THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT 2018-2020
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 3 VISION FOR SUSTAINABILITY 1-01 สารจากผู้้�บริิหาร 1-02 จากมหาวิิทยาลััยเพื่่� อประชาชน สู่่�มหาวิิทยาลััยยั่่� งยืืน 1-03 เป้้ าหมายและยุุทธศาสตร์์03.1 ยุุทธศาสตร์์สู่่�การพััฒนาเป็็นมหาวิิทยาลััยยั่่� งยืืน 03.2 แนวคิิดการพััฒนาพื้้นที่่ � ศููนย์์รัังสิิต ตามวิิสััยทััศน์์ธรรมศาสตร์์ 100 ปีี page 6 10 11 13 76 88 98 102 18 22 30 44 56 60 64 70 THAMMASAT’S ACTIONS 2-01 ENERGY 2-02 NO & LOW CARBON TRANSPORTATION 2-03 EFFICIENT CONSUMPTION & WASTE MANAGEMENT 2-04 TREES AND ECOSYSTEM 2-05 GOOD HEALTH & WELL-BEING 2-06 SUSTAINABLE COMMUNITY 2-07 JUSTICE AND REDUCED INEQUALITY 2-08 RESEARCH & EDUCATION IMPACTS & SUSTAINABILTY FUTURE 3-01 Thammasat Sustainability Festival 2020 3-02 Our Voices: Stories from Thammasat People 3-03 Rangsit Campus Project Summary 2018-2020 3-04 Awards and Recognitions PART 1 PART 3 PART 2 Contents
4 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT PART 1
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 5 VISION FOR SUSTAINABILITY 1-01 สารจากผู้้�บริิหาร 1-02 จากมหาวิิทยาลััยเพื่่� อประชาชน สู่่�มหาวิิทยาลััยยั่่� งยืืน 1-03 เป้้ าหมายและยุุทธศาสตร์์03.1 ยุุทธศาสตร์์สู่่�การพััฒนาเป็็นมหาวิิทยาลััยยั่่� งยืืน 03.2 แนวคิิดการพััฒนาพื้้นที่่ � ศููนย์์รัังสิิต ตามวิิสััยทััศน์์ธรรมศาสตร์์ 100 ปีี
6 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT PART 1 สารจากผู้้�บริิหาร
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 7 “หนึ่่ � งในนโยบายที่่ � สำำคััญของมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ คืือ การเป็็นมหาวิิทยาลััยแห่่ง ความยั่่� งยืืน “Best Sustainable and Smart University” โดยมุ่่�งสู่่�ความมั่่� นคงและยั่่� งยืืน ด้้วยการบริิหารจััดการที่่ � ทัันสมััย อีีกทั้้งยัังให้้ความสำำคััญและใส่่ใจกัับสิ่่� งแวดล้้อม ชุุมชน สัังคม และคน ซึ่่� งเป็็นหััวใจสำำคััญของการเป็็น “มหาวิิทยาลััยแห่่งความยั่่� งยืืน” ซึ่่� ง มหาวิิทยาลััยได้้ตระหนัักถึึงความสำำคััญในเรื่่ � องดัังกล่่าว และได้้สนัับสนุุนให้้ทุุกฝ่่ายของ มหาวิิทยาลััยนำำเรื่่ � องความยั่่� งยืืนเข้้าไปบููรณาการทั้้งในด้้านการบริิหารจััดการงานและด้้าน การเรีียนการสอน อีีกทั้้ง การสร้้างความร่่วมมืือกัับหลากหลายภาคส่่วนนั้้นเป็็นกุุญแจ สำำคััญที่่ � ทำำให้้ธรรมศาสตร์์ประสบความสำำเร็็จในการดำำเนิินงานตามแผนยุุทธศาสตร์์มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ฉบัับที่่ � 12 (พ.ศ. 2560-2564)” ที่่ � มุ่่�งเน้้นพััฒนาการศึึกษาที่่ � ตอบโจทย์์โลกแห่่งอนาคต ควบคู่่�กัับการสร้้างความมั่่� นคงและยั่่� งยืืน ด้้วยการบริิหาร จััดการที่่ � ทัันสมััย มุ่่�งสร้้าง “ความมีีส่่วนร่่วม” ดููแลรัักษาสภาพแวดล้้อมในทุุกมิิติิ” รศ.เกศิินีี วิิฑููรชาติิ อธิิการบดีีมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ “การเป็็นมหาวิิทยาลััยแห่่งความยั่่งยืืน Best Sustainable and Smart University”
8 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT PART 1 สารจากผู้้�บริิหาร “Becausเพราะเร
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 9 ผศ.ดร.ปริิญญา เทวานฤมิิตรกุุล รองอธิิการบดีีฝ่่ายความยั่่งยืืนและบริิหารงานศููนย์์รัังสิิต “ก่่อนที่่ทุุกอย่่างจะสายเกิินไป มนุุษย์์ต้้องเปลี่่ยนแนวทางการ พััฒนาจากแบบที่่ทํําลายล้้างธรรมชาติิ มาเป็็นการพััฒนาอย่่าง ยั่่งยืืน นี่่คืือความหมายของ ‘ความยั่่งยืืน’ และ ‘เป้้าหมายการ พััฒนาอย่่างยั่่งยืืน’ หรืือ Sustainable Development Goals ของสหประชาชาติิ ซึ่่งมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ได้้ใช้้เป็็นเป้้า หมายในการดำำเนิินงานของมหาวิิทยาลััย เพราะไม่่มีีดาวเคราะห์์ใดในจัักรวาลที่่จะเป็็นบ้้านของมนุุษยชาติิ ได้้ นอกจากดาวเคราะห์์โลกดวงนี้้�แค่่ดวงเดีียว!” se there is no planet B ามีีโลกใบนี้้�เพีียงโลกเดีียว”
10 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT STRATEGY & POLICY มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์เริ่่� มก่่อตั้้�งเมื่่ � อวัันที่่ � 27 มิิถุุนายน พ.ศ.2477 โดยมีีชื่่� อเมื่่ � อเริ่่� มก่่อตั้้�งว่่า “มหาวิิทยาลััยวิิชาธรรม ศาสตร์์และการเมืือง” (มธก.) มหาวิิทยาลััย ถืือกำำเนิิดมาจาก ความคิิดริิเริ่่� มของ ศาสตราจารย์์ ดร.ปรีีดีี พนมยงค์์ ในปีี พ.ศ. 2518 ศาสตราจารย์์ดร.ป๋๋วย อึ๊๊�งภากรณ์์ เป็็น อธิิการบดีี เห็็นควรที่่ � จะขยายการศึึกษา ด้้านวิิทยาศาสตร์์ในชั้้�น ปริิญญาตรีีเพิ่่� มขึ้้�นเพราะมีีส่่วนสำำคััญ ในการเปลี่่ � ยนแปลงและ พััฒนาสัังคมเช่่นเดีียวกัับหลัักสููตรทางสัังคมศาสตร์์ที่่ � มีีอยู่่�เดิิม จึึง ขยายโอกาสทางการศึึกษา ก่่อตั้้�งมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์ รัังสิิต ในปีี พ.