การแสดงชุดนี้ เป็นชุดที่นางสาววันทนีย์ ม่วงบุญ ออกแบบและแต่งค าร้องขึ้น โดยมี นางวลัยพร กระทุ่มเขต ประดิษฐ์ท่าร า นายไชยยะ ทางมีศรี บรรจุเพลง ซึ่งนางกาลอัจนานี้เป็น ตวัละครตวัหนึ่งในโขนเรื่องรามเกียรติ์มีกายสีนวลจนัทร์และทรงมงกุฎกษัตรีโดยเนือ้เรื่องมี ว่า ท้าวโคดมกษัตริย์เมืองสาเกตเบื่อหน่ายในฆราวาส จึงออกบวชเป็นฤๅษีท าให้นกกระจาบ ผัวเมียคู่หนึ่งเข้าไปท ารังอยู่ในหนวดเครา ครั้งหนึ่งนางนกเกิดหึงหวงที่พ่อนกหายไปแล้ว กลับมาในตอนเช้าของอีกวัน พ่อนกได้แสดงความจริงใจโดยสาบานให้บาปกรรมทั้งหมดของ พระฤๅษีตกแก่ตน พระฤๅษีได้ยินจึงถามพ่อนกและรู้ว่าที่บาปนั้นเป็นเพราะตนไม่มีบุตรไว้สืบ สกุล จึงได้ท าพิธีเสกสตรีขึ้นมากลางกองไฟแล้วให้ชื่อว่ากาลอัจนา จากนั้นก็สมสู่อยู่ด้วยกันจน เกิดนางสวาหะธิดา ครั้นเวลาล่วงเลยไปพระอินทร์และพระอาทิตย์ได้แปลงกายมาสมสู่กับนาง จนให้ก าเนิดบุตรคนละคน โดยพระฤๅษีคิดว่าเป็นลูกตน จนครั้งหนึ่งนางสวาหะเกิดน้อยใจที่ พ่อไม่รัก จึงกล่าววาจาว่า ทีลูกตัวเองไม่อุ้ม กลับไปอุ้มลูกคนอื่น พระฤๅษีเกิดสงสัยเลยเสี่ยง สัจอธิษฐานโยนเด็กทั้ง 3 ลงไปในน ้า แล้วว่าถ้าคนใดเป็นลูกตนก็ขอให้ว่ายน ้ากลับมา ถ้าไม่ใช่ ก็ให้เป็นลิงกลับเข้าป่ าไป ในที่สุดนางสวาหะว่ายกลับมาเพียงคนเดียว ส่วนลูกพระอินทร์ กลายเป็นพาลี และลูกพระอาทิตย์กลายเป็นสุครีพสองพี่น้องพระยาลิงทหารเอกของพระราม พระฤๅษีรู้ว่านางกาลอัจนาไม่ซื่อสัตย์ต่อตน จึงสาปนางให้กลายเป็นก้อนหิน ในที่สุด
- ปี่พาทย์ท าเพลงก าปอ- - ร้องเพลงฉุยฉาย - ฉุยฉายเอย โฉมนางกลางไฟวิไลเลิศเพริศพราย ห่มผ้าสไบแดงนุ่งแย่งยกลาย เครื่องประดับมากมายอวดชายเชยชิด สวมทรงมงกุฎงามดุจพระอุมา พระโคดมเสน่หาด้วยกริยางามจริต - รับ - สมปองเอย ผลบุญหนุนเห็นถูกชุบเป็นคู่ครอง เห็นหน้าสามี ชื่นฤดีนุชน้อง สัมพันธ์สัมผัสต้องสุขสองหฤทัย กาลอัจนาภัสดาตั้งชื่อ ยกย่องเลื่องลืองามระบือเกริกไกร - รับ - - ร้องเพลงแม่ศรี - แม่ศรีเอย แม่ศรีกาลอัจนา ให้ก าเนิดธิดา สวาหะแม่หนุมาน อีกสุครีพ พาลี กระบี่ศรีชัยชาญ ลูกสุริยา อินทราหาญ สมสู่กาลอัจนาเอย - รับ - นางนิมิตเอย นางนิมิตพิศวาส พระโคดมเกรี้ยวกราด อนงค์นาฏมีชู้ จึงสาปเป็นหิน ให้ชีวินอดสู น่าสงสารโฉมตรู ต้องไร้คู่อยู่เดียวเอย - รับ - - ปี่พาทย์ท าเพลงนกกิ้งโครง -
