-ตุลาคม

92

ภาพท่ี 55 แผนท่ีสวนรุกขชาติมวกเหล็ก

93

สวนรุกขชาตวิ งั กา้ นเหลอื ง จงั หวัดลพบรุ ี

Wang Kanluang Arboretum

สวนรุกขชาติวังก้านเหลือง อยู่บนบริเวณน้าตกวังก้านเหลืองอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติชัยบาดาล
มีเนือที่ประมาณ 350 ไร่ อยู่ระหว่างหลักกิโลเมตรท่ี 56 - 57 ของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2089 (สายวัง
มว่ ง – ทา่ หลวง - ชัยบาดาล) เป็นทางลาดยางตลอด เส้นทางในการเดินทาง มพี ืนดา้ เนินการ จา้ นวน 196 ไร่

ลกั ษณะสภาพภมู ปิ ระเทศ

สภาพพืนท่สี วนรกุ ขชาติกา้ นเหลือง มีนา้ ตกวงั กา้ นเหลอื งมีระดับความสงู จากระดบั ทะเลปาน
กลาง 130 เมตร ไหลจากทิศ ตะวันออกไปทางทิศตะวันตกแล้วไหลลงแม่น้าป่าสัก และลงสู่เขื่อนป่า
สักชลสิทธ์ิซึ่งเป็นโครงการพัฒนาลุ่มน้าป่าสัก ตามพระราชด้าริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
น้าตกมีความยาวประมาณ 3 กิโลเมตร เป็นน้าตกหินตะกอน ดินเป็นดนิ ชดุ ร่วนปนเหนียว ชันหน้าดิน
ตืน ความอุดมสมบูรณ์ของดินปานกลาง ภูมิอากาศค่อนข้างร้อน อุณหภูมิสูงสุดอยู่ที่ประมาณ 38
องศาเซลเซียส ปริมาณน้าฝนเฉลี่ยปีละประมาณ 900 มิลลิเมตร สภาพป่าเป็นป่าดิบแล้ง และป่า
เบญจพรรณ มอี าณาเขต ดงั นี

ทิศเหนอื จดเขตพืนท่ีท้ากนิ ของราษฎร

ทศิ ใต้ จดเขตพนื ท่ีทา้ กนิ ของราษฎร

ทศิ ตะวนั ออก จดเขตพืนท่ีทา้ กนิ ของราษฎร

ทศิ ตะวนั ตก จดเขตพืนท่ที า้ กินของราษฎร

94

ภาพท่ี 56 แผนที่สวนรุกขชาติวังก้านเหลือง

95

สวนรกุ ขชาติเขาพทุ ธทอง จงั หวดั สรุ าษฏรธ์ านี

Khao Phutthong Arboretum

สวนรุกขชาติเขาพทุ ธทอง ตังอยู่ที่หมู่ 6 ต้าบลเลม็ด อา้ เภอไชยา จงั หวัดสุราษฎร์ธานี อยูต่ ิดทางหลวง
แผ่นดิน หมายเลข 41 ระหว่างหลัก กม. ท่ี 71-72 ก่อนถึงตลาดอ้าเภอไชยา และอยู่ตดิ กับสวนโมกขพลาราม
มีพืนท่ีด้าเนินการประมาณ 490 ไร่ ด้วยเห็นว่ามีทัศนียภาพที่สวยงามในสภาพป่าธรรมชาติท่ีสมบูรณ์ และอยู่
ตดิ กบั สวนโมกขพลาราม

ลักษณะสภาพภมู ปิ ระเทศ

สภาพพืนที่สวนรุกขชาติเขาพุทธทอง พืนท่ีส่วนใหญ่เป็นที่ลาดเชิงเขาสลับกับภูเขาเตีย เช่น
เขาลูกยาง เขานางรอ และเขาพุทธทอง ระดับความสูง 50-170 ม. เป็นพืนที่ท่ีผ่านการท้าสัมปทาน
การท้าไมม้ ากอ่ น ดนิ เปน็ ดนิ ปนทราย ดินทราย และดนิ ลกู รงั หนิ เปน็ ภูเขาหนิ ปูน และภเู ขาหินอัคนี มี
ล้าคลองไชยาไหลผ่านสู่อ่าวบ้านดอน เป็นแหล่งต้นน้าล้าธารท่ีส้าคัญแห่งหนึ่ง นอกจากนียังมีท่ีพรุอีก
2 แห่ง พืนท่ีเดิมเป็นป่าดิบชืน การปลู กรวบรวมพรรณ ไม้จึงเน้นไปท่ีพรรณ ไม้วงศ์ยาง
(Dipterocarpaceae)