ศ. 2529 ปััจจุุบัันมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ประกอบด้้วย 4 ศููนย์์คืือ ศููนย์์ท่่าพระจัันทร์์ ศููนย์์รัังสิิต ศููนย์์ ลำำ ปาง และศููนย์์พััทยา โดยมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิต มีีขนาดใหญ่่ที่่ � สุุดใน 4 วิิทยาเขตทั้้�งหมดของมหาวิิทยาลััย ธรรมศาสตร์์ มีีพื้้�นที่่ � ทั้้�งหมด 1,745 ไร่่ มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ กำำหนดทิิศทางก้้าวสู่่�การเป็็น มหาวิิทยาลััยที่่ � พััฒนาตนเองอย่่างยั่่� งยืืนที่่ � ชััดเจน ตั้้�งแต่่ ปีี 2540 กล่่าวคืือการวางผัังในระยะก่่อตั้้�ง ในปีี 2529 ทำำ ให้้เกิิด มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิต ที่่ � ประกอบไปด้้วย อาคาร บริิหารและจััดการเรีียน การสอนหลัักเพีียง 5 อาคาร บุุคลากร นัักศึึกษาจะใช้้ก ารเดิินและจัักรยานเป็็นหลััก และผู้้มาติิดต่่อสััญจร ในจำำนวนแค่่หลัักร้้อย เมื่่ � อประเทศไทยเป็็นเจ้้าภาพจััดการแข่่งขัันกีีฬาเอเชีียน เกมส์์ครั้้�งที่่ � 13 ในปีี พ.ศ. 2541 ได้้ใช้้มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ศููนย์์รัังสิิต เป็็นสถานที่่ � แข่่งขัันและที่่ � พัักนัักกีีฬา จุุ ดนี้้�เองที่่ � ได้้ทำำ ให้้ เกิิดการพััฒนาครอบคลุุมเกืือบทั้้�งพื้้�นที่่ � มีีการก่่อสร้้างอาคาร ยิิมเนเซีียมหลััก 7 หลััง และหลัังเสร็็จสิ้้�นการแข่่งขัันได้้ปรัับใช้้เป็็น ที่่ � ทำำการของหน่่วยงานต่่างๆ ในมหาวิิทยาลััย หอพัักนัักกีีฬา จำำนวน 23 อาคาร ได้้ปรัับเป็็นหอพัักนัักศึึกษา สามารถรองรัับผู้้ พัักอาศััยทั้้�งหมดได้้ประมาณ 10,000 คน การขยายตััวเติิบโต ทางกายภาพยัังได้้ควบคู่่�กัับกัับนโยบายการขยายโอกาสทางการ ศึึกษา ที่่ � เปิิดรัับนัักศึึกษามากขึ้้�นของมหาวิิทยาลััย และในปีี 2549 มหาวิิทยาลััยกำำหนดให้้ศููนย์์รัังสิิตเป็็นสถานที่่ � จััดการเรีียนการสอน สำำหรัับหลัักสููตรภาคปกติิทุุกกลุ่่�มวิิชาทำำ ให้้มีีการก่่อสร้้างอาคาร เรีียนรวมสัังคมศาสตร์์และอาคารกลุ่่�มคณะสายสัังคมศาสตร์์ขึ้้�นอีีก หลายหลััง ทั้้�งหมดนี้้�ได้้ ส่่งผลให้้มีีบุุคลากร นัักศึึกษา และผู้้สััญจร ในมหาวิิทยาลััยมากขึ้้�นจากหลัักร้้อย สู่่�หลัักพััน และหมื่่ � นตามลำำดัับ
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 1 1 ปััจจุุบัันมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิต มีีประชากร ทั้้ง�บุุคลากรและนัักศึึกษากว่่า 40,000 คน จึึงมีีโจทย์์ความท้้าทายเพื่่ � อ พััฒนาสู่่�การเป็็นมหาวิิทยาลััยยั่่� งยืืนหลายประการ ทั้้ง�การลดการใช้้ พลัังงานไฟฟ้้า การผลิิตพลัังงานทดแทนเพื่่ � อให้้อาคารเดิิม ลดการใช้้ พลัังงานให้้มากที่่ � สุุด การบ่่มเพาะสร้้างพฤติิกรรมนิิสััยให้้นัักศึึกษา และ บุุคลากร ใช้้ชีี วิิตที่่ � เป็็นมิิตรต่่อสิ่่� งแวดล้้อม การรณรงค์์ส่่งเสริิมให้้เกิิดการ ใช้้จั ักรยานสััญจรในมหาวิิทยาลััย เพื่่ � อสร้้างการสััญจรที่่ � ไม่่ปล่่อยก๊๊าซ คาร์์บอนไดออกไซด์์ การพััฒนาเติิมเต็็มพื้้�นที่่ � ให้้สามารถรองรัับการใช้้ชีี วิิต ของนัักศึึกษาที่่ � ยัังคงมีีจำำนวนมากขึ้้�นต่่อเนื่่ � อง เอื้้�อประโยชน์์ต่่อชุุมชนโดย รอบ มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิต จึึงกำำหนดมีีทิิศทางการพััฒนา สู่่�การเป็็นมหาวิิทยาลััยอย่่างยั่่� งยืืนอย่่างเป็็นรููปธรรม ด้้วยผัังแม่่บท มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ 100 ปีี (ปีี 2577) ซึ่่� งสรุุปประเด็็นเป้้าหมาย ธรรมศาสตร์์ 100 ปีี มีี 4 เป้้าหมายหลััก ได้้แก่่ การเป็็น มหาวิิทยาลััยเพื่่ � อ ประชาชน มหาวิิทยาลััยวิิจััย มหาวิิทยาลััยนานาชาติิและเมืืองมหาวิิทยาลััย สีีเขีียว มีีการวางผัังเมืือง (Passive Urban Planning) กำำหนดพื้้�นที่่ � สีีเขีียว ร่่วมกัับพื้้�นที่่ � อนุุรัักษ์์ที่่ � เพิ่่� มขึ้้�นอย่่างชััดเจน มั่่� งให้้มหาวิิทยาลััยยั่่� งยืืนต้้นแบบ ของประเทศไทย สร้้างเมืืองมหาวิิทยาลััยที่่ � เป็็นศููนย์์กลางบููรณาการและกระจายความรู้้ผ่่าน งานวิิจััยของบุุคลากรและนัักศึึกษา ร่่วมกัับสถาบัันการศึึกษาและชุุมชนโดย รอบ สนัับสนุุนการพััฒนาเทคโนโลยีีเพื่่ � อการเกษตรยั่่� งยืืน ต่่อยอด ภููมิิปััญญาดั้้งเ�ดิิมของจัังหวััดปทุุมธานีี ทั้้ง�ยัังมุ่่�งสร้้างเมืืองแห่่งความสุุข ให้้การบริิการสาธารณะที่่ � ได้้มาตรฐาน เพื่่ � อพััฒนาคุุณภาพชีีวิิตสภาพ แวดล้้อมที่่ � ดีี สำำหรัับประชาคมธรรมศาสตร์์และชุุมชนโดยรอบอย่่างเท่่า เทีียม ดั่่� งเช่่นจิิตวิิญญาณธรรมศาสตร์์ ที่่ � ว่่า “มหาวิิทยาลััยย่่อมอุุปมา ประดุุจบ่่อน้ำ�ำบำำบััดความกระหายของราษฎร” ซึ่่� งทั้้งหมด�นี้้�ล้้วนเป็็นภารกิิจของมหาวิิทยาลััยที่่ �สอดคล้้อง ตอบโจทย์์การ พััฒนาอย่่างยั่่� งยืืน ทั้้ง� 17 ประการ ขององค์์การสหประชาชาติิ
12 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT “มหาวิิทยาลััยย่่อมอุ ุ ปมาประดุุจบ่่อน้ำำ � บำำบัั ดความกระหายของราษฎร”
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 1 3 ยุุทธศาสตร์์สู่่การพััฒนา เป็็นมหาวิิทยาลััยยั่่งยืืน ในระยะเริ่่มแรก มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ มีีแนวทางพััฒนาสู่่การเป็็นมหาวิิทยาลััยสีี เขีียว “Green Campus” โดยมุ่่งเน้้นเรื่่องสิ่่งแวดล้้อม การประหยััดพลัังงาน การคััดแยกขยะ เพิ่่มพื้้�นที่่ต้้ นไม้้ใหญ่่ และทางจัักรยาน ต่่อมาราวปีี 2557 มหาวิิทยาลััยจึึงได้้ยกระดัับแนวทางให้้ เป็็น มหาวิิทยาลััยแห่่งความยั่่งยืืน “Sustainable Campus” คำำนึึงถึึงการใช้้ทรััพยากรที่่มีีอยู่่ อย่่างจำำกััดให้้เกิิดประโยชน์์สููงสุุด ใช้้กลยุุทธ์์ด้้านการออกแบบ (Design strategy) ปรัับปรุุงตึึก เก่่าให้้ได้้มาตรฐานอาคารเขีียวไทย ลดการใช้้พลัังงาน ขณะที่่การออกแบบสร้้างอาคารใหม่่ได้้ ออกแบบเพื่่อใช้้ป