การแสดงชุดนี้ เป็นชุดที่นางสาววันทนีย์ ม่วงบุญ ได้คิดขึ้นพร้อมทั้งประพันธ์บท ขับร้องและประดิษฐ์ท่าร า โดยมีนายไชยยะ ทางมีศรี บรรจุเพลง เนื้อหานั้นมุ่งให้ทราบเรื่องราว ของตัว “รถเสน” ตัวพระเอกในเรื่องพระรถเมรีโดยสังเขป กล่าวคือ รถเสนเป็นโอรสของท้าว รถสิทธ์กับนางเภา มีความกตัญญูคอยหาอาหารดูแลเอาใจใส่แม่และป้าทั้งสิบสอง ที่ถูกนาง ยักษ์สันธีแม่ของนางเมรีควักลูกตาและจับขังไว้ จึงท าให้นางสันธีผู้เป็นแม่เลี้ยงไม่พอใจ พยายามหาวิธีจะฆ่ารถเสน ครั้งหนึ่งจึงแกล้งท าเป็นปวดท้อง จ าต้องใช้มะงั่วหาว มะนาวโห่ จากเมืองคชบุรีมารักษา จึงท าอุบายทูลท้าว รถสิทธิ์ใหบ้งัคบัรถเสนเดินทางไปเอามะงั่วหาว มะนาวโห่ จากนางเมรีบุตรสาวที่เมืองคชบุรี โดยตนเองจะเขียนสารไปแจ้งแก่นางเมรีให้จัดการ ให้ แต่ข้อความในสารนั้นกลับสั่งให้นางเมรีฆ่ารถเสนทันทีที่ไปถึง ด้วยบุญญาธิการของรถเสน เผอิญให้พระฤๅษีได้แอบเปิดสารอ่านในขณะที่รถเสนนอนหลับ พระฤๅษีจึงเปลี่ยนข้อความ เสียใหม่ให้กลายเป็นว่านางสันธีได้ส่งรถเสนมาเป็นคู่ครองของนางเมรี ทั้งรถเสนและนางเมรี จึงได้อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข แต่ด้วยความเป็นห่วงแม่และป้า รถเสนจึงต้องมอมเหล้านาง เมรี เพื่อลวงถามถึงดวงตานางสิบสอง ที่นางสันธีน ามาเก็บไว้ และก็ได้สมความปรารถนา จึง รีบเดินทางกลับเมือง โดยปล่อยให้นางเมรีต้องเศร้าโศก เสียใจ ติดตามมาและกลั้นใจตายใน ที่สุด
- ปี่พาทย์ท าเพลงเริงตลุง - - ร้องเพลงฉุยฉาย - ฉุยฉายเอย พระรถรุ่งฟ้าเจิดจ้าก าจาย ดูแลแม่ป้าถูกควักตาด้วยอุบาย อีนางยักษ์ร้ายแม่ของเมรี ซ ้าให้ถือสารไปสังหารตัวเรา ฤษีเห็นเข้าช่วยบรรเทาเป็นสุขศรี - รับ - ผลบุญเอย ด้วยทรงท าคุณน าหนุนชีวัน ได้ดวงตานางสิบสองสมปองหฤหรรษ์ ของวิเศษสารพันดั่งมั่นหมายมา อภิเษกเมรีมเหสีสุดสวาท กรรมต้องตัดขาดสิ้นภพชาติอนิจจา - รับ - - ร้องเพลงแม่ศรี - รถเสนเอย เจ้าเจนกตัญญู เวทนามาไร้คู่ อกตรมอยู่แต่ผู้เดียว แสนสงสารเมรี จ าต้องหนีมาป่ าเปลี่ยว นางเมาเหล้าเซลดเลี้ยว กลับไม่เหลียวแลเอย - รับ - โชควิเศษเอย ได้การะเกดม้าองค์อินทร์ ควบทะยานผ่านภัยสิ้น หวนถวิลถึงทรามวัย ชาตินี้น้องต้องตามพี่ ชาติหน้ามีขอคลาไคล จะตามมอบดวงหทัย ถึงห้องในเมรีเอย - รับ - - ปี่พาทย์ท าเพลงโนราด าเนิน -
การแสดงชุดนี้ เป็นชุดที่ นางสาววันทนีย์ ม่วงบุญ ได้คิดขึ้นพร้อมทั้งประพันธ์บท ขับร้อง โดยมีนางรัจนา พวงประยงค์ ประดิษฐ์ท่าร า นายไชยยะ ทางมีศรี บรรจุเพลง เนื้อหา นั้นมุ่งให้ผู้ชมได้ทราบเรื่องราวของตัว “นางเมรี” ตัวนางเอกในเรื่องพระรถเมรี โดยสังเขป กล่าวคือ นางเมรีเป็นธิดาของนางยักษ์สันธี ซึ่งปกครองเมืองคชบุรีอยู่เพียงล าพัง ครั้นได้อ่าน สารที่มารดาเขียนซึ่งผูกมากับคอม้าที่รถเสนขี่ โดยข้อความนั้นถูกพระฤๅษีแปลงมาเรียบร้อย แล้ว ว่าได้ส่งรถเสนมาเป็นพระสวามี ก็ชื่นชมยินดี จึงจัดแจงแต่งองค์ทรงเครื่องอย่างประณีต บรรจง เพื่อรอคอย รถเสนมาเป็นคู่ครอง
