THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 1 0 1 7. ด้้านชุุมชนรอบมหาวิิทยาลััยและในจัังหวััดปทุุมธานีี • การสนัับสนุุนการพััฒนาชุุมชนแบบชุุมชนเป็็นศููนย์์กลาง (community engagement) โดยให้้นัักศึึกษาวิิชา TU 100 เป็็นผู้้ดำำเนิิน การ และมหาวิิทยาลััยสนัับสนุุนงบประมาณให้้ส่่วนหนึ่่ง ทั้้งนี้้ได้้เริ่่มดำำเนิินการมาตั้งแ้ต่่ปีี 2553 ซึ่่งจากการประเมิินผลกัับผู้้นำำชุุมชน พบว่่ายัังได้้ผลสำำเร็็จไม่่มากนััก จึึงได้้มีีการปรัับแผนและเพิ่่มงบประมาณโครงงานชุุมชนในปีีการศึึกษา 2563 โดยเพิ่่มงบประมาณให้้ เป็็นโครงงานละ 10,000-20,000 บาท (จากเดิิมเพีียงโครวงานละ 2,500 บาท) ซึ่่งจากการประเมิินผลของภาค 1/2563 ได้้ผลสำำเร็็จ เป็็นที่่น่ ่าพอใจทุุกชุุมชน และจะเป็็นแนวทางในการดำำเนิินการต่่อไป • โครงการธนาคารอาหารเพื่่อชุุมชน จากการแพร่่ระบาดของโควิิด-19 และมาตรการล็็อคดาวน์์ของรััฐบาลตั้้งแต่่เดืือนมีีนาคม 2563 ทำำให้้ชุุมชนรอบมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ศููนย์์รัังสิิต ได้้รัับผลกระทบมาก มหาวิิทยาลััยจึึงได้้ทำำ โครงการธนาคารอาหารเพื่่อชุุมชน โดยระดมเงิินจากศิิษย์์เก่่าที่่เคยเรีียนที่่ศููนย์์รัังสิิตในการจััดหาข้้าวสารอาหารแห้้งให้้กัับชุุมชนที่่อยู่่รอบมหาวิิทยาลััย ซึ่่งให้้ความช่่วย เหลืือได้้ทั้้งหมด 13 ชุุมชน รวมจำำนวนครััวเรืือนทั้้งหมดกว่่า 2,500 ครััวเรืือน • โครงการจััดการผัักตบชวาอย่่างยั่่งยืืน เพื่่อให้้เกิิดแรงจููงใจในการเก็็บผัักตบชวาจากแม่่น้ำลำำลำำคลอง ศููนย์์รัังสิิตจึึงร่่วมกัับจัังหวััด ปทุุมธานีีในการทำำ โครงการจััดการผัักตบชวาอย่่างยั่่งยืืน โดยจััดฝึึกอบรมผู้้นำำชุุมชนการนำำผัักตบชวามาทำำ ประโยชน์์ ได้้แก่่ ทำำ จาน ทำำวััสดุุกัันกระแทกในการส่่งพััสดุุ ทำำเส้้นใยเสื้้อผ้้า และสนัับสนุุนเครื่่องมืือและอุุปกรณ์์ ซึ่่งยัังเป็็นการเพิ่่มรายได้้ให้้ชุุมชน และ เป็็นต้้นแบบให้้จัังหวััดอื่่นๆ ในการจััดการผัักตบชวาต่่อไป 8. ด้้านนวััตกรรมในการพััฒนาอย่่างยั่่งยืืน • Living Lab: การเป็็นห้้องแล็็ปที่่มี ีชีีวิิต (living lab) ในการลดสภาวะโลกร้้อนและพััฒนาอย่่างยั่่งยืืน ด้้วยการส่่งเสริิมโครงงานต่่างๆ ของนัักศึึกษาในวิิชาเรีียนต่่างๆ โดยเฉพาะอย่่างย่ิิงวิิชา TU 100 โดยในช่่วง 3 ปีีที่่ผ่ ่านมามีีโครงงานนัักศึึกษาที่่เป็็นเรื่่องความยั่่งยืืน ที่่ทำ ำในพื้้นที่่ศููนย์์รัังสิิตมากกว่่า 100 โครงงาน • SDG Lab: เพื่่อส่่งเสริิมนวััตกรรมที่่เป็็นการเปลี่่ยนแปลงแก้้ไขปััญหาสภาวะโลกร้้อน และการพััฒนาอย่่างยั่่งยืืนที่่เป็็นการลงมืือทำำ ใน แบบลงทุุนน้้อยแต่่ได้้ผลมาก ศููนย์์รัังสิิตจึึงได้้ร่่วมกัับ AIS ในการทำำ SDG Lab หรืือแล็็ปด้้านการพััฒนาอย่่างยั่่งยืืน (sustainable development goals) ซึ่่งเป็็นที่่แรกของทวีีปเอเชีีย โดยมุ่่งส่่งเสริิมการทำำต้้นแบบ (prototype) ที่่เป็็นอุุปกรณ์์หรืือเครื่่องมืือขนาดเล็็ก และราคาไม่่แพง ที่่สามารถนำำไปสู่่การใช้้ งานอย่่างกว้้างขวางต่่อไป