ระโยชน์์จากพลัังงานธรรมชาติิแวดล้้อมอาคาร ทั้้�งแสงอาทิิตย์์ แสงธรรมชาติิ และพลัังลมเพื่่อลดความร้้อน มหาวิิทยาลััยยัังเปิิดกว้้าง สร้้างการมีีส่่วนร่่วมจากชุุมชนเพื่่อการ พััฒนามหาวิิทยาลััย พร้้อมๆ กัับให้้การพััฒนาได้้เอื้้�อประโยชน์์ต่่อชุุมชนโดยรอบ ซึ่่งเป็็นความ ยั่่งยืืนในมิิติิด้้านสัังคม ลดความเหลื่่อมล้ำำ� แนวคิิดการพััฒนาพื้้�นที่่ศูู นย์์รัังสิิต ตามวิิสััยทััศน์์ธรรมศาสตร์์ 100 ปีี ปััจจุุบัันการ พััฒนา มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิตดำำเนิินการตามผัังแม่่บทมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิต จััดทำำขึ้้�นตามวิิสััยทััศน์์ธรรมศาสตร์์ 100 ปีี มีี 4 เป้้าหมายหลััก ได้้แก่่ การเป็็น มหาวิิทยาลััยเพื่่อประชาชน มหาวิิทยาลััยวิิจััย มหาวิิทยาลััยนานาชาติิ และเมืืองมหาวิิทยาลััยสีีเขีียว ด้้วยการมุ่่งสร้้างองค์์ประกอบ 3 ส่่วน ได้้แก่่ 1) เมืืองมหาวิิทยาลััยต้้นแบบ ปรัับผัังและรููปแบบพื้้�นที่่ทั้้ �งส่่วนการศึึกษาและอยู่่อาศััยให้้ เอื้้�อต่่อการเดิินเท้้าและใช้้จั ักรยานตามแนวคิิด COMPACT-WALKABLE DISTRICT คำำนึึงถึึงการ ใช้้งานในชีีวิิตประจำำวัันที่่ครบถ้้วน สะดวกสบาย เป็็นมิิตรต่่อสิ่่งแวดล้้อม สร้้างความเชื่่อมโยง กัับสถาบัันเพื่่อนบ้้าน ได้้แก่่ ส.ว.ท.ช. และ A.I.T. ซึ่่งมีีบทบาทสำำคััญ ในการก่่อให้้เกิิด “เมืือง มหาวิิทยาลััยต้้นแบบ” อย่่างแท้้จริิง 2) ศููนย์์ธรรมศาสตร์์บริิการ ได้้แก่่ การจััดการพื้้�นที่่ส่่วนบริิการสาธารณะ เพื่่อการส่่ง เสริิมคุุณภาพชีีวิิตและการบริิการประชาชนในพื้้�นที่่โดยรอบมหาวิิทยาลััย ประกอบไปด้้วย ศููนย์์สุุขภาพและโรงพยาบาล และศููนย์์บริิการเศรษฐกิิจสร้้างสรรค์์ในบริิเวณติิดถนนพหลโยธิินฝั่่ง เหนืือและใต้้ศููนย์์บริิการการกีีฬาและนัันทนาการในบริิเวณติิดถนนเชีียงราก และพื้้�นที่่ส่่งเสริิม เศรษฐกิิจและสาธารณููปการชุุมชนในบริิเวณติิดสถานีีรถไฟฟ้้าสายสีีแดง ซึ่่งจะมุ่่งเน้้นการ พััฒนาตามแนวคิิด TRANSIT-ORIENTED DEVELOPMENT ชุุมชนบริิเวณโดยรอบได้้ประโยชน์์ และเข้้าถึึงได้้ 3) สวนธรรมศาสตร์์สาธารณะ ได้้แก่่ การจััดการพื้้�นที่่สีีเขีียวภายในศููนย์์รัังสิิตให้้เกิิด ประโยชน์์สููงสุุด สร้้าง โครงข่่าย (NETWORK) ที่่เชื่่อมโยงคนทุุกกลุ่่มเข้้าด้้วยกััน อีีกทั้้�งสร้้าง ความสััมพัันธ์์ระหว่่างมนุุษย์์กัับสัังคมพืืชและสััตว์์ในธรรมชาติิ ให้้อยู่่ร่่วมกัันอย่่างเกื้้�อกููลซึ่่งกััน และกััน เกิิดเป็็น “ระบบนิิเวศของศููนย์์รัังสิิต” (RANGSIT CAMPUS ECOLOGY) ที่่สมบููรณ์์และ เชื่่อมโยงสู่่ระบบภายนอก สอดคล้้องกัับทั้้�งปณิิธาน ในอดีีตของ อ.ป๋๋วย อึ้้�งภากรณ์์ และวิิสััย ทััศน์์การสร้้างธรรมศาสตร์์ให้้เป็็น “มหาวิิทยาลััยสีีเขีียว-ยั่่งยืืน” (SUSTAINABLE CAMPUS)
14 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT PART 2
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 1 5 THAMMASAT’S ACTIONS 2-01 ENERGY 2-02 NO & LOW CARBON TRANSPORTATION 2-03 EFFICIENT CONSUMPTION & WASTE MANAGEMENT 2-04 TREES AND ECOSYSTEM 2-05 GOOD HEALTH & WELL-BEING 2-06 SUSTAINABLE COMMUNITY 2-07 JUSTICE AND REDUCED INEQUALITY 2-08 RESEARCH & EDUCATION
16 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT 1 ENERGY 2 3 4 NO & LOW CARBON TRANSPORTATION EFFICIENT CONSUMPTION & WASTE MANAGEMENT TREES & ECOSYSTEM เพื่่�อลดการใช้้พลัังงานไฟฟ้้าที่่�ปล่่อย ก๊๊าซคาร์์บอนไดออกไซด์์ ก๊๊าซเรืือนกระจก ซึ่�่งส่่งผลกระทบต่่อสิ่่งแวด�ล้้อม มหาวิิทยาลััย ธรรมศาสตร์์ กำำหนดมาตรการลดการใช้้พลัังงานาไฟฟ้้าในทุุกหน่่วยงาน และเพิ่่ม�สััดส่่วนผลผลิิตของพลัังงานทดแทน โดย กำำหนดเป้้าผลิิตกระแสไฟฟ้้าจากพลัังงานแสงอาทิิตย์์ 10 เมกะ วััตต์์ หรืือคิิดเป็็ นสััดส่่วน 1 ใน 3 ของปริิมาณไฟฟ้้าที่่�ใช้้ และการ เปลี่�่ยนอุุปกรณ์์ไฟฟ้้าทั้้งหมดใ �ห้้เป็็ นแบบประหยััดพลัังงาน ที่่�จะ ลดการใช้้ไฟฟ้้าได้้ถึึงร้้อยละ 30 มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิต ยกระดัับคุุณภาพชีีวิิต ด้้วยการสััญจรที่่�สะดวก ปลอดภััย ไร้้มลพิิษ สร้้างบริิการ ขนส่่งสาธารณะทุุกประเภท (Zero Carbon Transportation) ปล่่อยคาร์์บอนเป็็ นศููนย์์ ด้้วยการสร้้างสภาพแวดล้้อม ส่่งเสริิม การเดิินเท้้า (Walkable Campus) สนัับสนุุน การขัับขี่�่จัักรยาน ด้้วยการตั้้งระบบ ระบบ ‘Bike Sharing’ �อำำนวยความสะดวกให้้นัักศึึกษาทุุกจุุดของมหาวิิทยาลััย พร้้อมกัับสร้้างทางเลืือกการเดิินทางที่่�หลากหลายรููปแบบ เช่่น รถยนต์์ และจัักรยานยนต์์ไฟฟ้้า (EV) มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิต สร้้างระบบจััดการขยะ อย่่างครบวงจร จึึงลดขยะในระดัับต้้นทาง สามารถนำำขยะ ชีีวภาพ กลัับมาใช้้ประโยชน์์ ภายในมหาวิิทยาลััย และสามารถ ทำำ ให้้ นโยบายลดเลิิกการใช้้ถุุงพลาสติิกครั้้งเ�ดีียวทิ้้ง“Reduce � single use plastics” สร้้างการเปลี่�่ยนแปลงวััฒนธรรมการ ดำำเนิินชีีวิิตเพื่่�อความยั่่ง�ยืืนในรั้้วมหา�วิิทยาลััยได้้จริิง มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ พััฒนาพื้้นที่่� �ด้้วยหลัักอนุุรัักษ์์ทรััพยากรและความหลาก หลายทางชีีวภาพ ทั้้งเพื่่�อการออก �กำำลัังกาย พัักผ่่อน ด้้วยการเพิ่่ม�พื้้นที่่� �สีีเขีียว และอนุุรัักษ์์ต้้นไม้้ใหญ่่ภายในมหาวิิทยาลััย เพื่่�อเพิ่่มการ�ดููดซับ CO2 รวมั ทั้้งขยาย�กิิจกรรม โครงการ พายเรืือเก็็บขยะ “Thammasat Kayak Fleet” สู่่แม่่น้ำำส�าขาของเจ้้าพระยา เพื่่�อจุุดกระแสให้้ ชุุมชนร่่วมกัันดููแลแม่่น้ำำ �ในชุุมชนมากยิ่่ง� ขึ้้น� THAMMASAT ‘S ACTION