ภาพท่ี 57 แผนท่ีสวนรุกขชาติเขาพุทธทอง

96

สวนรุกขชาติถ้าเขาน้ยุ จังหวัดสงขลา

Tham Khao Nui Arboretum

สวนรุกขชาติถ้าเขานุ้ย ตังอยู่ที่ต้าบลเขาพระ อ้าเภอรัตภูมิ จังหวัดสงขลา อยู่ระหว่าง หลัก กม. ท่ี
35-36 ถนนยนตรการก้าธร (สตูล-รัตภูมิ) และอยู่ใกล้กับที่ท้าการหน่วยป้องกันรักษา ป่าหน่วยต้นน้าบริพัตร
เดนิ ทางโดยรถยนต์ จากอ้าเภอหาดใหญ่ และสนามบินหาดใหญ่ ตามถนนทางหลวงแผ่นดนิ หมายเลข 4 (ถนน
เพชรเกษม ) เข้าสู่ถนนยนตรการก้าธร ระยะทางประมาณ 48 กิโลเมตร หรอื เดนิ ทางโดยรถยนต์ จากจังหวัด
พทั ลุง ตามถนนสายเอเชียถึงสี่แยกคูหาเข้าสู่ถนนยนตรการก้าธร ผ่านที่ว่าการอ้าเภอรัตภูมิ ระยะทางห่างจาก
ท่วี า่ การอา้ เภอรตั ภมู ปิ ระมาณ 21 กโิ ลเมตร

ลักษณะสภาพภูมปิ ระเทศ

สภาพพืนที่ของสวนรุกขชาติถ้าเขานุ้ยมีลักษณะเป็นท่ีราบ ดินเป็นดินร่วนปนทราย มีเขา
หินปูนขนาดเล็กภายในมีลักษณะเป็นถ้าเรียกวา่ “ถ้าเขานุ้ย” พนื ที่แบ่งเป็นแปลงย่อย 2 แปลง โดยมี
ถนนยนตรการก้าธรตัดผ่านกลาง แปลงท่ี 1 มีเนือท่ี 35-2-99.48 ไร่ สภาพพืนท่ีเปน็ ท่รี าบ มีพนั ธุ์ไม้ที่
เดิมที่ขึนอยู่รวมกับพันธุ์ไม้ที่ปลูกเพิ่มเติม พันธุไ์ ม้ที่เด่น ๆ ได้แก่ กันเกรา สะบ้า สนทะเล ไผ่ชนิดต่าง
ๆ เป็นตน้ แปลงที่ 2 มีเนือที่ 20-1-6.1 ไร่ สภาพพืนท่ีจะมีจุดเด่น คือ ภเู ขาหินปูน ซึ่งภายในมีถ้ายาว
ประมาณ 40 เมตร ทะลุถึงกัน มีหินงอก หินย้อย รูปร่างแปลกตา รวมทังมีพันธุ์ไม้เดิม และปลูก
เพิ่มเติม เชน่ จกิ เขา ตะเคยี นทอง มะปรงิ เปน็ ตน้ มอี าณาเขต ดังนี

ทศิ เหนอื จดเขตรกั ษาพันธ์สุ ตั วป์ ่าโตนงาช้าง
และพนื ท่ที ี่ครอบครองของราษฎร

ทศิ ตะวนั ออก จดเขตรกั ษาพันธสุ์ ตั วป์ า่ โตนงาชา้ ง

ทิศใต้ จดพืนทที่ ่คี รอบครองของราษฎร

ทิศตะวนั ออก จดพนื ทที่ครอบครองของราษฎร