-รายงานประจำปี 2563 สทอ.041163 เวลา 18.09น ebook

กิจกรรมท่ี 4 : จัดทำส่ือสร้ำงสรรค์ส่งเสริมกำรบริหำรจัดกำร
หนีครัวเรือนศนู ยจ์ ัดกำรกองทุนชมุ ชน

จัดทำบทเพลงศนู ย์จดั กำรกองทุนชุมชน จำนวน 1 บทเพลง
และทำตรำสัญลักษณ์ (LOGO) ศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน
จำนวน 1 ชนิ งำน เพื่อใช้เปน็ เคร่ืองมือประชำสัมพันธ์สร้ำงกำร
รับร้งู ำนศนู ยจ์ ัดกำรกองทนุ ชุมชนผำ่ นบทเพลงให้เป็นท่ีรู้จักกัน
อย่ำงแพร่หลำย อีกทังยังเป็นกำรจุดประกำยพร้อมสร้ำงแรง
บันดำลใจในกำรริเริ่มกำรบริหำรจัดกำรหนีตนเองและเพ่ือนำ
ตรำสัญลักษณ์ (LOGO) ไปใช้ในกำรดำเนินงำนศูนย์จัดกำร
กองทุนชุมชนและให้มีเอกลักษณ์เป็นท่ีจดจำต่อสำธำรณชน
ทั่วไป

 ศนู ยจ์ ดั การกองทนุ ชุมชนบรหิ ารจดั การหน้ี “สานกึ ดี แผนดี บรหิ ารหนไี้ ด้”

เป็นกิจกรรมที่ดำเนินกำรต่อเน่ืองมำตังแต่ปี พ.ศ. 2560 จนถึงปัจจุบัน เพื่อส่งเสริมสนับสนุนกำรดำเนินงำน
ศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนในกำรบริหำรจัดกำรหนีสินของประชำชน โดยกำรส่งเสริมกำรดำเนินชีวิตตำมหลักปรัชญำ
ของเศรษฐกิจพอเพียง และเสริมสร้ำงวินัยทำงกำรเงินแกค่ รัวเรอื นผ้มู ีหนสี ินเปำ้ หมำย และส่งเสริมกำรประกอบอำชีพ
ให้แก่ครัวเรือนผู้มีหนีสินเป้ำหมำยให้มีรำยได้เพ่ิมขึน สำมำรถแก้ไขปัญหำหนีสินครัวเรือนได้ ซ่ึงในปีงบประมำณ
พ.ศ. 2563 ได้ดำเนินกำรในพืนที่ศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน จำนวน 240 แห่ง กลุ่มเป้ำหมำยประกอบด้วย ตัวแทน
ครัวเรือนผู้มีหนีสินที่ได้รับกำรคัดเลือกและลงทะเบียนครัวเรือนกับคณะกรรมกำรศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน แห่งละ
30 ครัวเรือน รวมทงั สนิ 7,200 คน ผลสมั ฤทธิ์กำรบรหิ ำรจดั กำรหนี มีดงั นี

 สำมำรถบริหำรจัดกำรหนีให้กับครัวเรือนเป้ำหมำยท่ีเข้ำสู่กระบวนกำรบริหำรจัดกำรหนีของศูนย์จัดกำร
กองทนุ ชมุ ชน 240 แหง่ จำนวน 5,083 ครวั เรือน คดิ เปน็ ร้อยละ 70.60 ของครัวเรือนเปำ้ หมำยทังหมด แบง่ เปน็

หนีในระบบ 9,737 สัญญำ เป็นเงนิ 231,137,600 บำท
หนีนอกระบบ 62 สัญญำ เปน็ เงนิ 1,466,165 บำท

รวม 9,799 สัญญา เปน็ เงนิ 232,603,765 บาท
ผลการบรหิ ารจัดการหน้ี (ปรับโครงสร้างหนี้)
- หนใี นระบบ 9,737 สญั ญำ คงเหลอื 5,512 สัญญำ เปน็ เงนิ 221,067,125 บำท

ลดลง 4,225 สญั ญำ เป็นเงนิ 10,070,475 บำท
- หนีนอกระบบ 62 สัญญำ คงเหลอื 8 สัญญำ เปน็ เงนิ 380,000 บำท

ลดลง 54 สญั ญำ เปน็ เงนิ 1,086,165 บำท

40รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทุนและองคก์ รกำรเงินชมุ ชน

การลดหนี้/ปลดหนี้ สำมำรถบริหำรจัดกำรหนีได้ 40,515,704 บำท คิดเป็นร้อยละ 17.42 ของจำนวนหนี
ทังหมด (เฉลี่ยลดลงครวั เรือนละ 7,970.83 บำท) แบ่งเป็น

กำรลดหนจี ำกกำรปรับโครงสร้ำงหนี
- หนใี นระบบ 10,070,475 บำท
กำรลดหนจี ำกกำรบริหำรจดั กำรหนไี ด้
- หนใี นระบบ 25,163,464 บำท
- หนีนอกระบบ 15,000 บำท
กำรปลดหนจี ำกกำรบรหิ ำรจดั กำรหนีได้
- หนใี นระบบ 4,204,300 บำท
- หนีนอกระบบ 1,062,465 บำท
 สร้ำงอำชีพและรำยได้เสริมให้กับประชำชน ใน 240 หมู่บ้ำน ซ่ึงเป็นกำรส่งเสริมและต่อยอดอำชีพ
โดยดำเนนิ กำรในรปู แบบ “เงินทุนคืนกลุ่ม” และมีกำรจดั ตงั กลุม่ อำชพี

41รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

 ศกึ ษาความเป็นไปได้ในการพฒั นากลุ่มองค์กรฐานราก เพือ่ รองรับต่อการจดั การปญั หาความยากจน
และความเหลอ่ื มลา้ ของสังคม

ดำเนินกำรจัดจ้ำงท่ีปรึกษำจำกสำนักงำนศูนย์วิจัยและ
ให้คำปรึกษำแห่งมหำวิทยำลัยธรรมศำสตร์ เพื่อศึกษำกำร
ขับเคลื่อนกำรดำเนินงำนเก่ียวกับกำรบริหำรจัดกำรหนีของกลุ่ม
องค์กรในชุมชน (ศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน) รวมทังวิถีกำร
ดำเนินชีวิตของคนในชุมชน และบูรณำกำรกำรทำงำนของ
อ ง ค์ ก ร ชุ ม ช น ใ ห้ เ ป็ น ก ล ไ ก เ พ่ื อ ส ร้ ำ ง ค ว ำ ม ย่ั ง ยื น ร่ ว ม กั น
ในกำรจัดกำรเศรษฐกิจชุมชน กำรบริหำรจัดกำรผสมผสำนแบบ
ใหม่ที่เหมำะสมสำหรับกำรทำงำนขององค์กรชุมชน และกำร
นำรอ่ งจัดกำรปัญหำควำมเหล่อื มลำโดยกำรสรำ้ งควำมเข้มแข็ง
ของเศรษฐกิจชุมชน ในพืนที่จังหวัดที่เป็นที่ตังของศูนย์จัดกำร
กองทุนชุมชน จำนวน 4 จังหวัด 4 ภำค ๆ ละ 1 จังหวัด
ประกอบด้วย

1. ศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนบ้ำนชำกไทย หมู่ท่ี 4
ตำบ ลช ำ กไ ทย อำเ ภ อ เขำ คิช ฌกูฎ จัง หวั ดจัน ทบุ รี

2. ศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนบ้ำนโป่ง หมู่ท่ี 6
ตำบลป่ำแดด อำเภอแมส่ รวย จังหวัดเชียงรำย

3. ศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนบ้ำนบำงโสก หมู่ที่ 5
ตำบลเขำต่อ อำเภอปลำยพระยำ จงั หวดั กระบ่ี

4. ศนู ยจ์ ดั กำรกองทนุ ชมุ ชนบำ้ นยำงกระเดำ หมู่ท่ี 10
ตำบลทำ่ เมอื ง อำเภอดอนมดแดง จังหวัดอบุ ลรำชธำนี

ข้อค้นพบ

กำรบรหิ ำรจดั กำรหนีไปสู่ 1 ครัวเรอื น 1 สัญญำ ในระหว่ำงปี 2560-2562 ของศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน
จำนวน 924 แห่ง สำมำรถลดภำระหนีสินของประชำชนท่ีมีต่อกองทนุ ต่ำง ๆ ในชุมชน ได้จำนวน 40,790 ครัวเรือน
คดิ เป็นเงินทล่ี ดลง 872 ลำ้ นบำท เฉลยี่ ปลี ะ 290.6 ล้ำนบำท ลดสัดส่วนหนีสินภำคครัวเรือนต่อรำยได้ครัวเรือน
ลงไปอยำ่ งมนี ัยสำคัญ กลำ่ วคอื จำกรอ้ ยละ 43.3 เป็นร้อยละ 30 ในปี 2560 จำกร้อยละ 35.0 เป็นร้อยละ 23.0
ในปี 2561 และจำกร้อยละ 24.9 เป็นร้อยละ 20.7 ในปี 2562 ในขณะเดียวกันโครงกำรนียังทำให้ผู้กู้ท่ีเข้ำร่วม
โครงกำรปรับกำรรับรู้เกี่ยวกับกำรก่อหนีกำรเชื่อมโยงหนีกับกำรจัดกำรเศรษฐกิจ และกำรริเริ่มสร้ำงอำชีพใหม่
สร้ำงรำยไดใ้ หมเ่ พม่ิ เตมิ ในรูปแบบตำ่ ง ๆ

42รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน

ผลกำรบรหิ ำรจดั กำรหนขี องพนื ที่ตัวอยำ่ ง 4 พนื ท่ี ในปี 2562 พบวำ่ ทุกพืนที่ที่ศึกษำมีอัตรำส่วนของหนีต่อ
รำยได้ครัวเรือนลดลงจำกเดิม คือ ศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนบ้ำนชำกไทย ลดลงจำกร้อยละ 29.7 เป็นร้อยละ
21.6 ศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนบ้ำนโป่ง ลดลงจำกร้อยละ 22.3 เป็นร้อยละ 16.8 ศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนบ้ำน
บำงโสก ลดลงจำกร้อยละ 26.2 เป็นร้อยละ 22.8 และศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนบ้ำนยำงกระเดำ ลดลงจำกเดิม
รอ้ ยละ 40.5 เปน็ รอ้ ยละ 31.6 ซ่ึงกำรปรับปรุงอัตรำส่วนหนีต่อรำยได้ให้ลดลง ถือได้ว่ำเป็นผลงำนเชิงปฏิบัติกำร
ของศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนท่ีปรับปรุงกำรลดภำระค่ำใช้จ่ำยของครัวเรือนลง และทำให้ทิศทำงของอัตรำส่วน
ของหนภี ำคครัวเรือนกบั หนคี รัวเรือนแบบมหภำคเคล่อื นตวั ไปในทศิ ทำงเดียวกนั

กลไกขบั เคลื่อนควำมสำเร็จ คอื บทบำทของผู้นำ กำรประสำนงำนที่ใกล้ชิดระหว่ำงกลไกภำครัฐกับองค์กร
ชุมชนในระดับฐำนรำก กำรสอดประสำนกำรทำงำนร่วมกันขององค์กรชุมชนท่ีลดควำมเป็นเขตแดน ควำมเป็น
องค์กรแบบองค์กรใครองค์กรมันลงไป และเปลี่ยนเป็นกำรทำงำนขององค์กรชุมชนท่ีตังอยู่ในพืนที่เดียวกัน มีสมำชิก
เป็นคน ๆ เดียวกัน ให้เป็นขบวนเดียวกัน รวมถึงกระบวนกำรที่นำเอำเรื่องหนีกับกำรจัดกำรเศรษฐกิจมำพิจำรณำ
ร่วมกัน (และออกแบบเป็นเมนูบริกำร) ทังก่อนและหลังปรับโครงสร้ำง ต้องมุ่งทำควำมเข้ำใจต่อทัศนะของ
กำรก่อหนีแบบกหู้ ลำยทเ่ี ป็นหนีหลำยทำง

กำรจัดควำมสมั พนั ธร์ ะหวำ่ งหนกี บั รำยได้ทำงเศรษฐกิจแบบใหม่ อันเป็นกำรริเร่ิมปรับเปล่ียนวัตถุประสงค์
ของกำรก่อหนีหรือเงินทุนจำกกำรใช้จ่ำยเพ่ือบริโภค ไปเป็นกำรริเร่ิมกำรส่งเสริมอำชีพ สร้ำงรำยได้ใหม่ ๆ ไม่ว่ำ
จะเป็นกำรจัดตังกองทุนสำนึกดี หรือกำรจัดตัง และ/หรือประสำนงำนของวิสำหกิจชุมชนเพ่ือสร้ำงรำยได้เป็น
หลักประกันที่จะนำไปชำระหนีของศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน เป็นกำรใช้กลไกของกองทุนในชุมชนให้เกิดประโยชน์
ตอ่ สมำชกิ