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 1 7 5 6 7 8 GOOD HEALTH & WELL-BEING SUSTAINABLE COMMUNITY JUSTICE & REDUCED INEQUALITY RESEARCH & EDUCATION เพื่่�อสุุขภาพที่่�ดีี มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ดำำเนิินการให้้ผู้้ ประกอบการที่่�มีีประสบการณ์์มาบริิหารจััดการโรงอาหารเพื่่�อให้้ ถููกสุุขลัักษณะอนามััย พร้้อมส่่งเสริิมให้้นัักศึึกษาและบุุคลากร บริิโภคอาหารปลอดภััย ไม่่ก่่อให้้เกิิดอัันตรายต่่อสุุขภาพ ด้้วย การปรัับพื้้นที่่� �ดาดฟ้้าของ “อาคารอุุทยานการเรีียนรู้้ ป๋๋วย 100 ปีี” เป็็ น เป็็ นแหล่่ง “สวนผัักออร์์แกนนิิกลอยฟ้้า” ทำำ ให้้ นัักศึึกษาได้้เรีียนรู้้และลงมืือปลููกผััก “ธรรมศาสตร์์โมเดล” ยกระดัับความสำำเร็็จในการสร้้างชุุมชนที่่� เข้้มแข็็ง พึ่�่งพาตนเองด้้วยความ ร่่วมมืือกัับ สถาบัันวิิจััย วิิทยาศาสตร์์และเทคโนโลยีีแห่่งประเทศไทย (วว.) ร่่วมกัับ สมาคมเพื่่�อนชุุมชน จัังหวััดระยอง ธนาคารออมสิิน ใน โครงการส่่งเสริิมและพััฒนาวิิสาหกิิจชุุมชน และกลุ่่มเศรษฐกิิจ ฐานรากต้้นแบบ ในเขตพื้้นที่่� �มาบตาพุุดคอมเพล็็กซ์ ส่่งผลใ ์ห้้ คณะพาณิิชยศาสตร์์และการบััญชีี มหาวิิทยาลััย ธรรมศาสตร์์ได้้รัับรางวััลระดัับโลกด้้านตอบโจทย์์การเรีียนรู้้และพััฒนาอย่่าง ยั่่ง�ยืืน มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ รณรงค์์ส่่งเสริิม ความเท่่าเทีียม เสมอภาคในสัังคม ด้้วยการกำำ หนดแนวปฏิิบััติิ ให้้นัักศึึกษา สามารถแต่่งกายได้้ตามเพศวิิถีี ทำำ ให้้ไม่่ก่่อให้้เกิิดการเลืือก ปฏิิบััติิกัับนัักศึึกษา พััฒนาระบบการช่่วยเหลืือนัักศึึกษาพิิการ ให้้สามารถศึึกษาได้้อย่่างเท่่าเทีียม ออกแบบหลัักสููตรให้้ นัักศึึกษาใหม่่ทุุกคนได้้แก้้ไขปััญหาให้้ชุุมชนโดยรอบมหาวิิทยาลััย มหาวิิทยาลััยยัังได้้ใช้้ความรู้้ด้ ้านวิิชาการบริิการประชาชนผู้้เดืือดร้้อน มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์กำำหนดกรอบยุุทธศาสตร์์ 9 ประการ เพื่่�อสนัับสนุุนให้้เกิิดการสร้้างสรรค์์งานวิิจััยและนวััตกรรมที่่�ก่่อ ให้้เกิิดการพััฒนาต่่อสัังคมได้้จริิง ขยายความร่่วมมืือกัับภาคเอกชนเพื่่�อใช้้จุุดแข็็งของมหาวิิทยาลััยสร้้างงานวิิจััยด้้านการพััฒนาอย่่างยั่่ง�ยืืน และยกระดัับความร่่วมมืือด้้านการศึึกษา วิิจััยกัับองค์์การสหประชาชาติิอย่่างจริิงจัังเพื่่�อการขัับเคลื่่�อน การพััฒนาที่่�ยั่่ง�ยืืนตามเป้้าหมายทั้้ง 17 �
18 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT PART 2 ENERGY
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 1 9 ด้้วยมีีจำำนวนประชากรในมหาวิิทยาลััยกว่่า 40,000 คน อาคารเรีียนและอาคารพัักอาศััยกระจายตััวในพื้้�นที่่กว่่า 1,745 ไร่่ จึึงทำำให้้มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิตมีีอััตรา การใช้้ไฟฟ้้าสููงขึ้้�นอย่่างต่่อเนื่่องทุุกปีี จนถึึงราว 300 ล้้าน บาทต่่อปีี ปััจจุุบัันมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ จึึงกำำหนด มาตรการลดการใช้้พลัังงานไฟฟ้้าในทุุกหน่่วยงาน และเพิ่่ม สััดส่่วนการผลิิตพลัังงานไฟฟ้้าใช้้เองจากแสงอาทิิตย์์ (Solar Rooftop) ซึ่่งพบว่่าสามารถลดการใช้้พลัังงานไฟฟ้้าจาก แหล่่งจ่่ายพลัังงานฟ้้าส่่วนภููมิิภาคลงได้้อย่่างชััดเจน จึึงช่่วย ลดการเกิิดก๊๊าซคาร์์บอนไดออกไซด์์ ก๊๊าซเรืือนกระจก ที่่ส่่ง ผลกระทบต่่อสิ่่งแวดล้้อม SDG 13 Climate Action การรัับมืือการเปลี่่ยนแปลงสภาพภููมิิ อากาศ ดำำเนิินมาตรการเร่่งด่่วนเพื่่อรัับมืือกัับการเปลี่่ยนแปลง สภาพภููมิิอากาศและผลกระทบ SDG 7 Affordable and Clean Energy สร้้างหลัักประกัันให้้ ทุุกคนสามารถเข้้าถึึงพลัังงานสมััยใหม่่ที่่ยั่่ งยืืนในราคาที่่ ย่่อมเยา
20 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 2 1 โครงการที่่กำำ ลัังดำำเนิินการ มาตรการลดการใช้้พลัังงานไฟฟ้้าในทุุกหน่่วยงาน เพิ่่มสััดส่่วนผลผลิิตของพลัังงานทดแทน • รณรงค์์ให้้สำำนัักงานทุุกแห่่งภายในมหาวิิทยาลััยเปิิดปิิดไฟฟ้้า และเครื่่องปรัับอากาศเป็็นเวลา ร่่วมกัับมาตรการที่่ให้้หน่่วยงาน ร่่วมชำำระค่่ากระแสไฟฟ้้าส่่วนเกิินจากร้้อยละ 95 ของค่่าไฟฟ้้าเฉลี่่ย 3 ปีี ที่่ผ่ ่านมา • เปลี่่ยนอุุปกรณ์์ไฟฟ้้าที่่เสื่่อมสมรรถภาพ เช่่น เครื่่องปรัับ อากาศในห้้อง เครื่่องปรัับอากาศรวมภายในอาคาร ให้้เป็็นแบบ ประหยััดพลัังงาน เปลี่่ยนหลอดไฟฟ้้าส่่องถนนและหลอดไฟอาคารเรีียนให้้เป็็นหลอดแอลอีีดีี (LED) เพื่่อลดปริิมาณการใช้้ พลัังงานไฟฟ้้า • ด้้วยการทำำโครงการ Thammasat Solar Rooftop ติิดตั้้�งระบบผลิิตพลัังงานทดแทนจากแสงอาทิิตย์์ ตั้้�งแต่่ปีี 2559 และได้้ เปลี่่ยนอาคารธรรมดาๆ ให้้เป็็นจุุดกำำเนิิดพลัังงานไฟฟ้้าซึ่่งนัับเป็็นมหาวิิทยาลััยแห่่งแรกของเอเชีีย และอัันดัับที่่ 4 ของ มหาวิิทยาลััยของโลก ที่่สามารถผลิิตไฟฟ้้าได้้ถึึง 6 เมกะวััตต์์ ซึ่่งปััจจุุบัันมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิต ยัังคงดำำเนิินการ เพิ่่มพื้้�นที่่ติิดตั้้�งแผงพลัังงานแสง อาทิิตย์์บนหลัังคาอาคาร รวมทั้้�งติิดตั้้�งแผงผลิิตพลัังงานไฟฟ้้าจากแสงอาทิิตย์์ด้้วยระบบทุ่่น ลอย และยกระดัับต่่อยอดความร่่วมมืือด้้วย โครงการติิดตั้้�งระบบกัักเก็็บพลัังงานร่่วมกัับการไฟฟ้้าฝ่่ายผลิิตแห่่งประเทศไทย • นอกจากนี้้�มหาวิิทยาลััยยัังได้้พััฒนา การผลิิตพลัังงานก๊๊าซชีีวภาพจาก มููลสััตว์์เศษกิ่่งไม้้ใบไม้้เป็็นถ่่านชีีวภาพ ซึ่่งได้้จากการ เก็็บตััดกิ่่งไม้้ในมหาวิิทยาลััยและได้้นำำใช้้เป็็นเชื้้�อเพลิิงในมหาวิิทยาลััย • โครงการติิดตั้้�ง Solar Rooftop และ แบบทุ่่นลอย Solar Floating เพิ่่มเติิม เพื่่อขยายแหล่่งผลิิตไฟฟ้้าจากพลัังงานหมุุนเวีียน • โครงการบริิหารจััดการพลัังงานภายใน มธ.