-รายงานประจำปี 2563 สทอ.041163 เวลา 18.09น ebook

- คำนำ -

สำนกั พัฒนำทนุ และองค์กรกำรเงินชุมชน มีภำรกิจเก่ียวกับกำรส่งเสริมกระบวนกำรเรียนรู้และ
กำรมีส่วนร่วมของประชำชน ส่งเสริมและพัฒนำเศรษฐกิจฐำนรำกให้มีควำมม่ันคงและมีเสถียรภำพ
โดยให้ควำมสำคัญกับกำรลดปัญหำควำมเหลื่อมลำทำงสังคม สร้ำงควำมเข้มแข็งของเศรษฐกิจฐำนรำกชุมชน
และกำรบริหำรจัดกำรเงินทุนชุมชนให้มีประสิทธิภำพ กองทุนชุมชนมีธรรมำภิบำล ภำยใต้วิสัยทัศน์
“เศรษฐกจิ ฐำนรำกม่ันคงและชมุ ชนพึ่งตนเองได้ ภำยในปี 2565”

รำยงำนประจำปี 2563 สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน ได้รวบรวมผลกำรดำเนินงำน
ตำมภำรกิจของสำนกั ฯ ในปงี บประมำณ พ.ศ. 2563 ตำมประเด็นกำรพฒั นำท่ี 3 เสริมสร้ำงทุนชุมชนให้มี
ธรรมำภิบำล ดว้ ย 3 กลยุทธ์ คือ 1) พัฒนำกลไกกำรขับเคล่ือนกองทุนชุมชน 2) เสริมสร้ำงควำมเข้มแข็ง
กองทุนชุมชนสู่ธรรมำภิบำล และ 3) พัฒนำเศรษฐกิจชุมชนด้วยกองทุนชุมชน ผ่ำนโครงกำรส่งเสริม
และพฒั นำหมูบ่ ้ำนกองทุนแม่ของแผ่นดิน โครงกำรเพิ่มประสิทธิภำพกำรบริหำรกองทุนเพ่ือเกษตรกร
และแหล่งสินเชื่อภำครัฐเพ่ือกำรเข้ำถึงแหล่งทุน และโครงกำรพัฒนำอำชีพและคุณภำพชีวิตผู้มีรำยได้น้อย
เพ่ือลดควำมเหล่ือมลำทำงสังคม โดยมีเป้ำหมำยงำนทุนชุมชนในควำมรับผิดชอบ ประกอบด้วย
กำรดำเนินงำนกลุ่มออมทรัพย์เพ่ือกำรผลิต กิจกรรมเครือข่ำย (ศูนย์สำธิตกำรตลำด) โครงกำรแก้ไข
ปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.) ศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน กำรเสริมสร้ำงธรรมำภิบำลกองทุนชุมชน
กิจกรรมพัฒนำอำชีพและรำยได้ของคนยำกจน กำรพัฒนำทุนชุมชนตำมแนวพระรำชดำริ รวมทัง
ส่งเสริมและพฒั นำกองทุนแมข่ องแผ่นดนิ เพื่อให้ผู้บริหำรกรมกำรพัฒนำชุมชน ได้ใช้ประโยชน์ของข้อมูล
ประกอบกำรพิจำรณำกำหนดนโยบำยส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนำกองทุนชุมชนให้มีกำรบริหำร
จดั กำรเงนิ ทุนชมุ ชนตำมหลกั ธรรมำภิบำล และเสริมสรำ้ งให้ครวั เรอื นมกี ำรบริหำรจัดกำรเงนิ ทนุ ให้เกิด
ควำมคุ้มค่ำ สำมำรถลดหนี/ปลดหนีได้ ทังนี เจ้ำหน้ำท่ีพัฒนำชุมชนจะได้นำไปปรับใช้ในกำรพัฒนำ
ปรับปรงุ งำนทุนชมุ ชนตำมภำรกจิ ของพนื ท่ี ให้บรรลเุ ปำ้ หมำยเกดิ ประสทิ ธิผลตอ่ องค์กรและประชำชน

สำนกั พฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

ตุลำคม 2563



บทสรุปสำหรับผู้บริหำร

รายงานประจาปี 2563 สานกั พฒั นาทนุ และองคก์ รการเงนิ ชุมชน

รำยงำนประจำปี 2563 สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน มีวัตถุประสงค์เพ่ือสรุปผล
กำรดำเนินงำนตำมภำรกิจของสำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน ท่ีดำเนินงำนในปีงบประมำณ
พ.ศ. 2563 เสนอผู้บริหำรกรมกำรพัฒนำชุมชน เพ่ือเป็นข้อมูลประกอบกำรกำหนดนโยบำยในกำรส่งเสริม
สนบั สนนุ กำรพฒั นำกองทุนชุมชนให้มีธรรมำภิบำล และประชำสัมพันธ์งำนของสำนักพัฒนำทุนและองค์กร
กำรเงนิ ชมุ ชนต่อสำธำรณะ โดยกำรรวบรวมผลกำรดำเนนิ งำนของสำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน
ทีด่ ำเนินกำรในปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 ตำมประเด็นกำรพัฒนำที่ 3 เสริมสร้ำงทุนชุมชนให้มีธรรมำภิบำล
ด้วย 3 กลยุทธ์ คือ 1) พัฒนำกลไกกำรขับเคล่ือนกองทุนชุมชน 2) เสริมสร้ำงควำมเข้มแข็งกองทุนชุมชน
สู่ธรรมำภิบำล และ 3) พฒั นำเศรษฐกิจชมุ ชนดว้ ยกองทนุ ชุมชน

สรุปผลการดาเนนิ งาน
1. กลุ่มออมทรัพย์เพ่ือกำรผลิต กรมกำรพัฒนำชุมชน ได้ส่งเสริม สนับสนุนกำรดำเนินงำน

มำยำวนำนกว่ำ 46 ปี ปัจจุบันมีกลุ่มออมทรัพย์เพื่อกำรผลิต จำนวน 19,646 กลุ่ม มีสมำชิก 2,994,383 คน
มียอดเงินสัจจะสะสม 27,607,738,263 บำท มีสมำชิกได้รับประโยชน์โดยกำรกู้ยืมเงินไปประกอบอำชีพ
จำนวน 1,790,482 คน เปน็ เงนิ จำนวน 17,576,522,950 บำท

2. กำรเสริมสรำ้ งควำมเขม้ แข็งกองทนุ ชมุ ชนสู่ธรรมำภิบำล กิจกรรมขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐำนรำก
ด้วยทุนชุมชน สำมำรถสง่ เสรมิ ให้กองทุนชุมชนมกี ำรบริหำรจดั กำรท่มี ีประสิทธิภำพตำมหลักธรรมำภิบำล
จำนวน 9,000 กองทุน ประกอบด้วย กลุ่มออมทรัพย์เพื่อกำรผลิต จำนวน 4,600 กองทุน โครงกำรแก้ไข
ปัญหำควำมยำกจน จำนวน 4,400 กองทุน และส่งเสริมให้ประชำชนสำมำรถเข้ำถึงแหล่งทุน จำนวน 180,249 คน
จำนวนเงนิ ทเี่ ข้ำถึงแหลง่ ทนุ จำนวน 8,442,767,677.26 บำท

3. โครงกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.) กระทรวงมหำดไทยมอบหมำยให้กรมกำรพัฒนำ
ชุมชนดำเนินโครงกำร กข.คจ. มำตังแต่ปี พ.ศ. 2536 ปัจจุบันมีหมู่บ้ำนโครงกำร กข.คจ. จำนวน 29,231
หมู่บำ้ น เงนิ ทนุ โครงกำร กข.คจ. จำนวน 8,915,012,290.30 บำท ครัวเรอื นทไี่ ดร้ ับเงินยืม จำนวน 1,237,286
ครวั เรอื น เปน็ เงนิ 7,605,591,140 บำท เงนิ ทนุ ทฝี่ ำกธนำคำร จำนวน 793,800,541.30 บำท เงินทุนท่ี
อย่รู ะหวำ่ งเรง่ รัดตดิ ตำมกำรชำระเงินยืมตำมสัญญำ จำนวน 3,590 หมู่บำ้ น รวมเปน็ เงนิ 515,620 บำท

4. โครงกำรพฒั นำอำชพี และคุณภำพชวี ิตผมู้ ีรำยไดน้ ้อยเพ่อื ลดควำมเหล่ือมลำทำงสังคม ครัวเรือนผู้มี
รำยได้น้อยเป้ำหมำย ได้รับกำรพัฒนำอำชีพ จำนวน 7,500 ครัวเรือน และมีรำยได้เพิ่มขึน จำนวน
7,489 ครวั เรอื น คิดเป็นร้อยละ 99.85

5. ศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน 240 แห่ง สำมำรถสนับสนุนกำรบริหำรจัดกำรหนี (ลดหนี/ปลดหนี)
จำนวน 5,083 ครัวเรือน คิดเป็นเงินจำนวน 40,515,704 บำท และสำมำรถแก้ไขหนีนอกระบบ จำนวน
1,077,465 บำท

6. กองทุนแม่ของแผ่นดนิ มกี ิจกรรมปอ้ งกันและแกไ้ ขปญั หำยำเสพตดิ ชมุ ชนมีควำมเข้มแข็งในกำร
ปอ้ งกนั และแกไ้ ขปัญหำยำเสพติด หมบู่ ้ำนปลอดภัยจำกยำเสพตดิ จำนวน 22,009 หมู่บำ้ น

7. หม่บู ำ้ นตน้ กลำ้ กองทนุ แม่ของแผน่ ดิน มีควำมพรอ้ มเข้ำรบั เงินพระรำชทำนขวัญถุงในปี พ.ศ. 2564
จำนวน 878 หมบู่ ้ำน

8. กำรพฒั นำทนุ ชุมชนตำมแนวพระรำชดำริ
8.1 จัดนิทรรศกำรอนุรักษ์และใช้ประโยชน์พันธุกรรมพืชและภูมิปัญญำท้องถ่ินให้ม่ันคง ย่ังยืน

ในงำนประชุมและนิทรรศกำรครังท่ี 10 “ทรัพยำกรไทย ชำวบ้ำนไทยได้ประโยชน์ ปี 2562” ระหว่ำงวันที่
29 พฤศจิกำยน – 5 ธันวำคม 2562 ณ ศูนย์อนุรักษ์และพัฒนำทรัพยำกรภำคตะวันออกเฉียงเหนือ
ตอนกลำง มหำวิทยำลัยเทคโนโลยีรำชมงคลอีสำน ตำบลหนองระเวียง อำเภอเมืองนครรำชสีมำ
จังหวัดนครรำชสีมำ

8.2 ยกระดับแหล่งเรียนรู้กำรพัฒนำทุนชุมชนตำมแนวพระรำชดำริ พัฒนำแหล่งเรียนรู้
ภำยในส่วนงำนพัฒนำชุมชนในศนู ย์ศึกษำกำรพัฒนำเขำหินซ้อนอนั เนือ่ งมำจำกพระรำชดำริ จำนวน 5 ฐำน

8.3 พัฒนำศักยภำพเครือข่ำยแหล่งเรียนรู้ทุนชุมชนตำมแนวพระรำชดำริ โดยสนับสนุน
กำรพัฒนำผลติ ภณั ฑ์และใหค้ วำมรดู้ ้ำนช่องทำงกำรตลำด จำนวน 6 กลุ่ม

9. พัฒนำศักยภำพเจ้ำหน้ำท่ีพัฒนำชุมชนให้เป็นผู้เช่ียวชำญด้ำนทุนชุมชน จำนวน 152 คน
และมอบรำงวลั /เชดิ ชูเกยี รติเพ่อื สร้ำงขวัญกำลังใจให้กบั ผู้เช่ียวชำญด้ำนทุนชมุ ชน จำนวน 36 คน

10. โครงกำรศึกษำกำรบริหำรจัดกำรโครงกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.) ในพืนที่
ทพี่ บปัญหำกำรดำเนนิ งำนกองทนุ ฯ เพ่อื จดั ทำแนวทำงแกไ้ ขปัญหำ จำนวน 18 จังหวดั

ขอ้ เสนอแนะ
1. ควรส่งเสริมและสนับสนุนให้กองทุนชุมชนเป็นงำนอัตลักษณ์ของกรมกำรพัฒนำชุมชน

โดยกำหนดเป็นนโยบำยหลกั ของกรมกำรพฒั นำชมุ ชน
2. ควรมีระบบกำรให้รำงวัลที่เหมำะสมเพื่อสร้ำงแรงจูงใจให้เจ้ำหน้ำท่ีและคณะกรรมกำร

ทดี่ ำเนนิ งำนกองทนุ ชุมชนทีป่ ระสบผลสำเรจ็
3. ควรพัฒนำระบบฐำนข้อมูลให้มีประสิทธิภำพ และสนับสนุนให้นำข้อมูลไปใช้ให้เกิด

ประโยชน์สงู สุด
4. ควรมีแผนบริหำรควำมเสี่ยงของสำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชนไว้รองรับ

สถำนกำรณ์ท่ีอำจเกิดขึนจนไม่สำมำรถดำเนินกำรได้ตำมแผนปฏิบัติกำร เช่น สถำนกำรณ์กำรแพร่
ระบำดของโรคตดิ เชอื ไวรสั โคโรนำ 2019 (COVID-19)

กา้ วตอ่ ไปของสานักพัฒนาทนุ และองค์กรการเงนิ ชมุ ชน ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2564
1. แผนงานบรู ณาการพัฒนาและส่งเสรมิ เศรษฐกจิ ฐานราก
1.1 เสรมิ สร้ำงควำมเขม้ แขง็ กองทุนชุมชนตำมหลักธรรมำภิบำล จำนวน 6,000 กองทุน
1.1.1 พฒั นำกล่มุ ออมทรัพย์เพ่ือกำรผลิตสรู่ ะดบั มำตรฐำน Smart Saving Group 760 แห่ง
1.1.2 สนองพระรำชดำริโครงกำรอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมำจำกพระรำชดำริ

สมเด็จพระเทพรตั นรำชสุดำฯ สยำมบรมรำชกุมำรี (อพ.สธ.) ในพนื ที่ศนู ย์ศึกษำและพัฒนำชมุ ชน 7 แหง่
1.1.3 สง่ เสรมิ ศิลปำชพี ตำมแนวพระรำชดำริ พัฒนำผลติ ภณั ฑก์ ลุ่มเครอื ขำ่ ย จำนวน 6 กล่มุ

1.2 ส่งเสริมกำรเข้ำถงึ แหลง่ ทุน จำนวน 158,000 คน
1.2.1 ประชุมเชงิ ปฏบิ ัตกิ ำร Mobile Clinic สรำ้ งสขุ กองทนุ ชมุ ชน 6,000 กองทนุ
1.2.2 แกป้ ญั หำหนสี นิ ภำคครวั เรอื นของประชำชนโดยศูนยจ์ ดั กำรกองทนุ ชมุ ชน 214 แหง่
1.2.3 จดั ตงั ศูนย์จัดกำรกองทนุ ชมุ ชน 107 แหง่

2. แผนงานบรู ณาการปอ้ งกนั ปราบปราม และบาบัดรักษาผูต้ ดิ ยาเสพตดิ
2.1 เสริมสร้ำงควำมเข้มแขง็ หมบู่ ้ำนกองทนุ แมข่ องแผน่ ดิน 22,887 หมู่บ้ำน
2.2 พฒั นำหมู่บ้ำนตน้ กล้ำกองทุนแม่ของแผน่ ดิน 878 แห่ง



สำรบญั

คานา
บทสรุปสาหรับผู้บริหาร
ผบู้ รหิ ารสานกั พฒั นาทนุ และองค์กรการเงนิ ชมุ ชน

ส่วนท่ี 1 : รจู้ กั สานกั พัฒนาทนุ และองคก์ รการเงนิ ชุมชน..................................... 2

ส่วนท่ี 2 : ผลการดาเนินงาน.............................................................................. 14

 กล่มุ ออมทรพั ยเ์ พื่อกำรผลติ 15

 กำรเสรมิ สร้ำงควำมเขม้ แขง็ กองทุนชุมชนสู่ธรรมำภิบำล

กจิ กรรมขับเคล่อื นเศรษฐกจิ ฐำนรำกด้วยทุนชุมชน 17

 โครงกำรแก้ไขปญั หำควำมยำกจน (กข.คจ.) 26

 โครงกำรพฒั นำอำชีพและคุณภำพชีวติ ผู้มีรำยได้นอ้ ย

เพื่อลดควำมเหล่อื มลำทำงสังคม 30

 ศูนย์จัดกำรกองทุนชมุ ชน 37

 กำรพัฒนำทนุ ชมุ ชนตำมแนวพระรำชดำริ 45

 กำรเสริมสร้ำงธรรมำภิบำลทนุ ชมุ ชน 55

ส่วนท่ี 3 : การเสรมิ สร้างองค์กรใหม้ ขี ีดสมรรถนะสงู ........................................... 62