ควำมสำมำรถขององค์กรชุมชน เป็นควำมสำเร็จของกำรพ่ึงพำตนเองขององค์กรชุมชน และกำรสร้ำง
ควำมเป็นองค์กรขึนเป็นหัวขบวนของกำรพัฒนำในระดับชุมชน เป็นกำรริเริ่มจำกศักยภำพและควำมสำมำรถ
ของทุนทำงสังคมที่มีอยู่ไปสร้ำงเป็นงำนที่เกิดประโยชน์ทำงเศรษฐกิจของชุมชน หรือเป็นภำษำวิชำกำรว่ำ
กำรเคลอ่ื นยำ้ ยทนุ ทำงสังคม

ข้อเสนอแนะ

กำรพัฒนำงำนของศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน ควรขยำยพืนท่ีกำรดำเนินงำนให้ครอบคลุม
พนื ทีท่ ่ัวประเทศ และขยำยควำมรว่ มมือระหวำ่ งองค์กรชมุ ชนเพ่ือรว่ มจัดกำรหนี

กำรพัฒนำไปสู่ขบวนของกำรแก้ปัญหำควำมยำกจนและควำมเหลื่อมลำของ สังคม
ควรพัฒนำควำมร่วมมือด้วย “แกน” ของชุมชนที่เข้มแข็ง และขยำยผลกำรดำเนินงำนร่วมให้เป็น
สว่ นหน่ึงของพนื ท่ี - ท้องถ่ิน

43รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทนุ และองคก์ รกำรเงินชมุ ชน

 การจัดตงั้ ศนู ยจ์ ัดการกองทุนชุมชน

เป็นกำรขยำยผลกำรจัดตังศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน
เพื่อส่งเสริมสนับสนุนให้หมู่บ้ำน/ชุมชนบูรณำกำรกลไกกำร
ท ำ ง ำ น ใ น ก ำ ร บ ริ ห ำ ร จั ด ก ำ ร แ ล ะ แ ก้ ไ ข ปั ญ ห ำ ห นี สิ น ข อ ง
ประชำชน ในพืนท่ี 76 จังหวัด จำนวน 107 แห่ง โดยดำเนินกำร
ในระดบั ส่วนภูมิภำค (จงั หวัด/อำเภอ) ผ่ำนกจิ กรรมดงั นี

1) ประชุมเชิงปฏิบัติกำรเพ่ือสร้ำงควำมรู้ควำมเข้ำใจ
ในแนวทำงกำรจัดตังศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน จำนวน 1 วัน

2) ศึกษำดูงำนศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนต้นแบบด้ำน
กำรบรหิ ำรจัดกำรหนี จำนวน 2 วัน

3) ประชุมเชิงปฏิบัติกำรเพ่ือดำเนินกำรจัดตังศูนย์
จดั กำรกองทนุ ชุมชน จำนวน 1 วัน

ซ่ึงจำกกำรส่งเสริมกำรจัดตังศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน
ใ น ปี 2 5 6 3 ส่ ง ผ ล ใ ห้ ปั จ จุ บั น ก ร ม ก ำ ร พั ฒ น ำ ชุ ม ช น
มีศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน ซึ่งเป็นกลไกขับเคลื่อนกำรแก้ไข
ปญั หำหนสี นิ ครัวเรือน รวมทังสนิ 1,031 แห่งทว่ั ประเทศ

44รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชมุ ชน

การพัฒนาทุนชมุ ชนตามแนวพระราชดาริ

โครงกำรส่งเสริมและพฒั นำกองทนุ แม่ของแผ่นดนิ

กรมกำรพัฒนำชุมชน ได้รับควำมไว้วำงใจจำกรัฐบำล กระทรวงมหำดไทย และสำนักงำน
คณะกรรมกำรป้องกันและปรำบปรำมยำเสพติด (ป.ป.ส.) ให้เป็นหน่วยงำนรับผิดชอบหลักในกำรเสริมสร้ำง
ควำมเข้มแข็งของหมู่บ้ำน/ชุมชน กำรพัฒนำกลไกแกนนำในพืนที่ให้เป็นพลังแผ่นดินในกำรต่อสู้กับยำเสพติด
และเสรมิ สร้ำงควำมเขม้ แขง็ กองทนุ แม่ของแผน่ ดิน ซ่ึงเป็นยุทธศำสตร์พระรำชทำนของสมเด็จพระนำงเจ้ำสิริกิต์ิ
พระบรมรำชนิ นี ำถ พระบรมรำชชนนีพันปีหลวง ทรงห่วงใยต่อวิกฤติ มหันตภัยจำกปัญหำยำเสพติด โดยได้ทรง
พระรำชทำนทรัพย์ส่วนพระองค์ผ่ำนเลขำธิกำร ป.ป.ส. โดยมีพระประสงค์ที่จะให้นำไปใช้ประโยชน์ในกำร
ป้องกันและแก้ไขปัญหำยำเสพติดในหมู่บ้ำน/ชุมชน สำนักงำน ป.ป.ส.นำพระรำชทรัพย์ดังกล่ำว สมทบกับ
งบประมำณของสำนกั งำน ป.ป.ส. และขอพระรำชทำนนำมจดั ตังเปน็ “กองทุนแมข่ องแผน่ ดิน”

ตังแต่ปีงบประมำณ พ.ศ. 2555 กรมกำรพัฒนำชุมชนได้ดำเนินกำรขับเคล่ือนกองทุนแม่ของ
แผ่นดินมำอย่ำงต่อเนื่อง ปัจจุบันมีกองทุนแม่ของแผ่นดิน ตังแต่ปี พ.ศ. 2547 - 2562 จำนวน 22,009 กองทุน
หมู่บ้ำนต้นกล้ำกองทุนแม่ของแผ่นดิน จำนวน 878 หมู่บ้ำน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้ำงภูมิคุ้มกันและป้องกัน
ยำเสพตดิ ใหป้ ระชำชน โดยใช้กลไกของกองทุนแมข่ องแผน่ ดิน

ผลกำรดำเนินงำน

ปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 กรมกำรพัฒนำชุมชน โดยสำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน
ได้รับจัดสรรงบประมำณเพื่อขับเคลื่อนโครงกำรส่งเสริมและพัฒนำกองทุนแม่ของแผ่นดิน เป็นเงิน
26,780,400 บำท มีผลกำรดำเนินกิจกรรมตำมแผนปฏิบัติกำรและแผนกำรใช้จ่ำยงบประมำณ ประจำปี
งบประมำณ พ.ศ. 2563 ประกอบด้วย 2 กจิ กรรมหลกั 5 กจิ กรรมยอ่ ย ดังนี

กจิ กรรมหลกั ที่ 1 เสรมิ สร้างความเขม้ แข็งหมู่บา้ นกองทนุ แมข่ องแผน่ ดนิ ประกอบด้วย 3 กจิ กรรมย่อย ดงั นี

กจิ กรรมย่อย 1 กิจกรรมย่อย 2 กจิ กรรมยอ่ ย 3

ป ร ะ ชุ ม เ ชิ ง ป ฏิ บั ติ ก า ร ประชมุ เชงิ ปฏิบตั ิการ จดั ทาคมู่ ือการ
เครือข่ายกองทุนแม่ของ คณะกรรมการกองทุน ดาเนนิ งานกองทนุ
แผ่นดินจังหวัด ในพืนที่ แมข่ องแผน่ ดินอาเภอ แม่ของแผน่ ดนิ
76 จังหวัดๆ ละ 1 รุ่น ในพืนที่ 878 อำเภอๆ ละ โดยส่วนกลำง
รวม 7,024 คน 1 รนุ่ รวม 22,009 คน/ 2,360 เล่ม
หมู่บำ้ น

45รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงินชุมชน

กำรดำเนินงำนกจิ กรรมสร้ำงควำมเข้มแข็งกองทนุ แม่ของแผ่นดิน 11.54%
20.36%
1. ตรวจสขุ ภำพกองทุนแมข่ องแผ่นดิน 22,009 กองทุน
ระดบั A จำนวน 4,480 แหง่ 68.10%
ระดับ B จำนวน 14,989 แหง่
ระดบั C จำนวน 2,540 แห่ง

2. จัดทำยุทธศำสตร์ กฎระเบียบ กำรบริหำรจัดกำร และภำรกิจของเครือข่ำยกองทุนแม่ของแผ่นดินระดับ
จงั หวดั /อำเภอ
3. กำรประชุมเชิงปฏิบัติกำรฯ เป็นกำรกระตุ้นและสร้ำงควำมตระหนักให้ผู้เข้ำร่วมประชุมมีควำมตื่นตัว
ในกำรปอ้ งกันและแก้ไขปญั หำยำเสพติด มีกำรเฝ้ำระวงั ชุมชนของตนเองและชมุ ชนใกล้เคยี งเพิ่มมำกขึน
4. จัดทำแผนพัฒนำหมู่บ้ำนในกำรบริหำรจัดกำรกองทุนแม่ของแผ่นดินให้มีควำมเข้มแข็งตำมแนวทำงที่กรมฯ
กำหนดอย่ำงนอ้ ย 1-2 กจิ กรรม เช่น ทอดผ้ำป่ำจัดหำทุนเพิ่มแก่กองทุนแม่ฯ กำรรับรอง/ขยำยผลครัวเรือน
ปลอดยำเสพติด พัฒนำคณะกรรมกำร/สมำชิกในกำรป้องกันภัยยำเสพติด รณรงค์ป้องกันและแก้ไขปัญหำ
ยำเสพติด จัด Mobile Unit ในชุมชน บ้ำน วัด โรงเรียน ส่งผู้ติดยำเข้ำค่ำยบำบัด ดำเนินชีวิตตำมแนวทำง
เศรษฐกจิ พอเพยี ง และตงั ดำ่ นตรวจเวรยำม เป็นตน้

กิจกรรมหลักที่ 2 พัฒนาหมบู่ ้านต้นกลา้ กองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ ประกอบดว้ ย 2 กจิ กรรมยอ่ ย ดังนี

กจิ กรรมย่อย 1 ประเมินหม่บู ำ้ นตำมเกณฑ์ประเมนิ หมู่บำ้ นต้นกล้ำกองทนุ แมฯ่
12 ขอ้ ของสำนกั งำน ป.ป.ส.
ประชุมเชิงปฏิบัติการคณะกรรมการ
หมู่บ้านต้นกล้ากองทุนแม่ของ คัดเลอื ก และแต่งตังคณะกรรมกำรหมบู่ ำ้ นต้นกลำ้ กองทุนแม่ฯ
แผ่นดิน 878 อาเภอ ๆ ละ 15 คน
รวม 13,170 คน จัดทำแผนปฏิบตั กิ ำรพัฒนำหมู่บ้ำนต้นกลำ้ กองทุนแมฯ่
ตำมแนวทำงขบั เคลอ่ื นกองทนุ แมฯ่ 10 ขันตอน

กจิ กรรมย่อย 2 รับสมัครสมำชิกเข้ำรว่ มโครงกำรหมู่บ้ำนตน้ กลำ้ กองทุนแมฯ่

สนบั สนนุ กจิ กรรมต้นกล้ากองทนุ แม่ ดำเนินกิจกรรมตำมเป้ำหมำยท่ีกรมกำหนดอย่ำงน้อย
ของแผน่ ดิน 878 หม่บู ้าน เพอ่ื เตรียม 1 กิจกรรม เช่น กำรดำรงชีวิตตำมแนวทำงเศรษฐกิจพอเพียง
ควำมพร้อมของหม่บู ้ำนตน้ กลำ้ ในกำร กำรตังด่ำนตรวจเวรยำม กำรเชื่อมโยงกิจกรรมเครือข่ำย
รับเงนิ ขวัญถุงพระรำชทำน กำรจดั กจิ กรรมวนั สำคัญ เป็นต้น

46รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทนุ และองคก์ รกำรเงนิ ชุมชน