ศููนย์์รัังสิิต (ร่่วมกัับ กฟภ.) เพื่่อบริิหารการใช้้พลัังงานอย่่างประสิิทธิิภาพ และสร้้าง องค์์ความรู้้�ร่่วมกัับหน่่วยงานภายนอก • โครงการทดสอบนวััตกรรมและเทคโนโลยีี (Sandbox) เพื่่อสนัับสนุุนการบริิการด้้านพลัังงานภายใน มธ. ศููนย์์รัังสิิต (ร่่วมกัับ การ ไฟฟ้้าฝ่่ายผลิิต) เพื่่อพััฒนาศููนย์์รัังสิิตเป็็น “Living Lab” บููรณาการและพััฒนาองค์์ความรู้้�ด้้านการจััดการพลัังงานอย่่างยั่่งยืืน • โครงการติิดตั้้�ง Smart Meter จำำนวน 35 ตััว (ร่่วมกัับกระทรวงพลัังงาน) เพื่่อเพิ่่มขีีดความสามารถในการจััดการพลัังงาน ภายในศููนย์์รัังสิิต เกิิดการใช้้พลัังงานอย่่างคุ้้�มค่่า รวม 56,983,990.25 หน่่วย (KWh.) การไฟฟ้้าส่่วนภููมิิภาค 71,801,484.30 (95%) Solar rooftop 3,522,288.00 (5%) รวม 56,983,990.25 หน่่วย (KWh.) การไฟฟ้้าส่่วนภููมิิภาค 53,397,297.25 (94%) Solar rooftop 3,586,693.00 (6%) รวม 60,492,229.00 หน่่วย (KWh.) การไฟฟ้้าส่่วนภููมิิภาค 55,553,756.00 (92%) Solar rooftop 4,938,473.00 (8%)
22 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT PART 2 NO & LOW CARBON TRANSPORTATION
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 2 3 จากปริิมาณรถสััญจรในมหาวิิยาลััยธรรมศาสตร์์ที่่�สููง ถึึงราว 22,000 คัันต่่อวััน นัักศึึกษา บุุคลากรยัังมีีแนวโน้้มใช้้ รถยนต์์และจัักรยานยนต์์มากขึ้้น มหา�วิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิต จึึงกำำหนดเป้้าหมายสร้้างบริิการขนส่่งสาธารณะทุุก ประเภท (Zero Carbon Transportation) ปล่่อยคาร์์บอนเป็็ น ศููนย์์ ด้้วยการดำำเนิินการจััดสร้้างสภาพแวดล้้อม ส่่งเสริิมการ เดิินเท้้า (Walkable Campus) และสร้้างทางเลืือกการเดิินทางที่่� หลากหลายรููปแบบ ยกระดัับคุุณภาพชีีวิิตด้้วยการสััญจรที่่� สะดวก ปลอดภััย ไร้้มลพิิษ SDG 11 Sustainable Cities and Communities เมืืองและ ถิ่่นฐานม�นุุษย์์อย่่างยั่่ง�ยืืน ทำำ ให้้เมืืองและการตั้้ง�ถิ่่นฐานของ�มนุุษย์์มีีความปลอดภััย ทั่่วถึ�ึง พร้้อมรัับการเปลี่�่ยนแปลงและ พััฒนาอย่่างยั่่ง�ยืืน SDG 13 Climate Action การรัับมืือการเปลี่�ยนแปลง ่สภาพภููมิิ อากาศ ดำำเนิินมาตรการเร่่งด่่วนเพื่่�อรัับมืือกัับการเปลี่�ยนแปลง ่ สภาพภููมิิอากาศและผลกระทบ
24 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 2 5 มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิต ได้้สร้้างสภาพแวดล้้อม เพื่่อส่่งเสริิมให้้การขัับขี่่ สััญจรด้้วยจัักรยานเป็็นวััฒนธรรมของมหาวิิทยาลััยมา แล้้วไม่่น้้อยกว่่า 20 ปีี ในระยะเริ่่มแรก มหาวิิทยาลััยดำำเนิินการจำำหน่่ายจัักรยานในราคาถููกให้้แก่่นัักศึึกษา และ ทำำโครงการจัักรยานคัันแรกสำำหรัับนัักศึึกษาปีี 1 ที่่มาลงทะเบีียนจะได้้รัับเงิิน 500 บาทเพื่่อนำำไป ซื้้�อจัักรยานคัันแรกใช้้ในมหาวิิทยาลััย พร้้อมๆ กัับพััฒนาเส้้นทางจัักรยานและจุุดจอดให้้มีีความ สะดวกมากยิ่่งขึ้้�น มหาวิิทยาลััยยัังสนัับสนุุนให้้เกิิดร้้านซ่่อมบำำรุุงยานพาหนะ จัักรยาน/จัักรยานยนต์์กำำหนดให้้อยู่่บริิเวณใกล้้กัับจุุดศููนย์์กลางกิิจกรรมทั้้�งการพัักอาศััย นัันทนาการ การศึึกษา และ จุุดเชื่่อมต่่อขนส่่งมวลชน มองเห็็น สามารถเข้้าถึึงได้้ง่่ายจากถนนหรืือทางจัักรยานหลััก พััฒนา เส้้นทางทางจัักรยาน(Bike Lane) ให้้เชื่่อมต่่อกัันทุุกจุุดในมหาวิิทยาลััยต่่อเนื่่อง จััดทำำหลัังคา กัันแดด ที่่จอดจัักรยานในทุุกอาคาร และสััญลัักษณ์์บนพื้้�นผิิวทางจัักรยาน ให้้เป็็นไปตามหลััก มาตรฐานสากล ซึ่่งคาดว่่าเมื่่อแล้้วเสร็็จทั้้�งหมด มหาวิิทยาลััยยธรรมศาสตร์์จะเป็็นมหาวิิทยาลััย ที่่มีีเส้้นทางจัักรยานจะยาวที่่สุุดในประเทศไทย คืือ 13 กิิโลเมตร BICYCLE CAMPUS
26 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 2 7 ในปีี 2557 จนถึึงปััจจุุบััน มหาวิิทยาลััยได้้ติิดตั้้�งระบบ ‘Bike Sharing’ เพื่่อ อำำนวยความสะดวกให้้นัักศึึกษา สามารถ เช่่า แชร์์ ค้้นหาจัักรยานได้้ผ่่านแอปพลิิเคชั่่ นบนสมาร์์ทโฟน ที่่จะแสดงจำำนวน และตำำแหน่่งที่่จัักรยานจอดพัักทำำให้้ระบบการยืืม คืืนมีีความเรีียบร้้อยสามารถติิดตามได้้ ปััจจุุบัันมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ดำำเนิินการ 2 โครงการหลัักเพื่่ออำำนวย ความสะดวกและลดภาระของนัักศึึกษาในการซื้้�อจัักรยาน ได้้แก่่ 1. ระบบ Anywheel และ 2. จัักรยานยืืมรายเทอมสำำหรัับผู้้�พัักอาศััยภายในหอพัักมหาวิิทยาลััย โดย สำำนััก บริิหารทรััพย์์สิินและกีีฬา มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ได้้นำำจัักรยานที่่ถูู กทิ้้�งไว้้นาน ตามจุุดต่่างๆ มาดููแลและซ่่อมแซมเพื่่อให้้นัักศึึกษาได้้ยืืมไปใช้้ โดยเปิิดให้้ยืืมเป็็นรายเทอม แต่่ละเทอมเปิิดให้้ยืืม 1-2 รอบ