102 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT PART 3 AWARDS ISCN Award 2020 “Cultural Change for Sustainability” มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ได้้รัับเลืือกจาก International Sustainable Campus Network (ISCN) หรืือเครืือข่่ายมหาวิิทยาลััยยั่่งยืืนนานาชาติิ ให้้เป็็น Award Winner ประจำำปีี 2020 ด้้าน Cultural Change for Sustainability จากการ รณรงค์์สร้้างวิิถีีชีีวิิตที่่ปลอดจากการใช้้ พลาสติิกครั้้งเดีียวทิ้้ง (No More Single Use Plastics) นัับเป็็นครั้งแรก้ ที่่มหาวิิทยาลััยไทยได้้รางวััลจาก ISCN Thammasat Campus Life: No more single-use plastics Executive Summary: Campus cultural change plays important role toward sustainability. Among many issues, Thammasat, a small city of 35,000 people, aimed at the reduction of single-use plastics. Our strategy is to begin with small actions and do less for more. Starting with encouragement in 2005, we distributed cloth bags and water bottles to freshmen. In 2015 we stepped up to create conditions with choices, such as voluntary-paid plastic bags fee in convenient stores; in 2016, price reduction for using personal cup in canteens. In the same year, we intensified the actions to campus operational change, including eliminating water bottle cap seals - extended nationwide a year later; banning of all single-use plastic bags in 2017; use of washable cups and utensils in canteens and meetings in 2018; banning of single-use plastic cups and straws in all shops and cafes in 2019. Finally, we provided campus-wide lifestyle change, ‘Thammasat Refill Shoppe’, the cool place where everyone enjoys buying food & supplies using their personal containers. Partnerships and participation are the key to our success. To accelerate changes in policy level, in 2018, we signed MOUs with major convenient stores and the members of Sustainable Campus Network of Thailand. We also let students and staffs be part of the planning and operations to make everything fun and be sure the actions can be implemented locally. For 15 years, we have integrated many strategies and actions and using our campus as a living lab for social changes. Thammasat are heading toward the success of nurturing sustainable campus lifestyle. If Thammasat can do it, why can’t other campuses and every city?
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 1 0 3 https://international-sustainable-campus-network.org /awards/2020-award-winners/ อาจารย์์ปริิญญา เทวานฤมิิตรกุุล รองอธิิการบดีีฝ่่ายความยั่่� งยืืน ได้้ นำำเสนอเรื่่ � องการเปลี่่ � ยนแปลงวััฒนธรรมวิิถีีชีีวิิตในการเลิิกใช้้ พลาสติิกครั้้ง เดีียวทิ้้งของมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ซึ่่� งเริ่่� มตั้้งแต่่ปีี 2548 หรืือ 15 ปีีที่่ � แล้้ว โดยเริ่่� มรณรงค์์ให้้นัักศึึกษาลดการใช้้ ถุุงพลาสติิก และเป็็นมหาวิิทยาลััยแห่่งแรก ที่่ � แจกถุุงผ้้าให้้นัักศึึกษาปีี 1 ซึ่่� งนำำมาสู่่�การยกเลิิกการให้้ถุุงพลาสติิกฟรีีในร้้าน สะดวกซื้้อกว่่า 10 สาขาในมหาวิิทยาลััย โดยเปลี่่ � ยนเป็็นการขายในปีี 2558 (ราคา 1 บาท) และเลิิกใช้้ ถุุงพลาสติิกในปีี 2561 นอกจากนี้้อาจารย์์ปริิญญาได้้สรุุปหลัักและวิิธีีการของมหาวิิทยาลััย ธรรมศาสตร์์ว่่า ต้้องไม่่ใช่่แค่่รณรงค์์แบบมีีแค่่โปสเตอร์์หรืือสโลแกน แล้้วก็็ไม่่ใช่่ การเริ่่� มต้้นด้้วยการบัังคัับหรืือออกกฎมหาวิิทยาลััย แต่่คืือการสร้้างเงื่่ � อนไขไปสู่่�การเปลี่่ � ยนพฤติิกรรม การมีีส่่วนร่่วม การสร้้างแรงบัันดาลใจ และการ เปลี่่ � ยนแปลงโดยเริ่่� มต้้นที่่ � ตนเอง ซึ่่� งก็็คืือ Cultural Change นั่่� นเอง โดยหลัักและวิิธีีการเช่่นนี้้มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ได้้ใช้้ ในการยกเลิิกที่่ � พลาสติิกหุ้้�มฝาขวด หรืือแคปซีีล (ปีี 2560) ซึ่่� งนำำไปสู่่�การยกเลิิกทั้้งประเทศใน เวลาต่่อมา การยกเลิิกแก้้วพลาสติิกและหลอดพลาสติิกในโรงอาหาร (ปีี 2561) และร้้านกาแฟ (ปีี 2562) ลดการใช้้ ช้้ อนส้้อมพลาสติิก และลดขวดนำ้้�ดื่่ � ม พลาสติิกอย่่างต่่อเนื่่ � อง รวมไปถึึงพลาสติิกครั้้งเดีียวทิ้้งอื่่ � นๆ และนำำไปสู่่�การประชุุมและการจััดงานแบบ Zero Waste ซึ่่� งการประชุุมสภามหาวิิทยาลััย และการประชุุมคณะกรรมการ ต่่างๆ ของมหาวิิทยาลััย ใช้้ เหยืือกน้ำำ แก้้วแบบล้้าง ช้้ อนแบบล้้าง โดยไม่่มีี พลาสติิกครั้้งเดีียวทิ้้งเลยมาตั้้งแต่่ปีี 2560 และการเปิิดร้้านเติิมเต็็ม หรืือ Refill Station ที่่ � ผู้้�ซื้้อต้้องนำำ ภาชนะมาเอง (ปีี 2562) เพื่่� อส่่งเสริิมวิิถีีชีีวิิตแบบไม่่ใช้้พลาสติิกครั้้งเดีียวทิ้้ง โดยเป็็นมหาวิิทยาลััยแห่่งแรกในประเทศไทยที่่ � มีีร้้านแบบนี้้ โดยโครงการล่่าสุุดในปีีนี้้คืือ โครงการปิ่่� นโต โดยรณรงค์์และทำำปิ่่� นโตให้้เจ้้า หน้้าที่่ � หน่่วยงานต่่างๆ ในมหาวิิทยาลััยใช้้ ในการซื้้ออาหาร เพื่่� อลดถุุงแกงและ กล่่องพลาสติิกใส่่อาหาร ซึ่่� งดำำเนิินการอย่่างได้้ผล และได้้นำำ มาใช้้ ที่่ � โรงพยาบาล สนามธรรมศาสตร์์ด้้วย ช่่วงสุุดท้้าย อาจารย์์ปริิญญาได้้เล่่าถึึงการดำำเนิินการลดขยะแบบใช้้ ครั้้งเดีียว ทิ้้งที่่ � โรงพยาบาลสนามธรรมศาสตร์์ ซึ่่� งเริ่่� มเปิิดมาตั้้งแต่่เดืือนมีีนาคม 2563 โดยได้้มีีการเลิิกการใช้้ ช้้ อนส้้อมพลาสติิกและตะเกีียบครั้้งเดีียวทิ้้ง และเปลี่่ � ยนมา ใช้้ ช้้ อนส้้อมและตะเกีียบแบบล้้าง และใช้้ ปิ่่� นโตส่่งอาหาร ทั้้งยัังมีีการติิดตั้้งตู้้�เติิม น้ำดื่ำดื่่ � มเพื่่� อลดการใช้้ ขวดพลาสติิก นอกจากนี้้ที่่ � สำำคััญเป็็นอย่่างมากคืือ โรงพยาบาลสนามธรรมศาสตร์์ได้้เปลี่่ � ยน มาใช้้ ชุุด PPE และถุุงหุ้้�มรองเท้้าแบบใช้้ ซ้ำำ ภายใต้้มาตรฐานความปลอดภััย ทางการแพทย์์ที่่ � ไม่่ลดลง เพื่่� อลดขยะติิดเชื้้อซึ่่� งเป็็นขยะที่่ � มีีมากที่่ � สุุด โดยได้้มีีให้้ แพทย์์และพยาบาลโรงพยาบาลสนามธรรมศาสตร์์ ใส่่ชุุด PPE แบบใช้้ ซ้ำำ และ ถุุงหุ้้�มรองเท้้าแบบใช้้ ซ้ำำ มาแสดงในระหว่่างการนำำเสนอด้้วย “ทั้้งหมดนี้้ไม่่ใช่่เพีียงเพื่่� อเรา แต่่เพื่่� อลููกหลาน และเพื่่� ออนาคตของมนุุษยชาติิ เราสามารถสร้้างการเปลี่่ � ยนแปลงได้้ และเราต้้องร่่วมมืือกัันเพื่่� อสร้้างการ เปลี่่ � ยนแปลง” อาจารย์์ปริิญญากล่่าว (ที่่ � มา THE STANDARD TEAM วัันที่่ � 15.05.2020)
104 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT PART 3 AWARDS โครงการโซลาร์์รููฟท็็อป 10 เมกะวััตต์์ ของมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ ได้้รัับรางวััล Best Practice on Sustainability Projects ประเภทพลัังงานยั่่ง�ยืืน (Sustainable Energy) จากเครืือข่่ายมหาวิิทยาลััยยั่่ง�ยืืนแห่่งประเทศไทย (SUN Thailand) ในการประชุุมประจำ ำปีี เครืือข่่ายมหาวิิทยาลััยยั่่ง�ยืืนแห่่งประเทศไทย ปฏิิบััติิการความยั่่ง�ยืืน : Action for the Goals เมื่่ � อวัันที่่� 26 ตุุลาคม 2561 Best Practice on Sustainability Projects
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 1 0 5 สาระสำำ คััญของโครงการ เป้้ าหมายเร่่งด่่วนที่่ � สุุดของมนุุษย์์ในวัันนี้้ คืือเป้้ าหมายการพััฒนาอย่่างยั่่� งยืืน ของสหประชาชาติิ (SDG Goals) ข้้อ 13 Climate Action - การลงมืือเพื่่� อแก้้ ปััญหาการเปลี่่ � ยนสภาพภููมิิอากาศ และข้้อ 7 Renewable Energy - การ เปลี่่ � ยนไปใช้้ ‘พลัังงานหมุุนเวีียน’ ที่่ � ไม่่ปล่่อยก๊๊าซเรืือนกระจก และนี่่ � คืือที่่ � มาของ โครงการ Thammasat Solar Rooftop หรืือการผลิิตไฟฟ้้ าแสงอาทิิตย์์บน หลัังคาอาคารของมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์โดยได้้รัับการอนุุมััติิจากสภา มหาวิิทยาลััยในปีี 2558 ลงมืือติิดตั้้งที่่ � ศููนย์์รัังสิิตในปีี 2559 และเริ่่� มใช้้ ไฟฟ้้ าที่่ � ผลิิตได้้ตั้้งแต่่เดืือนมิิถุุนายน 2560 เป็็นต้้นมา อุุปสรรคใหญ่่ที่่ � สุุดในการทำำ โครงการไฟฟ้้ าพลัังงานแสงอาทิิตย์์คืือ เงิินลงทุุน และอุุปสรรคทางกฎหมาย ซึ่่� งธรรมศาสตร์์ได้้ก้้าวข้้ามอุุปสรรคทั้้งสองประเด็็น ด้้วยการมองที่่ � เป้้ าหมาย และปรัับเปลี่่ � ยนวิิธีีการ ดัังนี้้ • ด้้านการลงทุุน: ใช้้ รููปแบบ Public Private Partnership (PPP) หรืือการให้้ เอกชนมาลงทุุนในกิิจการสาธารณะ โดยขออนุุมััติิจากสภามหาวิิทยาลััย เนื่่ � องจากระยะของสััญญาเกิิน 5 ปีี ซึ่่� งสภามหาวิิทยาลััยได้้อนุุมััติิให้้ดำำเนิิน การโดยกำำหนดว่่าสััญญาต้้องไม่่เกิิน 25 ปีี จากนั้้นมหาวิิทยาลััยจึึง ประกาศให้้เอกชนมาเสนอ และได้้เลืือกบริิษััท Solartron เป็็นผู้้�ลงทุุน • ด้้านกฎหมาย: พ.ร.บ.การประกอบกิิจการพลัังงาน พ.ศ.2550 กำำหนด ให้้การประกอบกิิจกรรมพลัังงานตั้้งแต่่ 1 MW ขึ้้นไป ต้้องได้้รัับใบอนุุมััติิประกอบกิิจการโรงงาน (ร.ง.4) ธรรมศาสตร์์เห็็นว่่าเพดานการผลิิต ไฟฟ้้ าที่่ � ต้้องไม่่ถึึง 1 เมกะวััตต์์นั้้น ควรจะหมายถึึงต่่อหนึ่่ � งอาคาร เนื่่ � องจาก มหาวิิทยาลััยมีี 27 คณะ ที่่ � บริิหารจััดการแยกส่่วนกััน และมีีอาคารที่่ � ติิดตั้้ง โซลาร์์เซลล์์ได้้อย่่างน้้อย 50 อาคาร อีีกทั้้งโครงการของมหาวิิทยาลััย มิิได้้ผลิิตไฟฟ้้ าเพื่่� อจำำหน่่าย แต่่ผลิิตเพื่่� อใช้้ เองในอาคาร กรมพััฒนา พลัังงานทดแทนและอนุุรัักษ์์พลัังงาน (พพ.) กระทรวงพลัังงาน จึึงเห็็น ชอบในการตีีความกฎหมายตามแนวทางนี้้ ซึ่่� งมุ่่�งเจตนารมณ์์และประโยชน์์ สาธารณะ จีีงอนุุญาตให้้ธรรมศาสตร์์ผลิิตพลัังงานไฟฟ้้ าจากแสงอาทิิตย์์ ได้้ โดยแต่่ละอาคารจะตััองไม่่เกิิน 1 MW มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ได้้เริ่่� มใช้้ ไฟฟ้้ าจากโซลาร์์รููฟท็็อปในเดืือนมิิถุุนายน 2559 และเริ่่� มซื้้อกระแสไฟฟ้้ าจากบริิษััท Solartron ในเดืือนตุุลาคม 2559 จนถึึงตอนนี้้ (ตุุลาคม 2561) ติิดตั้้งได้้แล้้ว 7.5 MW นำำไฟฟ้้ าเข้้าระบบไฟฟ้้ า ของมหาวิิทยาลััยและใช้้ แล้้ว 4.5 MW โดยมีีเป้้ าหมายจะติิดตั้้งให้้ได้้ 9 MW ภายในเดืือนธัันวาคม 2561
106 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT PART 3 AWARDS SUN Thailand Best Practice Awards 2019 “Kayaking for Chao Praya” โครงการพายเรืือเพื่่ � อเจ้้าพระยา ของมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ได้้รัับรางวััล Best Practice on Sustainability Projects จากเครืือข่่ายมหาวิิทยาลััยยั่่ง�ยืืนแห่่ง ประเทศไทย (SUN Thailand) ในการประชุุมประจำ ำปีี เครืือข่่ายมหาวิิทยาลััยยั่่ง�ยืืนแห่่ง ประเทศไทย เมื่่ � อวัันที่่� 13 ธัันวาคม 2562 Best Practice on Sustainability Projects
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 1 0 7 ทำำไมต้้อง “พายเรืือเพื่่อเจ้้าพระยา” ประเทศไทยติิดอัันดัับ 6 ของประเทศที่่ปล่่อยขยะสู่่มหาสมุุทรมากที่่สุุดในโลก ปััญหา ขยะในแหล่่งนํ้้าส่่งผลกระทบต่่อโลกอย่่างรุุนแรงขึ้้น รวมไปถึึงวิิถึึชีีวิิตชาวนํ้้าของคน ไทยด้้วย ธรรมศาสตร์์ในฐานะมหาวิิทยาลััยเพื่่อประชาชนและมหาวิิทยาลััยยั่่งยืืน ตระหนัักถึึงปััญหาสำำคััญนี้้มุ่่งแก้้ไขอย่่างเป็็นรููปธรรม แก้้ปััญหาด้้วยการ “ลงมืือทำำ ” และ เน้้นการ “มีีส่่วนร่่วม” ของทุุกภาคส่่วน “กองเรืือแห่่งมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์” Thammasat Fleet เกิิดขึ้้น ในปีี พ.ศ.2560 ด้้วยเรืือคายััค 20 ลำำ เพื่่อเชิิญชวนนัักศึึกษาและบุุคลากรมา “พายเรืือเก็็บขยะ” โดยมีี การขยายผลจากกิิจกรรมระยะสั้้นระดัับชุุมชนสู่่กิิจกรรมระยะยาวระดัับประเทศ เพื่่อส่่ง เสีียงสู่่สาธารณะให้้คนไทยได้้ร่่วมกัันเปลี่่ยนแปลง และเป็็นที่่มาของโครงการ “พายเรืือ เพื่่อเจ้้าพระยา” ในเดืือนธัันวาคม 2561 และตุุลาคม 2562 โดยมีีเป้้ าหมายสอดคล้้อง กัับ SDGs ข้้อ 12, 14, 15 และ 17 กิิจกรรมหลัักของโครงการ คืือ การพายเรืือคายััคเก็็บขยะและคััดแยกขยะ นำำ โดยนััก พายเรืือจิิตอาสาจำำ นวน 25 คน เป็็นเวลา 14 วััน ผ่่าน 10 จัังหวััดตลอดสายแม่่นํ้้า เจ้้าพระยา ระยะทางรวม 400 กิิโลเมตร มีีเครืือข่่ายร่่วมจััดกิิจกรรมหลายภาคส่่วน ผลลััพธ์์สู่่การต่่อยอดโครงการอย่่างยั่่งยืืน • เกิิดการผลัักดัันระดัับนโยบาย เพื่่อการแก้้ปััญหาในเชิิงโครางสร้้างระดัับประเทศ • สร้้างการพััฒนามหาวิิทยาลััยโดยทุุกภาคส่่วน • กระตุ้้นการสร้้างเครืือข่่ายสู่่สาธารณะทั้้งภาคประชาชนและภาคเอกชน แม้้ขยะที่่เก็็บได้้จากทุุกโครงการจะช่่วยลดปริิมาณขยะสู่่มหาสมุุทรได้้ แต่่ธรรมศาสตร์์ ไม่่ได้้ทำำ โครงการเพื่่อเก็็บขยะให้้หมดจากแหล่่งนํ้้า เป้้ าหมายที่่แท้้จริิงของโครงการ คืือ การชัักชวนคนไทยให้้เปลี่่ยนความคิิด ผ่่าน “การลงมืือทำำ ” ผลสำำเร็็จของโครงการเห็็น ได้้จากความร่่วมมืือดัังรายละเอีียดข้้างต้้น อีีกทั้้ง จากสถิิติิในปีี พ.ศ. 2562 การ ปล่่อยขยะลงสู่่มหาสมุุทรของประเทศไทย ลดลงมาสู่่อัันดัับ 10 พิิสููจน์์ให้้เห็็นถึึงผลของ ความร่่วมมืือทุุกภาคส่่วนในการแก้้ปััญหาขยะในแหล่่งนํ้้าของประเทศไทย SUN Thailand Best Practice 2019 “พายเรืือเพื่่อเจ้้าพระยา” https://www.facebook.com/2001598313445824/videos/905998976873344
108 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 1 0 9 สารคดีี 366 พายเรืือเพื่่อเจ้้าพระยา โดย Thai PBS https://program.thaipbs.or.th/366Kayaking/episodes/65686
110 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT PART 3 AWARDS 1. Architizer A+ Award Project of the year & Popular Choice 2. UNFCCC – Global Climate Action Award 3. IFLA AAPME Awards 2020 – Outstanding Award 4. Design for Asia Award - Grand Award for Sustainability Award 2020 5. Architecture Masterprize - Landscape Project of the year 2020 Puey Centenary Hall & Rooftop Urban Farm อาคารอุุทยานเรีียนรู้้�ป๋๋วย 100 ปีี และสวนผัักปลอดสารพิิษบนหลัังคา
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 1 1 1 แนวคิิดการออกแบบอาคาร “พููนดิิน” เป็็นความหมายของคำำว่่า “ป๋๋วย” รููปร่่างอาคารจึึงเป็็นเหมืือนเนิินเขาปกคลุุม ด้้วยต้้นไม้้และพื้้นที่่สีีเขีียว แสดงถึึงความอ่่อนน้้อมถ่่อมตนและเป็็นหนึ่่งเดีียวกัับ ธรรมชาติิ ออกแบบอาคารตามหลัักการ “passive design” โดยใช้้ แสงธรรมชาติิและ โถงโปร่่งเพื่่อกระจายแสงและให้้อากาศถ่่ายเท ผนัังอิิฐ ทำำหน้้าที่่เป็็นฉนวนลดความ ร้้อนร่่วมกัับบ่่อน้ำำรอบอาคารทั้้ง 4 ด้้าน เพื่่อให้้เกิิดลมเย็็นที่่พัั ดเข้้าสู่่อาคาร การ ใช้้ สอยภายในอาคารประกอบด้้วย SDG Lab/ co-working space, concert hall ห้้อง ฉายภาพยนตร์์ นิิทรรศการหมุุนเวีียน ศููนย์์อาหารออแกนิิก ศููนย์์สััมมนา พิิพิิธภััณฑ์์ ธรรมศาสตร์์ หอจดหมายเหตุุ ห้้องสมุุดประชาชน และชั้้นจอดรถใต้้ดิิน รวมพื้้นที่่ ใช้้ สอยในอาคารทั้้งสิ้้น 39,786 ตารางเมตร และพื้้นที่่สวนบนหลัังคา 1,400 ตาราง เมตร สวนผัักออร์์แกนิิกบนหลัังคา เป็็นตััวอย่่างการสร้้างพื้้นที่่สีีเขีียวภายในมหาวิิทยาลััยที่่ส่่งเสริิมเป้้ าหมายการพััฒนา อย่่างยั่่งยืืน (SDG) SDG 13 และ 15 สวนบนหลัังคาอาคาร ประกอบด้้วยไม้้ยืืนต้้น ไม้้พุ่่ม สมุุนไพร และผััก สวนครััว ทำำหน้้าที่่เปลี่่ยน CO2 เป็็น O2 