ผลกำรดำเนินกจิ กรรม

ผลผลติ 1. คณะกรรมกำรกองทุนแม่ของแผ่นดิน สำมำรถบริหำรจัดกำรกองทุนให้เป็นไปตำม

วัตถุประสงค์เพ่ือให้หมู่บ้ำน/ชุมชนปลอดภัยจำกยำเสพติด ยึดหลักธรรมำภิบำล
และมีกำรประชำสมั พนั ธก์ ำรดำเนนิ งำนอย่ำงตอ่ เน่ือง
2. จังหวัด/อำเภอมีเครือข่ำยกองทุนแม่ของแผ่นดินเป็นกลไกและพลังสำคัญในกำรป้องกันและแก้ไขปัญหำ
ยำเสพตดิ ควบคู่กับภำครัฐ
3. คณะกรรมกำรหมู่บ้ำนต้นกล้ำกองทุนแม่ของแผ่นดินมีควำมรู้ ควำมเข้ำใจแนวทำงกำรดำเนินงำน
และกำรสร้ำงกลไกขบั เคล่ือนกำรดำเนนิ งำนกองทุนแม่ของแผ่นดิน
4. มีกำรขยำยผลกำรดำเนินงำนกองทุนแม่ของแผ่นดินให้สำมำรถเป็นกลไกขับเคล่ือนพลังแผ่นดินเอำชนะ
ยำเสพตดิ ได้

ผลลพั ธ์ 1. หมูบ่ ้ำนกองทุนแมข่ องแผ่นดินปลอดภัยจำกยำเสพตดิ

2. หมู่บ้ำนกองทุนแมข่ องแผ่นดนิ ทุกแห่งมีกลไกกำรแกไ้ ขปญั หำยำเสพตดิ

ผลสัมฤทธ์ิ

1. คณะกรรมกำรกองทุนแม่ของแผ่นดินได้รับเสริมสร้ำงศักยภำพ คมู่ อื การดาเนนิ งาน
ในกำรบริหำรจัดกำรกองทุนและกำรสร้ำงกำรมีส่วนร่วมของประชำชน กองทุนแมข่ องแผ่นดนิ
ในกำรป้องกันและแก้ไขปัญหำยำเสพติด
2. กองทุนแม่ของแผ่นดินได้รับกำรวิเครำะห์ศักยภำพ และมีกำรวำงแผน
พฒั นำกองทุนจำกกำรตรวจสุขภำพกองทุนแม่ของแผน่ ดนิ
3. คณะกรรมกำรหมู่บ้ำนต้นกล้ำกองทุนแม่ของแผ่นดินได้รับควำมรู้/
ควำมเข้ำใจเก่ียวกับแนวทำงกำรดำเนินงำนกองทุนและเป็นกำรเตรียม
ควำมพร้อมกำรเปน็ กองทุนแมข่ องแผ่นดิน
4. มีกำรขยำยผลกำรดำเนินงำนกองทุนแม่ของแผ่นดิน ให้สำมำรถเป็น
กลไกกำรป้องกันและแก้ไขปัญหำยำเสพติด
5. มีคู่มือ/แนวทำงกำรดำเนินงำนท่ีชัดเจนในกำรขับเคล่ือนกำรดำเนินงำน
กองทนุ แมข่ องแผน่ ดนิ อย่ำงมปี ระสิทธภิ ำพ

47รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชมุ ชน

กำรจดั กจิ กรรมวันสำคัญ การดารงชีวิตตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง

กำรเตรียมควำมพร้อมหมู่บ้ำนต้นกล้ำ กำรประชมุ เครอื ขำ่ ยระดบั อำเภอ
กองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ

กำรประชมุ คณะกรรมกำรกองทุนแม่ของแผ่นดิน

48รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทุนและองคก์ รกำรเงนิ ชุมชน

โครงการพฒั นาศกั ยภาพผู้ปฏิบัตงิ านกองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ

สำนักงำนคณะกรรมกำรป้องกันและปรำบปรำมยำเสพติด (สำนักงำน ป.ป.ส.) ได้สนับสนุนงบประมำณ
แก่กรมกำรพัฒนำชุมชน โดยสำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชนในกำรดำเนินงำนโครงกำรพัฒนำศักยภำพ
ผู้ปฏิบัติงำนกองทุนแม่ของแผ่นดิน จำนวน 654,600 บำท (หกแสนห้ำหม่ืนส่ีพันหกร้อยบำทถ้วน) ดำเนินกำร
2 กิจกรรม ดังนี

กิจกรรมที่ 1 : สร้างและพัฒนาหลักสตู ร

วตั ถปุ ระสงค์/ระยะเวลา เพื่อสร้ำงหลกั สตู รสำหรบั ฝกึ อบรมนักวชิ ำกำรพฒั นำชุมชนจงั หวดั /
ผูเ้ ขา้ รว่ มกิจกรรม อำเภอ และเครือขำ่ ยกองทนุ แมข่ องแผน่ ดิน ดำเนนิ กำร 4 วัน
กิจกรรม
หลกั สูตรทจ่ี ดั ทา - ภาคีเครือข่าย ได้แก่ เจ้ำหน้ำที่สำนักงำน ป.ป.ส. กอ.รมน. กรมส่งเสริม
กำรปกครองท้องถน่ิ และเครือขำ่ ยกองทุนแม่ของแผ่นดิน รวม 15 คน
- จนท.พช. ได้แก่ นักทรัพยำกรบุคคล สถำบันกำรพัฒนำชุมชน 24 คน
นักวิชำกำรพัฒนำชุมชน สำนักพัฒนำทุนฯ 7 คน และนักวิชำกำรพัฒนำ
ชมุ ชนจงั หวดั /อำเภอ 8 คน รวมทังสิน 54 คน

ใหค้ วำมรู้เก่ียวกับสถำนกำรณย์ ำเสพติดในปจั จบุ ัน ประวัติควำมเป็นมำ
หลกั ปรชั ญำ แนวคิด และกระบวนกำรขับเคล่ือนกองทนุ แม่ของแผ่นดิน
กำรอภิปรำยแลกเปล่ียนประสบกำรณ์ กำรแบ่งกลุ่มออกแบบและ
นำเสนอหลักสูตร

3 หมวด 10 รำยวิชำ ได้แก่ 1. เติมควำมรู้สู่ชุมชน 2. พัฒนำกลไก
กำรขับเคล่ือนงำน 3. ก้ำวไปข้ำงหน้ำอยำ่ งมพี ลัง

กจิ กรรมที่ 2 : จัดทาคู่มอื และส่ือการสอน

จำนวน 1,400 ชดุ ประกอบดว้ ย 3 สว่ น ได้แก่
สว่ นท่ี 1 : ทีม่ ำ วัตถุประสงค์ กำรใชป้ ระโยชน์
ส่วนที่ 2 : สังเขปรำยวชิ ำ power point เอกสำร
ประกอบกำรบรรยำย จำนวน 7 วิชำ
ส่วนท่ี 3 : องคค์ วำมรู้วิทยำกร

49รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชมุ ชน

โครงกำรจดั นิทรรศกำรอนุรักษ์และใช้ประโยชน์พนั ธุกรรมพชื
และภูมปิ ัญญำท้องถิน่ ให้มนั่ คง มงั่ คง่ั ยง่ั ยนื

ก ร ม ก ำ ร พั ฒ น ำ ชุ ม ช น ไ ด้ เ ข้ ำ ร่ ว ม ส น อ ง พ ร ะ ร ำ ช ด ำ ริ ใ น โ ค ร ง ก ำ ร อ นุ รั ก ษ์ พั น ธุ ก ร ร ม พื ช
อันเน่ืองมำจำกพระรำชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนรำชสุดำฯ สยำมบรมรำชกุมำรี (อพ.สธ.) ตังแต่ปี 2560
ในกำรส่งเสริมกระบวนกำรเรียนรู้และกำรมีส่วนร่วมของประชำชนให้ตระหนักถึงควำมสำคัญของทรัพยำกร
รจู้ กั กำรอนุรกั ษแ์ ละกำรใช้ประโยชนพ์ ันธกุ รรมพืชและภมู ิปัญญำท้องถน่ิ อย่ำงม่นั คง ม่ังคัง่ และยงั่ ยืน

ในปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 โครงกำร อพ.สธ. ได้จัดงำนประชุมและนิทรรศกำร ครังที่ 10
“ทรัพยากรไทย ชาวบ้านไทยได้ประโยชน์ ปี 2562” ระหว่ำงวันที่ 29 พฤศจิกำยน - 5 ธันวำคม 2562
ณ ศูนย์อนุรักษ์และพัฒนำทรัพยำกรภำคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลำง มหำวิทยำลัยเทคโนโลยีรำชมงคล
อีสำน ตำบลหนองระเวียง อำเภอเมืองนครรำชสีมำ จังหวัดนครรำชสีมำ โดยมีหน่วยงำนสนองพระรำชดำริ
รว่ มประชุมและจดั แสดงนทิ รรศกำรในครังนดี ้วย

กรมกำรพัฒนำชุมชน โดยสำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชนได้เข้ำร่วมประชุมและ
จดั นิทรรศกำร “อนุรักษแ์ ละใช้ประโยชน์พนั ธุกรรมพืชและภมู ปิ ญั ญำท้องถ่ินให้ม่นั คง มั่งคั่งและยั่งยนื ”

วตั ถปุ ระสงค์

1. เพ่ือเผยแพร่ผลกำรดำเนินงำนโครงกำรอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมำจำกพระรำชดำริ
สมเด็จพระเทพรัตนรำชสดุ ำฯ สยำมบรมรำชกุมำรี (อพ.สธ.-พช) กรมกำรพัฒนำชุมชน
2. เพ่ือสร้ำงควำมตระหนักให้กบั ประชำชนในกำรอนุรกั ษ์และใชป้ ระโยชน์ทรพั ยำกรอยำ่ งยง่ั ยืน

50รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทุนและองคก์ รกำรเงนิ ชมุ ชน

โครงการพัฒนาศนู ย์เรยี นร้ทู ุนชมุ ชนสกู่ ารอนรุ ักษแ์ ละใช้ประโยชน์อย่างยั่งยนื ตามแนวพระราชดาริ

ปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 กรมกำรพัฒนำชุมชน ได้สนับสนุนงบประมำณ 365,100 บำท (สำมแสนหกหมื่น-
ห้ำพันหนึ่งร้อยบำทถ้วน) ให้จังหวัดที่เป็นท่ีตังศูนย์เรียนรู้ทุนชุมชน จำนวน 3 แห่ง ได้แก่ ศูนย์เรียนรู้ทุนชุมชน
ตำบลขวั มุง อำเภอสำรภี จงั หวดั เชียงใหม่ ศูนย์เรียนรู้ทุนชุมชนตำบลละงู อำเภอละงู จังหวัดสตูล และศูนย์เรียนรู้
ทุนชุมชนตำบลท่ำช้ำง อำเภอสว่ำงวีระวงศ์ จังหวัดอุบลรำชธำนี ดำเนินงำนโครงกำรพัฒนำศูนย์เรียนรู้ทุนชุมชน
สู่กำรอนุรกั ษ์และใช้ประโยชนอ์ ยำ่ งยงั่ ยืนตำมแนวพระรำชดำริ งบประมำณศนู ย์เรยี นรู้ฯ ละ 121,700 บำท (หนึ่งแสน-
สองหม่ืนหน่ึงพันเจ็ดร้อยบำทถ้วน) โดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือเตรียมควำมพร้อมศูนย์เรียนรู้ทุนชุมชนให้เป็นศูนย์เรียนรู้
ทุนชมุ ชนตำมแนวทำงทฤษฎีใหมข่ องพระบำทสมเดจ็ พระเจ้ำอยหู่ วั รัชกำลท่ี 9 ประยกุ ต์สู่ “โคก หนอง นำ โมเดล”
และมีกำรบริหำรจัดกำรทุนชุมชน นำไปสู่กำรอนุรักษ์และใช้ประโยชน์อย่ำงมีประสิทธิภำพ โดยแต่ละศูนย์เรียนรู้
ไดจ้ ัดทำและปรบั ปรุงฐำนเรียนรู้ ด้ำนอำชีพ ดังนี

ฐานการเรยี นรู้
ศูนย์เรียนรูท้ ุนชุมชน

1 ตาบลขัวมงุ 2 ตาบลท่าช้าง 3 ตาบลละงู

- ปลูกผักสวนครวั - ปลกู ขำ้ ว/ผักสวนครัว - ปลูกข้ำว/ผกั สวนครัว
- เลยี งกบ/ปลำนิล/ไกไ่ ข่ - ปลูกพทุ รำสำมรส - ปลกู ยำงพำรำ/ปำล์มนำมัน
- เพำะเหด็ นำงฟำ้ - เพำะเห็ดนำงฟ้ำ - ทำสวนสมุนไพร
- ทำนำหมกั ชีวภำพ - ปลกู แก้วมังกร/ดำวเรอื ง - สวนไม้โตเร็ว/ไมผ้ ล
- ทำปุ๋ยอนิ ทรยี ์ - เลียงปลำหมอไทย/ไก่ - ไม้ไผเ่ ชงิ อตุ สำหกรรม
- ใช้สำรชีวภัณฑแ์ ทนเคมี - กำรแพทย์แผนไทย - มะนำวในท่อซเี มนต์
- ทำลกู ประคบสมุนไพร - ทอเสือ่ - เลียงปลำดกุ

51รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทุนและองคก์ รกำรเงินชุมชน

โครงการพฒั นาศักยภาพเครือข่าย และยกระดับแหล่งเรียนรู้การพัฒนาทุนชุมชนตามแนวพระราชดาริ

กรมกำรพัฒนำชุมชน เป็น 1 ใน 12 หน่วยงำน ท่ีร่วมสนองพระรำชดำริโครงกำรศูนย์ศึกษำกำรพัฒนำเขำ
หินซ้อนอันเน่ืองมำจำกพระรำชดำริ อำเภอพนมสำรคำม จังหวัดฉะเชิงเทรำ โดยมีพืนท่ีรับผิดชอบ จำนวน 31 ไร่
54 ตำรำงวำ ตังแต่ปี พ.ศ. 2523 เป็นต้นมำ โดยได้รับมอบหมำยให้รับผิดชอบงำนพัฒนำชุมชนในศูนย์ศึกษำกำร
พัฒนำเขำหินซ้อนอันเน่ืองมำจำกพระรำชดำริ ในด้ำน “กำรส่งเสริมศิลปหัตถกรรม และอุตสำหกรรมในครัวเรือน”
เพื่อเป็นศูนย์กลำงกำรฝึกอบรมด้ำนกำรฝึกอำชีพ และถ่ำยทอดวิทยำกำรแผนใหม่ในด้ำนอำชีพท่ัวไป
และงำนด้ำนศลิ ปำชีพ ใหก้ บั ประชำชนและหนว่ ยงำนทสี่ นใจเพื่อเป็นอำชีพเสริม

ในปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน ได้ดำเนินงำนโครงกำรพัฒนำศักยภำพ
เครือข่ำย และยกระดับแหล่งเรียนรู้กำรพัฒนำทุนชุมชนตำมแนวพระรำชดำริ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสืบสำนงำน
ศิลปหัตถกรรมและอุตสำหกรรมในครัวเรือนตำมแนวพระรำชดำริ พัฒนำฐำนกำรเรียนรู้กำรพัฒนำทุนชุมชนตำม
แนวพระรำชดำริให้เป็นแหล่งเรยี นรู้ และสำมำรถรองรับผู้มำเย่ียมชมและศึกษำดูงำนตำมแนวปรัชญำของเศรษฐกิจ
พอเพียง และพัฒนำศักยภำพเครือข่ำยแหล่งเรียนรู้ทุนชุมชนด้ำนกำรพัฒนำผลิตภัณฑ์ชุมชนในงำนหัตถกรรมและ
อุตสำหกรรมในครัวเรือน ประกอบด้วย 2 กจิ กรรม ดังนี

leoydกิจกรรมท่ี 1 ยกระดับแหล่งเรยี นรู้การพัฒนาทนุ ชมุ ชนตามแนวพระราชดาริ

จำนวน 2 กิจกรรมย่อย ดังนี
กจิ กรรมย่อยท่ี 1 พัฒนาแหลง่ เรียนรู้ เป็นกำรสนบั สนนุ พฒั นำฐำน
กำรเรียนรภู้ ำยในส่วนงำนพฒั นำชมุ ชนฯ จำนวน 5 ฐำน ไดแ้ ก่

1) ฐำนกำรทอผ้ำ
2) ฐำนกำรเดินเส้นทอง
3) ฐำนกำรจกั สำนและทอเสอื่ จำกเส้นใยจำกพืช
4) ฐำนกำรตีเหล็ก และกำรทำเตำอเนกประสงค์
5) ฐำนบำ้ นพอเพียง

52รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทุนและองคก์ รกำรเงนิ ชมุ ชน

ฐานการเรียนรภู้ ายในส่วนงานพฒั นาชมุ ชน
ในศูนยศ์ ึกษาการพัฒนาเขาหินซ้อนอันเนื่องมาจากพระราชดาริ

ทอผำ้ เดินเสน้ ทอง จกั สำนและทอเสอื่ จำกเสน้ ใยจำกพชื

ตีเหลก็ ทำเตำอเนกประสงค์ บำ้ นพอเพยี ง

กิจกรรมยอ่ ยที่ 2 จดั ทาสือ่ ประชาสัมพันธก์ ารดาเนนิ งานของสว่ นงานพัฒนาชุมชนฯ

 จดั ทำส่ือประชำสมั พันธก์ ำรดำเนินงำนของส่วนงำนพัฒนำชุมชนฯ จำนวน 1 เรื่อง
 แผ่นพบั ประชำสมั พันธก์ ำรดำเนินงำนของสว่ นงำนพฒั นำชุมชนฯ จำนวน 2,600 แผ่น

กจิ กรรมที่ 2 พัฒนาศักยภาพเครือขา่ ยแหล่งเรียนรู้ทุนชมุ ชนตามแนวพระราชดาริ จำนวน 2 กิจกรรมย่อย ดงั นี

กิจกรรมย่อยท่ี 1 สนับสนุนวสั ดกุ ารพัฒนาผลิตภณั ฑข์ องกล่มุ เครอื ข่าย กิจกรรมยอ่ ยที่ 2 สนบั สนนุ ทางด้านวชิ าการ
โดยส่วนงานพัฒนาชุมชนฯ ได้เข้าไป
จานวน 6 กล่มุ ได้แก่ ส นั บ ส นุ น ท า ง ด้ า น ช่ อ ง ท า ง ก า ร ต ล า ด
การสร้างความรู้ ความเข้าใจ และ
1) กลุม่ ทอผำ้ บำ้ นเนินน้อย หมู่ท่ี 20 ตำบลท่ำตะเกียบ อำเภอทำ่ ตะเกยี บ ค ว า ม คิ ด ส ร้ า ง ส ร ร ค์ ใ น ก า ร ต่ อ ย อ ด
จงั หวดั ฉะเชิงเทรำ ผลิตภัณฑ์ให้เติบโตอย่างยั่งยืนในพื้นที่
กลุ่มเครือข่ำยจำนวน 6 กลุ่ม ระหว่ำง
2) กลมุ่ กระเปำ๋ สำนจำกเสน้ พลำสติกและกระจดู บำ้ นโคกหวั ข้ำว หมู่ท่ี 3 วันท่ี 24 - 27 สงิ หำคม 2563
ตำบลทำ่ ถำ่ น อำเภอพนมสำรคำม จังหวดั ฉะเชงิ เทรำ

3) กลมุ่ ผลติ ภัณฑห์ ญ้ำแฝกบ้ำนแหลมตะครอ้ หมู่ท่ี 5 ตำบลเกำะขนนุ
อำเภอพนมสำรคำม จงั หวัดฉะเชงิ เทรำ

4) กลมุ่ เขยี นเสน้ ลำยทองบำ้ นชำปำ่ หวำย หมทู่ ่ี 9 ตำบลเกำะขนุนอำเภอพนมสำรคำม
จังหวดั ฉะเชิงเทรำ

5) กลมุ่ ตดั เย็บผ้ำขำวม้ำ หมู่ที่ 15 ตำบลท่ำกระดำน อำเภอสนำมชัยเขต
จังหวัดฉะเชิงเทรำ

6) กลมุ่ วิสำหกจิ ชมุ ชนหัตถกรรมชมุ ชนคนรักษ์แฝกเนนิ เหล่ำ ตำบลหนองนำใส
อำเภอวัฒนำนคร จงั หวัดสระแกว้

53รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทุนและองคก์ รกำรเงินชุมชน

โครงการงบประมาณสานกั งานคณะกรรมการพิเศษเพ่ือประสานงาน
โครงการอันเนอ่ื งมาจากพระราชดาริ (สานักงาน กปร.)

ในปีงบประมำณ 2563 กรมกำรพัฒนำชุมชน ได้รับงบประมำณสนับสนุนจำกสำนักงำน กปร.
ในกำรดำเนินงำนพัฒนำชุมชนในศูนย์ศึกษำกำรพัฒนำเขำหินซ้อนอันเนื่องมำจำกพระรำชดำริ ในกำรดำเนิน
โครงกำร จำนวน 8 โครงกำร งบประมำณรวม 599,423 บำท ได้แก่

1. โครงกำรสำธติ กำรทอผำ้ - กำรทอเสอ่ื – กำรจักสำนเส้นใยพชื – กำรตีเหล็ก
2. โครงกำรสง่ เสรมิ งำนด้ำนศลิ ปำชีพสโู่ รงเรยี นและงำนทำเตำอเนกประสงค์หมู่บ้ำนรอบศูนย์
3. โครงกำรสำธติ กำรเดินเส้นลำยทอง
4. โครงกำรขยำยผลหมบู่ ำ้ นเศรษฐกิจพอเพยี งสูพ่ ืนท่ีหมู่บำ้ นรอบศูนย์ฯ
5. โครงกำรจ้ำงเหมำปรับปรงุ ภูมทิ ศั นแ์ ละจุดเช็คอินถ่ำยภำพ บริเวณศูนย์กำรเรียนรู้ผลิตภัณฑ์ชุมชน
ตำมแนวปรัชญำเศรษฐกิจพอเพียง
6. โครงกำรจัดซือครภุ ัณฑ์งำนบำ้ นงำนครวั (จักรตนี ตะกุย)
7. โครงกำรจ้ำงเหมำปรบั ปรงุ อำคำรฝึกอบรมและหอพัก (ห้องนำชัน 2)
8. โครงกำรแลกเปลีย่ นควำมรู้เพื่อพัฒนำและตอ่ ยอดผลติ ภัณฑ์

54รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทนุ และองค์กรกำรเงินชมุ ชน

กำรเสริมสร้ำงธรรมำภบิ ำลทุนชุมชน

1 พัฒนำศกั ยภำพผเู้ ชีย่ วชำญดำ้ นทุนชุมชน

กรมกำรพัฒนำชุมชนมีภำรกิจเกี่ยวกับกำรส่งเสริมกระบวนกำรเรียนรู้ และกำรมีส่วนร่วมของ
ประชำชน สง่ เสริมและพัฒนำเศรษฐกิจฐำนรำกให้มีควำมม่ันคงและมีเสถียรภำพ โดยได้ส่งเสริม สนับสนุน
ให้มีกำรจัดตังกองทนุ ตำ่ ง ๆ ขึน เพ่ือแก้ไขปัญหำด้ำนกำรเงินในกำรลงทุนประกอบอำชีพ และจัดสวัสดิกำร
ซง่ึ เปน็ เงินทุนและกองทนุ ทภี่ ำครฐั สนับสนนุ ไดแ้ ก่ โครงกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.) และเงินทุน
ของประชำชนทก่ี รมกำรพัฒนำชุมชนส่งเสริม สนบั สนุนใหป้ ระชำชนร่วมกนั ดำเนนิ กำร เช่น กลุ่มออมทรัพย์
เพื่อกำรผลิต ในกำรดำเนินงำนของทัง 2 กองทุน ยังมีปัญหำกำรชำระคืนเงินยืมตำมสัญญำ ปัญหำหนี
ค้ำงชำระ และกำรร้องเรียนจำกสมำชิกในเรื่องกำรบริหำรจัดกำรของคณะกรรมกำร ประกอบกับ
สถำนกำรณ์ปัจจุบันเจ้ำหน้ำท่ีกรมกำรพัฒนำชุมชนที่อยู่ในพืนที่เป็นเจ้ำหน้ำที่ใหม่ ยังไม่มีประสบกำรณ์
ในดำ้ นกำรสง่ เสริม สนับสนนุ ทุนชุมชนที่อยูใ่ นควำมรบั ผดิ ชอบเทำ่ ทค่ี วร

ในปงี บประมำณ พ.ศ. 2563 สำนกั พัฒนำทนุ และองคก์ รกำรเงินชุมชน ได้รับงบประมำณในกำร
ขับเคล่ือนพัฒนำศักยภำพเจ้ำหน้ำท่ีพัฒนำชุมชน โดยจัดทำโครงกำรพัฒนำศักยภำพผู้เช่ียวชำญด้ำนทุน
ชุมชน เพื่อส่งเสริม สนับสนุน ติดตำม กำกับ ดูแลกองทุนในชุมชนให้มีกำรบริหำรจัดกำรเป็นไปด้วยควำม
เรียบร้อย มีควำมโปร่งใส เกิดควำมเข้มแข็ง และมีธรรมำภิบำล รวมถึงพัฒนำงำนของเจ้ำหน้ำท่ีพัฒนำ
ชุมชนให้เป็นผู้มีควำมรู้ด้ำนวิชำกำร แนวทำงปฏิบัติ และทักษะในกำรส่งเสริมกำรดำเนินงำนในด้ำนทุน
ชมุ ชนต่ำง ๆ สำหรบั บริหำรจัดกำรในพืนท่ชี มุ ชนใหม้ ีประสิทธิภำพ ประกอบดว้ ย 2 โครงกำร ดงั นี