- ปี่พาทย์ท าเพลงบุหรงร่อน - - ร้องเพลงฉุยฉาย - ฉุยฉายเอย โฉมยงเมรีผ่องศรีเพริศพราย อยู่ทานตะวันอัดอั้นใจกาย แสนสุดเดียวดายไร้ชายครองคู่ แม่ส่งรถเสนว่าจัดเจนเรื่องรัก ร่วมสัมพันธ์สมัครมาเป็นผัวพธู - รับ - สมฤดีเอย จัดแจงแต่งองค์เครื่องทรงสดขจี นุ่งห่มผ้าลายปักชายสไบสี นวยนาดมาดมีท่าทีกระตุ้งกระติ้ง ใส่สร้อยธ ามรงค์สวมทรงรัดเกล้า ชโลมน ้าปรุงเร้าท ายั่วเย้าประสาหญิง - รับ - - ร้องเพลงแม่ศรี - แม่ศรีเอย แม่ศรีสาวน้อย กิริยาชมดชม้อย ชะเง้อคอยพระภัสดา มะงั่วหาว มะนาวโห่ เก็บลูกโตโตไว้รอท่า เมื่อใดเสด็จมา จะแนบกายาถวายเอย - รับ - ลูกยักษ์เอย ลูกยักษ์จ าแลงกาย วันชื่นคืนหมาย แม้นได้สยุมพร จะกกจะกอด พร ่าพลอดเว้าวอน ร่วมเตียงเคียงนอน ไม่ให้จรจากเอย - รับ - - ปี่พาทย์ท าเพลงบุหลันทรงกลด -
ฉุยฉายวิมาลาเป็นการร าเดี่ยวที่สวยงามน่าชมชุดหนึ่ง ผลงานสร้างสรรค์ชุดนี้ ออกแบบและประพันธ์บทขับร้องโดยนางสาววันทนีย์ ม่วงบุญ และบรรจุเพลงโดยนายไชยยะ ทางมีศรี ซึ่งมุ่งให้เห็นบทบาทของนางวิมาลา ตัวละครเอกในเรื่องไกรทอง กล่าวคือ นางวิมาลา นั้นเป็นนางจระเข้เมียของพญาจระเข้ชาละวัน แต่บังเอิญได้พบกับไกรทองมนุษย์หนุ่ม เมื่อ คราวที่ไกรทองรับอาสาท่านเศรษฐีแห่งเมืองพิจิตรให้ลงมาปราบชาละวัน เพราะคาบเอานาง ตะเภาทองธิดาคนโตไป ไกรทองจึงได้พบกับนางวิมาลาในถ ้าใต้น ้าในรูปกายของนางมนุษย์ ผู้เลอโฉม ก็บังเกิดความเสน่หา หลังจากสังหารชาละวันสิ้นชีวิตและพานางตะเภาทองกลับคืน มาได้แล้ว ไกรทองยังเฝ้าคิดถึงนางวิมาลาจึงแอบลงไปสมสู่อยู่กับนางด้วยความสงสาร ท าให้ นางวิมาลาหลงรัก และเฝ้ารอไกรทองยามที่ไม่ลงไปหา ครั้นเห็นนานวัน นางจึงเป็นฝ่ ายขึ้นมา ยังศาลาท่าน ้า เพื่อหวังจะได้พบไกรทอง
- ปี่พาทย์ท าเพลงจระเข้แปลง - - ร้องเพลงฉุยฉาย - ฉุยฉายเอย วิมาลาจระเข้เที่ยวเร่หาชาย แปลงเป็นสาวสวยกระชุ่มกระชวยสบาย ชม้อยชม้ายมุ่งหมายไกรทอง นุ่งผ้าระย้าย้อยสไบห้อยเขียวสด ประดับมรกตหมดจดนวลละออง - รับ - เฉิดฉันเอย ใครเห็นงวยงงลุ่มหลงจอมขวัญ ผมเปลือยเลื้อยบ่าปากตาผิวพรรณ ทรวดทรงคมสันไหวหวั่นเมื่อยามชิด ท าทีละเมียดละไมหวังเชิญพี่ไกรไปถ ้า กกกอดพลอดพร ่าหวานฉ ่าสนมสนิท - รับ - - ร้องเพลงแม่ศรี - แม่ศรีเอย แม่ศรีวิมาลา ชาละวันผัวมรณา ได้เมตตาจากไกรทอง เฝ้าปลอบประโลมสวาท ยามนิราศหม่นหมอง ทั้งร่วมเตียงเคียงครอง ไม่ทิ้งน้องว้าเหว่เอย - รับ - แม่ศรีเอย แม่ศรีจระเข้ เคยว่ายน ้าร่อนเร่ สมคะเนขึ้นบนท่า มียันต์ปิดหัว ไม่กลัวกลายกายา รอพี่ไกรไคลคลา แนบอุราชิดเอย - รับ - - ปี่พาทย์ท าเพลงสาวน้อย -