 สทอ. Forum 63

 กำรพฒั นำตนเองผำ่ นกำรเรียน e-Learning 66

สว่ นท่ี 4 : ความภาคภูมิใจ.................................................................................. 67

สว่ นท่ี 5 : ก้าวตอ่ ไปของสานักพัฒนาทนุ และองค์กรการเงนิ ชุมชน..................... 69

ภาคผนวก
 ทำเนียบผู้บริหำรสำนกั พฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชุมชน
 บทควำม สทอ. เรื่องท่ี 1 ศนู ย์จดั กำรกองทนุ ชุมชนกบั กำรแก้ไขหนีสิน

จำกวกิ ฤตกำรณภ์ ยั ไวรสั โควิด-19
 บทควำม สทอ. เร่ืองท่ี 2 กำรออม The Series ตอนที่ 1 ออมสขุ ใจใกลบ้ ำ้ น
 บทควำม สทอ. เรือ่ งที่ 3 กำรออม The Series ตอนที่ 2 กำรออมเชิงคุณภำพ

เพือ่ ชวี ิตวัยเกษยี ณ



ผู้บริหำร

สำนักพฒั นำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

นำยทรงพล วชิ ัยขทั คะ

ผู้อำนวยกำรสำนักพฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

นำงทศั ณยี ์ ตันจริยภรณ์ นำยวณิ ยั สืบทรง นำงสำยฝน ธนประภำกุล

ผู้อำนวยกำรกลุ่มงำน ผ้อู ำนวยกำรกล่มุ งำน ผ้อู ำนวยกำรกล่มุ งำนส่งเสริม
ประสำนแผนและยุทธศำสตร์ ส่งเสริมและพฒั นำทนุ ชุมชน และพฒั นำองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

นำงสำวจุฑำทพิ ย์ สมปรำชญำนันท์ นำยวณิ ยั สืบทรง นำงจุฑำรัตน์ ชุนเกำะ

ผ้อู ำนวยกำรกลุ่มงำน ผู้อำนวยกำรกลุ่มงำน หัวหน้ำฝ่ ำยอำนวยกำร
พฒั นำทุนชุมชนตำมแนวพระรำชดำริ เสริมสร้ำงธรรมำภิบำลทนุ ชุมชน





รู้จกั สำนักพฒั นำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน เป็นหน่วยงำนรำชกำรบริหำรส่วนกลำงระดับสำนัก
สังกัด กรมกำรพัฒนำชุมชน กระทรวงมหำดไทย ท่ีจัดตังขึนใหม่ตำมกฎกระทรวงแบ่งส่วนรำชกำร
กรมกำรพฒั นำชุมชน กระทรวงมหำดไทย พ.ศ. 2552 ซงึ่ ได้มีผลบังคบั ใชต้ ังแต่วนั ท่ี 8 เมษำยน พ.ศ. 2552
และมีคำส่ังกรมกำรพัฒนำชุมชน ที่ 820/2563 ลงวันที่ 26 มิถุนำยน พ.ศ. 2563 เร่ือง แก้ไขเพ่ิมเติม
คำส่ังกำรจัดโครงสร้ำงส่วนรำชกำรและกำรแบ่งงำนภำยในกรมกำรพัฒนำชุมชน ให้สำนักพัฒนำทุน
และองคก์ รกำรเงินชุมชน มอี ำนำจหนำ้ ท่ี ดงั นี

 ศึกษำ วเิ ครำะห์ วจิ ยั เพื่อกำหนดนโยบำย ยุทธศำสตร์ แผนแม่บท มำตรฐำนกำรบริหำร
จัดกำรทุนชุมชน รูปแบบ และแนวทำงในกำรเสริมสร้ำงและพัฒนำระบบทุนชุมชนและกำรบริหำร
จัดกำรทนุ ชมุ ชน สนบั สนนุ ส่งเสรมิ และพฒั นำทุนชุมชนและองคก์ รกำรเงินชุมชน

 ดำเนนิ กำรเกยี่ วกับกำรแสวงหำแหลง่ ทุนและควำมร่วมมือเก่ียวกับกำรพัฒนำ และกำรบริหำร
จดั กำรทนุ ชมุ ชนและองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

 กำรพฒั นำรูปแบบและวิธกี ำรดำ้ นกำรขยำยกจิ กรรมของชมุ ชนเพื่อพฒั นำระบบทุนชมุ ชน
 ประสำนงำนผูม้ สี ว่ นเกี่ยวข้องดำ้ นกำรพฒั นำชุมชนตำมควำมรับผิดชอบของสว่ นรำชกำร
 กำรดำเนินงำนป้องกันและแก้ไขปัญหำยำเสพติด กองทุนแม่ของแผ่นดิน โครงกำรรณรงค์
ปอ้ งกันและแก้ไขปัญหำยำเสพตดิ (TO BE NUMBER ONE)
 กำรพฒั นำตำมแนวพระรำชดำรใิ นกำรพฒั นำทนุ ชมุ ชน
 ปฏิบัติงำนร่วมกับหรือสนับสนุนกำรปฏิบัติงำนของหน่วยงำนอื่นท่ีเก่ียวข้องหรือท่ีได้รับ
มอบหมำย

3รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทุนและองคก์ รกำรเงินชุมชน

โครงสร้ำงภำยใน

แบ่งออกเป็น 5 กล่มุ งำน 1 ฝ่ำย ดงั นี
 กลุ่มงำนประสำนแผนและยทุ ธศำสตร์
 กล่มุ งำนสง่ เสรมิ และพัฒนำทุนชมุ ชน
 กลุม่ งำนสง่ เสริมและพัฒนำองค์กรกำรเงินชุมชน
 กล่มุ งำนพฒั นำทนุ ชมุ ชนตำมแนวพระรำชดำริ
 กลมุ่ งำนเสรมิ สร้ำงธรรมำภิบำลทุนชมุ ชน
 ฝำ่ ยอำนวยกำร

หน้ำทคี่ วำมรับผดิ ชอบของกลุ่มงำน

กล่มุ งำนประสำนแผนและยุทธศำสตร์

ศึกษำ วิเครำะห์ วิจัย เพ่ือกำหนดนโยบำย ยุทธศำสตร์ และแผนแม่บท กำรประสำนแผน
ยุทธศำสตร์กรมกำรพัฒนำชุมชนเพ่ือจัดทำยุทธศำสตร์และแผนปฏิบัติกำร จัดทำแผนงำนโครงกำร
งบประมำณของสำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน กำกับ ดูแล ควบคุมงำนให้เป็นไปตำม
นโยบำยและยุทธศำสตร์ ติดตำม ประเมินผล และรำยงำนผลกำรดำเนินงำน จัดทำระบบฐำนข้อมูล
ทุนชุมชนและองค์กรกำรเงินชุมชน แสวงหำควำมร่วมมือและบูรณำกำรงำนกับหน่วยงำน ภำคี
ทเ่ี กี่ยวขอ้ ง และปฏิบัติงำนอื่นทเี่ ก่ยี วขอ้ งตำมท่ไี ด้รบั มอบหมำย

กล่มุ งำนส่งเสริมและพฒั นำทุนชุมชน

ศึกษำ วิเครำะห์ วิจัย ด้ำนกำรพัฒนำทุนชุมชน ระบบกองทุนชุมชน กำหนดนโยบำย
ยุทธศำสตร์ แผนแม่บท รูปแบบและแนวทำงกำรเสริมสร้ำง และพัฒนำกองทุนชุมชนและเงินทุน
ชุมชน กำรบริหำรจัดกำรกองทุนชุมชนและเงินทุนชุมชน ส่งเสริม สนับสนุนและพัฒนำศักยภำพ
ในกำรพัฒนำทุนชุมชนเพ่ือกำรบริหำรกำรพัฒนำ กำรพัฒนำธุรกิจกำรเงินและกำรลงทุน ของ
กองทุนชุมชนและเงินทุนชุมชน จัดตังและพัฒนำโรงเรียนกองทุนชุมชน ส่งเสริม และสนับสนุน
กำรดำเนินงำนโรงเรียนกองทุนชุมชน กลุ่มเครือข่ำยกองทุนชุมชนและเงินทุนชุมชน ส่งเสริม
สถำนภำพทำงกฎหมำยของกองทุนชุมชนและเงินทุนชุมชน ส่งเสริมกำรหำแหล่งทุนในชุมชน
เพ่ือกำรบริหำรจัดกำร ส่งเสริมกำรใช้ประโยชน์จำกกองทุนชุมชนและเงินทุนชุมชน ส่งเสริม
ให้ประชำชนเข้ำถึงแหล่งทุน พัฒนำระบบกำรบริหำรจัดกำรและยกระดับกำรบริหำรกองทุนชุมชน
และเงนิ ทนุ ชุมชนให้เขม้ แขง็ มธี รรมำภิบำล แสวงหำควำมร่วมมือและบูรณำกำรงำนกับหน่วยงำนภำคี
ที่เก่ียวข้องและปฏิบัติงำนอื่นทเ่ี กยี่ วข้องตำมท่ีไดร้ ับมอบหมำย

4รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทนุ และองคก์ รกำรเงนิ ชมุ ชน

กล่มุ งำนส่งเสริมและพฒั นำองค์กรกำรเงินชุมชน

ศึกษำ วิเครำะห์ วิจัยด้ำนกำรพัฒนำองค์กรกำรเงินชุมชนและกำรจัดสวัสดิกำร ชุมชน
กำหนดนโยบำย ยทุ ธศำสตร์ แผนแม่บท รปู แบบ แนวทำงกำรเสรมิ สรำ้ งและพฒั นำกำรบริหำรจัดกำร
องค์กรกำรเงินชุมชน และกำรจัดสวัสดิกำรชุมชนในรูปแบบต่ำง ๆ ส่งเสริม สนับสนุนและพัฒนำศักยภำพ
ในกำรพัฒนำธุรกิจกำรเงิน และกำรลงทุนขององค์กรกำรเงินชุมชน และกำรจัดสวัสดิกำรชุมชน
เพื่อพัฒนำคุณภำพชีวิตของประชำชน กำรส่งเสริมสถำนภำพทำงกฎหมำยขององค์กรกำรเงินชุมชน
ส่งเสริมและสนับสนุนกำรสร้ำงวินัยกำรออมของประชำชน แสวงหำควำมร่วมมือและบูรณำกำรงำน
กับหน่วยงำนภำคที ่ีเก่ียวข้อง และปฏบิ ตั งิ ำนอนื่ ทเ่ี กีย่ วขอ้ งตำมท่ไี ดร้ บั มอบหมำย

กล่มุ งำนพฒั นำทนุ ชุมชนตำมแนวพระรำชดำริ

ศึกษำ วิเครำะห์ วิจัย กำรพัฒนำตำมแนวพระรำชดำริในกำรพัฒนำทุนชุมชน ส่งเสริม
สนับสนุนและพัฒนำศักยภำพของชุมชนในกำรพัฒนำชุมชนตำมแนวพระรำชดำริเพื่อ เพิ่ม
ควำมเข้มแข็งของทุนชุมชน ส่งเสริมกำรเรียนรู้และขับเคลื่อนกำรดำเนินงำนกำรพัฒนำทุนชุมชน
ตำมแนวพระรำชดำริ ประสำนกำรขับเคลื่อนกำรดำเนินงำนศูนย์เรียนรู้ทุนชุมชน กำรดำเนินงำน
โครงกำรอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมำจำกพระรำชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนรำชสุดำฯ สยำมบรมรำชกุมำรี
(อพ.สธ.) กรมกำรพัฒนำชุมชน กำรขับเคลื่อนงำนส่วนงำนพัฒนำชุมชนในศูนย์ศึกษำกำรพัฒนำ
เขำหินซ้อนอันเนื่องมำจำกพระรำชดำริ กำรดำเนินงำนป้องกันและแก้ไขปัญหำยำเสพติด
กำรดำเนินงำนกองทุนแม่ของแผ่นดิน กำรบริหำรกองทุนแม่ของแผ่นดิน หมู่บ้ำนต้นกล้ำกองทุนแม่
ของแผ่นดินศูนย์เรียนรู้กองทุนแม่ของแผ่นดิน โครงกำรรณรงค์ป้องกันและแก้ไขปัญหำยำเสพติด
(TO BE NUMBER ONE) แสวงหำควำมร่วมมือและบูรณำกำร งำนกับหน่วยงำนภำคีท่ีเก่ียวข้องและปฏิบัติงำน
อน่ื ทีเ่ กย่ี วข้องตำมที่ได้รบั มอบหมำย

กล่มุ งำนเสริมสร้ำงธรรมำภิบำลทุนชุมชน

ออกแบบระบบกำรตรวจสอบและประเมินผลกองทุนชุมชน เงินทุนชุมชนและองค์กรกำรเงิน
ชุมชน จัดทำแผนปฏิบัติกำรตรวจสอบและประเมินผลประจำปี ตรวจสอบและประเมินผลกองทุน
ชุมชน เงินทุนชุมชนและองค์กรกำรเงินชุมชน ในด้ำนกำรเงิน กำรบัญชี กำรบริหำรงำน กำรบริหำร
พสั ดแุ ละทรพั ย์สิน กำรปฏบิ ัติตำมระเบยี บ ข้อบังคับ และด้ำนอื่น ๆ จัดทำรำยงำนกำรตรวจสอบและ
ประเมินผลเพ่ือปรับปรุงและพัฒนำงำน รวมทังเพื่อป้องปรำมมิให้เกิดควำมเสียหำยหรือทุจริตร่ัวไหล
เก่ียวกับกำรเงินและทรัพย์สินของกองทุนชุมชน เงินทุนชุมชน และองค์กรกำรเงินชุมชน จัดกำร
ขอ้ รอ้ งเรียน บรกิ ำรใหค้ ำปรกึ ษำ และใหค้ วำมรเู้ ร่ืองกฎหมำยระเบียบทำงกำรเงิน สนับสนุนกำรปฏิบัติงำน
ของกลุ่มงำนในสำนักฯ แสวงหำควำมร่วมมือและบูรณำกำรงำนกับหน่วยงำนภำคีท่ีเกี่ยวข้อง
และปฏบิ ัติงำนอนื่ ท่ีเก่ยี วขอ้ งตำมท่ไี ด้รบั มอบหมำย

5รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทุนและองคก์ รกำรเงนิ ชุมชน

ฝ่ ำยอำนวยกำร

กำรปฏิบัติงำนบริหำรทั่วไป งำนสำรบรรณ งำนกำรเจ้ำหน้ำท่ี งำนกำรเงินและบัญชี งำนพัสดุ
งำนประชำสัมพันธ์ งำนควบคุมภำยใน งำนบริหำรควำมเสี่ยง งำนจัดกำรข้อร้องเรียน งำนพัฒนำ
ประสิทธภิ ำพ งำนพฒั นำชุมชนใสสะอำด งำนจัดกำรควำมร้ขู องสำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน
และปฏบิ ัติงำนอ่ืนทีเ่ กีย่ วข้องตำมทไี่ ด้รบั มอบหมำย

โครงสร้ำงกำรแบ่งงำนภำยในและกรอบอตั รำกำลงั

สำนักพฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชุมชน
41

ผู้อำนวยกำรสำนกั พัฒนำทนุ และองคก์ รกำรเงินชมุ ชน

กง.ประสำนแผนและยุทธศำสตร์ กง.ส่งเสริมและพฒั นำทุนชุมชน กง.ส่งเสริมและพฒั นำองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

6 8 5

 ชำนำญกำรพิเศษ (ผอ.กง.) 1  ชำนำญกำรพเิ ศษ (ผอ.กง.) 1  ชำนำญกำรพิเศษ (ผอ.กง.) 1
 ปฏบิ ัติกำร/ชำนำญกำร 5  ปฏิบัตกิ ำร/ชำนำญกำร 7  ปฏิบตั ิกำร/ชำนำญกำร 4

กง.พฒั นำทนุ ชุมชนตำมแนวพระรำชดำริ กง.เสริมสร้ำงธรรมำภิบำลทุนชุมชน ฝ่ ำยอำนวยกำร

11 3 7

 ชำนำญกำรพิเศษ (ผอ.กง.) 1  ชำนำญกำร 3  ชำนำญกำร 2
 นักจดั กำรฯ 2
 ปฏิบตั กิ ำร/ชำนำญกำร 9  จพง.ธุรกำร/กำรเงิน 2
 ลูกจำ้ งประจำ 1
 จพง.ธรุ กำร 1