1. อบรมใหค้ วามรู้
“โครงการพัฒนาศกั ยภาพผ้เู ช่ียวชาญดา้ นทนุ ชุมชน”

2. มอบรางวลั /เชิดชเู กยี รติ
“โครงการยกระดบั การพัฒนางานทนุ ชุมชน”

55รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชมุ ชน

ผลการดาเนินงาน

1. โครงการพฒั นาศกั ยภาพผเู้ ชี่ยวชาญดา้ นทนุ ชมุ ชน

งบประมำณ 1,554,400 บำท
ดำเนินกำรฝึกอบรมสร้ำงควำมรู้ ควำมเข้ำใจด้ำนงำนทุนชุมชน โดยมีวัตถุประสงค์
เพ่ือให้มีควำมเชี่ยวชำญด้ำนทุนชุมชน และสำมำรถสนับสนุนกำรดำเนินงำน ทุนชุมชน
ได้อย่ำงมีประสิทธิภำพ กลุ่มเป้ำหมำยประกอบด้วยเจ้ำหน้ำที่พัฒนำชุมชนอำเภอ
ท่ีมีอำยุรำชกำรระหว่ำง 1 - 5 ปี หรือตำมควำมเหมำะสมท่ีจะเป็นผู้เช่ียวชำญ
ด้ำนทุนชุน จำนวน 76 จังหวัด ๆ ละ 2 คน รวม 152 คน โดยดำเนินกำร ณ โรงแรม
เอบนี ำ่ เฮำส์ ถนนวิภำวดรี งั สติ ซอย 64 กรุงเทพฯ

56รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชมุ ชน

2. โครงการยกระดับการพฒั นางานทนุ ชมุ ชน

งบประมำณ 363,600 บำท
มอบรำงวัล/เชิดชูเกียรติ เพื่อสร้ำงขวัญ กำลังใจให้กับผู้เช่ียวชำญด้ำนทุนชุมชน โดยกำรพิจำรณำ
คัดเลือกเจ้ำหน้ำที่พัฒนำชุมชนท่ีผ่ำนกำรอบรมโครงกำรพัฒนำ ศักยภำพผู้เช่ียวชำญด้ำนทุนชุมชน
และนำควำมรู้ไปพัฒนำงำนทุนชุมชนในพืนท่ีของตนเองที่รับผิดชอบได้อย่ำงเหมำะสม และเกิด
ประโยชน์กับกลุม่ /กองทนุ ในชุมชน จำนวน 36 คน ประกอบด้วย 3 กิจกรรมย่อย ได้แก่

 ประชุมคณะทางานพิจารณาหลักเกณฑ์การคัดเลือกผู้เช่ียวชาญด้านทุนชุมชนดีเด่น
ประจาปี 2563

ร่วมกันพิจำรณำแนวทำง และเกณฑ์กำรคัดเลือกผู้เช่ียวชำญด้ำนทุนชุมชนดีเด่น ประจำปี
2563 ผู้เข้ำร่วมประชุมฯ ประกอบด้วย เจ้ำหน้ำที่สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน จำนวน
15 คน ดำเนินกำรจัดประชุมฯ จำนวน 2 ครัง ครังที่ 1 วันที่ 27 พฤษภำคม 2563 และครังท่ี 2
วนั ท่ี 17 กรกฎำคม 2563 ณ ห้องประชมุ 3001 ชนั 3 กรมกำรพฒั นำชมุ ชน งบประมำณ 17,400 บำท

 ประชมุ คณะกรรมการพิจารณาคดั เลือกผ้เู ชี่ยวชาญด้านทุนชมุ ชนดีเด่น ประจาปี 2563
โดยกำหนดเกณฑ์ และพิจำรณำคัดเลือกผู้เช่ียวชำญด้ำนทุนชุมชนดีเด่น ประจำปี 2563

ผู้เข้ำร่วมประชุมฯ ประกอบด้วย ผู้ตรวจรำชกำรกรม จำนวน 4 คน และเจ้ำหน้ำท่ีสำนักพัฒนำทุน
และองคก์ รกำรเงินชุมชน จำนวน 5 คน ดำเนินกำรจดั ประชุมฯ ในวันที่ 30 กรกฎำคม 2563 ณ ห้อง
ประชมุ 3001 ชัน 3 กรมกำรพัฒนำชุมชน งบประมำณ 22,200 บำท

 สนบั สนนุ การยกระดบั งานพัฒนาทนุ ชมุ ชน
ดำเนินกำรพจิ ำรณำคัดเลอื กผูเ้ ชย่ี วชำญด้ำนทุนชมุ ชนดเี ดน่ ประจำปี 2563 จำนวน 36 คน โดย

สนับสนนุ งบประมำณ เพอื่ ไปพัฒนำงำนดำ้ นทุนชมุ ชนในพนื ที่อำเภอท่รี บั ผิดชอบ จำนวน 9,000 บำท
งบประมำณ 324,000 บำท

57รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทนุ และองคก์ รกำรเงินชุมชน

ผลสาเร็จ โครงการพฒั นาศักยภาพผู้เชี่ยวชาญด้านทุนชุมชน

เชิงปริมาณ

ร้อยละ 80 ของเจ้ำหน้ำทพ่ี ัฒนำชุมชนทีเ่ ขำ้ ร่วมโครงกำรฯ มีควำมเช่ียวชำญด้ำนทุนชุมชน
ในดำ้ นวชิ ำกำร แนวทำงปฏบิ ตั ิ และทกั ษะกำรส่งเสรมิ กำรดำเนนิ งำนทนุ ชมุ ชน

เชิงคณุ ภาพ

เจำ้ หนำ้ ทพี่ ัฒนำชมุ ชนนำควำมรไู้ ปสนบั สนุนกำรขบั เคลื่อนพัฒนำงำนด้ำนทุนชุมชนได้อย่ำง
เหมำะสมกบั บรบิ ทในพนื ที่ของตนเอง ก่อให้เกิดประโยชน์กับกลุ่ม/กองทุนในชุมชนได้อย่ำง
มปี ระสิทธภิ ำพ เกิดกำรมสี ่วนร่วมและบรู ณำกำรทำงำนร่วมกันในกำรดำเนินงำนและพัฒนำ
งำนทุนชมุ ชน

58รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

2 โครงการศึกษาการบริหารจดั การโครงการแกไ้ ขปัญหาความยากจน (กข.คจ.))

กรมกำรพัฒนำชุมชน เป็นหน่วยงำนท่ีรับผิดชอบโครงกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.)
ด้วยกำรสนับสนุนเงินทุนในกำรประกอบอำชีพให้กับครัวเรือนในหมู่บ้ำนเป้ำหมำย โครงกำร กข.คจ.
เพื่อแก้ไขปัญหำควำมยำกจน ให้มีกำรสร้ำงอำชีพ และเพิ่มรำยได้ ยกระดบั คุณภำพชีวติ สำมำรถเลียงดูตนเอง
และครอบครัวได้อย่ำงย่ังยืน โดยให้คณะกรรมกำร กข.คจ. หมู่บ้ำน เป็นผู้บริหำรจัดกำรเงินทุน และมี
เจ้ำหน้ำท่ีพัฒนำชุมชนเป็นผู้ส่งเสริม สนับสนุน ตรวจสอบ ติดตำม และรำยงำนผลกำรดำเนินงำนโครงกำร
กข.คจ. ปัจจุบันยังมีครัวเรือนเป้ำหมำยท่ียังไม่บรรลุวัตถุประสงค์ด้ำนกำรพัฒนำคุณภำพชีวิตยืมเงินไปเป็น
จำนวนมำก หำกมกี ำรบริหำรจดั กำรท่ไี มเ่ ขม้ แข็ง อำจก่อใหเ้ กดิ ปญั หำในกำรชำระหนีของครัวเรือนเป้ำหมำย
รวมทงั ปญั หำกำรทจุ รติ ได้

ในปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน ได้ดำเนินกำรศึกษำหำ
สำเหตุของปัญหำ และกำหนดแนวทำงในกำรแก้ไขปัญหำ จึงได้จัดทำโครงกำรศึกษำกำรบริหำรจัดกำร
โครงกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.) ขึน เพื่อทบทวนโครงกำรฯ และหำแนวทำง/วิธีกำรป้องกันใน
กำรแก้ไขปัญหำเงินทุน กข.คจ. ให้มีกำรบริหำรจัดกำรตำมหลักธรรมำภิบำล และเป็นไปตำมแนวทำงท่ี
กรมกำรพัฒนำชุมชน ส่งเสริม สนับสนุน รวมทังได้ลงพืนที่ติดตำม สนับสนุนกำรบริหำรจัดกำรเงินทุน
โครงกำร กข.คจ. ในพืนที่หมบู่ ำ้ น กข.คจ. ทมี่ ปี ญั หำเกี่ยวกับกำรบรหิ ำรจัดกำรเงินทุน ดงั นี

“ โครงการศกึ ษาการบรหิ ารจัดการโครงการแกไ้ ขปญั หาความยากจน (กข.คจ.)”

งบประมำณ 805,220 บำท ประกอบดว้ ย 2 กจิ กรรม ได้แก่

ผลการดาเนินงาน

1. ประชมุ เชิงปฏิบตั กิ ารการบรหิ ารจดั การโครงการแกไ้ ขปัญหาความยากจน (กข.คจ.)
งบประมำณ 413,120 บำท

ดำเนินกำรจัดเวทีแลกเปล่ียน ระดมควำมคิดเห็นกำรดำเนินงำน
โครงกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.) โดยมีวัตถุประสงค์
เพอื่ ศึกษำวเิ ครำะห์ปัญหำกำรบริหำรจัดกำรโครงกำรแก้ไขปัญหำ
ควำมยำกจน (กข.คจ.) กลุ่มเป้ำหมำยประกอบด้วยเจ้ำหน้ำที่
พฒั นำชมุ ชนจงั หวัดและอำเภอในจงั หวัดที่มีโครงกำรแก้ไขปัญหำ
ควำมยำกจน (กข.คจ.) พนื ทหี่ มู่บำ้ นที่ต้องเร่งรัดติดตำมกำรชำระ
คืนเงินยืมตำมสัญญำ จำนวน 18 จังหวัด ๆ ละ 3 คน รวม 54 คน
ระหวำ่ งวันที่ 30 - 31 มกรำคม 2563 โดยดำเนินกำร ณ โรงแรม
ทีเค พำเลช โฮเทล แอนด์ คอนเวนช่นั กรุงเทพฯ

59รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชมุ ชน

2. สนับสนนุ การบริหารจัดการเงินทุนโครงการแกไ้ ขปญั หาความยากจน (กข.คจ.)
งบประมำณ 392,100 บำท

ลงพืนที่ติดตำม สนับสนุนหมู่บ้ำน กข.คจ. ที่มีเงินทุนเสียหำย หรือมีปัญหำกำรบริหำรจัดกำรเงินทุน
โครงกำร กข.คจ. รวมทังจังหวัดที่มีกำรรำยงำนภำวะหนีสินค้ำงชำระ กำหนดดำเนินกำร ระหว่ำงวันท่ี
10 กุมภำพันธ์ - 20 มนี ำคม 2563 จำนวน 18 จังหวัด ๆ ละ 2 หมู่บ้ำน ได้แก่ จังหวัดขอนแก่น ชัยภูมิ
อุบลรำชธำนี ศรีสะเกษ บุรีรัมย์ น่ำน ลำปำง เชียงรำย ปรำจีนบุรี สระบุรี หนองคำย นครพนม
สกลนคร นรำธวิ ำส นครศรีธรรมรำช ตรัง กำญจนบุรี และจงั หวัดสพุ รรณบรุ ี

ผลสาเร็จ “ โครงการศกึ ษาการบรหิ ารจดั การโครงการแก้ไขปญั หาความยากจน (กข.คจ.)”

เชิงปรมิ าณ

กลุ่มเป้ำหมำย จำนวน 54 คน ได้รับควำมรู้ ควำมเข้ำใจ ทบทวนกำรดำเนินงำนโครงกำรแก้ไข
ปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.) และร่วมกันแก้ไขปัญหำกำรบริหำรจัดกำรเงินทุน กข.คจ.
ให้เปน็ ไปตำมระเบียบฯ /แนวทำงกำรดำเนินงำนโครงกำร กข.คจ.