การแสดงชุดนี้ เป็นชุดที่นางสาววันทนีย์ ม่วงบุญ ได้คิดขึ้นพร้อมทั้งประพันธ์บท ขับร้องและประดิษฐ์ท่าร า โดยมีนายไชยยะ ทางมีศรี บรรจุเพลง ซึ่งมุ่งให้เห็นบทบาทของ “นางจันทวดี” หรือนางเงือกตัวเอก ในเรื่องพระอภัยมณี อันมีเนื้อหากล่าวถึง นางเงือกน ้าซึ่ง เคย ช่วยพาพระอภัยมณีหนีนางผีเสื้อสมุทรมาจนถึงเกาะแก้วพิสดาร แต่พ่อแม่ของนางกลับ ต้องถูกนางผีเสื้อสมุทรจับกิน จึงท าให้พระอภัยมณีเห็นอกเห็นใจ กอร์ปกับความสงสาร และ ความเสน่หาที่ทั้งสองมีต่อกันตั้งแต่แรกเห็น นางจึงยอมเป็นเมียของพระอภัยมณี และตั้งครรภ์ ในที่สุด แต่แล้วพระอภัยมณีก็จ าต้องเสด็จกลับบ้านเมือง จึงฝากนางไว้กับพระฤๅษีที่เกาะแก้ว จนเวลาล่วงเลยไป นางจึงให้ก าเนิดสุดสาคร พระกุมารผู้ชาญฉลาด และมีพละก าลังมาก วันหนึ่งสุดสาครออกไปเที่ยวในท้องทะเลแล้วจับม้ามังกรได้พระฤๅษีจึงให้ขับขี่ไปตามหาพระ อภัยมณี สุดสาครจ าจากนางเงือก ให้ต้องโดดเดี่ยวเดียวดาย พระอินทร์เล็งเห็นคุณความดี ของนางเงือก ทั้งประสงค์จะให้อยู่ครองคู่กับพระอภัยมณี จึงทรงตัดหางปลา และเสกนางให้ เป็นมนุษย์ พร้อมกับประทานนามให้ว่า “จันทวดี”
- ปี่พาทย์ท าเพลงนางเยื้อง - - ร้องเพลงฉุยฉาย - ฉุยฉายเอย จันทวดีโฉมยงพระอินทร์ทรงแปลงกาย จากเงือกน้อยนางตัดหางปลาปลาย เสกมนต์ก าจายเดินได้อย่างมนุษย์ ทรงเครื่องนิลกาฬมุกดาหารประดับ ระยิบระยับผมปล่อยรับกับมงกุฎ - รับ - เฉิดฉวีเอย อ้อนแอ้นอรชรงามงอนทั่วอินทรีย์ ผิวพรรณผาดผุดขาวประดุจส าลี ปากแก้มแต้มสีให้สามีหลงใหล จะออดจะอ้อนจะวอนเป่ าปี่ ขอฟังอีกสักทีช่างยวนยีเหลือใจ - รับ - - ร้องเพลงแม่ศรี - แม่ศรีเอย แม่ศรีจันทวดี แต่ก่อนเป็นเงือกวารี อาศัยที่มหาสมุทร คราวช่วยองค์อภัย ว่ายไปไม่ยั้งหยุด พระแสนหลงเสน่ห์นุช จนเกิดสุดสาครเอย - รับ - ปลื้มอุราเอย ปลื้มอุราพาสุข ชีวินคงสิ้นทุกข์ ได้พบลูกแลสามี มิยอมให้พลัดพราก จากรักสักนาที ขออิงแอบแนบฤดี ชั่วชีวีเงือกนี้เอย - รับ - - ปี่พาทย์ท าเพลงฉิ่งฟองน ้าชั้นเดียว -
การแสดงชุดนี้ เป็นชุดที่นางสาววันทนีย์ ม่วงบุญ ได้คิดขึ้นพร้อมทั้งประพันธ์บท ขับร้องและประดิษฐ์ท่าร า ตัวละครนี้อยู่ในบทละครนอกเรื่องสังข์ทอง บทพระราชนิพนธ์ใน พระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ โดยมีเนื้อเรื่องที่เกี่ยวกับความรัก และความผูกพันระหว่างสองแม่ลูก คือ นางมณฑา และนางรจนา ซึ่งเป็นพระธิดาองค์สุดท้อง จากจ านวนทั้งหมด 7 คน อธิบายถึงความผูกพันระหว่างแม่กับลูกในท านองเพลงฉุยฉาย แสดงถึงความงามของลีลาท่าร าแบบละครนอก
- ปี่พาทย์ท าเพลงเหมราช - - ร้องเพลงฉุยฉาย - ฉุยฉายเอย สองแม่ลูกผูกพันใจกาย มณฑาเทวีเฉิดฉวีพรรณราย บุตรีสุดท้ายรจนาน่าเอ็นดู ประเสริฐเลิศล ้าคมข าพักตรา จมูก ปาก คิ้ว ตา โสภาเลิศหรู - รับ - สองนางเอย ทรงเครื่องภูษางามสง่าท่าทาง รัดเกล้ายอดใสเพชรไหวเคียงข้าง ไม่เหินไม่ห่างกระตุ้งกระติ้ง จริตกิริยาไคลคลานาดนวย เอวอ่อนระทวยสุดสวยเสียจริงจริง - รับ - - ร้องเพลงแม่ศรี - แม่ศรีเอย สองศรีนางกษัตริย์ สามลบุรีรัตน์ ผ่านสมบัติโอฬาร์ ลูกได้เจ้าเงาะ รูปทองเหมาะนัยนา แต่องค์บิดา ไล่อยู่ปลายนาธานีเอย - รับ - แม่ศรีเอย สองศรีแม่ลูก รักมั่นผันผูก ร่วมฝังปลูกความดี กุศลผลกรรม จึงน้อมน าชีวี แสนสุขฤดี คืนกลับบุรีสามลเอย - รับ - - ปี่พาทย์ท าเพลงเร็วสาวสุดสวย - ลา -
เป็นการแสดงสร้างสรรค์ชุดหนึ่งในรูปแบบการร าเดี่ยว ด้วยเพลงฉุยฉายและแม่ศรี โดยมีนายไชยยะ ทางมีศรี เป็นผู้บรรจุท่วงท านองเพลงไว้ในตอนต้น ตอนรับ และตอนท้าย เพื่อให้สอดคล้องกับบุคลิกลักษณะของตัวละคร กับทั้งให้การแสดงเป็นที่น่าสนใจยิ่งขึ้น และ นางสาววันทนีย์ ม่วงบุญ เป็นผู้ประดิษฐ์ท่าร า และประพันธ์บทขับร้อง ซึ่งเนื้อหานั้น มุ่งหมาย ให้เห็นประวัติความเป็นมาของตัวนางจันท์เทวีพระมเหสีเอกของท้าวยศวิมล กษัตริย์เมือง พรหมนครหรือเมืองยศวิมลที่ต้องผ่านเหตุการณ์เรื่องร้ายต่าง ๆ ในชีวิต ไม่ว่าจะเป็นการถูกใส่ ร้ายป้ายสีว่าเป็นกาลกิณีที่คลอดลูกเป็นหอยสังข์ การซัดเซพเนจร การพลัดพรากจากลูก ทั้งยัง ต้องตกระก าล าบากตามหาลูก จนสุดท้ายหมดเคราะห์สิ้นโศก และได้กลับมาอยู่พร้อมหน้าพ่อ แม่ ลูก
- ปี่พาทย์ท าเพลงสร้อยสีนวน - - ร้องเพลงฉุยฉาย - ฉุยฉายเอย นางจันท์เทวีเฉิดฉวีพรรณราย เมียเอกยศวิมลกลับดั้นด้นผันผาย อุ้มหอยสังข์ลูกชายอาศัยกระท่อมยายตา เมียน้อยร้ายป้ายสีว่ากาลกิณีบ้านเมือง โฉ่ฉาวราวเรื่องแค้นเคืองหนักหนา - รับเพลงต้นกินนรร า 1 - สมฤดีเอย ครั้นหอยสังข์เป็นกุมารสุดเบิกบานชีวี แต่เคราะห์กรรมจ าจากเค้าจับลูกพรากหนี ต้องเดินดงพงพีหลายปีจึงพานพบ ลูกครองเมืองสามนต์เข้ายอมตนเป็นวิเสท สลักชิ้นฟักพอสังเกตหาเหตุให้ประสบ - รับเพลงต้นกินนรร า 1 - - ร้องเพลงแม่ศรี - แม่ศรีเอย แม่ศรีนางกษัตริย์ ชื่นชมโสมนัส วิบัติพ้นกายใจ ทั้งพระสังข์ลูกยา มากบุญญาเกรียงไกร ศรีสวสัดิฉ์ตัรชยั ดีพระทัยยิ่งเอย - รับเพลงต้นกินนรร า 2 - นางจันท์เอย นางจันท์เทวี เมื่อต้นร้ายปลายดี พระสามีตามง้อ มารับกลับวัง อีกพระสังข์เคลียคลอ ช่วยกันพะเน้าพะนอ ลูก แม่ พ่อ แสนสุขเอย - รับเพลงต้นกินนรร า 2 - - ปี่พาทย์ท าเพลงเร็ว - ลูกวอนแม่ -
การแสดงชุดนี้เป็นชุดที่นางสาววันทนีย์ ม่วงบุญ ได้ประพันธ์บทขับร้อง โดยมีนาง รัจนา พวงประยงค์ ประดิษฐ์ท่าร า โดยมุ่งให้ผู้ชมเกิดจินตนาการไปตามบทร้องและกิริยาท่าร า อวดโฉมความงามของตัวนางผีเสื้อสมุทร เมื่อแปลงร่างเป็นสาวสวยจะเข้าไปหาและยั่วยวน พระอภัยมณีให้สนิทเสน่หาในตน
- ปี่พาทย์ท าเพลงรัว - - ร้องเพลงฉุยฉาย - ผีเสื้อสมุทรเอย แปลงเป็นมนุษย์ดูประดุจเทพธิดา หน้าบึ้งขึงร้ายกลับกลายโสภา ทั้งปากคอคิ้วตายั่วอุราเมื่อชายชม ท่าทีมีจริตจะเข้าชิดพระอภัย ให้ทรงหลงใหลคลั่งไคล้สนิทสนม - รับ - นวลละอองเอย ผิวพรรณผุดผ่องอล่องฉ่องดั่งทองทา พักตร์พริ้มยิ้มละมัยกระหยิ่มใจไคลคลา รีบเร่งไปหาพระเอกเจ้าผู้เป่ าปี่ เสียงต้อยตะริดให้จิตไหวหวั่น เจียนจะบาดชีวันเจียวหนอพ่อมณี - รับ - - ร้องเพลงแม่ศรี - แม่ศรีเอย แม่ศรีผีเสื้อสวย ลีลาศนาดนวย กระชุ่มกระชวยระรวยระรื่น วันนี้จะมีคู่ ได้อยู่ยงยืน แสนชอุ่มชุ่มชื่น ทุกค ่าคืนในถ ้าเอย - รับ - สมฤดีเอย สมฤดีอีผีเสื้อ จะอิงแอบแนบเนื้อ ชาติเชื้อกษัตรา ด้วยจิตพิศวาส มุ่งมาดปรารถนา พระอภัยราชา เป็นภัสดาครานี้เอย - รับ - - ปี่พาทย์ท าเพลงเร็วมัดตีนหมู- ลา -
การแสดงชุดนี้เป็นชุดที่นางสาววันทนีย์ ม่วงบุญ ได้ประพันธ์บทขับร้อง โดยมีนาง รัจนา พวงประยงค์ ประดิษฐ์ท่าร า นายสมชาย ทับพร บรรจุเพลง เป็นการแสดงที่สร้างสรรค์ ขึ้นเพื่อแทรกอยู่ในการแสดงละคร เรื่องพระอภัยมณี ตอนเพลงปี่พิศวาส และเพลงปี่พิฆาต พ.ศ. 2556 ณ โรงละครแห่งชาติ โรงละครแห่งชาติภาคตะวันตก จ.สุพรรณบุรี และโรงละคร แห่งชาติภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จ.นครราชสีมา ในการแสดงรายการนาฏกรรมสังคีต หรือ การแสดงเข้ารอบ เนื้อเรื่องกล่าวถึงนางผีเสื้อสมุทร ได้ยินเสียงปี่ของพระอภัยมณีที่มีความ ไพเราะก็ขึ้นจากท้องทะเล เมื่อเห็นรูปโฉมงดงาม ได้เกิดความพิศวาสจึงลักพาลงไปในถ ้า แล้ว แปลงกายเป็นสาวงามอยู่กับพระอภัยมณีฉันสามีภรรยา กระทั่งให้ก าเนิดพระโอรส ชื่อว่า สินสมุทร ลักษณะเหมือนพระอภัยมณีและนางผีเสื้อสมุทร อีกทั้งมีพละก าลังมาก แม้จะมีอายุ เพียง 8 ปี แต่สินสมุทรก็สามารถเปิดแผ่นหินที่ปิดปากถ ้า แล้วหนีออกไปเที่ยวเล่นในทะเลได้ นางผีเสื้อสมุทรมีกิจวัตรที่ต้องท าเป็นประจ า คือ การออกหาผลไม้ป่ ามาถวายพระอภัยมณี ทุกครั้งจะต้องแปลงกายเป็นนางยักษ์โดยไม่ให้พระอภัยมณีรู้เห็น และออกเดินทางด้วย ความจ าใจที่ต้องจากกัน