 ปฏิบัตงิ ำน สทอ. 7

 ปฏบิ ตั ิงำนสว่ นงำนพฒั นำชมุ ชน

ศนู ย์ศกึ ษำกำรพฒั นำเขำหินซ้อนฯ 4

หมายเหตุ : ข้อมลู ณ วนั ที่ 30 กนั ยำยน 2563

6รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทนุ และองคก์ รกำรเงนิ ชมุ ชน

ข้ำรำชกำรจำแนกตำมประเภทและระดบั ตำแหน่ง

ประเภท ระดบั ตาแหน่ง ชาย (คน) หญงิ (คน) รวม (คน)
1 - 1
อำนวยกำร สูง 1 3 4
4 23 27
วชิ ำกำร ชำนำญกำรพเิ ศษ - 5 5
1 2 3
ชำนำญกำร - - -
- 1 1
ปฏิบตั กิ ำร 7 34 41

ทวั่ ไป ชำนำญงำน

ปฏิบัตงิ ำน

ลกู จ้ำงประจำ พนักงำนสถำนที่

รวม

17.07% 82.93%

หมายเหตุ : ข้อมูล ณ วันที่ 30 กันยำยน 2563

7รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทุนและองคก์ รกำรเงนิ ชุมชน

แผนปฏบิ ตั ริ ำชกำรระยะ 3 ปี (พ.ศ. 2563 – 2565) ของกรมการพฒั นาชมุ ชน

วสิ ัยทศั น์
“เศรษฐกิจฐำนรำกม่นั คงและชุมชนพ่งึ ตนเองได้ ภำยในปี 2565”

พนั ธกจิ
1. พฒั นำระบบกลไกกำรมสี ว่ นรว่ ม และกำรเรียนรกู้ ำรพง่ึ ตนเอง
2. พฒั นำกำรบรหิ ำรจดั กำรชุมชนใหพ้ ่ึงตนเองได้ตำมหลักปรชั ญำของเศรษฐกิจพอเพยี ง
3. ส่งเสริมและพฒั นำเศรษฐกจิ ฐำนรำกใหข้ ยำยตัว
4. สง่ เสริมและพฒั นำกำรบรหิ ำรจัดกำรกองทนุ ชุมชนใหม้ ีธรรมำภิบำล
5. พฒั นำองค์กรให้มีขดี สมรรถะสูง บคุ ลำกรมีอุดมกำรณ์ในงำนพฒั นำชุมชน

และเชย่ี วชำญกำรทำงำนเชงิ บูรณำกำร

ประเด็นกำรพฒั นำ
เร่อื งที่ 1 สรำ้ งสรรค์ชุมชนพงึ่ ตนเองได้
เรื่องที่ 2 ส่งเสริมเศรษฐกิจฐำนรำกใหข้ ยำยตัวอย่ำงสมดลุ
เรือ่ งที่ 3 เสรมิ สรำ้ งทนุ ชุมชนใหม้ ธี รรมำภิบำล
เรอื่ งท่ี 4 เสรมิ สรำ้ งองค์กรให้มขี ีดสมรรถนะสูง

8รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

9รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทุนและองคก์ รกำรเงินชุมชน

10รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

11รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

12รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

งบประมำณรำยจ่ำยประจำปี

ในปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชนได้รับกำรจัดสรร
งบประมำณตำมพระรำชบญั ญตั งิ บประมำณรำยจ่ำยประจำปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 และงบประมำณ
ทโี่ อนจัดสรรให้ดำเนินกำรตำมภำรกิจของสำนักฯ งบประมำณทงั สนิ 204,705,800 บำท ดงั นี

งบประมำณรำยจ่ำยประจำปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 แผนงำนบูรณำกำรป้องกัน
ปรำบปรำม และบำบัดผู้รักษำผู้ติดยำเสพติด โครงกำรส่งเสริมและพัฒนำหมู่บ้ำนกองทุนแม่ของแผ่นดิน
จำนวน 26,780,400 บำท

งบประมำณรำยจ่ำยประจำปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 แผนงำนบูรณำกำรพัฒนำพืนที่
ระดับภำค (ภำคตะวันออกเฉียงเหนือ) โครงกำรพัฒนำอำชีพและคุณภำพชีวิตผู้มีรำยได้น้อยเพื่อลด
ค ว ำ ม เ ห ลื่ อ ม ล ำ ท ำ ง สั ง ค ม กิ จ ก ร ร ม ห ลั ก : พั ฒ น ำ อ ำ ชี พ แ ล ะ ร ำ ย ไ ด้ ข อ ง ค น ย ำ ก จ น
จำนวน 46,822,100 บำท

งบประมำณรำยจ่ำยประจำปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 แผนงำนบูรณำกำรพัฒนำและ
สง่ เสรมิ เศรษฐกิจฐำนรำก โครงกำรเพ่ิมประสทิ ธภิ ำพกำรบริหำรกองทุนเพื่อเกษตรกรและแหล่งสินเชื่อ
ภำครัฐเพ่ือกำรเข้ำถึงแหล่งทุน กิจกรรมหลัก : ขับเคล่ือนเศรษฐกิจฐำนรำกด้วยทุนชุมชน จำนวน
126,400,000 บำท

งบลงทุน ส่วนงำนพัฒนำชุมชนในศูนย์ศึกษำกำรพัฒนำเขำหินซ้อนอันเน่ืองมำจำก
พระรำชดำริ จำนวน 3,298,700 บำท

งบเบิกแทนกัน โครงกำรพัฒนำศักยภำพผู้ปฏิบัติงำนกองทุนแม่ของแผ่นดิน
(เบกิ แทนสำนักงำนคณะกรรมกำรป้องกนั และปรำบปรำมยำเสพตดิ ) จำนวน 654,600 บำท

งบประมำณ เพ่ือสนับสนุนกำรขับเคลื่อนภ ำรกิจตำมยุทธ ศำสตร์ช ำ ติ
โครงกำรเผยแพร่ประชำสัมพันธ์พระรำชกรณียกิจสมเด็จพระนำงเจ้ำสิริกิต์ิ พระบรมรำชินีนำถ
พระบรมรำชชนนพี ันปหี ลวง ดำ้ นกำรอนรุ กั ษแ์ ละส่งเสริมกำรใช้ผ้ำไทย จำนวน 750,000 บำท

หมำยเหตุ : มกี ำรปรบั แผนกำรปฏิบัตงิ ำนและแผนกำรใช้จำ่ ยงบประมำณ ประจำปงี บประมำณ พ.ศ. 2563
ตำมมำตรกำรดำ้ นงบประมำณเพ่อื บรรเทำผลกระทบจำกสถำนกำรณก์ ำรระบำดของโรคตดิ เชอื
ไวรสั โคโรนำ 2019 (COVID-19) และสถำนกำรณภ์ ยั แลง้ มงี บประมำณส่งคนื กรมฯ
จำนวน 20,951,386 บำท

13รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทนุ และองคก์ รกำรเงนิ ชมุ ชน



ผลกำรดำเนินงำน

กรมกำรพัฒนำชุมชนมีภำรกิจเกี่ยวกับกำรส่งเสริมกระบวนกำรเรียนรู้และกำรมีส่วนร่วมของ
ประชำชน ส่งเสริมและพัฒนำเศรษฐกิจฐำนรำกให้มีควำมมั่นคงและมีเสถียรภำพ โดยให้ควำมสำคัญ
กับกำรลดปัญหำควำมเหล่ือมลำทำงสังคม สร้ำงควำมเข้มแข็งของเศรษฐกิจฐำนรำก ชุมชน
และกำรบรหิ ำรจดั กำรเงินทุนชุมชนให้มีประสิทธิภำพ กองทุนมีธรรมำภิบำล จึงได้กำหนดเป็นประเด็น
กำรพัฒนำของกรมกำรพัฒนำชุมชนในกำรพัฒนำหมู่บ้ำน/ชุมชนให้สำมำรถจัดกำรทุนชุมชนเพ่ือเป็น
ฐำนในกำรพัฒนำเศรษฐกิจและสังคม โดยใช้รูปแบบกำรพัฒนำระบบบริหำรจัดกำรและกำรเข้ำถึง
แหล่งทุน เป็นกลยุทธ์ในกำรขับเคล่ือนภำรกิจกรมกำรพัฒนำชุมชนให้มุ่งไปสู่เป้ำหมำยสูงสุดภำยใต้
วสิ ัยทศั น์ “เศรษฐกจิ ฐานรากมนั่ คงและชุมชนพ่งึ ตนเองได้ ภายในปี 2565”

ในปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน กรมกำรพัฒนำชุมชน
ได้ขับเคล่ือนภำรกิจของสำนักฯ ตำมประเด็นกำรพัฒนำที่ 3 เสริมสร้ำงทุนชุมชนให้มีธรรมำภิบำล ภำยใต้
3 กลยทุ ธ์ คือ พัฒนำกลไกกำรขบั เคลือ่ นกองทนุ ชุมชน เสริมสร้ำงควำมเข้มแข็งกองทุนชุมชนสู่ธรรมำภิบำล
และพัฒนำเศรษฐกิจชุมชนด้วยกองทุนชุมชน โดยผ่ำนโครงกำรส่งเสริมและพัฒนำหมู่บ้ำนกองทุนแม่ของ
แผ่นดิน โครงกำรเพิ่มประสิทธิภำพกำรบริหำรกองทุนเพื่อเกษตรกรและแหล่งสินเชื่อภำครัฐเพื่อกำร
เข้ำถึงแหล่งทุน และโครงกำรพัฒนำอำชีพและคุณภำพชีวิตผู้มีรำยได้น้อยเพื่อลดควำมเหลื่อมลำ
ทำงสังคม ซึ่งมผี ลกำรดำเนนิ งำน ดังนี

กลุ่มออมทรัพย์เพอื่ กำรผลติ

กรมกำรพัฒนำชุมชนส่งเสริม สนับสนุน ปัจจุบันมีกลุ่มออมทรัพย์เพื่อกำรผลิต
ก ำ ร ด ำ เ นิ น ง ำ น ก ลุ่ ม อ อ ม ท รั พ ย์ เ พื่ อ ก ำ ร ผ ลิ ต จำนวน 19,646 กลุ่ม จำนวนสมำชิก 2,994,383 คน
มำยำวนำนกว่ำ 46 ปี โดยใช้ “เงินเป็นเครื่องมือ จำนวนเงินสัจจะสะสม 27,607,738,236 บำท
ในกำรพฒั นำคน” เพ่ือส่งเสริมให้เกิดกระบวนกำร สมำชิกกลุ่มฯ ได้รับประโยชน์โดยกำรกู้ยืมเงินเพื่อ
เรียนรู้ของประชำชนในกำรพัฒนำตนเอง พัฒนำ นำเงินไปประกอบอำชีพ โดยไม่ต้องอำศัยแหล่งทุน
สงั คมให้มีคณุ ธรรม มีกำรช่วยเหลือเกือกูล เอืออำทร ภำยนอก จำนวน 1,790,482 คน จำนวนเงิน
แบ่งปนั ซ่ึงกนั และกนั พัฒนำเศรษฐกิจให้มีแหล่งทุน 17,576,522,950 บำท
ในกำรประกอบอำชีพในชุมชน และลดกำรพึ่งพำ
จำกภำยนอก ตลอดจนเกิดกระบวนกำรเรยี นรูร้ ว่ มกนั ผลกำรประเมนิ จัดระดบั กำรพฒั นำ
ตำมวิถีทำงประชำธิปไตย โดยยึดหลักคุณธรรม
5 ประกำร คือ ซื่อสัตย์ เสียสละ ควำมรับผิดชอบ ระดบั 3 ผลงำนดี 3,830กลมุ่ คดิ เป็นรอ้ ยละ19.50
ควำมเห็นอกเห็นใจ และควำมไว้วำงใจซงึ่ กนั และกนั ระดับ 2 ผลงำนพอใช้ 7,935กล่มุ คิดเป็นร้อยละ40.39
ระดับ 1 ผลงำนปรบั ปรุง7,881กลมุ่ คดิ เปน็ รอ้ ยละ 40.11

หมายเหตุ :ขอ้ มูล ณ วันท่ี 9 มีนำคม 2563

15รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

ขนำดกล่มุ ออมทรัพย์เพอื่ กำรผลติ ตำมฐำนเงนิ ของกล่มุ

ขนาด (Size) ฐานเงนิ ของกลุ่ม จานวน

B : Beginner ไมเ่ กนิ 1 ล้ำนบำท 15,625 กลุม่

S : Small Size ตังแต่ 1 ล้ำนบำทขนึ ไป - 5 ล้ำนบำท 3,184 กลมุ่

M : Medium Size มำกกวำ่ 5 ลำ้ นบำทขึนไป - 20 ล้ำนบำท 697 กลุ่ม

L : Large Size มำกกว่ำ 20 ล้ำนบำทขึนไป - 50 ลำ้ นบำท 123 กลมุ่

XL : Extra Size มำกกวำ่ 50 ล้ำนบำทขนึ ไป 17 กลุม่

ผลกำรดำเนินงำน

กำรขับเคลื่อนงำนกลุ่มออมทรัพย์เพ่ือกำรผลิต ได้ดำเนินกำรส่งเสริม สนับสนุนและพัฒนำกลุ่ม
ออมทรัพยเ์ พ่อื กำรผลติ ให้มีกำรบรหิ ำรจัดกำรตำมหลักธรรมำภิบำล รวมทังกำรส่งเสริมกำรดำเนินงำน
กจิ กรรมเครอื ข่ำยกลมุ่ ออมทรัพยเ์ พอ่ื กำรผลิตใหส้ ำมำรถหนุนเสริมธุรกิจชุมชน เพื่อสร้ำงควำมเข้มแข็ง
ของเศรษฐกิจฐำนรำกชมุ ชน ผ่ำนกิจกรรมดงั นี

กำรประเมนิ กล่มุ ออมทรัพย์เพอื่ กำรผลติ ตำมหลกั ธรรมำภิบำล

 กำรตรวจสุขภำพทำงกำรเงิน และจัดทำแผนกำรพัฒนำกลุ่มออมทรัพย์เพ่ือกำรผลิต

ภำยใต้ควำมรับผิดชอบของกรมฯ ครบทุกกลุ่ม (จำนวน 19,646 กลุ่ม คิดเป็นร้อยละ 100) เพ่ือพัฒนำ
ให้กลุ่มฯ มีกำรบริหำรจัดกำรตำมหลักธรรมำภิบำล และเฝ้ำระวัง ป้องกันไม่ให้เกิดควำมเสียหำย
แก่กลุ่มฯ พร้อมส่งเสริมให้กลุ่มออมทรัพย์เพื่อกำรผลิตจัดสวัสดิกำร และหนุนเสริมสัมมำชีพชุมชนแก่
ครวั เรือนผมู้ รี ำยได้น้อยใหม้ อี ำชพี และรำยไดท้ มี่ ัน่ คง

16รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทุนและองค์กรกำรเงินชมุ ชน

กำรเสริมสร้ำงควำมเข้มแขง็ กองทุนชุมชนสู่ธรรมำภบิ ำล

กจิ กรรมขบั เคลอ่ื นเศรษฐกจิ ฐำนรำกด้วยทนุ ชุมชน

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชนได้เสริมสร้ำงควำมเข้มแข็งกองทุนชุมชนสู่ ธรรมำภิบำล
ผ่ำนโครงกำรเพิ่มประสิทธิภำพกำรบริหำรกองทุนเพ่ือเกษตรกรและแหล่งสินเช่ือภำครัฐเพื่อกำรเข้ำถึง
แหล่งทุน กิจกรรมขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐำนรำกด้วยทุนชุมชน โดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือส่งเสริมให้กองทุน
ชุมชนมีกำรบริหำรจัดกำรท่ีมีประสิทธิภำพตำมหลักธรรมำภิบำลด้วยหลักปรัชญำของเศรษฐกิจพอเพียง
และส่งเสริมให้ประชำชนสำมำรถเข้ำถึงแหล่งทุนและนำเงินทุนไปประกอบอำชีพตำมหลักปรัชญำของ
เศรษฐกิจพอเพียง มีกลุ่มเป้ำหมำย คือ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อกำรผลิต จำนวน 4,600 กลุ่ม หมู่บ้ำน
โครงกำรแก้ไขปญั หำควำมยำกจน (กข.คจ.) จำนวน 4,400 หมู่บำ้ น และประชำชน จำนวน 180,000 คน

 วธิ กี ำร/ข้นั ตอนกำรดำเนินงำน/เงื่อนขขของกจิ กรรม

1. อำเภอดำเนินกำรทบทวนผลกำรตรวจสขุ ภำพกองทนุ ชมุ ชนประจำปี 2562 ของกองทุนชมุ ชน
2. อำเภอร่วมกับคณะกรรมกำรกองทุนชุมชน จัดทำแผนกำรพัฒนำตัวชีวัดท่ีไม่ผ่ำนเกณฑ์
กำรประเมินจำกระดับ 1 สรู่ ะดบั 2 และจำกระดบั 2 สรู่ ะดับ 3
3. อำเภอร่วมกับทีมคูห่ ูคคู่ ดิ สง่ เสรมิ และสนับสนนุ ใหป้ ระชำชนกลุ่มเป้ำหมำยเข้ำถึงแหล่งทุน
สมคั รเป็นสมำชิกกองทนุ ตำ่ ง ๆ ท่มี ีอย่ใู นชมุ ชน
4. อำเภอสนับสนุนงบประมำณกำรดำเนินงำนประชำชนกลุ่มเป้ำหมำย (งบดำเนินงำน)
ในด้ำนกำรสร้ำงควำมม่ันคงทำงด้ำนอำหำรในระดับครัวเรือน เพ่ือลดรำยจ่ำยในกำรดำรงชีวิตของ
ประชำชนกลุ่มเป้ำหมำย ด้วยกำรส่งเสริมกำรปลูกผักสวนครัว อย่ำงน้อย 5 ชนิดและสนับสนุนถังขยะ
เปยี กลดโลกรอ้ นใหก้ บั ประชำชนกลมุ่ เป้ำหมำย จำนวน 180,000 คน

ผลกำรดำเนินงำน

ประชำชนจำนวน 180,000 คน ในเขตพืนท่ีหมู่บ้ำน
9,000 หมู่บ้ำน ได้รับกำรส่งเสริมกำรปลูกผักสวนครัว
อย่ำงน้อยครัวเรือนละ 5 ชนิด และได้รับกำรสนับสนุน
ถงั ขยะเปียก 180,000 ครัวเรือน

17รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงินชมุ ชน

กิจกรรม Mobile clinic สรา้ งสขุ กองทนุ ชมุ ชน

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน ดำเนินกิจกรรม Mobile clinic สร้ำงสุขกองทุนชุมชน
เพ่ือให้กองทุนชุมชนมีกำรขับเคล่ือนกำรดำเนินงำนเป็นไปตำมหลักธรรมำภิบำล โดยมีกลุ่มเป้ำหมำย
เป็นกองทุนชุมชน จำนวน 9,000 กองทุน ประกอบด้วย กลุ่มออมทรัพย์เพ่ือกำรผลิต จำนวน 4,600
กองทุน และโครงกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.) จำนวน 4,400 กองทุน และประชำชนใน
หมู่บำ้ นเป้ำหมำย จำนวน 9,000 หมูบ่ ้ำน ๆ ละ 20 คน รวม 180,000 คน

 วธิ ีการ/ขนั้ ตอนการดาเนนิ งาน/เงอ่ื นไขของกจิ กรรม

1. ทีมคู่หูคู่คิด (Move for fund team) ดำเนินกำรขับเคลื่อนกิจกรรม Mobile clinic
สร้ำงสุขกองทนุ ชมุ ชน จำนวน 8 ครงั ใน 2 ดำ้ น ไดแ้ ก่

1.1 ด้ำนกำรสง่ เสริมกองทุนชมุ ชนตำมหลกั ธรรมำภิบำล ได้แก่
- กำรให้คำแนะนำ ปรึกษำ แก่กองทุนชุมชนเป้ำหมำยในกำรดำเนินกำรตำม

แผนปฏิบตั กิ ำร
- สำรวจข้อมูลลูกหนีทังหมดของกองทุนชุมชนเป้ำหมำย ตำมโปรแกรมบริหำร

โครงกำรบริหำรสัญญำและกำรบริหำรหนี นำผลท่ีได้จำกกำรบันทึกข้อมูลมำประมวลผล และนำผลท่ี
ประมวลไดไ้ ปใหค้ ำปรกึ ษำ และแนะนำ แกค่ ณะกรรมกำรกองทุนชุมชน

- ส่งเสรมิ กำรออมเชิงคณุ ภำพแก่สมำชิกกองทนุ ชุมชน
- ตดิ ตำมผลกำรให้คำปรึกษำ แนะนำ
1.2 ด้ำนกำรส่งเสริมให้ประชำชนสำมำรถเข้ำถึงแหล่งทุนและนำเงินทุนไปประกอบ
อำชพี ตำมหลักปรัชญำของเศรษฐกิจพอเพยี ง ไดแ้ ก่
- ส่งเสรมิ ประชำชนกลมุ่ เปำ้ หมำยสมคั รเปน็ สมำชิกกองทุนต่ำง ๆ ทีม่ อี ยู่ในชมุ ชน
- แนะนำ ใหค้ ำปรกึ ษำประชำชนกลุ่มเป้ำหมำย ให้สำมำรถเข้ำถึงแหล่งทุนในกำร
ประกอบอำชพี พร้อมบนั ทึกข้อมลู ดว้ ยโปรแกรม MFF
- ส่งเสริมประชำชนกลมุ่ เปำ้ หมำยใหม้ ีกำรออมในกองทุนตำ่ ง ๆ ทม่ี อี ยู่ในชมุ ชน
- ติดตำมผลและให้คำแนะนำ ปรึกษำ กำรนำเงินทุนไปประกอบอำชีพของ
ประชำชนกลุ่มเป้ำหมำย

18รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน

ผลกำรดำเนินงำน ข้อมลู ณ วันท่ี 29 กันยายน 2563

1. การดาเนินงานกองทุนชุมชนมีการบริหารจัดการตามหลักธรรมาภิบาล จานวน 9,000 กองทุน
ประกอบด้วย

 กลุ่มออมทรัพยเ์ พอ่ื การผลิต จานวน 4,600 กองทนุ

ระดับกอ่ นกำรพฒั นำ ระดับ 1 (พอใช้) จำนวน 3,081 กองทนุ

- พฒั นำเป็นระดบั 2 (ปำนกลำง) จำนวน 2,666 กองทุน

- พฒั นำเป็นระดบั 3 (ด)ี จำนวน 415 กองทุน

ระดบั กอ่ นกำรพัฒนำ ระดับ 2 (ปำนกลำง) จำนวน 1,519 กองทุน

- พฒั นำเป็นระดับ 3 (ด)ี จำนวน 1,519 กองทนุ

 โครงการแก้ไขปญั หาความยากจน จานวน 4,400 กองทนุ

ระดบั ก่อนกำรพฒั นำ ระดับ 1 (พอใช้) จำนวน 2,242 กองทนุ

- พฒั นำเป็นระดับ 2 (ปำนกลำง) จำนวน 1,669 กองทุน

- พัฒนำเป็นระดับ 3 (ด)ี จำนวน 573 กองทุน

ระดับก่อนกำรพฒั นำ ระดบั 2 (ปำนกลำง) จำนวน 2,158 กองทนุ

- พฒั นำเป็นระดับ 3 (ด)ี จำนวน 2,158 กองทุน

2. ประชาชนเข้าถึงแหล่งทุน จานวน 180,249 คน จานวนเงินท่ีเข้าถึงแหล่งทุน
จานวน 8,442,767,677.26 บาท โดยอาชีพของผู้เขา้ ถงึ แหล่งทนุ เช่น

1) ดำ้ นเกษตรกร จำนวน 158,021 คน
2) คำ้ ขำย จำนวน 8,281 คน
3) รบั จำ้ งทว่ั ไป จำนวน 16,931 คน
4) ขำ้ รำชกำร จำนวน 624 คน
5) ไมม่ ีงำนทำ จำนวน 538 คน

3. แหลง่ เงนิ ทุนทป่ี ระชาชนกลุม่ เป้าหมายเข้าถึง เรียงจากมากไปหาน้อย ได้แก่
( 1 คน สามารถเข้าถงึ แหลง่ เงนิ ทุนได้มากกวา่ 1 รายการ)

1) โครงกำร กข.คจ. เข้ำถงึ จำนวน 79,327 คน จำนวนเงนิ ทุนที่เข้ำถงึ 713,731,025.67 บำท

2) กทบ. เขำ้ ถงึ จำนวน 76,125 คน จำนวนเงินทนุ ท่ีเข้ำถงึ 2,140,282,977.05 บำท

3) กลุม่ ออมทรัพยเ์ พ่อื กำรผลิต เขำ้ ถึงจำนวน 66,258 คน จำนวนเงินทุนทเ่ี ข้ำถึง 1,134,205,934.20 บำท

4) ธ.ก.ส. เขำ้ ถงึ จำนวน 22,333 คน จำนวนเงินทนุ ทเ่ี ขำ้ ถึง 3,686,108,640.31 บำท

5) กองทนุ พฒั นำบทบำทสตรี เข้ำถึงจำนวน 4,000 คน จำนวนเงินทุนทเ่ี ขำ้ ถงึ 92,407,697.00 บำท

19รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

4. ประชาชนกล่มุ เป้าหมายที่เข้าถึงแหล่งทนุ ไดร้ บั การจัดสวัสดกิ ารตา่ ง ๆ เช่น

1) เงนิ ทนุ กำรศกึ ษำ จำนวน 2,800 คน จำนวนเงิน 3,099,600 บำท

2) ค่ำรักษำพยำบำล จำนวน 2,532 คน จำนวนเงนิ 1,437,800 บำท

3) เงินขวญั ถุงแรกเกดิ จำนวน 1,092 คน จำนวนเงิน 576,700 บำท

4) ค่ำทำศพ/พวงหรดี จำนวน 3,357 คน จำนวนเงิน 15,811,700 บำท

5) เงนิ กฉู้ กุ เฉินโดยไม่คดิ ดอกเบยี จำนวน 574 คน จำนวนเงนิ 4,427,500 บำท

5. ส่งเสรมิ การออมเชิงคณุ ภาพแก่สมาชิกกองทนุ ชมุ ชน

1) กลุ่มออมทรัพยเ์ พอื่ กำรผลิต จำนวน 51,055 คน จำนวนเงนิ 526,033,066.16 บำท

2) ธกส. จำนวน 28,203 คน จำนวนเงนิ 408,895,173.81 บำท

3) กทบ. จำนวน 35,590 คน จำนวนเงิน 180,063,547.70 บำท

4) ธนำคำรออมสนิ จำนวน 9,868 คน จำนวนเงนิ 129,346,370.00 บำท

5) กองทนุ กำรออมแหง่ ชำติ จำนวน 5,223 คน จำนวนเงิน 8,089,450.89 บำท

การสง่ เสริมการดาเนินงานกจิ กรรมเครือขา่ ยกลมุ่ ออมทรพั ยเ์ พื่อการผลิต

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชนได้ดำเนินกำรส่งเสริม สนับสนุนกำรดำเนินงำนกิจกรรม
เครือข่ำยของกลุ่มออมทรัพยเ์ พ่ือกำรผลิต เพอ่ื หนุนเสริมธุรกจิ ของชุมชน ดังนี

 การส่งเสริมการดาเนินงานธุรกิจชุมชน จังหวัดละ 1 แห่ง รวม 76 กลุ่ม เพ่ือให้กลุ่มออมทรัพย์
เพื่อกำรผลติ ที่มคี วำมเขม้ แข็งสำมำรถบริหำรจดั กำรและดำเนินธรุ กิจชมุ ชน (กิจกรรมเครือขำ่ ย)

กจิ กรรมยกระดับการดาเนินงานศนู ย์สาธิตการตลาดต้นแบบ

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน ได้ดำเนินโครงกำรเพิ่มประสิทธิภำพกำร
บรหิ ำรกองทนุ เพ่อื เกษตรกรและแหลง่ สินเชือ่ ภำครฐั เพ่ือกำรเข้ำถึงแหล่งทุน กิจกรรมหลัก ขับเคลื่อน
เศรษฐกิจฐำนรำกด้วยทุนชุมชน กิจกรรมย่อยท่ี 1 เพิ่มประสิทธิภำพกองทุนชุมชน ข้อ 3 พัฒนำ
เศรษฐกิจชุมชนด้วยกองทุนชุมชน ข้อ 3.1 ยกระดับกำรดำเนินงำนศูนย์สำธิตกำรตลำดต้นแบบ
ในวงเงินงบประมำณ 3,186,000 บำท (สำมล้ำนหน่ึงแสนแปดหม่ืนหกพันบำทถ้วน) ประกอบด้วย
3 กิจกรรม ดังนี

กิจกรรมท่ี 1 เตรียมความพร้อมศูนย์สาธิตการตลาดต้นแบบ (ระดับกรมฯ)
ให้คณะกรรมกำรส่วนกลำงคัดเลือกศูนย์สำธิตกำรตลำด งบประมำณ 36,000 บำท (สำมหมื่นหกพัน-
บำทถ้วน) ภำยหลังดำเนินกำรส่งคืนงบประมำณจำนวน 36,000 บำท (สำมหม่ืนหกพันบำทถ้วน)
ให้กรมกำรพัฒนำชุมชน เนอ่ื งจำกไม่ใช้งบประมำณ

กิจกรรมท่ี 2 คู่มือกิจกรรมการยกระดับการดาเนินงานศูนย์สาธิตการตลาดต้นแบบ
จำนวน 2,500 เล่ม พร้อมไฟล์ E-Book งบประมำณ 450,000 บำท (สี่แสนห้ำหม่ืนบำทถ้วน)
ดำเนินกำรส่งคู่มือให้สำนักงำนพัฒนำชุมชนจังหวัด 76 จังหวัด ๆ ละ 2 เล่ม ศูนย์ศึกษำและพัฒนำ
ชุมชน 11 แห่ง ๆ ละ 2 เล่ม ศูนย์สำธิตกำรตลำด 693 แห่ง ๆ ละ 2 เล่ม ส่วนกลำง (สำนักพัฒนำทุน
และองค์กรกำรเงนิ ชมุ ชน) จำนวน 60 เล่ม รวมจำนวน 2,500 เล่ม

20รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชมุ ชน

กิจกรรมที่ 3 ยกระดับศูนย์สาธิตการตลาดต้นแบบ งบประมำณ 2,700,000 บำท
(สองล้ำนเจ็ดแสนบำทถ้วน) โดยกำรสนับสนุนกำรขับเคลื่อนกำรดำเนินงำนศูนย์สำธิตกำรตลำด
ต้นแบบท่ีได้รับกำรคัดเลือก จำนวน 18 แห่ง ๆ ละ 120,000 บำท เป็นเงิน 2,160,000 บำท
(สองลำ้ นหนงึ่ แสนหกหมืน่ บำทถ้วน) และศนู ยส์ ำธิตกำรตลำดต้นแบบปี 2562 จำนวน 6 แห่ง ๆ ละ
90,000 บำท เปน็ เงนิ 540,000 บำท (หำ้ แสนสหี่ มืน่ บำทถว้ น)

ผลกำรคดั เลอื กศูนยส์ ำธติ กำรตลำดต้นแบบประจำปี 2562 จำนวน 6 แห่ง ได้แก่

(1) ศูนยส์ ำธติ กำรตำบลหว้ งนำขำว หมู่ท่ี 4 ตำบลห้วงนำขำว อำเภอเมืองตรำด จังหวัดตรำด
(2) ศูนยส์ ำธิตกำรตลำดบำ้ นนำเกำะสกั หมทู่ ี่ 4 ตำบลบ้ำหวี อำเภอหำดสำรำญ จังหวดั ตรัง
(3) ศนู ยส์ ำธติ กำรตลำดบ้ำนสำยกลำง หมู่ที่ 9 ตำบลหนองธง อำเภอป่ำบอน จังหวัดพทั ลงุ
(4) ศูนย์สำธติ กำรตลำดบำ้ นปิยำ หมู่ท่ี 3 ตำบลปิยำมุมัง อำเภอยะหรง่ิ จังหวัดปัตตำนี
(5) ศนู ยส์ ำธิตกำรตลำดบำ้ นหลำยทำ่ หมู่ที่ 4 ตำบลปำ่ ไผ่ อำเภอลี จงั หวัดลำพูน
(6) ศนู ยส์ ำธติ กำรตลำดบำ้ นขำม หมู่ท่ี 2 ตำบลบ้ำนขำม อำเภอจตั รุ สั จังหวดั ชยั ภมู ิ