เชงิ คุณภาพ

มรี ปู แบบ (Model) ในกำรแกไ้ ขปญั หำกำรบรหิ ำรจดั กำรโครงกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.)

60รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทุนและองคก์ รกำรเงนิ ชมุ ชน

ข้อเสนอแนะเพอื่ พัฒนางาน

1. ควรส่งเสริมและสนับสนุนให้กองทุนชุมชนเป็นงำนอัตลักษณ์ของกรมกำรพัฒนำชุมชน
โดยกำหนดเป็นนโยบำยหลกั ของกรมกำรพฒั นำชุมชน

2. ควรมีระบบกำรให้รำงวัลท่ีเหมำะสมเพื่อสร้ำงแรงจูงใจให้เจ้ำหน้ำท่ีและคณะกรรมกำร
ทด่ี ำเนินงำนกองทนุ ชุมชนท่ปี ระสบผลสำเรจ็

3. ควรพัฒนำระบบฐำนข้อมูลให้มีประสิทธิภำพ และสนับสนุนให้นำข้อมูลไปใช้ให้เกิด
ประโยชนส์ งู สดุ

4. ควรมีแผนบริหำรควำมเสี่ยงของสำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน ไว้รองรับ
สถำนกำรณ์ท่ีอำจเกิดขึนจนไม่สำมำรถดำเนินกำรได้ตำมแผนปฏิบัติกำร เช่น สถำนกำร์กำรแพร่ระบำด
ของโรคตดิ เชือไวรัสโคโรนำ 2019 (COVID-19)

61รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทนุ และองคก์ รกำรเงินชุมชน

3

สทอ. Forum

สทอ. Forum มีจุดเร่ิมต้นมำจำกแนวควำมคิดท่ีว่ำ จะพัฒนาใครเขา ต้องเริ่มจากตัวเราก่อน
โดยมองวำ่ เจำ้ หนำ้ ทสี่ ำนกั พัฒนำทนุ และองค์กรกำรเงินชมุ ชน ซ่ึงถือเป็นกลไกสำคัญในกำรขับเคลื่อน
งำนให้บรรลุผลสำเร็จตำมหน้ำที่ที่ได้รับมอบหมำย มีควำมจำเป็นต้องพัฒนำศักยภำพและองค์ควำมรู้
ทำงกำรเงิน ซึ่งถือเป็นรำกฐำนของกำรเสริมสร้ำงและพัฒนำระบบทุนชุมชน และกำรบริหำรจัดกำร
ทุนชุมชน สำนักพัฒนำทุนและองคก์ รกำรเงินชุมชน จึงไดด้ ำเนนิ กำรจดั ประชมุ สทอ. Forum ขนึ

ในปีงบประมำณ พ.ศ. 2563 สำนกั พฒั นำทุนและองค์กรกำรเงินชมุ ชนได้มีกำรจัดประชุม สทอ.
Forum จำนวน 3 ครัง ดังนี

สทอ. Forum คร้ังที่ 1 จัดเม่ือวันที่ 27 พฤษภำคม 2563 ภำยใต้หัวข้อ “ควำมรู้ทำงกำรเงิน
(Financial Literacy)” โดยมีนำยปณธิ ำน สุขสำรำญ ตำแหนง่ ผอู้ ำนวยกำรสว่ นนโยบำยกำรเคลือ่ นย้ำยเงนิ ทุน
สำนักนโยบำยกำรออมและกำรลงทุน สำนักงำนเศรษฐกิจกำรคลัง ได้มำชีแจงนโยบำยทำงกำรเงิน
และควำมรู้ทำงกำรเงิน (Financial Literacy) พร้อมเสนอแนะวำ่ กำรดำเนินงำนในภำรกิจของสำนักพัฒนำทุนฯ
ที่ผ่ำนมำ ได้ขับเคล่ือนกำรพัฒนำทักษะทำงกำรเงินแก่คนในชุมชนได้เป็นอย่ำงดี แต่เจ้ำหน้ำท่ีพัฒนำชุมชน
ต้องแบกรับภำระในกำรขับเคล่ือนงำนทุกเร่ือง จึงขอเสนอแนะให้ปรับบทบำทเจ้ำหน้ำที่พัฒนำชุมชน
เปน็ ผ้อู ำนวยควำมสะดวก (Facilitator) และมหี น่วยงำนภำคกำรเงินเป็นผู้ประสำนงำน (Distributors) ซึ่งช่วย
ขบั เคล่ือนอีกทำงหน่ึง เช่น โครงกำรหมอคลังอำสำของกรมบัญชีกลำงที่พร้อมบูรณำกำรกับหน่วยงำนในส่วน
ภูมิภำค เพ่ือกำรเข้ำถึงประชำชน (Outreach) มำกขึน และในอนำคตควรมีกำรจ้ำงที่ปรึกษำด้ำนกำรเงิน
(Money Coach) เพ่ือทำหนำ้ ท่เี ปน็ ท่ีปรึกษำปัญหำทำงกำรเงนิ ทม่ี ีควำมซบั ซ้อนใหก้ ับประชำชนในพืนท่ี

จำกนันผู้แทนจำกบริษัท เงินติดล้อ จำกัด ได้มำอธิบำยถึงควำมสำเร็จของกำรดำเนินงำน
ในกำรพัฒนำทักษะทำงกำรเงินแก่คนในชุมชน ผ่ำนกิจกรรม “เงินติดล้อ ชีวิตหมุนต่อได้” โดยเน้น
กำรปรับพฤติกรรม/ทัศนคติทำงกำรเงิน อย่ำงเป็นขันตอนโดยเร่ิมจำกกำรลด ละ เลิกส่ิงที่ไม่ดี
(กำรเล่นกำรพนัน, อบำยมุขต่ำง ๆ) กำรกระตุ้นให้มีควำมคิดสร้ำงสรรค์ และกำรมีส่วนร่วม
มี ก ำ ร ป รั บ เ ป ลี่ ย น รู ป แ บ บ กิ จ ก ร ร ม ใ ห้ เ ห ม ำ ะ ส ม ต ำ ม ส ถ ำ น ก ำ ร ณ์ ห รื อ ต ำ ม ก ลุ่ ม เ ป้ ำ ห ม ำ ย
โดยประสำนงำนกับผู้นำชุมชนในกำรคัดเลือกกลุ่มเป้ำหมำย และจัดเก็บข้อมูลเพ่ือจัดทำหลักสูตร
ให้เหมำะสม จำกนันจึงลงพืนท่ีดำเนินกำร และติดตำมผลอย่ำงใกล้ชิดและต่อเนื่อง ใช้ระยะเวลำ
ประมำณ 1 ปี เพื่อให้เห็นพัฒนำกำรของผู้เข้ำร่วมโครงกำรฯ ได้อย่ำงชัดเจน นำไปสู่กำรลดหนี
ปลดหนีได้อยำ่ งยง่ั ยืน

63รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทุนและองคก์ รกำรเงินชุมชน

สทอ. Forum คร้ังที่ 2 จัดเม่ือวันท่ี 25 มิถุนำยน 2563 ภำยใต้หัวข้อ “มุมมองกำรทำงำน
ทุนชุมชนในพนื ที่ ผำ่ นผลิตภัณฑ์ 4 งำนหลกั ได้แก่ กองทุนแม่ของแผ่นดิน กลุ่มออมทรัพย์เพื่อกำรผลิต
โครงกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.) และศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน” โดยได้เชิญผู้อำนวยกำร
กลุม่ งำน และนักวชิ ำกำรพัฒนำชมุ ชน จำนวน 6 คน ที่มีประสบกำรณ์ทำงำนในพืนท่ี มำร่วมเสวนำ
แลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพ่ือนำข้อมูลมำเป็นส่วนหน่ึงในกำรวิเครำะห์และกำหนดทิศทำงกำรดำเนินงำน
ในภำรกจิ ของสำนกั พัฒนำทุนฯ ตอ่ ไป

จำกนนั ในช่วงบ่ำย รศ.ดร.ปัทมำวดี โพชนกุ ูล ตำแหน่ง รองผูอ้ ำนวยกำรด้ำนนโยบำยและแผน
ยุทธศำสตร์ สำนักงำนคณะกรรมกำรส่งเสริมวิทยำศำสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) ได้มำพูดคุย
ชวนคิดกับงำนกองทุนชุมชน ภำยใต้หัวข้อ “ทิศทำงกำรพัฒนำองค์กรกำรเงินชุมชน ของกรมกำร
พัฒนำชุมชน โดยได้ให้ข้อสังเกตและข้อเสนอแนะว่ำ ปัจจุบันคนในชุมชนใช้ผลิตภัณฑ์ทำงกำรเงิน
ที่หลำกหลำย ดังนัน สำนักพัฒนำทุนฯ ต้องพิจำรณำว่ำหำกปรับเปล่ียนรูปแบบ กระบวนกำร
ดำเนินงำน จะสำมำรถตอบสนองควำมต้องกำรของคนในชุมชนได้มำกกว่ำหรือไม่ และควรค้นหำ
นวตั กรรมกำรเงินใหม่ ๆ พรอ้ มดงึ เยำวชน/คนร่นุ ใหมเ่ ข้ำมำทำงำน ซึ่งถือเป็นมุมมองจำกผู้เช่ียวชำญ
ในเรอ่ื งองคก์ รกำรเงินชุมชนโดยตรง

64รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทนุ และองคก์ รกำรเงนิ ชุมชน

สทอ. Forum คร้ังท่ี 3 จัดเม่ือวันท่ี 2 กันยำยน 2563 โดยได้เชิญ ดร. สุนทร คุณชัยมัง
รองคณบดีฝ่ำยสื่อสำรองค์กรและพันธกิจสังคม วิทยำลัยพัฒนศำสตร์ป๋วย อึ๊งภำกรณ์
มหำวิทยำลัยธรรมศำสตร์ และอำจำรย์พิมพ์ชฎำ ธนกุลดำรง ผอ.สถำบันวิจัยเพื่อกำรพัฒนำ
นวัตกรรมสังคม มหำวิทยำลัยรังสิต นำเสนองำนวิจัย เร่ือง “กำรพัฒนำกลุ่มองค์กรฐำนรำก
เพื่อรองรับต่อกำรจัดกำรปัญหำควำมยำกจนและควำมเหล่ือมลำของสังคม” ซึ่งคณะวิทยำกร
เสนอแนะว่ำ กำรพัฒนำงำนของศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน ควรขยำยพืนท่ีกำรดำเนินงำนให้
ครอบคลุมพืนท่ีทั่วประเทศ และควรขยำยควำมร่วมมือระหว่ำงองค์กรชุมชนเพ่ือร่วมจัดกำรหนี
จัดตังเครือข่ำย “ต้นแบบตัวคูณ” เร่ิมต้นจำกศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชนท่ีได้รับรำงวัล ทำหน้ำท่ีเป็น
พ่ีเลียงแนะนำกำรบริหำรหนีกับองค์กรชุมชนของหมู่บ้ำน/ชุมชนอ่ืนท่ีรวมตัวกันในแบบเดียวกับ
ศูนยจ์ ดั กำรกองทนุ ชุมชน (ชมุ ชนเข้มแข็ง เช่อื มและขยำยงำนไปยังหมูบ่ ำ้ นท่ีเข้มแข็งและมีควำมพร้อม)

65รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชมุ ชน

การพัฒนาตนเองผา่ นการเรยี น e-Learning

กรมกำรพัฒนำชุมชน โดยสถำบันกำรพัฒนำชุมชนได้จัดทำระบบกำรพัฒนำบุคลำกรนอก
ระบบชันเรียน โดยกำรพัฒนำบทเรียน e-Learning ให้มีประสิทธิภำพ เพ่ือเป็นทำงเลือกหนึ่ง
ในกำรเรียนรู้ และพัฒนำตนเองของบุคลำกรได้อย่ำงกว้ำงขวำงเข้ำถึงง่ำย ในปัจจุบันได้มีบทเรียน
e-Learning ทม่ี ีกำรเผยแพร่และบริกำร จำนวน 60 บทเรียน วัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนให้บุคลำกร
กรมกำรพัฒนำชุมชน ได้พัฒนำตนเองในระบบกำรพัฒนำบุคลำกรนอกระบบชันเรียน และเป็นช่อง
ทำงกำรพัฒนำควำมรู้ ทักษะ และควำมสำมำรถในด้ำนกำรพัฒนำชุมชนและด้ำนท่ีเกี่ยวข้องให้แก่
บคุ ลำกรในสังกดั กรมกำรพฒั นำชมุ ชนและผนู้ ำชุมชน