- ปี่พาทย์ท าเพลงท้ายฉุยฉาย - - ร้องเพลงฉุยฉาย - ฉุยฉายเอย จากผีเสื้อสมุทรเป็นสาวสุดโสภา ยามอยู่กับพระอภัยผู้วิไลภัสดา เสียงปี่เสน่หายวนอุราลุ่มหลง ต้อยตะริดเป่ าเมียนี้เฝ้าปรนนิบัติ บีบนวดสัมผัสกอดรัดพระองค์ - รับ - สุขฤดีเอย ล่วงเข้าแปดปีรักสามียังไม่คลาย เกิดลูกสินสมุทรเจ้ายอดบุตรชาย ผู้หน้าละม้ายคลับคล้ายพ่ออภัย คิ้วเขี้ยวเหมือนแม่ทายาทแท้นางผีเสื้อ ยักษ์คนปนเลือดเนื้อเรี่ยวแรงเหลือสุดใจ - รับ - - ร้องเพลงแม่ศรี - แม่ศรีเอย แม่ศรีผีเสื้อสมุทร จะแปลงร่างมนุษย์ จึงรีบรุดออกมา เกรงลูกผัวเห็น ต้องซ่อนเร้นกายา เพื่อเสาะแสวงหา ผลไม้ป่ าถวายเอย - รับ - จ าใจเอย จ าใจให้พลัดพราก สักนาทีไม่อยากจาก ด้วยรักมากทั้งปี่คน มันสุดร้าวราน ทรมานเหลือล้น กว่าจะค ่าต้องทุกข์ทน ถึงจรดลกลับถ ้าเอย - รับ - - เดี่ยวปี่เพลงเร็ว - วงปี่พาทย์รับเพลงลา -
การแสดงชุดนี้ เป็นชุดที่นางสาววันทนีย์ ม่วงบุญ ได้คิดขึ้นพร้อมทั้งประพันธ์บทขับ ร้อง โดยมีนายปกรณ์พรพิสทุธิ์เป็นผูป้ระดิษฐ์ท่ารา และนายไชยยะ ทางมีศรีบรรจุเพลง ซึ่ง เนื้อหานั้นมุ่งให้ทราบเรื่องราวบทบาทของตัว “พญาครุฑ” ตัวเอกในเรื่องกากี ดังบทขับร้อง ต่อไปนี้
- ปี่พาทย์ท าเพลงรัว - - ร้องเพลงฉุยฉาย - ฉุยฉายเอย แปลงจากพญาครุฑเป็นมนุษย์เลิศชาย สลัดปีกหางเรือนร่างพริ้งพราย นวยนาดกายด้วยหมายเล่นสกา กับท้าวพรหมทัตโยนซัดลูกบาศก์ มิได้คร้ามขลาดเก่งกาจเหลือคณา - รับเพลงสร้อยตุ้งติ้ง 1 - คมสันเอย พักตรารูปทรงประดุจองค์เทวัญ ทรงเครื่องแดงสดงามงดสารพัน ยามมองต้องหันหวิวหวั่นหทัย สบเนตรกากีทวีรุ่มร้อน โฉบนางมาแนบนอนออดอ้อนสมใจ - รับเพลงสร้อยตุ้งติ้ง 1 - - ร้องเพลงแม่ศรี - พญาครุฑเอย พญาครุฑสุดสวย แสนจะกระชุ่มกระชวย เมื่ออยู่ด้วยกากี กลิ่นกายหอมหวาน ซาบซ่านฤดี สขุเกษมเปรมปรีดิ์บนฉิมพลีวิมานเอย - รับเพลงสร้อยตุ้งติ้ง 2- มาณพเอย มาณพจ าแลง บินผงาดผาดแสง ราวแข่งพระสุริยา แต่กลับพ่ายรัก สิน้ศกัดิค์รุฑา คนธรรพ์แทรกขนมา เป็นชู้สุดากากีเอย - รับเพลงสร้อยตุ้งติ้ง 2- - ปี่พาทย์ท าเพลงเร็ว -