ผลกำรคดั เลือกศนู ยส์ ำธติ กำรตลำดต้นแบบประจำปี 2563 จำนวน 18 แหง่ ได้แก่

1) ศนู ยส์ าธติ การตลาดบ้านทาปา่ เปา หมทู่ ี่ 6 ตาบลทาปลาดกุ อาเภอแม่ทา จังหวัดลาพูน
2) ศูนยส์ าธติ การตลาดบา้ นเมอื งรวง หมู่ท่ี 5 ตาบลแม่กรณ์ อาเภอเมืองเชียงราย จงั หวดั เชียงราย
3) ศูนย์สาธติ การตลาดบ้านแมพ่ ะยวบ หมทู่ ี่ 8 ตาบลเกาะตะเภา อาเภอบา้ นตาก จังหวัดตาก
4) ศนู ย์สาธติ การตลาดบา้ นท่าโพธ์ิ หมู่ท่ี 8 ตาบลจอมทอง อาเภอเมอื งพษิ ณุโลก จังหวัดพษิ ณุโลก
5) ศูนย์สาธติ การตลาดบ้านเชิงผา หมู่ที่ 11 ตาบลกลางดง อาเภอทงุ่ เสล่ยี ม จงั หวดั สุโขทยั
6) ศนู ยส์ าธิตการตลาดบ้านทรพั ยเ์ จริญ หมู่ท่ี 6 ตาบลถาวรวัฒนา อาเภอทรายทองวฒั นา จังหวัดกาแพงเพชร
7) ศูนยส์ าธิตการตลาดบ้านคลองค่าย หมทู่ ี่ 13 ตาบลแม่เปิน อาเภอแม่เปิน จังหวัดนครสวรรค์
8) ศนู ย์สาธิตการตลาดบา้ นสระยายชี หมทู่ ี่ 6 ตาบลเนินปอ อาเภอสามงา่ ม จงั หวัดพิจติ ร
9) ศนู ยส์ าธติ การตลาดบา้ นนาปรงั หมูท่ ี่ 1 ตาบลคลองกวาง อาเภอนาทวี จงั หวดั สงขลา
10) ศูนยส์ าธิตการตลาดบ้านยะกา หมูท่ ่ี 3 ตาบลกายคู ละ อาเภอแว้ง จังหวดั นราธวิ าส
11) ศนู ย์สาธิตการตลาดบา้ นนาดอกไม้ หม่ทู ี่ 8 ตาบลหนองหญ้าปลอ้ ง อาเภอวังสะพุง จังหวัดเลย
12) ศูนยส์ าธิตการตลาดบา้ นหนองฮี หมทู่ ่ี 2 ตาบลหนองฮี อาเภอปลาปาก จังหวดั นครพนม
13) ศูนยส์ าธิตการตลาดบ้านป่าแดง ตาบลห้างสูง อาเภอหนองใหญ่ จังหวัดชลบุรี
14) ศูนยส์ าธิตการตลาดบา้ นถาวรสามัคคี หมู่ท่ี 13 ตาบลหนองม่วง อาเภอโคกสงู จงั หวดั สระแกว้
15) ศนู ยส์ าธติ การตลาดบา้ นแหว้ หมู่ที่ 8,9 ตาบลบา้ นโนน อาเภอซาสูง จงั หวัดขอนแกน่
16) ศูนยส์ าธิตการตลาดบา้ นรกฟ้า หมูท่ ี่ 11 ตาบลดา่ นช้าง อาเภอบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา
17) ศนู ยส์ าธิตการตลาดบ้านส้มป่อย หมู่ท่ี 2 ตาบลส้มป่อย อาเภอราษไี ศล จังหวดั ศรีสะเกษ
18)ศูนย์สาธิตการตลาดเฉลมิ พระเกยี รตบิ ้านนาดอกไม้ หมู่ท่ี 7 ตาบลนายมอาเภอเมอื งอานาจเจริญจงั หวดั อานาจเจรญิ

21รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงินชมุ ชน

แนวทางการขบั เคล่อื นกิจกรรมยกระดับการดาเนนิ งานศูนยส์ าธิตการตลาดตน้ แบบ

กรมกำรพัฒนำชุมชน ดำเนินกำรโอนจัดสรรงบประมำณไปยังจังหวัด โดยจังหวัดแจ้ง
ศูนย์สำธิตกำรตลำดที่ได้รับกำรคัดเลือกเป็นศูนย์สำธิตกำรตลำดต้นแบบ เพ่ือให้ศูนย์สำธิตกำรตลำด
ต้นแบบ จัดทำแผนกำรพัฒนำศูนย์สำธิตกำรตลำด โดยกำรสำรวจควำมต้องกำรวัสดุ/อุปกรณ์
ที่จำเป็นต้องใช้ในกำรยกระดับศูนย์สำธิตกำรตลำด และจัดทำโครงกำรเสนอจังหวัดในกำรขอรับ
งบประมำณสนบั สนุน โดยดำเนินกำร ดงั นี

1. กิจกรรมยกระดับศูนย์สำธิตกำรตลำดเป็นศูนย์สำธิตกำรตลำดต้นแบบ โดยดำเนินกำร
3 กิจกรรมยอ่ ย ประกอบด้วย

(1) จัดทำสอื่ ประชำสมั พันธส์ ง่ เสริมภำพลกั ษณศ์ ูนย์สำธติ กำรตลำดต้นแบบ
- ศูนยส์ ำธติ กำรตลำดตน้ แบบ ปี 2562 งบประมำณ 16,000 บำท
- ศนู ยส์ ำธิตกำรตลำดต้นแบบ ปี 2563 งบประมำณ 22,500 บำท

(2) ส่งเสริมช่องทำงกำรตลำดขำยสินค้ำ Online โดยกำรสร้ำง Fanpage Facebook ของศูนย์สำธิต
กำรตลำดต้นแบบ 1 Fanpage

(3) กิจกรรมส่งเสริมกำรขำย โดยกำรทำประชำสัมพันธ์เชิงรุกด้วยกำรจัดโปรโมชั่น
จัด EVENT เพ่อื สร้ำงกำรรับรู้ หรอื พฒั นำบรรจุภัณฑใ์ หก้ ับสนิ ค้ำของสมำชิกศูนย์สำธติ กำรตลำด

- ศนู ยส์ ำธิตกำรตลำดต้นแบบ ปี 2562 งบประมำณ 13,000 บำท
- ศูนยส์ ำธติ กำรตลำดต้นแบบ ปี 2563 งบประมำณ 17,500 บำท

2. กำรสนับสนุนให้สมำชิกศูนย์สำธิตกำรตลำดมีควำมมั่นคงด้ำนอำหำรระดับครัวเรือน
ดำเนนิ ชวี ติ ตำมหลักปรชั ญำของเศรษฐกิจพอเพยี ง ดำเนินกำร 2 กิจกรรมย่อย ประกอบดว้ ย

(1) กจิ กรรม “บ้ำนนีมีรัก ปลูกผักกินเอง ไข่ไก่บ้ำนเรำเอง ไม่ต้องหำไกล” เพ่ือให้สมำชิก
ของศูนย์สำธิตกำรตลำดลดรำยจ่ำยในครัวเรือน ให้มี 1 ในปัจจัย 4 (อำหำร) ท่ีสำมำรถสร้ำงได้ใน
ครัวเรือน ไม่ว่ำจะเจอสถำนกำรณ์ใดก็สำมำรถดำรงชีพได้ มีกินอิ่มท้อง หำกมีจำนวน มำก
ยงั สำมำรถแปรมลู คำ่ เป็นเงินหรือสินคำ้ อื่นได้

- ศูนยส์ ำธติ กำรตลำดต้นแบบ ปี 2562 งบประมำณ 51,000 บำท
- ศนู ยส์ ำธิตกำรตลำดตน้ แบบ ปี 2563 งบประมำณ 60,000 บำท
(2) กิจกรรม “ถังขยะเปียกลดโลกร้อน” ให้สมำชิกศูนย์สำธิตกำรตลำด หันมำใส่ใจ
สิ่งแวดล้อมในหมู่บ้ำน/ชุมชนของตนเอง ตระหนักถึงสภำพแวดล้อมรอบตัว นอกจำกจะเป็นกำร
รักษ์โลกเพื่อลดโลกร้อนแล้วยังช่วยลดรำยจ่ำยเพรำะสำมำรถนำขยะเปียกที่แปรสภำพเป็นปุ๋ยชันดี
มำใช้กับผกั สวนครัวท่ปี ลกู ในครวั เรือนไดอ้ กี ด้วย
- ศูนยส์ ำธติ กำรตลำดต้นแบบ ปี 2562 งบประมำณ 10,000 บำท
- ศนู ยส์ ำธติ กำรตลำดต้นแบบ ปี 2563 งบประมำณ 20,000 บำท

22รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทุนและองค์กรกำรเงินชมุ ชน

ตัวอย่าง ผลกำรดำเนินงำนศูนย์สำธิตกำรตลำดที่ได้รับกำรคัดเลือกเป็นศูนย์สำธิตกำรตลำด
ต้นแบบ ปี 2563 ศูนย์สำธิตกำรตลำดบ้ำนส้มป่อย หมู่ที่ 2 ตำบลส้มป่อย อำเภอรำษีไศล
จงั หวดั ศรีสะเกษ ได้รบั งบประมำณสนบั สนุน 120,000 บำท

กจิ กรรมท่ี 1 กจิ กรรมยกระดบั ศนู ยส์ ำธิตกำรตลำดเปน็ ศนู ย์สำธิตกำรตลำดต้นแบบ โดยดำเนินกำร
3 กจิ กรรมย่อย มีรำยละเอียด ดงั นี

1.1 จดั ทำส่ือประชำสัมพันธส์ ่งเสรมิ ภำพลกั ษณ์ศนู ย์สำธติ กำรตลำดต้นแบบ จำนวน 4 รำยกำร ดงั นี
(1) คำ่ จำ้ งทำแผน่ พับประชำสมั พันธ์ (พิมพส์ ี) ขนำด เอ 4 พบั 3 (2 หนำ้ ) จำนวน 50 แผ่น
(2) คำ่ จำ้ งทำปำ้ ย Roll up ประชำสมั พันธ์ ขนำดไมน่ อ้ ยกวำ่ 60 x 160 ซม. จำนวน 4 ป้ำย
(3) ค่ำจำ้ งทำปำ้ ยอะคริลคิ ชือ่ ศูนย์สำธิตกำรตลำด ขนำด 40 x 340 ซม. จำนวน 1 ป้ำย
(4) คำ่ จำ้ งทำปำ้ ยไวนิลประชำสัมพันธ์ ขนำดไมน่ ้อยกวำ่ 200 x 100 ซม. จำนวน 1 ป้ำย

1.2 สง่ เสรมิ ชอ่ งทำงกำรตลำดขำยสินค้ำ Online จำนวน 1 รำยกำร ดังนี
(1) ค่ำจ้ำงผลิตส่ือวีดีทัศน์ประชำสัมพันธ์ เสนอผลควำมสำเร็จในกำรดำเนินงำนศูนย์สำธิต

กำรตลำด โดยมีเนือหำของกำรนำเสนอ อำทิเช่น ท่ีมำของศูนย์สำธิตกำรตลำดต้นแบบ, วิธีกำรบริหำร
จัดกำรวิธีกำรดำเนินกำรกิจกรรมกำรรวมซือรวมขำย, กำรส่งเสริมกำรออมในครัวเรือน, กำรจัดสวัสดิกำร
และปัจจัยควำมสำเร็จในกำรดำเนินงำนศูนย์สำธิตกำรตลำด แผนกำรพัฒนำศูนย์สำธิตกำรตลำดต้นแบบ
ในอนำคต ฯลฯ เป็นตน้ โดยกำหนดส่อื ท่จี ะตอ้ งดำเนนิ กำร คอื VDO Presentation ควำมยำว 5 นำที

23รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

1.3 กจิ กรรมสง่ เสริมกำรขำย จำนวน 3 รำยกำร ดงั นี
(1) ถงุ ผำ้ ดิบ ขนำด A4 จำนวน 120 ใบ
(2) ถุงผำ้ ดิบ ขนำด ครึง่ A4 จำนวน 120 ใบ
(3) ตะกร้ำช้อปปิ้งพลำสตกิ คละสี ขนำดไม่นอ้ ยกว่ำ 45 x 32 x 25 ซม. จำนวน 10 ใบ

กิจกรรมที่ 2 กำรสนับสนุนให้สมำชิกศูนย์สำธิตกำรตลำดมีควำมมั่นคงด้ำนอำหำรระดับครัวเรือน
ดำเนินชีวิตตำมหลักปรัชญำของเศรษฐกิจพอเพียง งบประมำณ 53,800 บำท (ห้ำหมื่นสำมพันแปดร้อย-
บำทถว้ น) โดยดำเนินกำร 2 กจิ กรรมย่อย มรี ำยละเอียด ดังนี

2.1 กจิ กรรม “สร้ำงควำมม่นั คงทำงด้ำนอำหำร” จำนวน 2 รำยกำร ดังนี
(1) เมล็ดพนั ธ์ผุ ักสวนครัว (ผักบุ้ง,แมงลัก,ฟักทอง,ผกั ชี,ฟกั แฟง) อย่ำงละ 260 ซอง รวม 1,300 ซอง
(2) ก้อนเห็ดนำงฟำ้ จำนวน 1,480 ก้อน

2.2 กจิ กรรม “ถงั ขยะเปยี กลดโลกร้อน” จำนวน 1 รำยกำร ดังนี
(1) ถังพลำสตกิ มีฝำปิด ขนำด 66 ลิตร จำนวน 130 อัน

เทคนิค/วธิ ีการ ที่ทาใหศ้ ูนย์สาธิตการตลาดประสบความสาเร็จและยงั คงดาเนนิ การไดใ้ นปัจจุบนั

ปจั จยั ของความสาเรจ็ ศูนย์สาธิตการตลาด
1. ชมุ ชนมีควำมพร้อม เสียสละ เอืออำทร แบง่ ปนั
2. คณะกรรมกำรใหค้ วำมรว่ มมือ เสยี สละ ใหค้ วำมสำคญั กับสง่ิ ท่เี กิดประโยชนต์ ่อตนเองและส่วนรวม
3. มคี ณะกรรมกำรท่เี ข้มแข็งและอทุ ิศตนต่อส่วนรวม ชว่ ยเหลือชมุ ชนโดยไม่หวังผลตอบแทน
4. ยดึ หลกั เศรษฐกจิ พอเพียงในกำรดำเนินชีวติ
5. คณะกรรมกำรตวั อย่ำงทดี่ ี ครองตนให้เกดิ ควำมศรัทธำและปฏบิ ัติหน้ำท่ีอยำ่ งมงุ่ มน่ั ตังใจ

24รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงินชุมชน

เทคนคิ /วธิ ีการ กลยุทธ์ในการทางาน
1. สร้ำงทีมงำนทเ่ี ข้ำใจ และมคี วำมพรอ้ มในกำรทำงำน ในระดบั หมบู่ ้ำน
2. เขำ้ ใจสภำพกำรดำรงชีวิตของคนในหมู่บ้ำนดำเนินกำรแกไ้ ขปญั หำของหมบู่ ้ำน
3. กระตุน้ ใหช้ มุ ชน มีควำมจรงิ ใจ เต็มใจ และตงั ใจจรงิ
4. กระตุ้นให้ชุมชนได้ร่วมคิด ร่วมติดสินใจ ในกำรเปลี่ยนแปลงกำรดำเนินชีวิตให้เป็นไปตำม

แนวทำงปรัชญำเศรษฐกิจพอเพยี ง
5. ลงมือปฏิบัติอย่ำงต่อเนื่อง สร้ำงแรงกระตุ้นเพื่อให้เกิดกำรกระตือรือร้นในกำรดำเนินกิจกรรม

อย่ำงแท้จริง
6. ใหก้ ำลงั ใจ ใหค้ ำแนะนำอย่ำงต่อเนื่อง และมอบรำงวัลสมำชกิ ทมี่ ียอดซือสินคำ้

วธิ ีการแกไ้ ขปญั หาของศูนยส์ าธิตการตลาดทีผ่ า่ นมา
ศูนย์สำธิตกำรตลำดบ้ำนส้มป่อย หมู่ที่ 2 ตำบลส้มป่อย อำเภอรำษีไศล จังหวัดศรีสะเกษ

ดำเนินกำรโดยให้คณะกรรมกำรทกุ คนมีสว่ นร่วม มีกำรตรวจสอบจำนวนสินค้ำในร้ำนทุกวัน ฉะนันเรำจึง
ไม่ค่อยพบปัญหำในกำรดำเนินงำน ที่ผ่ำนมำเรำมีกำรบริหำรงำนโดยเน้นหลัก “การบริหารจัดการแบบ
มีส่วนรว่ ม” โดยดำเนินกำร ดังนี

1. คณะกรรมกำรมกี ำรประชมุ ทุกวนั ที่ 4 ของทุกเดือน
2. มรี ะเบยี บ ข้อบังคับ แกไ้ ขปรับปรุงพฒั นำให้ทันตอ่ กำรเปล่ียนแปลงอย่เู สมอ
3. ออกระเบียบใช้ในกำรบริหำรจัดกำร
4. จดั ทำบัญชถี กู ตอ้ ง และบริหำรงำนแบบโปร่งใส
5. มีแผนพัฒนำกจิ กรรมรว่ มกนั
6. รบั ผิดชอบร่วมกัน

25รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน

โครงการแกไ้ ขปญั หาความยากจน (กข.คจ.)

กระทรวงมหำดไทยมอบหมำยใหก้ รมกำรพัฒนำชุมชนดำเนินโครงกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจน
(กข.คจ.) มำตังแต่ปี พ.ศ. 2536 จนถึงปัจจุบันมีระยะเวลำกว่ำ 27 ปี เพ่ือยกระดับคุณภำพชีวิตของ
ประชำชนและแก้ไขปัญหำควำมยำกจน โดยมุ่งเป้ำหมำยท่ีครัวเรือนยำกจนที่มีรำยได้ต่ำกว่ำเกณฑ์
ควำมจำเป็นพืนฐำน (จปฐ.) โดยกำรสนับสนุนเงินทุนในระดับหมู่บ้ำน ๆ ละ 280,000 บำท เพื่อเป็น
เงินทุนหมุนเวียนให้ครัวเรือนเป้ำหมำยยืมไปลงทุนประกอบอำชีพ กำรบริหำรจัดกำรโครงกำรฯ
ดำเนินกำรภำยใต้ระเบียบกระทรวงมหำดไทย ว่ำด้วยกำรบริหำรและกำรใช้จ่ำยเงินโครงกำรแก้ไข
ปัญหำควำมยำกจน พ.ศ. 2553 และกำรมีส่วนร่วมขององค์กรประชำชนและประชำชนในหมู่บ้ำน
เป้ำหมำยในกำรร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ ร่วมทำ ร่วมรับผิดชอบ และร่วมรับผลประโยชน์ โดยมีวิธีกำร
บรหิ ำรจัดกำรเงนิ ทุนให้หมุนเวียนคงอยู่ในหมู่บ้ำน รวมถึงกำรตรวจสอบเงินทุนโดยคณะกรรมกำรและ
มีเจ้ำหน้ำที่พัฒนำชุมชนเป็นผู้ส่งเสริม สนับสนุน ตรวจสอบและติดตำมกำรดำเนินโครงกำร กข.คจ.
ใหม้ คี วำมโปร่งใส มปี ระสิทธิภำพและเกดิ ธรรมำภิบำล

ปัจจุบันมีหม่บู ้ำนโครงกำรแกไ้ ขปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.) จำนวน 29,231 หมู่บ้ำน เงินทุนโครงกำรฯ
จำนวน 8,915,012,290.30 บำท มกี ำรบรหิ ำรจดั กำรเงนิ ทุนโครงกำรฯ ดังนี

จำนวนครัวเรือนท่ีไดร้ ับเงนิ ยมื 1,237,286 ครัวเรือน 5.78%
จำนวนเงินที่ครัวเรอื นไดร้ บั เงนิ ยืม
7,605,591,140 บำท 8.90%

จำนวนเงนิ ทนุ ทฝี่ ำกธนำคำร 793,800,541.30 บำท

จำนวนเงนิ ทนุ ที่อยู่ระหว่ำงเร่งรัดติดตำมกำรชำระเงนิ ยืมตำมสัญญำ 85.31%
จำนวน 3,590 หม่บู ำ้ น รวมเปน็ เงนิ 515,620,609 บำท

ผลกำรดำเนินงำน

กำรขับเคล่ือนกำรดำเนินงำนหมู่บ้ำนโครงกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.) ได้มีกำรส่งเสริม
กำรตรวจสุขภำพทำงกำรเงินโครงกำร กข.คจ. ให้มีกำรบริหำรจัดกำรตำมหลักธรรมำภิบำล โดยจัดทำ
เครื่องมือสนับสนุนหมู่บ้ำนโครงกำร กข.คจ. ในกำรตรวจสุขภำพทำงกำรเงินและประเมินผลกำรพัฒนำ
กิจกรรมหมู่บ้ำนโครงกำร กข.คจ. เพ่ือเป็นกำรเฝ้ำระวังและป้องกันมิให้โครงกำรฯ เกิดกรณีควำม
เสียหำยและเพ่อื ใหค้ ณะกรรมกำรฯ ได้รบั รู้ถงึ ปญั หำและผลกำรดำเนนิ งำนในภำพรวมของโครงกำรฯ รวมทัง
วำงแผนกำรพฒั นำไดอ้ ยำ่ งถูกตอ้ ง ซ่งึ ผลกำรจดั ระดับกำรพัฒนำ มีดังนี

5,186 กองทนุ 11,897 กองทุน 12,148 กองทุน
คิดเป็นรอ้ ยละ 40.70 คิดเป็นร้อยละ 41.56
คดิ เปน็ รอ้ ยละ 17.74

26รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทนุ และองคก์ รกำรเงนิ ชมุ ชน

โครงการเพ่ิมศกั ยภาพการขบั เคล่อื นโครงการแกไ้ ขปัญหาความยากจน (กข.คจ.)
สู่แหล่งเรยี นรชู้ ุมชนต้นแบบ

วตั ถปุ ระสงค์

1. เพื่อสร้ำงกองทุนแก้ไขปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.) ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชนต้นแบบ
และเป็นแหลง่ เงนิ ทุนในกำรประกอบอำชพี สำหรบั ผู้มีรำยได้น้อย

2. เพื่อสร้ำงกำรรับรู้และประชำสัมพันธ์เผยแพร่องค์ควำมรู้กำรดำเนินงำนโครงกำรแก้ไข
ปญั หำควำมยำกจน (กข.คจ.) สู่แหลง่ เรียนร้ชู มุ ชนต้นแบบ

พื้นที่ดาเนินการ

1. บำ้ นแม่ปำ๋ ม หมูท่ ี่ 3 ตำบลปงิ โคง้ อำเภอเชียงดำว จังหวดั เชียงใหม่
2. บ้ำนสนั ติพัฒนำ หม่ทู ่ี 7 ตำบลแม่ลำหลวง อำเภอแมล่ ำน้อย จังหวดั แมฮ่ ่องสอน
3. บ้ำนสนั ตธิ รรม หมู่ท่ี 4 ตำบลสนั มะคำ่ อำเภอปำ่ แดด จังหวัดเชยี งรำย
4. บ้ำนบัว หมทู่ ่ี 4 ตำบนบำ้ นตุ่น อำเภอเมอื งพะเยำ จังหวัดพะเยำ
5. บ้ำนโพรงตะเข้ หม่ทู ่ี 9 ตำบลโปง่ แดง อำเภอเมืองตำก จงั หวดั ตำก
6. บ้ำนต้นง่ัว หมู่ท่ี9 ตำบลแมพ่ ลู อำเภอลบั แล จังหวดั อุตรดิตถ์
7. หนองนกชุม หมทู่ ี่ 2 ตำบลทงุ่ ทรำย อำเภอทรำยทองวฒั นำ จงั หวัดกำแพงเพชร
8. บำ้ นคลองรุณ หมทู่ ี่ 7 ตำบลดงเสอื เหลือง อำเภอโพธิ์ประทับชำ้ ง จงั หวดั พจิ ิตร
9. บำ้ นชะมวง หมทู่ ่ี 1 ตำบลชะมวง อำเภอควนขนุน จังหวดั พทั ลงุ
10. บำ้ นรำแดง หมู่ท่ี 3 ตำบลรำแดง อำเภอสงิ หนคร จังหวดั สงขลำ
11. บำ้ นเขำเตำ่ ใน หมู่ท่ี 3 ตำบลทบั ปุด อำเภอทับปดุ จังหวัดพงั งำ
12. บ้ำนสำคู หมู่ท่ี 3 ตำบลสำคู ถลำงถลำง จังหวดั ภูเก็ต
13. บ้ำนป่ำหวำย หม่ทู ี่ 8 ตำบลสุไหงปำดี อำเภอสุไหงปำดี จังหวดั นรำธวิ ำส
14. บ้ำนคลองปอม หม่ทู ี่ 11 ตำบลโคกโพธ์ิ อำเภอโคกโพธิ์ จังหวดั ปตั ตำนี
15. บำ้ นรตั นวำปี หมทู่ ่ี 11 ตำบลรัตนวำปี อำเภอรตั นวำปี จงั หวัดหนองคำย
16. บำ้ นไทยสำมคั คี หมู่ที่ 9 ตำบลวงั ทอง อำเภอนำวงั จงั หวัดหนองบวั ลำภู
17. บำ้ นคลองใหญ่ หมู่ที่ 10 ตำบลมะขำมเฒ่ำ อำเภอวดั สิงห์ จังหวัดชัยนำท

27รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทนุ และองคก์ รกำรเงินชุมชน

18. บำ้ นหนองคู หมูท่ ่ี 9 ตำบลหนองปลำไหล อำเภอเมืองสระบุรี จังหวดั สระบุรี
19. บำ้ นเขำโปง่ หมู่ท่ี 6 ตำบลศิลำลอย อำเภอสำมรอ้ ยยอด จังหวดั ประจวบครี ขี ันธ์
20. บ้ำนดอนมะขำมยำ่ งเนอื หมทู่ ี่ 1 ตำบลปำกทะเล อำเภอบ้ำนแหลม จังหวดั เพชรบุรี
21. บ้ำนบำงกระสอบ หมูท่ ่ี 7 ตำบลบำงกระสอบ อำเภอพระประแดง จงั หวัดสมทุ รปรำกำร
22. บ้ำนโรงหวด หมูท่ ี่ 2 ตำบลงวิ รำย อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม
23. บ้ำนหนองแหน หมู่ท่ี 3 ตำบลหนองกวำง อำเภอโพธำรำม จงั หวดั รำชบุรี
24. บำ้ นวังแย้ หมทู่ ี่ 8 ตำบลหนองปรือ อำเภอหนองปรือ จงั หวดั กำญจนบุรี
25. บำ้ นนิคมเกษตรกรรมทหำรผ่ำนศกึ หม่ทู ี่ 2 ตำบลดงหมู อำเภอหวำ้ นใหญ่ จังหวัดมกุ ดำหำร
26. บำ้ นพนำสวรรค์ หมู่ที่ 4 ตำบลหว้ ยหลัว อำเภอบำ้ นมว่ ง จงั หวดั สกลนคร
27. ปลำยคลอง 18 หมู่ที่ 11 ตำบลหมอนทอง อำเภอบำงนำเปรียว จงั หวัดฉะเชงิ เทรำ
28. บ้ำนนำโจน หมูท่ ี่ 8 ตำบลกระแสบน อำเภอแกลง จังหวัดระยอง
29. บ้ำนหนองเทำ หมู่ที่ 2 ตำบลโนนหมำกเค็ง อำเภอวฒั นำนคร จังหวดั สระแก้ว
30. บำ้ นดำวเรอื ง หมู่ที่ 10 ตำบลพลบั พลำ อำเภอเมืองจนั ทบรุ ี จังหวดั จันทบรุ ี
31. บ้ำนดอกกระเจยี ว หมู่ที่ 8 ตำบลทรำยมูล อำเภอนำพอง จังหวดั ขอนแกน่
32. บำ้ นคุ้งสะอำด หมทู่ ี่ 5 ตำบลนำเลิง อำเภอเสลภูมิ จังหวดั ร้อยเอด็
33. บำ้ นเขำแกว้ หมูท่ ่ี 10 ตำบลวงั กระทะ อำเภอปำกช่อง จังหวัดนครรำชสีมำ
34. บำ้ นเทนมยี ์ หมู่ที่ 1 ตำบลเทนมีย์ อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์
35. บ้ำนนำโพธ์ิ หมูที่ 3 อำเภอชำ อำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรสี ะเกษ
36. บ้ำนหนองตำใกล้ หมู่ที่ 3 ตำบลหว้ ยไร่ อำเภอเมืองอำนำจเจรญิ จังหวัดอำนำจเจริญ

28รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทนุ และองคก์ รกำรเงินชมุ ชน

มาตรการใหค้ วามช่วยเหลอื ครวั เรอื นทย่ี มื เงนิ โครงการแกไ้ ขปญั หาความยากจน (กข.คจ.)
ทีไ่ ด้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโรคติดเช้ือไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19)

คุณสมบัติ หลกั เกณฑ์พจิ ารณา

1. เป็นครัวเรือนเป้ำหมำยท่ียืมเงินของโครงกำร แล้วได้รับควำมเสียหำยทำให้ ไม่สำมำรถส่งใช้
คืนเงินยืมได้ตำมที่ได้กำหนดไว้ในสัญญำ และถึงกำหนดระยะเวลำกำรชำระคืนเงินยืมระหว่ำงเดือน
มนี ำคม – ธันวำคม 2563

2. คณะกรรมกำร กข.คจ. หมู่บำ้ น พิจำรณำกำรผ่อนผนั สง่ ใชค้ ืนเงนิ ยมื เป็นรำยกรณี

ข้ันตอน

1. สพจ.ประสำน สพอ. แจ้งคณะกรรมกำร กข.คจ. หมู่บ้ำน รวบรวมรำยชื่อผู้ได้รับผลกระทบ
ตำมเกณฑพ์ ิจำรณำ

2. คณะกรรมกำร กข.คจ. หมู่บ้ำน ประชำสัมพันธ์มำตรกำรให้ควำมช่วยเหลือแก่ครัวเรือน
เป้ำหมำย

3. ย่นื ควำมประสงคใ์ นกำรขอผ่อนผันกำรคืนเงนิ ยมื แกค่ ณะกรรมกำรฯ
4. คณะกรรมกำร พิจำรณำขออนุมัติผ่อนผันของครัวเรือนเตำมระเบียบ และให้พัฒนำกรตำบล
ใหค้ วำมเห็นชอบภำยใน 3 วนั
5. สพอ. แจง้ ผลพิจำรณำใหค้ ณะกรรมกำรอำนวยกำร กข.คจ. อำเภอ และจังหวดั ทรำบ ภำยใน 7 วัน
6. เลขำนุกำรคณะกรรมกำรฯ แจ้งครัวเรือนจัดทำเอกสำรแนบท้ำยสัญญำ 3 ฉบับ แล้วให้อำเภอ
จังหวดั รำยงำนให้กรมฯ ทรำบ
7. จังหวัด อำเภอ ตดิ ตำมให้คำแนะนำครวั เรอื น ให้นำเงินมำชำระคนื ตำมกำหนด

สรปุ รายงานการใหค้ วามช่วยเหลือ

ครัวเรือนเป้ำหมำยได้รับควำมช่วยเหลือผ่อนผันกำรส่งใช้คืนเงินยืม 55,176 ครัวเรือน

เป็นเงิน 490,583,744 บำท มีระยะเวลำกำรผ่อนผนั ดังนี

1) ระยะเวลำ 1 ปี 43,371 ครัวเรอื น 430,118,294 บำท

2) ระยะเวลำ 10 เดือน 2,252 ครัวเรอื น 10,274,167 บำท

3) ระยะเวลำ 9 เดอื น 4,371 ครวั เรือน 2,287,443 บำท

4) ระยะเวลำ 8 เดอื น 3,101 ครัวเรือน 33,965,680 บำท

5) ระยะเวลำ 6 เดอื น 2,056 ครัวเรอื น 13,664,160 บำท

6) ระยะเวลำ 3 เดือน 25 ครัวเรือน 274,000 บำท

29รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทุนและองคก์ รกำรเงนิ ชมุ ชน

โครงกำรพฒั นำอำชีพและคุณภำพชีวติ ผู้มรี ำยขด้น้อยเพอ่ื ลดควำมเหลอ่ื มลำ้ ทำงสังคม

กรมกำรพัฒนำชุมชน มุ่งเน้นกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจนและลดควำมเหล่ือมลำทำงสังคม
ซ่ึงมีควำมสอดคล้องกับยุทธศำสตร์ชำติ 20 ปี เพ่ือบรรลุวิสัยทัศน์ประเทศไทย “มั่นคง มั่งค่ัง ย่ังยืน”
และแผนพฒั นำเศรษฐกจิ และสงั คมแห่งชำติ ฉบบั ที่ 12 (พ.ศ. 2560 - 2564) โดยสภำพัฒนำกำรเศรษฐกิจ
และสังคมแห่งชำติกำหนดยุทธศำสตร์ที่ 9 กำรพัฒนำภำค เมือง และพืนที่เศรษฐกิจ มีเป้ำหมำยเพ่ือ
ลดช่องว่ำงรำยได้ระหว่ำงภำคและมีกำรกระจำยรำยได้ที่เป็นธรรมมำกขึน ซึ่งมีแนวทำงกำรพัฒนำพืนที่
ภำคตะวนั ออกเฉียงเหนอื ยทุ ธศำสตรท์ ่ี 2 แก้ไขปัญหำควำมยำกจนและพัฒนำคุณภำพชีวิตผู้มีรำยได้น้อย
เพ่ือลดควำมเหลื่อมลำทำงสังคม ข้อ 2.1 พัฒนำอำชีพและรำยได้ของคนยำกจน เพ่ือบรรลุเป้ำหมำย
เศรษฐกจิ ระดบั ภำคเติบโตตำมศกั ยภำพ ประชำชนมคี วำมเปน็ อยูแ่ ละคณุ ภำพชวี ิตดีขนึ

ในปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 สำนักพัฒนำทุนและ วัตถปุ ระสงค์
องค์กรกำรเงินชุมชน ได้กำหนดกำรขับเคล่ือนโครงกำร
พัฒนำอำชีพและคุณภำพชีวิตผู้มีรำยได้น้อยเพื่อลดควำม พัฒนาศักยภาพทมี ปฏิบตั ิการแก้ไขปัญหา
เหลื่อมลำทำงสังคม กิจกรรมพัฒนำอำชีพและรำยได้ของ ความยากจนระดับอาเภอ
คนยำกจน ในพืนท่ีภำคตะวันออกเฉียงเหนือ 20 จังหวัด
274 อำเภอ 500 หมู่บ้ำน ได้แก่ จังหวัดนครรำชสีมำ สง่ เสริมการดาเนนิ ชีวติ ตามหลกั ปรัชญาของ
บุรีรัมย์ สุรินทร์ ศรีสะเกษ อุบลรำชธำนี ยโสธร ชัยภูมิ เศรษฐกจิ พอเพยี งและสรา้ งภมู ิคมุ้ กนั ทาง
อำนำจเจริญ บึงกำฬ หนองบัวลำภู ขอนแก่น อุดรธำนี การเงนิ
เลย หนองคำย มหำสำรคำม ร้อยเอ็ด กำฬสินธ์ุ สกลนคร
นครพนม และจังหวัดมุกดำหำร ซ่ึงเป็นหมู่บ้ำนที่มี ส่งเสริมการประกอบอาชพี ใหแ้ ก่ครวั เรอื น
ครัวเรือนไม่ผ่ำนเกณฑ์รำยได้เฉลี่ยคนละ 38,000 บำท/ปี ผู้มรี ายได้น้อยใหม้ รี ายได้เพิ่มขนึ้
ที่สำมำรถพัฒนำได้ หรือครัวเรือนท่ีลงทะเบียนบัตร
สวัสดิกำรแห่งรัฐ โดยใช้แนวคิดกำรแก้ไขปัญหำควำม
ยำกจนแบบบูรณำกำร กำรน้อมนำหลักปรัชญำของ
เศรษฐกิจพอเพียงมำปฏิบัติจนเป็นวิถีชีวิต กำรสร้ำง
ภูมิคุ้มกันทำงกำรเงิน และกำรสนับสนุนให้ครัวเรือนผู้มี
รำยได้น้อยเป้ำหมำยมีอำชีพและมีรำยได้ จำนวน 7,500
ครัวเรือน เพื่อเป็นส่วนหนึ่งในกำรช่วยเหลือประชำชน
ได้มีอำชีพ มีรำยได้ และลดปัญหำควำมเหล่ือมลำของคน
ในสังคม

30รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

เปา้ หมายของโครงการฯ

พ้นื ท่เี ป้าหมาย : 20 จังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนอื 274 อาเภอ 500 หมู่บ้าน
กลมุ่ เปา้ หมาย : ครัวเรอื นผ้มู รี ายไดน้ อ้ ย จานวน 7,500 ครัวเรือน

ท่ี จังหวัด อาเภอ หมบู่ ้าน จานวนทมี ปฏิบตั ิการฯ จานวนครวั เรือน
(อาเภอละ 5 คน) ผมู้ รี ายได้น้อยเปา้ หมาย
(หมบู่ า้ นละ 15 ครวั เรือน)

1 นครรำชสีมำ 28 58 140 870
2 บุรรี มั ย์ 22 66 110 990
3 สุรนิ ทร์ 17 23 85 345
4 ศรสี ะเกษ 21 50 105 750
5 อบุ ลรำชธำนี 21 34 105 510
6 ยโสธร 6 6 30 90
7 ชัยภมู ิ 15 40 75 600
8 อำนำจเจรญิ 4 4 20 60
9 บงึ กำฬ 8 24 40 360
10 หนองบวั ลำภู 5 5 25 75
11 ขอนแกน่ 22 32 110 480
12 อดุ รธำนี 20 46 100 690
13 เลย 11 11 55 165
14 หนองคำย 7 7 35 105
15 มหำสำรคำม 10 10 50 150
16 รอ้ ยเอ็ด 15 15 75 225
17 กำฬสนิ ธุ์ 14 18 70 270
18 สกลนคร 15 23 75 345
19 นครพนม 9 20 45 300
20 มกุ ดำหำร 4 8 20 120
274 500 1,370 7,500
รวมทังสนิ

จาแนกกลมุ่ เปา้ หมาย 7,500 ครัวเรอื น ออกเปน็ 2 ประเภท ได้แก่
1. ครัวเรือนท่ไี มผ่ ำ่ นเกณฑ์รำยได้เฉลี่ยคนละ 38,000 บำท/ปี จำกข้อมูลควำมจำเปน็ พืนฐำน ปี 2562

จำนวน 838 ครวั เรือน
2. ครัวเรือนผูม้ รี ำยไดน้ อ้ ยหรือครวั เรอื นผถู้ อื บัตรสวสั ดิกำรแหง่ รัฐ จำนวน 6,662 ครวั เรอื น

31รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงินชมุ ชน

ช้เี ป้าคนจนดว้ ย TPMAP Logbook

ประเภทปัญหาของครัวเรอื นเป้าหมาย

- ด้ำนรำยได้ จำนวน 6,755 ครวั เรือน

- ดำ้ นสุขภำพ จำนวน 326 ครัวเรอื น

- ดำ้ นควำมเปน็ อยู่ จำนวน 293 ครัวเรือน

- ดำ้ นอน่ื ๆ จำนวน 67 ครัวเรือน

- ดำ้ นกำรศกึ ษำ จำนวน 56 ครวั เรือน

- ดำ้ นกำรเข้ำถึงบริกำรรฐั จำนวน 3 ครวั เรือน

รวมท้ังสิ้น จานวน 7,500 ครวั เรือน

ผลการดาเนินงาน

กรมกำรพัฒนำชุมชนได้ดำเนินกำรขับเคล่ือนกำร จงั หวัดยโสธรใชโ้ มเดล “จับคผู่ ูกมิตร
ดำเนนิ งำนโครงกำรพัฒนำอำชีพและคุณภำพชีวิตผู้มีรำยได้น้อย พิชิตความยากจนคนยโสธร ไม่ทอดท้งิ กนั ”
เพื่อลดควำมเหล่ือมลำทำงสังคม กิจกรรมพัฒนำอำชีพและ
รำยได้ของคนยำกจน (ภำคตะวันออกเฉียงเหนือ) ประจำปี จงั หวัดอบุ ลราชธานขี ับเคลือ่ นโครงการ
งบประมำณ พ.ศ. 2563 ทังในระดับส่วนกลำง จังหวัด “ครวั เรอื นพ้นจน คนอบุ ลไม่ทง้ิ ใครไวข้ า้ งหลงั ”
และอำเภอ ดังนี

กิจกรรมที่ 1 ประชุมช้ีเป้าการแก้ไขปัญหาความ
ยากจนแบบบูรณาการ

ประชุมวำงแผนขับเคลื่อนกำรแก้ไขปัญหำควำม
ยำกจนแบบบูรณำกำรระดับจังหวัด เพื่อให้คณะกรรมกำร
บริหำรศูนย์อำนวยกำรปฏิบัติกำรขจัดควำมยำกจนและ
พัฒนำชนบทตำมหลกั ปรชั ญำของเศรษฐกิจพอเพียงจังหวัด
(ศจพ.จ.) รับทรำบแนวทำงกำรดำเนินโครงกำรพัฒนำอำชีพ
และคุณภำพชีวิตผู้มีรำยได้น้อยเพื่อลดควำมเหลื่อมลำทำง
สังคม และสำมำรถวำงแผนกำรบูรณำกำรขับเคลื่อน
ก ำ ร แ ก้ ไ ข ปั ญ ห ำ ค ว ำ ม ย ำ ก จ น ข อ ง จั ง ห วั ด ไ ด้ อ ย่ ำ ง มี
ประสทิ ธภิ ำพ

จงั หวดั ศรีสะเกษใช้โมเดล “แกจ้ น คนศรสี ะเกษ”

32รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทุนและองคก์ รกำรเงนิ ชุมชน

กจิ กรรมท่ี 2 ประชมุ เชงิ ปฏบิ ัติการเตรียมทมี ปฏิบตั ิการแก้ไขปัญหาความยากจนระดบั อาเภอ

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน ดำเนินกำรจัดประชุมเชิงปฏิบัติกำรเตรียม
ทีมปฏิบัติกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจนระดับอำเภอ มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ทีมปฏิบัติกำรแก้ไข
ปัญหำควำมยำกจนระดับอำเภอมีควำมรู้ควำมเข้ำใจในกำรดำเนินงำน สำมำรถสนับสนุนและ
ขับเคล่ือนกิจกรรมพัฒนำอำชีพและรำยได้ของคนยำกจนได้อย่ำงมีประสิทธิภำพ ดำเนินกำร
จำนวน 4 รุ่น ๆ ละ 2 วัน ณ จังหวัดขอนแก่น อุดรธำนี อุบลรำชธำนี และจังหวัดบุรีรัมย์
กลุ่มเป้ำหมำยจำนวน 568 คน ประกอบด้วย เจ้ำหน้ำท่ีพัฒนำชุมชนจังหวัดที่รับผิดชอบงำน
ทนุ ชมุ ชน จำนวน 20 จังหวัด ๆ ละ 1 คน รวม 20 คน และทีมปฏิบัติกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจน
ระดับอำเภอ 274 ทีม ๆ ละ 2 คน รวม 548 คน

เนอื หำกำรบรรยำยและสำธิตกำรฝกึ ปฏบิ ัติ ได้แก่
1) แนวทำงกำรดำเนินงำนโครงกำรพฒั นำอำชพี และคณุ ภำพชีวิตผู้มีรำยได้น้อยเพ่ือลดควำม
เหล่ือมลำทำงสังคม โดยนำยทรงพล วิชัยขัทคะ ผู้อำนวยกำรสำนกั พฒั นำทุนและองคก์ รกำรเงนิ ชุมชน
2) หัวข้อ เทคนิคกำรให้คำปรึกษำกับครัวเรือนผู้มีรำยได้น้อยในชุมชน โดยนักสังคม
สงเครำะห์ สำนักงำนพฒั นำสงั คมและควำมมนั่ คงของมนุษย์จังหวัด
3) หัวข้อ ระบบบันทึกและแสดงข้อมูลครัวเรือนเพื่อกำรพัฒนำคนแบบชีเป้ำ (TPMAP
Logbook) โดยทีมวทิ ยำกรจำกศนู ยเ์ ทคโนโลยีอิเลก็ ทรอนกิ สแ์ ละคอมพวิ เตอร์แห่งชำติ (NECTEC)
4) หัวข้อทุนชมุ ชนกับกำรลดควำมเหล่ือมลำด้ำนรำยได้ของครัวเรือนยำกจน โดยนำยวิณัย
สืบทรง ผู้อำนวยกำรกลุม่ งำนสง่ เสริมและพฒั นำทุนชมุ ชน
5) กจิ กรรม Role play หวั ข้อ บทบำทของทีมปฏบิ ตั ิกำรแก้ไขปญั หำควำมยำกจนระดบั อำเภอ
6) กำรแบ่งกลุ่มแต่ละจังหวัดเพ่ือจัดทำแผนกำรขับเคล่ือนกิจกรรมพัฒนำอำชีพและ
รำยได้ของคนยำกจน โดยให้จังหวัด/อำเภอได้พูดคุยและวำงแผนกำรดำเนินกิจกรรมเพ่ือให้บรรลุ
ตัวชวี ดั

33รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทุนและองค์กรกำรเงินชมุ ชน

กิจกรรมท่ี 3 เย่ยี มเยยี นครวั เรือนผมู้ ีรายไดน้ ้อยเพ่อื จดั ทาขอ้ มูลการแก้ไขปัญหาความยากจน
รายครัวเรอื น

ทีมปฏิบตั กิ ำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจนระดับอำเภอลงพืนที่เย่ียมเยียน รับฟังปัญหำและ
ควำมต้องกำรของครัวเรือนผู้มีรำยได้น้อยเป้ำหมำยทุกครัวเรือน บันทึกลงในระบบ TPMAP
Logbook รวมถึงร่วมกันวิเครำะห์สำเหตุควำมยำกจน และหำแนวทำงให้ควำมช่วยเหลือจำก
หน่วยงำนภำครัฐ/เอกชนทเ่ี กีย่ วข้อง

ทีมปฏบิ ตั ิการฯ ลงพน้ื ทีเ่ ยยี่ มเยยี นครัวเรอื นเปา้ หมาย

กิจกรรมท่ี 4 สง่ เสริมและสนับสนุนการประกอบอาชพี

สำนักงำนพัฒนำชุมชนจังหวัด/อำเภอส่งเสริมและสนับสนุนกำรประกอบอำชีพแก่
ครวั เรือนผู้มรี ำยไดน้ อ้ ยเป้ำหมำย 7,500 ครัวเรอื น

34รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทนุ และองคก์ รกำรเงินชมุ ชน

อาชีพท่ีสนับสนนุ ตามโครงการ ฯ 5 ลาดบั แรก

1 เล้ียงไกพ่ นั ธไุ์ ข่ 2,775 ครัวเรือน 4 ปลูกผกั 396 ครัวเรือน

2 เลี้ยงไก่พันธุพ์ ื้นเมือง 978 ครัวเรอื น 5 เลี้ยงไกพ่ ันธ์ุไขแ่ ละปลูกผัก
3 เลยี้ งปลาดกุ 523 ครัวเรือน 297 ครัวเรอื น

 ผลการขับเคลอื่ น

100% 99.85%

ครัวเรอื นผู้มรี ำยไดน้ ้อยเปำ้ หมำย ไดร้ ับกำร ครัวเรอื นผมู้ รี ำยไดน้ อ้ ยเปำ้ หมำย
พัฒนำอำชีพ จำนวน 7,500 ครวั เรอื น มรี ำยไดเ้ พ่มิ ขนึ จำนวน 7,489 ครัวเรือน
คดิ เปน็ รอ้ ยละ 100 คิดเปน็ รอ้ ยละ 99.85 โดยมีรำยไดเ้ ฉลี่ยตอ่ เดือน

จำนวน 5,647.27 บำท

จำกกำรดำเนินงำนดังกล่ำวข้ำงต้น พบว่ำ ทีมปฏิบัติกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจนระดับอำเภอ
มีควำมเข้ำใจในกำรขับเคลื่อนกิจกรรมฯ สำมำรถให้คำแนะนำ เป็นท่ีปรึกษำ/พี่เลียง เช่ือมประสำน
หน่วยงำนภำคีต่ำง ๆ เพื่อให้ควำมช่วยเหลือครัวเรือนเป้ำหมำยได้อย่ำงตรงจุดและมีประสิทธิภำพ ครัวเรือน
เปำ้ หมำยท่ีเข้ำร่วมโครงกำรฯ ได้รับกำรดูแลตำมปฏิบัติกำร 4 ท. คือ ทัศนะ ทักษะ ทรัพยำกร และทำงออก
ด้วยกำรปรับทัศนคติครัวเรือนเป้ำหมำยในกำรร่วมแก้ไขปัญหำควำมยำกจนของครัวเรือนตนเอง อีกทัง
ครัวเรอื นเป้ำหมำยมคี วำมรู้สึกวำ่ ไม่ได้ถูกทอดทิงจำกภำครัฐ และมีกำลังใจในกำรลกุ ขนึ มำประกอบอำชีพตำม
ควำมตอ้ งกำรและควำมถนดั ของแต่ละคน

35รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทุนและองคก์ รกำรเงินชมุ ชน

ปัจจัยความสาเรจ็

1. กำรดำเนินงำนโดยควำมร่วมมือระหว่ำงกรมกำรพัฒนำชุมชนกับสำนักงำนสภำพัฒนำกำร
เศรษฐกิจและสังคมแห่งชำติ และศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชำติ (NECTEC)
ทำให้เกิดกำรใช้ระบบบริหำรจัดกำรข้อมูลกำรพัฒนำคนแบบชีเป้ำ (Thai People Map and Analytics
Platform : TPMAP) อยำ่ งเป็นรูปธรรม และเปน็ ประโยชนใ์ หท้ ีมปฏบิ ัติกำรแกไ้ ขปัญหำควำมยำกจนระดบั อำเภอ
ได้นำไปเป็นเครื่องมือกำรชีเป้ำครัวเรือนเป้ำหมำย รวมถึงกำรบันทึกผลในระบบแฟ้มบ้ำนเพ่ือพัฒนำคนไทย
(TPMAP Logbook) เพอ่ื จัดเก็บขอ้ มูลครวั เรอื นเปำ้ หมำยอยำ่ งงำ่ ยบนสมำรท์ โฟน หรอื ในพซี ีสำนกั งำน