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน เล็งเห็นควำมสำคัญในกำรส่งเสริมและสนับสนุน
ให้บุคลำกรในสังกัดได้มีโอกำสได้พัฒนำตนเองผ่ำนบทเรียน e-Learning ท่ีสำมำรถศึกษำและเรียนรู้
บทเรียนได้ด้วยตนเอง ทำให้มีควำมรู้ มีทักษะท่ีพร้อมสำหรับกำรปฏิบัติงำนตอบสนองนโยบำยและ
งำนสำคัญของกรมกำรพัฒนำชุมชน และสำมำรถนำควำมรู้จำกบทเรียนอิเล็กทรอนิกส์ไปประยุกต์ใช้
ให้เกิดประโยชน์ต่อกำรปฏิบัติงำนได้ จึงได้กำหนดให้กำรพัฒนำตนเองผ่ำนกำรเรียน e-Learning
เป็นหน่ึงในเป้ำหมำยกำรปฏิบัติงำนรำยบุคคล โดยกำหนดให้บุคลำกรลงทะเบียนเรียนผ่ำนกำรเรียน
e-Learning ของสถำบันกำรพัฒนำชุมชน จำนวน 2 หลักสูตร และตลำดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
จำนวน 1 หลกั สตู ร

66รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทนุ และองค์กรกำรเงินชุมชน



4

ควำมภำคภูมิใจ

จำกควำมทุ่มเทในกำรทำงำนที่ผ่ำนมำ บวกกับวัฒนธรรมองค์กรที่โดดเด่นของสำนัก
พัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน นั่นคือ คนในองค์กรมีควำมเป็นพ่ีเป็นน้อง เป็นครอบครัว
เดียวกัน มีควำมรัก สำมัคคี ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน มีส่วนร่วม และมีกำรแลกเปลี่ยนเรียนรู้
ร่วมกันในกำรทำงำนโดยใช้รูปแบบ Cross Function รวมทังมีค่ำนิยมองค์กร ABC DEF S&P
ซ่งึ ถอื เปน็ สว่ นสำคญั ในกำรขับเคล่อื นงำนของกรมกำรพฒั นำชุมชน ตำมประเด็นกำรพัฒนำที่ 3
เสริมสร้ำงทุนชุมชนให้มีธรรมำภิบำล ให้สำมำรถบรรลุเป้ำหมำยที่กำหนดได้ ส่งผลให้เกิดควำม
ภำคภูมิใจในผลงำนที่ได้ร่วมกนั ขบั เคล่ือนจนได้รับรำงวัลเป็นส่ิงกำรันตีควำมตังใจในกำรทำงำน
ของสำนกั พัฒนำทนุ และองค์กรกำรเงนิ ชมุ ชน

ในปงี บประมำณ พ.ศ. 2563 ได้รบั รำงวลั ดงั นี

1. รางวลั รักษาสภาพความเป็นหนว่ ยงานพัฒนาชุมชน
ใสสะอาด “ตน้ แบบ” ประจาปีงบประมาณ พ.ศ.2563

สำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน ได้รับกำร
พิจำรณำจำกคณะกรรมกำรฯ พิจำรณำเป็นหน่วยงำนพัฒนำ
ชุมชนใสสะอำด “ต้นแบบ” เป็นระยะเวลำ 3 ปี ติดต่อกัน
(ปี 2560 – 2562) โดยในปี 2563 สำนักพัฒนำทุนฯ สำมำรถรักษำ
สภำพควำมเป็นหน่วยงำนพัฒนำชุมชนใสสะอำด “ต้นแบบ”
ไดอ้ ีกหนึ่งปี
---------------------------------------------------------------------------

2. รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 องค์ความรู้ดีเด่นระดับ
หน่วยงาน ประเภทท่ี 3 หน่วยงานส่วนกลาง โครงการ
ตลาดนดั ความรู้งานพัฒนาชมุ ชน (KM MARKET)

สำนักพัฒนำทุนฯ ได้รับรำงวัลรองชนะเลิศอันดับ 1
องค์ควำมรดู้ ีเด่นระดบั หน่วยงำน ประเภทท่ี 3 หน่วยงำนส่วนกลำง
ชุดควำมรู้ “ศูนย์จัดกำรกองทุนชุมชน กุญแจปลดหนี
Keys Success”

---------------------------------------------------------------------------

68รายงานประจาปี 2563

สำนักพฒั นำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

5

ก้ำวต่อขปของ

สำนักพฒั นำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชน

ทิศทำงกำรขับเคล่ือนงำนสำนักพัฒนำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชนได้กำหนดกำรดำเนินงำน
ภำยใต้แผนปฏิบัติรำชกำรระยะ 3 ปี (พ.ศ. 2563 - 2565) ของกรมกำรพัฒนำชุมชน โดยกำรส่งเสริมและ
พัฒนำกำรบรหิ ำรจดั กำรกองทนุ ชมุ ชนให้มีธรรมำภบิ ำล ตำมประเดน็ กำรพัฒนำ เร่อื งที่ 3 เสรมิ สรำ้ งทุนชมุ ชน
ให้มีธรรมำภิบำล ซ่ึงมีแนวทำงกำรพัฒนำระบบกำรบริหำรและกำรเข้ำถึงแหล่งทุน และพัฒนำทุนชุมชน
เพ่ือกำรพฒั นำคุณภำพชีวิต ใหช้ มุ ชนสำมำรถจัดกำรทนุ ชมุ ชนเพือ่ เป็นฐำนในกำรพัฒนำเศรษฐกิจและสังคม
ไปสู่เปำ้ หมำยสูงสดุ ภำยใตว้ ิสัยทัศน์ “เศรษฐกจิ ฐานรากม่นั คงและชุมชนพึ่งตนเองได้ ภายในปี 2565”

ในปีงบประมำณ พ.ศ. 2564 สำนักพฒั นำทุนและองค์กรกำรเงินชุมชนได้กำหนดกำรขับเคล่ือน
กำรดำเนินงำนตำมภำรกิจ ภำยใต้แผนงำนบูรณำกำรพัฒนำและส่งเสริมเศรษฐกิจฐำนรำก โครงกำร
เพิ่มประสิทธิภำพกำรบริหำรกองทุนเพ่ือเกษตรกรและแหล่งสินเช่ือภำครัฐเพ่ือกำรเข้ำถึงแหล่งทุน
และแผนงำนบูรณำกำรป้องกัน ปรำบปรำม และบำบัดรักษำผู้ติดยำเสพติด โครงกำรส่งเสริมและพัฒนำ
หมูบ่ ำ้ นกองทุนแมข่ องแผ่นดิน โดยมรี ำยละเอียด ดังนี

แผนงำนบูรณำกำรพฒั นำและส่งเสริมเศรษฐกจิ ฐำนรำก

โครงกำรเพม่ิ ประสิทธิภำพกำรบริหำรกองทุนเพอ่ื เกษตรกรและ
แหล่งสินเชื่อภำครัฐเพอื่ กำรเข้ำถึงแหล่งทุน

วตั ถุประสงค์ 1. เพอ่ื ใหก้ องทุนชมุ ชนบรหิ ำรจัดกำรตำมหลกั ธรรมำภบิ ำล
2. ครวั เรือนเป้ำหมำยสำมำรถเข้ำถงึ แหลง่ ทุนใชป้ ระโยชนจ์ ำกแหลง่ ทุนชมุ ชน
ให้เกิดควำมคุม้ คำ่

เป้ ำหมำย 1. กองทนุ ชมุ ชนเป้ำหมำยมีกำรบรหิ ำรจัดกำรตำมหลกั ธรรมำภิบำล
ตัวชี้วดั จำนวน 6,000 กล่มุ /หมู่บ้ำน

2. ประชำชนเขำ้ ถึงแหล่งทนุ มีอำชพี มรี ำยได้ จำนวน 150,000 คน

1. ประชำชนกลมุ่ เปำ้ หมำยเข้ำถึงแหล่งทุน 150,000 คน
2. กองทนุ ชุมชนมกี ำรบรหิ ำรจดั กำรอย่ำงมปี ระสทิ ธิภำพตำมหลักธรรมำภบิ ำล

70รายงานประจาปี 2563

สำนกั พฒั นำทนุ และองคก์ รกำรเงนิ ชมุ ชน

ขับเคลื่อนภายใต้ 2 กระบวนงาน คือ 1. เสริมสร้างความเข้มแข็งกองทุนชุมชนตามหลัก
ธรรมาภบิ าล 2. ส่งเสรมิ การเข้าถงึ แหล่งทุน

1. เสริมสร้างความเขม้ แข็งกองทนุ ชมุ ชนตามหลักธรรมาภบิ าล

1.1 พฒั นำกลไกกำรขับเคลอื่ นกองทุนชุมชนตำมหลกั ธรรมำภบิ ำล
1) ประชุมเชิงปฏิบตั ิกำรเสริมสรำ้ งกองทุนชมุ ชนตำมหลกั ธรรมำภบิ ำล
2) พัฒนำศักยภำพผูเ้ ชย่ี วชำญดำ้ นทนุ ชมุ ชน ประจำปี พ.ศ. 2564

1.2 สนบั สนนุ กองทนุ ชมุ ชนตำมหลกั ธรรมำภิบำล
1) ปรบั ปรงุ ฐำนขอ้ มลู กองทนุ ชุมชนให้เป็นไปตำมหลักธรรมำภบิ ำล
2) จัดทำสมุดบัญชกี องทนุ โครงกำรแก้ไขปญั หำควำมยำกจน (กข.คจ.)

1.3 พฒั นำศักยภำพกองทนุ ชุมชน
1) พฒั นำศกั ยภำพคณะกรรมกำรกลุ่มออมทรัพย์เพื่อกำรผลติ โดยโรงเรยี น
กล่มุ ออมทรพั ยเ์ พ่อื กำรผลติ
2) พฒั นำศกั ยภำพกลุ่มออมทรัพย์เพื่อกำรผลิตส่มู ำตรฐำน SMART Saving Group
3) ยกระดบั กำรบริหำรจัดกำรโครงกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.)

1.4 ประกำศควำมสำเรจ็ กองทนุ ชมุ ชนสูก่ ำรเปน็ ตน้ แบบ
1) เพ่มิ ศกั ยภำพกำรขับเคลอื่ นโครงกำรแก้ไขปัญหำควำมยำกจน (กข.คจ.)
สแู่ หลง่ เรียนร้ชู มุ ชนตน้ แบบ
2) ศนู ยส์ ำธติ กำรตลำดตน้ แบบ
3) เสริมสร้ำงศักยภำพกิจกรรมเครอื ขำ่ ยธุรกิจชุมชน

1.5 สนองพระรำชดำริโครงกำรอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเน่ืองมำจำกพระรำชดำริ
สมเดจ็ พระเทพรัตนรำชสดุ ำฯ สยำมบรมรำชกุมำรี (อพ.สธ.)

1) ประชมุ เชงิ ปฏบิ ัตกิ ำรสรำ้ งกำรรบั รู้และเข้ำใจกำรดำเนินงำนโครงกำรอนรุ ักษ์
พันธกุ รรมพชื อันเนอ่ื งมำจำกพระรำชดำริสมเด็จพระเทพรัตนรำชสดุ ำฯ
สยำมบรมรำชกุมำรี (อพ.สธ.)