การแสดงชุดนี้ เป็นชุดที่นางสาววันทนีย์ ม่วงบุญ ได้สร้างสรรค์ขึ้น โดยประพันธ์บท ขับร้องและประดิษฐ์ท่าร า และนายไชยยะ ทางมีศรี บรรจุเพลง เนื้อหานั้นมุ่งให้ทราบเรื่องราว ของตัว “นางกากี” จากวรรณคดีเรื่องกากี บทประพันธ์ของเจ้าพระยาพระคลัง (หน)
- ปี่พาทย์ท าเพลงขับนก - - ร้องเพลงฉุยฉาย - ฉุยฉายเอย กากีศรีพิลาสผุดผาดทั่วกาย พักตราจิ้มลิ้มโอษฐ์อิ่มพริ้มพราย ดวงเนตรชม้ายเอียงอายเมื่อชายแล นาสิก แก้ม กรรณ เฉิดฉันลักขณา ผมเปลือยเลื้อยบ่าทัดมาลางามแท้ - รับเพลงสร้อยฉิมพลี- ยวนฤดีเอย เรือนร่างบังอรหอมขจรทั่วอินทรีย์ ใครร่วมเสน่หาแนบนิทราเทวี กลิ่นหอมชื่นชีวีเจ็ดราตรีไม่มีจาง พรหมทัต ครุฑา คนธรรพ์มาสู่สม สุดจะเลี่ยงเชยชมปล่อยอารมณ์นวลนาง - รับเพลงสร้อยฉิมพลี- - ร้องเพลงแม่ศรี - แม่ศรีเอย แม่ศรีหลายรัก แม้กายไม่สมัคร แต่เฝ้าปักใจปอง ดว้ยฤทธิ์พิศวาส จนมิอาจปัดป้อง ให้ราคะเข้าครอง เนื้อทองน้องเอย - รับเพลงสร้อยเย็นย ่า - เสน่หาเอย เสน่หากากี งามเทียบเปรียบมาลี บานคลี่เกสรแย้ม เร่งเร้าภุมริน ดมดอมกลิ่นเจ้าจันทร์แจ่ม ครั้นลิ้มรสหมดแฉล้ม ถูกเหน็บแหนมว่าชั่วเอย - รับเพลงสร้อยเย็นย ่า - - ปี่พาทย์ท าเพลงเริงสาวค า -
การแสดงชุดนี้ เป็นชุดที่นางสาววันทนีย์ ม่วงบุญ ออกแบบและแต่งค าร้อง โดยมี นายไชยยะ ทางมีศรีบรรจเุพลง นายปกรณ์พรพิสทุธิ์ประดิษฐ์ท่ารา และรา เป็นครงั้แรกเน่ือง ในงานเผยแพร่ใหป้ระชาชนชม ณ สถาบนัคึกฤทธิ์เม่ือวนัท่ี15 สิงหาคม พ.ศ. 2558 จากนั้น จึงถ่ายทอดให้นายอรรถพล อ่อนสุวรรณ แสดงในรายการศรีสุขนาฏกรรมเดือนกันยายน 2558 ซึ่งเนื้อหานั้นจะกล่าวถึงประวัติ บุคลิกลักษณะของขุนแผน ตัวพระเอกในละครเสภา เรื่อง ขุนช้างขุนแผน
- ปี่พาทย์ท าเพลงฟ้าฟื้น - - ร้องเพลงฉุยฉาย - ฉุยฉายเอย ขุนแผนแสนสะท้านงามปานเทพนารายณ์ บุตรพ่อขุนไกรทหารไทยได้เชื้อสาย เรียนวิชามากมายสมชายชาตรี ทั้งเวทมนต์คาถาอีกต าราสงคราม ไม่เคยครั่นคร้ามเกรงขามพวกไพรี - รับเพลงฟ้าฟื้น - สุดสง่าเอย รูปทรงสันทัดทุกส่วนสัดกิริยา หล่อล ้าข าคมเร่งอารมณ์เสน่หา ขึ้นชื่อลือชาเขาว่าแสนเจ้าชู้ ห้าเมียพิศวาสเฉลียวฉลาดพะเน้าพะนอ กล้าเก่งจริงหนอเรื่องเคลียคลอเคล้าคู่ - รับเพลงฟ้าฟื้น - - ร้องเพลงแม่ศรี - ขุนแผนเอย ขุนแผนแสนสนิท เรืองเวทเรืองฤทธิ์ ตามติดเพื่อนทรยศ ได้ฟ้าฟื้นกุมารทอง สีหมอกคะนองจ้องจด ชิงเจ้าพิมผู้งามงด ไม่ลาลดไอ้ช้างเอย - รับ - ยอดมนุษย์เอย ยอดมนุษย์บุรุษสุพรรณ ทั้งรบรักฉกาจฉกรรจ์ เชิงชั้นเลิศฝีมือ เป็นถึงพระบ าราบอรินทร์ ไทยทั่วถิ่นนับถือ กล่าวขานเลื่องลือ ชายนี้ชื่อขุนแผนเอย - รับ - - ปี่พาทย์ท าเพลงเร็วสีหมอกคะนอง -