28 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT More Public Transportation นอกจากสนัับสนุุนการให้้เกิิดการใช้้จั ักรยาน และรถจาก พลัังงานแสงอาทิิตย์์แล้้ว มหาวิิทยาลััยยัังพััฒนา จุุดเชื่่อมต่่อ ระบบขนส่่งสาธารณะ เช่่น รถตู้้� รถบริิการบุุคลากร กำำหนดให้้ อยู่่บริิเวณใกล้้กัับถนนหลัักภายนอก เพื่่อลดปริิมาณการสััญจร ทางยานยนต์์ภายในใจกลางมหาวิิทยาลััย นอกจากนี้้�ยัังจะริิเริ่่ม สกู๊๊ตเตอร์์ไฟฟ้้า เพื่่อเป็็นทางเลืือกสร้้างความคล่่องตััวในการ สััญจร เชื่่อมต่่อระยะสั้้�นในมหาวิิทยาลััย รถไฟฟ้้า EV มหาวิิทยาลััยได้้ติิดตั้้�งแผงพลัังงานแสงอาทิิตย์์บนหลัังคา รถไฟฟ้้าบริิการในมหาวิิทยาลััย และได้้ขยายการทดลองเพิ่่มในรถ จัักรยานยนต์์ไฟฟ้้ารัับจ้้าง รถยนต์์ไฟฟ้้าใช้้งานร่่วมกััน (EV Car Sharing) สำำหรัับบริิการบุุคลากร และนัักศึึกษา ซึ่่งจะช่่วยลด ปริิมาณการใช้้รถยนต์์ส่่วนตััว ลดการใช้้พลัังงาน และลดมลพิิษ ภายในมหาวิิทยาลััย ทั้้�งยัังเพิ่่มความปลอดภััยให้้กัับผู้้�ใช้้บริิการ เนื่่องจากรถจัักรยานยนต์์ไฟฟ้้า ได้้ถููกจำำกััดความเร็็วไม่่เกิิน 40 กิิโลเมตรต่่อชั่่ว โมงซึ่่งจะช่่วยลดปริิมาณการปล่่อยคาร์์บอนในศููนย์์ รัังสิิตได้้มากกว่่า 500 เมตริิกตัันต่่อปีีอีีกด้้วย
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 2 9 Thammasat EV Bus รถบััสไฟฟ้้ารัับส่่งบุุคลากร เป็็นรถขนาด 45 ที่่นั่่งจำำนวน 9 คััน และ 20 ที่่นั่่งจำำนวน 1 คััน วิ่่งทั้้�งหมด 10 เส้้นทาง เป็็นรถไฟฟ้้าประกอบ ใหม่่ ใช้้แบตเตอรี่่ลิิเธีียมไอร์์ออน มีี GPS , WIFI เริ่่มวิ่่งให้้บริิการวัันที่่ 1 กรกฎาคม 2564 รถ SHUTTLE BUS ไฟฟ้้ารัับส่่งนัักศึึกษาใน มหาวิิทยาลััย จะเป็็นรถบััสไฟฟ้้าประกอบใหม่่ ใช้้แบตเตอรี่่ลิิเธีียมไอร์์ออนโดยมีีขนาด 20 ที่่ นั่่ง (ยืืน 15 ที่่นั่่ง) เริ่่มให้้บริิการวัันที่่ 1 มิิถุุนายน 2564 โดยสถานีีชาร์์จรถบััสไฟฟ้้า ของธรรมศาสตร์์ โดยเป็็นการชาร์์จจาก ไฟฟ้้าพลัังงานแสงอาทิิตย์์
30 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT PART 2 EFFICIENT CONSUMPTION & WASTE MANAGEMENT
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 3 1 มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิต สร้้างระบบการจััดการขยะอย่่างครบวงจร ตั้้งแต่่� ลดปริิมาณขยะตั้้งแต่่ระ�ดัับต้้นทาง ลดการนำำขยะ มููลฝอยที่่�เหลืือจากการคััดแยกในมหาวิิทยาลััยไป ทิ้้�งเพื่่�อ ฝัังกลบใน พื้้�นที่่�รัับ ทิ้้�งขยะนอก มหาวิิทยาลััย ความสำำเร็็จเหล่่านี้้มา จากความ� ร่่วมมืือของนัักศึึกษาและบุุคลากรปฏิิบััติิตาม แนวทาง ‘Thammasat Zero Waste’ 5 ประการ คืือ 1. ไม่่ใช้้สิ่่งที่่� �ไม่่จำำเป็็ น 2. เลืือกใช้้สิ่่งที่่� �ไม่่ก่่อให้้เกิิดขยะ เช่่น ภาชนะใช้้ซ้ำำ � 3. หากเลี่�ยงไ ่ม่่ได้้ ให้้เลืือกใช้้ภาชนะ ย่่อยสลายได้้ง่่าย 4. พาภาชนะ อุุปกรณ์์ทานอาหารส่่วนตััว 5. แยกประเภทขยะ ก่่อนทิ้้งลง�ถัังเสมอ นอกจากนี้้ มหา�วิิทยาลััยยัังดำำเนิิน กิิจกรรมอีีกหลายหลายรููปแบบ เช่่น โครงการ พััฒนาระบบจััดการของเสีียสารเคมีีเพื่่�อการ อนุุรัักษ์์สิ่่งแวด�ล้้อม จััดทำำข้้อตกลงความร่่วม มืือกัับบริิษััท CP All และ 22 มหาวิิทยาลััย เรื่่�อง การลดปริิมาณขยะจากพลาสติิกแบบครั้้งเ �ดีียว ทิ้้งใน�ร้้านสะดวกซื้้อ 7-11 ใช้้ระบบ “ �ถุุงผ้้าให้้ยืืม” และให้้ร้้านสะดวกซื้้อใน มธ. เ�ลิิกให้้ถุุงพลาสติิก ลดการแจกช้้อน ส้้อม หลอดพลาสติิก ยกเลิิก การขายน้ำำดื่� ่�มขวดที่่�มีีพลาสติิกหุ้้มฝาขวด (Cap Seals) เลิิกใช้้ขวดน้ำำดื่� ่�มพลาสติิก/กล่่อง จาน ช้้อน ส้้อม แบบใช้้ครั้้งเ�ดีียวทิ้้ง ในการประ �ชุุม อบรม และกิิจกรรมพิิเศษอื่่�นๆ ปลููกฝัังการคััด แยกขยะให้้กัับนัักศึึกษาเข้้าใหม่่ แยกขยะในงานวััน รัับปริิญญา และในงานสำำคััญต่่างๆของ มธ. ลด ขยะดอกไม้้จากพานพุ่่มในงานสำำคััญของ มธ. มหาวิิทยาลััยได้้เริ่่ม�ก่่อตั้้ง โครงการ � ธนาคารขยะตั้้งแต่่�ปีี พ.ศ. 2549 เพื่่�อสร้้าง จิิตสำำนึึกและความคุ้้นชิินในการคััดแยกขยะ และ จััดให้้มีีโรงคััดแยกขยะสำำหรัับขยะมููลฝอย เพื่่�อ แยกขยะรีีไซเคิิลในขั้้น�ตอนสุุดท้้ายก่่อนนำำ ออกไป แหล่่งทิ้้งขยะโดยเ �ทศบาล มหาวิิทยาลััยยัังมีีแนวทางลดปริิมาณ ของเสีียชีีวภาพ (Organic Waste) ด้้วยการนำำ เศษกิ่่งไ �ม้้ ใบไม้้ ขยะเศษอาหาร กลัับมาใช้้ซ้ำำ �ในการ ทำำน้ำำ�หมัักชีีวภาพ ปุ๋๋ยหมััก ทำำถ่่านไบโอชาร์์ โคล์์ (Bio-charcoal) เพื่่�อนำำ ไปปรัับปรุุงคุุณภาพ ดิิน ปลููกไม้้ประดัับ และบำำรุุงต้้นไม้้ในมหาวิิทยาลััย นโยบายลดการเกิิดขยะ แยะขยะที่่� สามารถนำำกลัับมาใช้้ประโยชน์์แฝงอยู่่ในทุุก กิิจกรรมของมหาวิิทยาลััยที่่�จััดขึ้้น �ทั้้งการประ�ชุุม ลดขยะ ห้้องเรีียนปลอดขยะ การจััดกรรมที่่�มีี การจััดการขยะอย่่างเหมาะสม รวมถึึงสร้้าง สภาพแวดล้้อมที่่�เอื้้�อต่่อการคััดแยกขยะใน สำำนัักงานของมหาวิิทยาลััย ส่่งผลให้้เกิิด กระบวนการมีีส่่วนร่่วมในการช่่วยกัันลดปริิมาณ ขยะในมหาวิิทยาลััย นอกจากนี้้ มหา�วิิทยาลััย ธรรมศาสตร์์ได้้ลดการใช้้น้ำำ�ประปา ด้้วยการปรัับ วาล์์วที่่�ก๊๊อกน้ำำ� ใช้้น้ำำ�ที่่�ผ่่านบำำบััดจากระบบบำำบััด น้ำำ�เสีีย กลัับมารดต้้นไม้้อีีกครั้้ง มหา�วิิทยาลััยยััง ได้้ ลดการใช้้กระดาษซึ่� ่งได้้รณรงค์์อย่่างต่่อ เนื่่�องจากปีี พ.ศ. 2561 ให้้นำำ กระดาษที่่�ใช้้แล้้วกลัับ มาใช้้ใหม่่ ในการร่่างเอกสารหรืือใช้้ในการติิดต่่อ สื่่�อสารกัันอย่่างไม่่เป็็ นทางการ