2) จดั ทำสำรสนเทศดำ้ นกำรอนุรกั ษ์พันธุกรรมพืชและภูมปิ ญั ญำทอ้ งถน่ิ

1.6 สง่ เสรมิ ศิลปำชีพตำมแนวพระรำชดำริ

71รายงานประจาปี 2563

สำนกั พัฒนำทนุ และองค์กรกำรเงินชุมชน

2. สง่ เสริมการเข้าถงึ แหลง่ ทนุ

2.1 ประชมุ เชิงปฏิบัติกำร Mobile Clinic สรำ้ งสุขกองทุนชมุ ชน
2.2 กำรแก้ปญั หำหนสี นิ ภำคครัวเรือนของประชำชนโดยศนู ยจ์ ัดกำรกองทุนชุมชน

1) จัดตังศนู ยจ์ ัดกำรกองทุนชมุ ชน
2) ศนู ยจ์ ัดกำรกองทุนชุมชนบรหิ ำรจดั กำรหนี “สำนึกดี แผนดี บริหำรหนีได”้
3) ศูนยจ์ ดั กำรกองทนุ ชุมชนสกู่ ำรเปน็ ต้นแบบด้ำนกำรบรหิ ำรจัดกำรหนี

แผนงำนบูรณำกำรป้ องกนั ปรำบปรำม และบำบดั รักษำผ้ตู ดิ ยำเสพตดิ

โครงกำรส่งเสริมและพฒั นำหมู่บ้ำนกองทุนแม่ของแผ่นดนิ 

วตั ถุประสงค์ เพือ่ สรำ้ งภูมคิ ุ้มกนั และป้องกนั ยำเสพตดิ ให้ประชำชนโดยใชก้ ลไกกองทุนแม่ของแผ่นดิน

เป้าหมาย 1. ชมุ ชนปลอดภยั จำกยำเสพตดิ
2. หมู่บำ้ นกองทนุ แมข่ องแผ่นดินมกี ลไกกำรแก้ไขปญั หำยำเสพติด

ตวั ชีว้ ัด 1. หมบู่ ้ำน/ชุมชนปลอดภัยจำกยำเสพติด 23,765 หมูบ่ ้ำน
2. รอ้ ยละ 100 ของหมู่บำ้ นกองทุนแมข่ องแผน่ ดนิ มีกลไกกำรแกไ้ ขปัญหำยำเสพติด

ขับเคลื่อนภายใต้ 2 กระบวนงาน คือ 1. เสริมสร้างความเข้มแข็งหมู่บ้านกองทุนแม่ของแผ่นดิน
2. พัฒนาหม่บู า้ นต้นกลา้ กองทุนแมข่ องแผ่นดนิ

1. เสริมสร้างความเข้มแขง็ หมู่บา้ นกองทุนแม่ของแผ่นดิน

1.1 เพม่ิ ศกั ยภำพคณะกรรมกำรเครอื ขำ่ ยกองทนุ แม่ของแผน่ ดนิ ระดับอำเภอ
1.2 เพม่ิ ศักยภำพคณะกรรมกำรศูนย์เรยี นร้กู องทนุ แมข่ องแผ่นดินระดับจงั หวดั
1.3 สนับสนุนกิจกรรมศูนย์เรียนรู้ต้นแบบหนุนเสริมสัมมำชีพชุมชนแก่เยำวชนกลุ่มเสี่ยง
และผผู้ ่ำนกำรบำบดั

2. พฒั นาหมูบ่ า้ นต้นกลา้ กองทุนแม่ของแผน่ ดิน

2.1 ประชุมเชิงปฏบิ ตั ิกำรคณะกรรมกำรหมูบ่ ำ้ นต้นกลำ้ กองทุนแมข่ องแผน่ ดนิ
2.2 สนับสนุนกิจกรรมหมบู่ ้ำนตน้ กลำ้ กองทนุ แม่ของแผ่นดิน

72รายงานประจาปี 2563

สำนักพัฒนำทนุ และองคก์ รกำรเงินชมุ ชน





ภาคผนวก



ทำเนียบผู้บริหำร
สำนักพฒั นำทุนและองค์กรกำรเงนิ ชุมชน

1. นายณรงค์ บุ่ยศริ ริ กั ษ์ 30 กนั ยายน 2552 – 4 กันยายน 2554
2. นายเส่ง สิงห์โตทอง 5 กนั ยายน 2554 – 12 พฤศจิกายน 2556
3. นายธงชัย บตุ รนชุ ติ 13 พฤศจิกายน 2556 – 14 ธนั วาคม 2557
4. นายประมวล มงุ่ มาตร 15 ธนั วาคม 2557 – 30 กันยายน 2558
5. นายไพศาล สขุ ปัญญา 9 พฤศจกิ ายน 2558 – 5 ธนั วาคม 2559
6. นายธงชยั บตุ รนชุ ติ 6 ธันวาคม 2559 – 11 พฤศจกิ ายน 2561
7. นายทรงพล วิชยั ขทั คะ 12 พฤศจกิ ายน 2561 - ปจั จุบนั

















สทอ. CDD Change for Good เสรมิ สร้างทุนชุมชนใหม้ ธี รรมาภบิ าล

บทความ สทอ. เรอื่ งที่ 3 วันพฤหัสบดีที่ 8 ตลุ าคม 2563

B

B บทความ : ณฐั ปคลั ภ์ เท่ียงธรรม
กรรม์ภิรมย์ สุริยะศรี

ตอนที่ 2 การออมเชงิ คณุ ภาพเพ่อื ชีวิตวัยเกษียณ

พฤติกรรมการออมของคนไทย จากผลสารวจของ ภาพท่ี 1 สัดสว่ นของการคิดวางแผนเก็บออมเพอ่ื
ยามชรา/เกษยี ณอายุ (ธนาคารแห่งประเทศไทย, 2561)
ธนาคารแห่งประเทศไทย พบว่า คนไทยในปัจจุบันมีการออมเงิน
คิดเป็นสัดส่วนสูงถึงร้อยละ 77.4 ของประชากรทั้งหมด โดยร้อยละ
47.4 เป็นการออมระยะสั้น ส่วนร้อยละ 52.6 เป็นการออมระยะยาว
ซ่ึงแบ่งออกเปน็ การออมเพ่อื การซอ้ื บ้าน การออมเพื่อการศึกษาบุตร
และการออมเพ่ือยามเกษียณ แสดงให้เห็นว่าคนไทยที่คิดวางแผน
ออมเงินเพ่ือยามเกษียณยังมีจานวนน้อย หากพิจารณาการวางแผน
เก็บออมเพื่อยามเกษียณของคนไทยส่วนใหญ่ มีเพียงร้อยละ 25
เท่าน้นั ท่มี กี ารวางแผนเก็บออมเพ่ือยามเกษียณและสามารถทาตาม
แผนที่วางเอาไว้ได้ (ภาพที่ 1)

RETIREMENT PLANNING? จากขอ้ มลู ความจาเป็นพน้ื ฐาน (จปฐ.) ปี 2562 พบว่า ตัวชี้วัดท่ี
คนไทยไม่ผ่านเกณฑ์มากท่ีสุด คือ ตัวช้ีวัดท่ี 21 คนอายุ 60 ปี ข้ึนไป
ไมม่ อี าชีพและรายได้ ซึ่งสอดคล้องกับงานวิจัยของ ดร.นฎา วะสี หัวหน้า
กลุ่มงานวิจัย สถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์ กล่าวว่า คนอายุ 60 ปี
ข้ึนไป มีสัดส่วนในการพ่ึงเงินโอนจากลูกหลานเป็นรายได้หลักเพ่ิมขึ้นจาก
ร้อยละ 10 เป็นร้อยละ 27 ซ่ึงบ่งบอกถึงช่วงที่อยู่ในวัยทางานไม่ได้มี
การวางแผนออมเงินยามเกษียณ เม่ือถึงวัยเกษียณจึงมีปัญหาเร่ืองของ
การใช้จ่ายไม่เพียงพอและต้องอาศัยเงินโอนจากลูกหลานมากขึ้น รวมถึง
ไม่มีเงินออมเป็นของตัวเอง ถ้ายังปล่อยให้สถานการณ์เป็นเช่นน้ีต่อไป
คนไทยส่วนใหญจ่ ะไมส่ ามารเกษียณอายุได้อย่างมั่งค่ังแน่นอน

หน้า 1

เพอื่ ให้คนไทยทกุ คนมชี วี ิตวยั เกษยี ณอยา่ งเกษม

“เราควรเริ่มตน้ วางแผนการออมและการลงทุนในระยะยาว

ตง้ั แตว่ นั น้ี ดว้ ยการ “ออมเชิงคุณภาพ” ตามสมการที่ว่า

”“รายได้ - เงนิ ออม = เหลอื จา่ ย”

โดยใหเ้ งินออมเป็นส่วนสาคญั ของชวี ิตท่ีจะการันตี
ความมั่งคงั่ และไม่เปน็ ภาระของลกู หลานอกี ต่อไป

วางแผนเกษยี ณ ดว้ ย 6 ข้ันตอน

1 กำหนดอำยุเกษียณและอำยุขัย ปกติคนเรำจะเกษียณท่ีอำยุ 60 ปี และมีอำยุขัยซึ่งมี
ค่ำเฉล่ียอยู่ท่ี 80 ปี

2 คำนวณค่ำใช้จ่ำยในยำมเกษียณ ถ้ำเรำวำงแผนเกษียณตอนอำยุ 60 ปี และใช้ชีวิตจนถึง
อำยุ 80 ปี ดังน้ัน เรำจะมีเวลำ 20 ปี ในกำรใช้จ่ำยยำมเกษียณ หำกใช้เงินเดือนละ

20,000 บำท x 12 เดือน x 20 ปี จะได้เท่ำกับ 4,800,000 บำท ซึ่งเป็นเงินก้อนท่ีเรำต้อง

เก็บไว้ก่อนเกษียณ คดิ จำกสูตร (ภำพที่ 2)

ภาพที่ 2 สูตรการคานวณคา่ ใชจ้ า่ ยหลงั เกษียณ (https://aommoney.com)

3 ตรวจสอบเงินออมเพ่ือเกษียณจำกแหล่งต่ำง ๆ โดยถำมตัวเองตอนนี้ว่ำ “เรำมีเงินออม
เพ่ือเกษยี ณจำกแหล่งใดบ้ำง” เช่น ประกันชีวิต กองทุนกำรออมแห่งชำติ (กอช.) กองทุน

รวมหุ้นระยะยำว (Long Term Equity Fund : LTF) กองทุนรวมเพ่ือกำรเล้ียงชีพ

(Retirement Mutual Fund : RMF) กองทุนประกันสังคม กองทุนบำเหน็จบำนำญ

ข้ำรำชกำร (กบข.) เป็นตน้

4 คำนวณเงินออมท่ียังขำดอยู่ ถำ้ หำกยงั ไม่มี เรำจะเตรยี มออมเงินหรือเงนิ ลงทนุ อยำ่ งไรบ้ำง

5 วำงแผนออมเงินเพ่มิ โดยจัดทำบญั ชีรำยรับ-รำยจำ่ ย เขยี นแผนกำรออมเพิ่ม มีวนิ ัย และ
ปฏิบตั ิอยำ่ งเครง่ ครัด

6 ทบทวนเป้ำหมำยอย่ำงสม่ำเสมอ โดยตรวจสอบว่ำเรำทำได้ตำมแผนที่วำงไว้หรือไม่
กำรออมและกำรลงทุนทเ่ี รำทำไว้ มีผลตอบแทนหรือควำมเส่ยี งเปน็ อย่ำงไร เพ่ือปรับปรงุ

แผนกำรออมใหเ้ หมำะสมตำมเป้ำหมำยที่คำดหวงั ไว้

หน้า 2

แลว้ เจา้ หนา้ ทพ่ี ฒั นาชมุ ชนจะเขา้ ไปสง่ เสรมิ

“ และสนบั สนุนให้คนในชุมชนมกี าร
”“ออมเชิงคณุ ภาพ” อยา่ งไร?

฿

1. สารวจข้อมูลการออมและจดั กลมุ่ การออมของคนในชุมชน
กล่มุ ที่ 1 : ไม่มีเงนิ ออม ควรหาสาเหตุท่เี กดิ ข้นึ ยกตัวอย่างเชน่

ค่าครองชีพสงู เงินไม่พอใช้ ไม่มีเงินเหลือเก็บ มีหนี้สินเยอะ และหาวิธีแก้ไข
ปัญหาโดยให้คนในชุมชนจัดทาบัญชีรายรับ-รายจ่าย เพ่ือสารวจตัวเองว่า
ใช้จ่ายฟุ่มเฟือยไปหรือไม่ เม่ือทราบแล้วจะได้ปรับพฤติกรรมให้ประหยัดข้ึน
วางแผนการออมก่อนใช้จ่ายในแต่ละเดือน และมอี าชพี เสริมเพม่ิ รายได้

กล่มุ ท่ี 2 : มีเงินออม

โดยใหค้ นในชุมชนกาหนดเป้าหมายหลงั เกษยี ณ
ตามหลกั “SMART Goals” เพอ่ื วางแผน
เกษียณสขุ (ภาพท่ี 3)

ภาพที่ 3 กาหนดเปา้ หมายชวี ติ ด้วย “SMART Goals” (www.set.or.th)

2. สนับสนนุ การลดรายจา่ ยเพม่ิ รายได้

สนับสนุนให้คนในชุมชนในระดับครัวเรือนพ่ึงพาตนเอง โดยการสร้างความมั่นคงทางอาหาร เช่น ปลูกผัก
เลี้ยงสัตว์ แปรรูปผลิตภัณฑ์ เพ่ือลดรายจ่ายในครัวเรอื น และในระดบั กา้ วหนา้ โดยการส่งเสริมให้คนในชุมชน
มีรายได้เพิ่มขน้ึ เชน่ การพฒั นาความเป็นผปู้ ระกอบการในยุค 4.0 เพ่ือผลิตสินค้าและบริการให้สอดคล้องกับ
รูปแบบ “โซเชียลคอมเมิร์ซ” (Social Commerce) คือ การขายสินค้าผ่านโซเชียลมีเดียโดยตรง ไม่ว่าจะเป็น
Instagram Facebook หรอื Line

หน้า 3