ให้้กัับมนุุษย์์ และช่่วยลดปริิมาณการปล่่อย CO2 จากยานพาหนะที่่ใช้้ ขนส่่งวััตถุุดิิบสำำหรัับอาหารจากนอกพื้้นที่่ และลดการใช้้เครื่่องปรัับอากาศโดยการทำำหน้้าที่่เป็็นฉนวนกัันความร้้อนเข้้าสู่่อาคาร พื้้นที่่สีีเขีียว แบบขั้้นบัันไดช่่วยเพิ่่มพื้้นที่่ซึึมน้ำำดููดซัับน้ำำ ฝนมาใช้้ หล่่อเลี้้ยงพืืชพรรณ ลดปริิมาณน้ำำ ฝนจากหลัังคาสู่่ระบบระบายน้ำำรวม ช่่วยรัับมืือปััญหาน้ำท่ำท่่วมเมืือง การใช้้ พืืชพรรณ พื้้นถิ่่นช่่วยสร้้างพื้้นที่่สีีเขีียวที่่มี ีความหลากหลายทางชีีวภาพซี่่งเป็็นตััวชี้้วััดสำำคััญของ ความสมบููรณ์์ของระบบนิิเวศบนบก SDG 2, 3 และ 10 ผลผลิิตจากสวนผัักอิินทรีีย์์ทั้้งบนหลัังคาอาคารและบนดิินในจุุดอื่่น ๆ ของมหาวิิทยาลััยจะถููกนำำส่่งเป็็นวััตถุุดิิบให้้กัับโรงอาหารทั้้งหมด เพื่่อให้้ประชาคม ธรรมศาสตร์์มีีแหล่่งอาหารที่่ปลอดสารเคมีี แปลงผัักบางส่่วนยัังเป็็นแหล่่งรายได้้เสริิม ให้้กัับเจ้้าหน้้าที่่และนัักศึึกษาที่่ขาดแคลนผ่่านโครงการของมหาวิิทยาลััย SDG 11 Sustainable City และ SDG 4 และ 10 ที่่ตั้ ้งของโครงการที่่ใจกลาง มหาวิิทยาลััยสร้้างพื้้นที่่สาธารณะเพื่่อนัันทนาการ ซึ่่งเป็็นส่่วนสำำคััญในการสร้้างสุุข ภาวะที่่ดี ีทั้้งร่่างกายและจิิตใจให้้กัับชุุมชนโดยรอบ แปลงผัักบนหลัังคายัังทำำหน้้าที่่เป็็น แปลงสาธิิตและทดลอง เป็็นแหล่่งเรีียนรู้้รููปแบบใหม่่ให้้กัับนัักเรีียน นัักศึึกษา และ ประชาชนทั่่วไป แผนพััฒนาอุุทยานเรีียนรู้้�ป๋๋วย 100 ปีี อาคารบริิการประชาชนและสวนบนหลัังคานี้้ จะใช้้ งานต่่อเนื่่องกัับ “สวนป๋๋วย” สวน สาธารณะขนาด 60 ไร่่ด้้านหน้้าอาคารที่่มี ีแผนก่่อสร้้างในปีี 2564 เพื่่อเป็็นสวน สาธารณะที่่เปิิดกว้้างให้้กัับการใช้้ งานของประชาชนทุุกคน สอดคล้้องกัับอััตลัักษณ์์ ของมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์เพื่่อประชาชนและความยั่่งยืืน
112 / THAMMASAT SUSTAINABILITY REPORT PART 3 หนัังสืือรวบรวมผลงาน “สุุดยอดโครงการความยั่่งยืืนมหาวิิทยาลััยไทย” Action for the Goals: Best Practice on Sustainability Projects 2018
THAMMASAT SUSTAINABILITY R E P O RT / 1 1 3 ดาวน์์โหลดหนัังสืือได้้ที่่ https://shorturl.at/fhtzB Preface : Why ‘Action for the Goals’ ทํําไมต้้อง ‘ปฏิิบััติิการความยั่่งยืืน’ ? ในช่่วงปีีที่่ผ่ ่านมาเกิิดพายุุที่่รุุนแรงและมากอย่่างที่่ไม่่เคยปรากฏ คลื่่นสึึนามิิเกิิดถี่่ ขึ้้นอย่่างที่่ไม่่เคยมีี น้ำท่ำท่่วมในแทบทุุกประเทศอย่่างที่่ไม่่เคยเป็็น - ดิินถล่่ม แผ่่นดิิน ไหว ไฟป่่า ฯลฯ - มนุุษย์์กํําลัังเผชิิญกัับการเปลี่่ยนแปลงสภาพภููมิิอากาศที่่รุุนแรง อย่่างที่่ไม่่เคยปรากฏมาก่่อน และเป็็นการเปลี่่ยนแปลงที่่มาจากการกระทํําของ มนุุษย์์เอง! สหประชาชาติิถึึงกัับใช้้ คํําว่่า Climate Catastrophe – หายนะทางภููมิิอากาศ- และ เตืือนว่่ามนุุษยชาติิอาจจะมีีเวลาถึึงแค่่ปีี ค.ศ. 2030 หรืืออีีกแค่่ไม่่ถึึง 12 ปีีเท่่านั้้น เพราะเมื่่อถึึงตอนนั้้นอุุณหภููมิิของโลกจะเพิ่่มขึ้้นไปจนเกิิน 1.5 องศาเซลเซีียส และ เราอาจจะถึึงจุุดที่่สภาวะโลกร้้อนไม่่มีีทางแก้้ไขได้้อีีกต่่อไป! ก่่อนที่่ทุ ุกอย่่างจะสายเกิินไป มนุุษย์์ต้้องเปลี่่ยนแนวทางการพััฒนาจากแบบที่่ทํํา ลายล้้างธรรมชาติิ มาเป็็นการพััฒนาอย่่างยั่่งยืืน นี่่คืื อความหมายของ ‘ความ ยั่่งยืืน’ และ ‘เป้้ าหมายการพััฒนาอย่่างยั่่งยืืน’ หรืือ Sustainable Development Goals ของสหประชาชาติิ และเป็็นที่่มาของ Action for the Goals: การประชุุม ‘ปฏิิบััติิการความยั่่งยืืน’ ของเครืือข่่ายมหาวิิทยาลััยยั่่งยืืนแห่่งประเทศไทย ซึ่่ง มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์เป็็นเจ้้าภาพในปีีนี้้ หนัังสืือ Action for the Goals: Best Practice on Sustainability Projects 2018 เล่่มนี้้คืือหนัังสืือที่่รวมสุุดยอดโครงการความยั่่งยืืนของมหาวิิทยาลััยไทยทั้้งหมด 16 มหาวิิทยาลััย ซึ่่งจะได้้มีีการนํําเสนอในที่่ประชุุมในวัันที่่ 25-26 ตุุลาคม 2561 นี้้ เพื่่อ การแลกเปลี่่ยนเรีียนรู้้ในเรื่่อง ‘ปฏิิบััติิการความยั่่งยืืน’ ที่่ทํําสํําเร็็จและเกิิดผลการ เปลี่่ยนแปลงได้้อย่่างแท้้จริิง ซึ่่งแต่่ละมหาวิิทยาลััยล้้วนแต่่มีีจุุดแข็็งและประสบการณ์์ ที่่แตกต่่างหลากหลาย ที่่จ ะทํําให้้เราได้้เรีียนรู้้ทั้้งในเรื่่อง ‘วิิธีีการ’ และ ‘แรงบัันดาล ใจ’ ในการลงมืือทํําให้้บรรลุุ Goals หรืือเป้้ าหมายในเรื่่องความยั่่งยืืนได้้มากยิ่่งขึ้้น ต่่อไป หนัังสืือเล่่มนี้้จััดทํําขึ้้นในรููปแบบของ e-book เพื่่อที่่จ ะไม่่ต้้องใช้้ กระดาษที่่ผลิ ิตมา จากต้้นไม้้ และมีี 2 ภาษา หรืือ abstract ที่่เป็็นภาษาอัังกฤษ เพื่่อให้้เกิิดการเผย แพร่่ในระดัับนานาชาติิได้้ด้้วยมหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ขอขอบคุุณทุุก มหาวิิทยาลััยที่่ได้้ร่่วมกััน ‘ปฏิิบััติิการความยั่่งยืืน’ และทุุกท่่านที่่ให้้ความสนัับสนุุน เพราะ There is no planet B - เพราะไม่่มีีดาวเคราะห์์ใดในจัักรวาลที่่จ ะเป็็นบ้้าน ของมนุุษยชาติิได้้ นอกจากดาวเคราะห์์โลกดวงนี้้แค่่ดวงเดีียว! ขอความยั่่งยืืนจงสถิิตย์์แด่่ท่่าน ปริิญญา เทวานฤมิิตรกุุล ประธานเครืือข่่ายมหาวิิทยาลััยยั่่งยืืนแห่่งประเทศไทย ประจํําปีี 2561
Thammasat Sustainability Report 2018-2020 รายงานความยั่่งยืืน มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ 2560-2563 จััดทำำโดย ฝ่่ายความยั่่งยืืน กองบริิหารศููนย์์รัังสิิต มหาวิิทยาลััยธรรมศาสตร์์ 99 หมู่่ 18 ถนนพหลโยธิิน ตํําบลคลองหนึ่่ง อํําเภอคลองหลวง จัังหวััดปทุุมธานีี 12120 ที่่ปรึึ กษา ผู้้ช่่วยศาสตราจารย์์ ดร.ปริิญญา เทวานฤมิิตรกุุล ผู้้ช่่วยศาสตราจารย์์ดร.ชนััญ ผลประไพ บรรณาธิิการ ผู้้ช่่วยศาสตราจารย์์ ปราณิิศา บุุญค้ำำ จััดรููปเล่่ม และออกแบบปก นายดุุลยณััฐ สวััสดิิภาพ คณะทำำงานฝ่่ ายความยั่่งยืืน กองบริิหารศููนย์์รัังสิิต นางวลััยลัักษณ์์ กาญจนวััฒน์์นางลัันทม พึ่่งเถื่่อน นายเอกชััย ราชแสง นางสาวศราวดีี ชััยทองสกุุล นายเอกดนััย วงษ์์วััฒนะ นางสาวปาริิชาติิ ผลเพิ่่ม นายศุุภรััฐ กอสกุุล นางสาวขวััญวรา เพ็็ชรวาว นางสาวจรััสศรีี ใหม่่เทวิินทร์์