32 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 3 3 ตั้้งแต่่�ปีี พ.ศ. 2548 หรืือ 15 ปีีที่่�แล้้ว มหาวิิทยาลััยได้้ส่่ง เสริิมให้้เกิิดการเลิิกใช้้พลาสติิกครั้้งเ�ดีียวทิ้้ง โดยเ �ริ่่มรณรง�ค์์ให้้นัักศึึกษาลดการใช้้ถุุงพลาสติิก เป็็ นมหาวิิทยาลััยแห่่งแรกที่่�แจก ถุุงผ้้าให้้นัักศึึกษาปีี 1 ซึ่� ่งนำำมาสู่่การยกเลิิกการให้้ถุุงพลาสติิกฟรีี ในร้้านสะดวกซื้้อก�ว่่า 10 สาขาในมหาวิิทยาลััย นโยบาย “Reducce single use plastics” ของมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ มีีจุุด แข็็งด้้วยการสร้้างความร่่วมมืือกัับภาครััฐและเอกชน รวมทั้้งเ�ป็็ น ผู้้นำำมหาวิิทยาลััยอื่่�น ๆ ในเครืือข่่ายของประเทศไทย ในเรื่่�องของ การลดการใช้้ถุุงพลาสติิก ช้้อนส้้อม หลอด ในร้้านสะดวกซื้้อ� ปััจจุุบัันร้้านสะดวกซื้้อ�ทุุกแห่่งในมหาวิิทยาลััย ได้้เลิิกใช้้ถุุงพลาสติิกครั้้งเ�ดีียวทิ้้ง มหา�วิิทยาลััยยัังเปิิดร้้าน เติิม เต็็ม Refill Shoppe ในมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิต และ ท่่าพระจัันทร์์ ให้้บริิการแบบ Bulk Store ที่่�ผู้้ใช้้บริิการนำำบรรจุุภััณฑ์์สำำหรัับใส่่สิินค้้ามาเอง ภายในร้้านปราศจากการใช้้พลาสติิก ทุุกกระบวนการ เป้้าหมายของมหาวิิทยาลััยที่่�ต้้องการลดขยะจน เป็็ นศููนย์์ เพื่่�อลดการปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจก ความสิ้้นเป� ลืือง พลัังงาน ในขั้้น�ตอนการกำำจััดขยะ และเพื่่�อจุุดประกายการเปลี่�่ยนแปลง พฤติิกรรมเพื่่�อดููแลรัักษาสภาพแวดล้้อมร่่วมกััน เครืือข่่ายมหาวิิทยาลััยยั่่ง�ยืืนนานาชาติิ หรืือ Internat- tional Sustainable Campus Network (ISCN) ได้้เลืือกให้้ มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์เป็็ น 1 ใน 4 มหาวิิทยาลััยที่่�ชนะเลิิศ รางวััลด้้านความยั่่ง�ยืืน “Cultural Change for Sustainability” หรืือ “การเปลี่�่ยนแปลงวััฒนธรรมการดำำเนิินชีีวิิตเพื่่�อความ ยั่่ง�ยืืน” ประจำำปีี 2020 จากการดำำเนิินการอย่่างจริิงจัังในการลด ขยะพลาสติิกครั้้งเ�ดีียวทิ้้ง (No More Single-Use Plastics) �ซึ่� ่ง เป็็ นการรัับรางวััลมหาวิิทยาลััยยั่่� งยืืนนานาชาติิเป็็ นครั้้งแรกของ�มหาวิิทยาลััยไทย
34 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 3 5 โครงการที่่กำำ ลัังดำำเนิินการ • นโยบายลดเลิิกการใช้้ ถุุงพลาสติิกครั้้งเดีียวทิ้้ง“Reduce single use plastics” • ร่่วมกัับคณะ อาคารหอพััก และหน่่วยงานต่่างๆ แยกและแปรรููปขยะ ในส่่วน ของขยะอิินทรีีย์์ แปรรููปเพื่่อเป็็นปุ๋๋�ยหมััก และน้ำำหมัักชีีวภาพ โดยตั้งเ้ ป้้ าให้้แยก ขยะอิินทรีีย์์ได้้ถึึง ร้้อยละ 70 และลดการใช้้ ขยะพลาสติิกแบบครั้้งเดีียวทิ้้ งไ้ด้้ถึึง ร้้อยละ 50 • โครงการพััฒนาระบบจััดการของเสีียสารเคมีีเพื่่อการอนุุรัักษ์์สิ่่งแวดล้้อม จััด ทำำข้้อตกลงความร่่วมมืือกัับบริิษััท CP All และ 22 มหาวิิทยาลััย เรื่่องการลด ปริิมาณขยะจากพลาสติิกแบบครั้้งเดีียวทิ้้งในร้้านสะดวกซื้้อ • ประสานความร่่วมมืือกัับ ร้้านสะดวกซื้้อใน มธ. เลิิกให้้ถุุงพลาสติิกและใช้้ ระบบ “ถุุงผ้้าให้้ยืืม” และให้้ลดการแจกช้้ อน ส้้อม หลอดพลาสติิก ยกเลิิกการขายน้ำำ ดื่่มขวดที่่มี ีพลาสติิกหุ้้มฝาขวด (Cap Seals) เลิิกใช้้ ขวดน้ำดื่ำดื่่มพลาสติิก/กล่่อง จาน ช้้ อน ส้้อม แบบใช้้ ครั้งเ้ดีียวทิ้้ง • โครงการการจััดการขยะและโรงขยะแห่่งใหม่่ เพื่่อพััฒนาศููนย์์รัังสิิตมีีแผนและ ระบบการจััดการขยะที่่ครบวงจรและยั่่งยืืน มุ่่งสู่่การเป็็น zero waste campus • โครงการ “ปิ่่นโต กู้้โลก” ประชาคม มธ. มีีทางเลืือกที่่สะดวกสบาย ในการลด single use plastics จาก food delivery / food take-away
36 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT THAMMASAT ZERO WASTE HANDBOOK เพื่่อให้้การปรัับเปลี่่ยนวิิถีีชีีวิิตของชาวธรรมศาสตร์์ ไปสู่่การเป็็นการ เป็็นมหาวิิทยาลััยแห่่งความยั่่� งยืืน กองบริิหารศููนย์์รัังสิิต จึึงได้้จััดทำำ คู่่มืือการจััดการขยะ ในกิิจกรรมต่่างๆ ของคณะ หน่่วยงาน เพื่่อเป็็น แนวปฎิิบััติิที่่เข้้าใจตรงกััน
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 3 7
38 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 3 9
40 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 4 1
42 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 4 3
44 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT PART 2 TREES & ECOSYSTEM
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 4 5 มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ได้้พััฒนาพื้้นที่่ภายในมหาวิิทยาลััย ด้้วยหลัักอนุุรัักษ์์ทรััพยากร ธรรมชาติิ และความหลากหลายทางชีีวภาพ เพิ่่มพื้้นที่่สีีเขีียวอย่่างต่่อเนื่่อง ด้้วยการปลููกต้้นไม้้เพื่่อเพิ่่มการดููดซัับ CO2 และอนุุรัักษ์์ต้้นไม้้ใหญ่่ภายในมหาวิิทยาลััย เพื่่อเป็็นแหล่่งพัักผ่่อน ของทั้้งนัักศึึกษา บุุคลากรมหาวิิทยาลััย และประชาชนภายนอก ตั้งแ้ต่่ปีี พ.ศ. 2561 มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ได้้ร่่วมกัับ สมาคมรุุกขกรรมไทย มููลนิิธิิรัักษ์์ไม้้ใหญ่่ พััฒนาและดำำเนิินการจััดการ เมืืองที่่เป็็นมิิตรกัับธรรมชาติิและยั่่งยืืน โดยเน้้นที่่การอนุุรัักษ์์ต้้นไม้้ใหญ่่ และส่่งเสริิมการพััฒนาพื้้นที่่สีีเขีียว โดยเฉพาะในเขตเมืือง รวมถึึงส่่งเสริิม องค์์กรทุุกภาคส่่วน ได้้ใช้้ ความรู้้ ความสามารถขององค์์กรดำำเนิินงาน ร่่วมกััน โดยในเดืือน มกราคม พ.ศ. 2564 มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ได้้ ทำำบัันทึึกข้้อตกลงความร่่วมมืือกัับสมาคมรุุกขกรรมไทย และมููลนิิธิิรัักษ์์ ไม้้ใหญ่่ จััดตั้้งและต่่อยอดการดำำเนิินงานของ Thammasat Tree Acad- demy โดยกำำหนดความร่่วมมืือเป็็นระยะเวลา 5 ปีี ระหว่่าง พ.