2. มีทีมช่วยเหลือซ่ึงเป็นทีมวิจัยของศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชำติ
(NECTEC) ทำให้กำรดำเนินงำนเก็บข้อมูลครัวเรือนเป็นไปด้วยควำมรำบร่ืน และกำรแก้ไขปัญหำ
เชงิ เทคนิคทร่ี วดเร็ว และใหค้ ำแนะนำกบั ผใู้ ช้งำนระบบอยำ่ งสม่ำเสมอ

3. กำรได้รับคำแนะนำด้วยดีจำกผู้บังคับบัญชำ นักวิชำกำรจังหวัด เจ้ำหน้ำที่โครงกำรจำก
กรมฯ รวมถึงกำรได้รับควำมร่วมมือจำกภำคีเครือข่ำย ผู้นำชุมชน ประชำชนในพืนท่ี ในกำรขับเคลื่อน
งำนใหป้ ระสบผลสำเร็จ

4. กำรประชุมชีเป้ำกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจนแบบบูรณำกำร โดยคณะกรรมกำรบริหำร
ศจพ.จ/ศจพ.อ. ทำให้เกิดกำรสร้ำงควำมเข้ำใจ กำรชีเป้ำครัวเรือนยำกจน และกำรมอบหมำยภำรกิจ
แตล่ ะหน่วยงำนในกำรให้ควำมช่วยเหลอื ครวั เรือนเป้ำหมำยอยำ่ งชดั เจนและไมเ่ กิดควำมซำซอ้ น

5. ทมี ปฏบิ ตั กิ ำรแก้ไขปญั หำควำมยำกจนอำเภอมีควำมเข้มแข็ง มีควำมรู้ และมีควำมเข้ำใจใน
กำรดำเนนิ งำน

6. ครวั เรือนเป้ำหมำยให้ควำมร่วมมือ อยำกจะเข้ำร่วมโครงกำรฯ สำมำรถพัฒนำได้ ตลอดจน
มีควำมกระตือรือรน้ และรับผิดชอบตอ่ กำรดำเนินงำนโครงกำร

7. ครัวเรือนได้รับวัสดุสนับสนุนตรงตำมควำมต้องกำร/ตรงตำมควำมถนัดในกำรประกอบ
อำชีพ ทำให้ต่อยอดกำรประกอบอำชพี มีควำมต่อเนื่อง เกิดรำยไดเ้ พมิ่ ขึน

8. กำรคัดเลือกครัวเรือนเป้ำหมำยเข้ำร่วมโครงกำรที่ถูกต้องครัวเรือนมีควำมพึงพอใจใน
โครงกำรที่ไดร้ บั กำรสนับสนนุ

9. ควำมพร้อมและควำมตังใจของครัวเรือนเป้ำหมำย กำรเลือกอำชีพท่ีเหมำะสมกับครัวเรือน
และสภำพพนื ที่ของชมุ ชน

10. ครัวเรือนเป้ำหมำยสำมำรถปรบั เปล่ียนแนวคดิ ในกำรดำเนนิ ชีวิตได้

36รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

ศนู ย์จัดการกองทนุ ชมุ ชน

กำรส่งเสริมกำรแก้ไขปัญหำหนีสินครัวเรือนภำยใต้กำรดำเนินงำนของศูนย์จัดกำรกองทุน ชุมชนเป็นอีก
ภำรกิจสำคัญท่ีกรมกำรพัฒนำชุมชนได้มุ่งเน้นกระบวนกำรเรียนรู้และกำรมีส่วนร่วมของคนในชุมชน รวมทัง
ส่งเสริมและพัฒนำเศรษฐกิจฐำนรำกให้มีควำมม่ันคงและมีเสถียรภำพให้เกิดขึนในหมู่บ้ำน/ชุมชน โดยให้
ควำมสำคัญกับกำรบริหำรจัดกำรเงินทุนชุมชนให้มีประสิทธิภำพ และเห็นควำมสำคัญของกำรแก้ปัญหำหนี
ครัวเรอื น โดยเริ่มตน้ ทรี่ ะดับครัวเรอื น อันเป็นกำรพัฒนำโครงสร้ำงทำงสังคมควบคู่กับกำรพัฒนำเศรษฐกิจระดับ
ฐำนรำกให้มคี วำมเข้มแข็ง จึงได้ส่งเสริมสนับสนุนให้มีกำรบูรณำกำรเช่ือมโยงกำรบริหำรจัดกำรของกลุ่ม/องค์กร
ในชุมชน ในชื่อ “ศูนยจ์ ัดการกองทนุ ชมุ ชน” โดยมกี ลไกขับเคล่อื นคอื คณะกรรมกำรศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนท่ีมำ
จำกตวั แทนของกลมุ่ /องคก์ รในชุมชนทำหน้ำท่บี รหิ ำรจดั กำรเงนิ ทุนท่ีมอี ยู่ในชมุ ชนให้เกดิ ควำมคุ้มค่ำ มีประสิทธิภำพ
และเกิดประโยชน์สูงสุด ซ่ึงมีควำมเก่ียวข้องกับกรอบของงำน 3 มิติ ทังกำรจัดกำรหนีสิน กำรจัดกำรเศรษฐกิจ
และกำรปรับทัศนคติในกำรใช้ชีวิตประจำวันตำมหลักปรัชญำของเศรษฐกิจพอเพียง ผ่ำนกระบวนกำรปรับ
โครงสร้ำงหนี เพ่ือแก้ไขปัญหำหนีสินของประชำชนในหมู่บ้ำน/ชุมชน นำไปสู่เป้ำหมำย คือ “การลดหนี้/ปลดหนี้”
ปัจจุบัน กรมกำรพัฒนำชุมชนมีศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนท่ีอยู่ในควำมรับผิดชอบ จำนวน 924 แห่ง (ในพืนท่ี
76 จังหวัด 878 อำเภอ) ซ่งึ สำมำรถแกไ้ ขปัญหำหนสี ินครัวเรอื น โดยลดภำวะหนีสินครัวเรือนในปี 2560 - 2562 จำนวน
40,790 ครัวเรือน ลดหนไี ด้ 718,104,190 บำท และปลดหนีได้ 153,723,306 บำท

ในปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 กรมกำรพัฒนำชุมชนได้มีกำรส่งเสริมกำรดำเนินงำนศูนย์จัดกำรกองทุน
ชุมชนอย่ำงต่อเน่ือง โดยมุ่งเน้นกำรพัฒนำต้นแบบ “โมเดล” กำรจัดกำรหนีสินและยกระดับกำรดำเนินงำนศูนย์
จัดกำรกองทุนชุมชนดีเด่นสู่กำรเป็นต้นแบบและเป็นแหล่งเรียนรู้ด้ำนกำรบริหำรจัดกำรหนีของคนในชุมชน
รองรับกำรขยำยผลสู่กำรปฏิบัติกำรไปยังพืนท่ีต่ำง ๆ ให้เป็นหมู่บ้ำน/ชุมชนท่ีสำมำรถจัดกำรตนเอง จัดกำร
เศรษฐกิจชุมชน นำไปสู่ชุมชนเข้มแข็งอย่ำงยั่งยืน และมุ่งเน้นกำรส่งเสริมกำรบริหำรจัดกำรหนีและหนุนเสริม
สัมมำชีพ สร้ำงวินัยทำงกำรเงินให้กับประชำชน สร้ำงแรงจูงใจในกำรปรับพฤติกรรมทำงกำรเงิน วำงแผนกำร
ใช้จำ่ ยทำงกำรเงิน สง่ เสรมิ กำรกำรออม สง่ เสรมิ กำรดำเนนิ ชวี ิตตำมหลักปรชั ญำของเศรษฐกิจพอเพียง และจัดทำ
แผนกำรบริหำรหนีของครัวเรือน เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์ในกำรบริหำรจัดกำรหนี (ลดหนี/ปลดหนีของครัวเรือน)
ผำ่ นกิจกรรม ดงั นี

ที่ โครงการ/กิจกรรม งบประมาณ เปา้ หมาย

1 ประชมุ เชงิ ปฏิบัตกิ ำรพัฒนำศูนย์จดั กำรกองทุนชมุ ชนดเี ด่นสกู่ ำรเปน็ 1,107,600 บำท 150 คน
ตน้ แบบด้ำนกำรบริหำรจัดกำรหนี
4,711,800 บำท 36 แห่ง
2 ศนู ย์จัดกำรกองทนุ ชุมชนดเี ด่นสกู่ ำรเป็นต้นแบบดำ้ นกำรบรหิ ำรจัดกำรหนี 496,800 บำท 36 แห่ง

2.1 ประชุมเชงิ ปฏิบตั กิ ำรสนับสนุนกำรดำเนินงำนศูนยจ์ ดั กำรกองทุน 3,600,000 บำท 36 แห่ง
ชุมชนดเี ดน่

2.2 สนบั สนุนกำรดำเนนิ งำนศูนยจ์ ัดกำรกองทุนชมุ ชนดเี ดน่ ตำมแผนกำร
พฒั นำศูนยจ์ ดั กำรกองทนุ ชมุ ชนดีเด่นสู่กำรเป็นต้นแบบดำ้ นกำรบรหิ ำร
จัดกำรหนี

37รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชมุ ชน

ท่ี โครงการ/กจิ กรรม งบประมาณ เป้าหมาย

2.3 ติดตำมสนับสนุน และจดั กำรองคค์ วำมรเู้ พือ่ พฒั นำงำนศนู ยจ์ ดั กำรกองทุน 615,000 บำท 7 จังหวัด
11 แหง่
ชุมชน 2 ชินงำน

 ติดตำมสนบั สนนุ และจดั กำรองค์ควำมร้เู พื่อพัฒนำงำน ศนู ย์จดั กำร 120,000 บำท 240 แห่ง
1 เรอื่ ง
กองทนุ ชมุ ชน
107 แหง่
 จัดทำสอื่ สร้ำงสรรค์ส่งเสรมิ กำรบรหิ ำรจัดกำรหนีครัวเรือนศนู ยจ์ ัดกำร 495,000 บำท

กองทุนชุมชน (เพลง, LOGO)

3 ศูนยจ์ ดั กำรกองทนุ ชุมชนบรหิ ำรจดั กำรหนี “สำนกึ ดี แผนดี บริหำรหนไี ด้” 13,320,000 บำท

4 ศกึ ษำควำมเป็นไปได้ในกำรพฒั นำกลมุ่ องค์กรฐำนรำกเพ่ือรองรับตอ่ กำรจดั กำร 490,000 บำท
ปญั หำควำมยำกจนและ ควำมเหลื่อมลำของสังคม 7,383,000 บำท

5 จดั ตงั ศูนย์จดั กำรกองทนุ ชมุ ชน (งบเพ่มิ เตมิ ) ตำมโครงกำรกำรแกป้ ัญหำหนีสนิ
ภำคครวั เรอื นของประชำชน โดยศนู ย์จดั กำรกองทนุ ชุมชน

ผลการดาเนนิ งานประจาปงี บประมาณ พ.ศ. 2563

 ศูนย์จดั การกองทุนชุมชนดเี ดน่ ส่กู ารเปน็ ต้นแบบด้านการบริหารจดั การหน้ี

กิจกรรมที่ 1 : ประชุมเชงิ ปฏบิ ตั ิกำรพัฒนำศูนยจ์ ัดกำรกองทุนชมุ ชนดเี ดน่ สู่กำรเป็นต้นแบบดำ้ นกำรบริหำรจดั กำรหนี

เพ่ือสร้ำงควำมรู้ควำมเข้ำใจและให้แนวทำงกำร
ดำเนินงำนศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนดีเด่นสู่กำรเป็นต้นแบบ
ด้ำนกำรบรหิ ำรจัดกำรหนี และเพอื่ พฒั นำศักยภำพผู้ขับเคล่ือน
งำน ศูน ย์ จั ด กำ ร กองทุ น ชุ มช น ดี เ ด่ น สู่ กำร เ ป็ น ต้ น แ บ บ แล ะ
เป็นแหลง่ เรยี นรู้ดำ้ นกำรบริหำรจัดกำรหนี ดำเนนิ กำรเม่ือวันที่
2 - 4 ธันวำคม 2562 ณ โรงแรมทีเค พำเลซ แอนด์ คอนเวนชั่น
ถนนแจ้งวฒั นะ เขตหลกั สี่ กรงุ เทพมหำนคร โดยมกี ลมุ่ เป้ำหมำย

จำนวน 150 คน ประกอบด้วย 1) เจ้ำหน้ำท่ีพัฒนำชุมชน (ส่วนกลำง) 6 คน 2) คณะกรรมกำรศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน
ดีเด่น 108 คน และ 3) เจำ้ หน้ำทพี่ ัฒนำชมุ ชนจงั หวดั /อำเภอ 36 คน เป็นกำรประชุมฯ 3 วัน โดยมุ่งเน้นให้กลุ่มเป้ำหมำย
ทรำบถึงแนวทำงกำรขับเคล่ือนกำรดำเนินงำนศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนดีเด่นสู่กำรเป็นต้นแบบด้ำนกำรบริหำร
จัดกำรหนี พร้อมฝึกทักษะและวิทยำกำรต่ำง ๆ ที่จำเป็นต่อกำรเป็นผู้ขับเคล่ือนงำนศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนดีเด่น
ให้สำมำรถเปน็ ตน้ แบบด้ำนกำรบรหิ ำรจัดกำรหนีตอ่ ไปได้

38รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

กิจกรรมที่ 2 : ศูนย์จดั การกองทนุ ชมุ ชนดเี ดน่ สู่การเปน็ ตน้ แบบด้านการบริหารจดั การหน้ี
เป็นกิจกรรมเพื่อมุ่งพัฒนำศักยภำพศูนย์จัดกำร

กองทุนชุมชนดีเด่นสู่กำรเป็นต้นแบบและเป็นแหล่ง
เรียนรู้ด้ำนกำรบริหำรจัดกำรหนี รวมทังเป็นกำร
ประชำสมั พนั ธ์สร้ำงกำรเรียนรู้ และสร้ำงควำมตระหนัก
ในกำรปรับพฤติกรรมทำงกำรเงิน โดยดำเนินกำรใน
พืนท่ีศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนดีเด่น จำนวน 36 แห่ง
ซ่ึงประกอบด้วย (1) ประชุมเชงิ ปฏบิ ัติกำรสนับสนุนกำร
ดำเนินงำนศูนยจ์ ัดกำรกองทุนชมุ ชนดีเด่น 1 วัน
เพื่อทบทวนกำรดำเนินงำนและวำงแผน/กำหนดทิศทำงกำรขับเคล่ือนงำนศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนดีเด่นสู่กำรเป็น
ต้นแบบด้ำนกำรบริหำรจัดกำรหนี (2) สนับสนุนกำรดำเนินงำนศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนดีเด่นตำมแผนกำรพัฒนำ
ศนู ย์จัดกำรกองทุนชุมชนดีเด่นสู่กำรเป็นต้นแบบด้ำนกำรบริหำรจัดกำรหนี โดยเน้นจัดทำส่ือเผยแพร่ประชำสัมพันธ์
สร้ำงกำรรับรู้และเผยแพร่ควำมสำเร็จในกำรดำเนินงำนศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนดีเด่น ผ่ำนช่องทำงสื่อออนไลน์
และพัฒนำฐำนเรยี นรู้/จุดเรยี นรู้ ใหม้ ีควำมพรอ้ มสำหรบั กำรเป็นแหลง่ เรยี นรู้ ศกึ ษำดูงำนแกค่ นทังในและนอกชุมชน

กจิ กรรมที่ 3 : ติดตำมสนับสนนุ และจดั กำรองคค์ วำมรูเ้ พือ่ พฒั นำงำนศนู ย์จัดกำรกองทุนชุมชน
ดำเนนิ กำรในพืนท่ี 7 จงั หวัด 11 แหง่ เพื่อค้นหำและพัฒนำรูปแบบ (Model) กำรจัดกำรหนีสินท่ีเหมำะสมกับ

บริบทชุมชน รวมถึงกำรบริหำรจัดกำรงบประมำณสนับสนุนอำชีพ เพ่ือให้ได้องค์ควำมรู้ และแนวปฏิบัติท่ีดี
(Best Practice) มำใช้เปน็ ขอ้ มูลสำคญั ในกำรวำงแผนและพัฒนำกำรดำเนินงำนศนู ย์จดั กำรกองทุนชมุ ชน

39รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทุนและองคก์ รกำรเงินชุมชน