ศ. 2564 – 2568 เพื่่อดำำเนิินงานให้้เกิิดผลดัังนี้้ • เพื่่อสร้้างความตระหนััก ในการดููแลสิ่่งแวดล้้อมด้้านการจััดการ พื้้นที่่สีีเขีียวในเมืืองอย่่างยั่่งยืืน • พััฒนาพื้้นที่่ของมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ให้้เป็็นแหล่่งเรีียนรู้้ พััฒนาศัักยภาพของบุุคลากร ให้้มีีความรู้้ ความสามารถในการ ดููแลต้้นไม้้ให้้แข็็งแรงสมบููรณ์์ • เพื่่อให้้มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์เป็็นแหล่่งทดลอง ในการพััฒนา มาตรฐานอาชีีพที่่เกี่่ยวข้้องกัับการดููแล จััดการต้้นไม้้ทั้้งระบบ ตั้้งแต่่ การปลููกกล้้าไม้้ การดููแลการจััดการวััสดุุเหลืือใช้้ ให้้เกิิดประโยชน์์ ต่่อยอดเป็็นรายได้้ มีีการดำำเนิินงานเป็็นรููปธรรม ขยายผลได้้จริิง • เพื่่อพััฒนาพื้้นที่่นำ ำร่่อง (Pilot Project) ในการพััฒนาพื้้นที่่สีีเขีียวใน เมืือง โดยมีีมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์เป็็นศููนย์์กลางของการเรีียนรู้้ และลงมืือปฏิิบััติิ ให้้แก่่ให้้องค์์กรอื่่นๆ ทั่่วประเทศ
46 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 4 7 ปีี พ.ศ 2558 มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ได้้เริ่่มนำำองค์์ความรู้้ด้้านรุุกขกรรมเข้้ามา เป็็นประเด็็น หลัักในการจััดการต้้นไม้้ใหญ่่ โดยได้้มีีการให้้ความรู้้เบื้้องต้้นแก่่บุุคลากรที่่เกี่่ยวข้้อง โดยการประสานงานกัับหน่่วยงาน องค์์กรภาคประชาชนภายนอกได้้แก่่กลุ่่ม Big Tree และเครืือ ข่่ายต้้นไม้้เมืือง โดยมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ได้้ร่่วมเป็็น ผู้้จััดอบรม เกี่่ยวกัับ รุุกขกรรมขั้้นพื้้นฐาน ให้้กัับภาคประชาชนและ หน่่วยงานภาครััฐ เช่่นกรุุงเทพมหานคร โดยมุ่่งเน้้นไปที่่การเผยแพร่่ ความตระหนัักรู้้ถึึงเหตุุพื้้นฐานของปััญหาต้้นไม้้เมืืองรวมไปถึึงความรู้้เบื้้องต้้นในการตััดแต่่ง ดููแลต้้นไม้้ใหญ่่ในเมืืองซึ่่งในขณะนี้้ได้้มีีการจััดอบรมสำำหรัับภาคประชาชนมาแล้้ว 6 รุ่่นและจััด อบรมให้้กัับกรุุงเทพฯไปแล้้ว 4 กลุ่่มเขต สำำหรัับพื้้นที่่มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์เองนั้้น ได้้เริ่่ม ต้้นขึ้้นก่่อนที่่พื้้ นที่่ท่ ่าพระจัันทร์์ โดยได้้มีีการนำำรุุกขกรเข้้ามาดููแลตััดแต่่งต้้นไม้้ทั้งหมดพ้ร้้อมไป กัับการฝึึกหััดและให้้ความรู้้เจ้้าหน้้าที่่ประจำำของมหาวิิทยาลััย ในระยะ 2 ปีีที่่ผ่ ่านมาจึึงได้้เห็็นความเปลี่่ยนแปลงของต้้นไม้้ใหญ่่ในพื้้นที่่ท่ ่าพระจัันทร์์ อย่่างชััดเจนต้้นหางนกยููงที่่เคยมีีปััญหาก็็มีีสุุขภาพที่่ดี ีขึ้้นรวมทั้้งมีีการปลููกทดแทนต้้นไม้้อื่่นที่่ได้้ ตายลงโดยเลืือกใช้้ ต้้นไม้้ที่่เหมาะสมกัับสภาพดิินและน้ำำของท่่าพระจัันทร์์ ส่่วนพื้้นที่่ของศููนย์์ รัังสิิตก็็ได้้เริ่่มมีีการดููแลต้้นไม้้อย่่างจริิงจัังโดยการจััดอบรม ให้้กัับเจ้้าหน้้าที่่ที่่ เกี่่ยวข้้องสร้้าง จิิตสำำนึึกและความตระหนัักรู้้รวมทั้้งมีีการจััดอบรมสำำหรัับนัักศึึกษาที่่สนใจและเป็็นจุุดเริ่่มต้้น เพื่่อก่่อตั้้งชมรมบุุคลากรอาสาของนัักศึึกษาในปีีที่่ผ่ ่านมาซึ่่งที่่ศููนย์์รัังสิิตให้้มีีการดููแลตััดแต่่ง ต้้นไม้้ใหญ่่โดยรุุกขกรผู้้มีีความรู้้ความชำำนาญรวมถึึง บริิษััทคู่่สััญญาที่่ดู ูแลภููมิิทััศน์์ของ มหาวิิทยาลััยซึ่่ง ได้้กำำ หนดให้้เข้้าอบรม ด้้านรุุกขกรรมเบื้้องต้้นแล้้วด้้วย ในปััจจุุบัันการตััดแต่่ง ต้้นไม้้ใหญ่่ จำำนวนอย่่างน้้อย 500 ต้้นในศููนย์์รัังสิิต ได้้ถููกจััดการ ตามหลัักพื้้นฐานของรุุกข กรรม การอบรมรุุกขกรรมขั้้นต้้น ระหว่่างปีี 2560-2563 • จััดอบรมการดููแลต้้นไม้้ใหญ่่ที่่มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ รวม 12 รุ่่น รุ่่นละ 30 คน รวม ทั้้งสิ้้น 360 คน แบ่่งเป็็น บุุคคลทั่่วไป 345 คน และนัักศึึกษา 15 คน • จััดอบรมนัักศึึกษาวิิชา TU 100 ฝึึกประเมิินสุุขภาพต้้นไม้้ ทั้้งภาคบรรยายและปฏิิบััติิ และ การฝึึกนต้้นไม้้แบบรุุกขกรเบื้้องต้้น รวม 150 คน • จััดอบรมการดููแลต้้นไม้้ใหญ่่ให้้กัับเจ้้าหน้้าที่่กรุุงเทพมหานคร ทั้้งในพื้้นที่่มหาวิิทยาลััย ธรรมศาสตร์์ และในสถานที่่ของกรุุงเทพมหานคร กว่่า 10 รุ่่น รวม 400 คน และจััด อบรมให้้กัับเจ้้าหน้้าที่่ กฟน. 2 รุ่่น รวม 50 คน
48 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 4 9 • จััดตั้้ง Thammasat Tree Academy เพื่่� อศููนย์์กลางการ รวบรวม พััฒนาและเผยแพร่่องค์์ความรู้้�ด้้านการจััดการต้้นไม้้ ใหญ่่ในเมืืองออกสู่่�สาธารณะ • โครงการอบรมรุุกขกรรมขั้้นต้้น เพื่่� อสร้้างบุุคลากรเฉพาะทาง ด้้านการดููและต้้นไม้้ใหญ่่อย่่างยั่่� งยืืนให้้กัับ มธ.และสาธารณะ • เพิ่่� มจำำนวนต้้นไม้้ใหญ่่ภายในศููนย์์รัังสิิต เพื่่� อเพิ่่� มปริิมาณไม้้ ยืืนต้้นเพิ่่� มมากขึ้้น สร้้างความร่่มรื่่ � น ลดอุุณหภููมิิและปริิมาณ ก๊๊าซ CO2 • โครงการดููแลตััดแต่่งต้้นไม้้ใหญ่่ตามหลัักรุุกขกรรม เพื่่� อการ ประเมิินความเสี่่ � ยง ตััดแต่่งดููแลต้้นไม้้อย่่างถููกต้้อง ความ ปลอดภััยให้้กัับผู้้�คน ป้้ องกัันปััญหาต้้นไม้้ล้้ม • โครงการฟาร์์มเพาะเลี้้ยงไม้้ป่่าพื้้นถิ่่� น (Tree Farming) เพื่่� อ พััฒนาองค์์ความรู้้�ด้้านการจััดการฟาร์์มไม้้ยืืนต้้นอย่่างยั่่� งยืืน( Living Lab) โครงการที่่กำำ ลัังดำำเนิินการ
50 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT