หนังสือเรียน วิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.6

บรษิ ทั สรางสรรคสอื่ เพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

บรษิ ทั สรา งสรรคส อ่ื เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ใชส ําหรบั เปนตัวอยา งประกอบการสัง่ ซื้อแบบเรียนเทาน้ัน
หา มสาํ เนา ทาํ ซ้ํา ดดั แปลง เผยแพร
หรือคดั ลอกสว นหนงึ่ สว นใดไปใช

บริษทั สรางสรรคส ื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

บริษทั สรางสรรคส่ือเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สังคมศึกษา หนังสอื เรียนรายวิชาพน้ื ฐาน

ศาสนา และวัฒนธรรม

ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖

ตามมาตรฐานการเรียนรู้และตวั ชี้วัด สาระภมู ศิ าสตร์ (ฉบบั ปรบั ปรงุ พ.ศ. ๒๕๖๐)
กล่มุ สาระการเรียนรู้สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรมบริษทั สรางสรรคส ่ือเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด
ตามหลักสตู รแกนกลางการศึกษาข้ันพื้นฐาน พุทธศกั ราช ๒๕๕๑.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD

บรษิ ัท สรา งสรรคสื่อเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั คณะผู้เรยี บเรียง

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ดร.เปยี่ มจันทร์ ดวงมณี
มโนธรรม ทองมหา
ดร.สชุ าดา ทองมาลยั
คชพล เชษฐช์ าตพิ รชัย
มนพัทธ์ สีขาว

คณะผตู้ รวจ

ธนกฤต ธรรมวณชิ ย์
ผศ. ดร.อเุ ทน ทองทพิ ย์
บุญเลศิ สุ่มประเสรฐิ

บรรณาธิการ
พชิ าติ แกว้ พวง
จัดพมิ พ์และจา� หนา่ ยโดย

บรษิ ทั สร้างสรรค์สอื่ เพอื่ การเรยี นรู้ (สสร.) จา� กัด บรษิ ัท สรา้ งสรรค์สื่อเพ่ือการเรียนรู้ (สสร.) จ�ากดั พมิ พ์คร้ังท่ี ๑
SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD. ๑๕๑๘/๗ ถนนประชาราษฎร์ ๑ แขวงวงศส์ ว่าง เขตบางซอ่ื กรุงเทพฯ ๑๐๘๐๐
โทรศพั ท์ : ๐-๒๕๘๗-๗๙๗๒, ๐-๒๕๘๖-๐๙๔๘, ๐-๒๕๘๗-๙๓๒๒-๒๖ สงวนลขิ สทิ ธิต์ ามพระราชบัญญัติ
โทรสาร : ๐-๒๐๔๔-๔๔๗๒ ISBN 978-616-7768-72-4 ปที ี่พมิ พ์ ๒๕๖๔
E-mail : [email protected] จ�านวนที่พมิ พ์ ๑๐,๐๐๐ เลม่

คา� ชแี้ จงการใชส้ อื่ การเรยี นรู้

องคป์ ระกอบตา่ งๆในแตล่ ะหนว่ ยการเรยี นรู้

ชอ่ื หนว่ ยการเรยี นรู้ ภาพประกอบ
หน่วยการเรยี นรู้

มาตรฐานการเรียนรู้ ๕หนว่ ยการเรยี นรู้ที่ ภาพประกอบทีเ่ ชือ่ มโยง
และตัวช้วี ัด การปฏบิ ัตติ นเป็นพลเมืองทดี่ ี หน่วยการเรียนรู้

มาตรฐานการเรียนรู้และ มาตรฐานการเรียนร้แู ละตวั ชี้วดั
ตัวชี้วดั ที่กา� หนดให้สอดคล้อง
ในแต่ละหน่วยการเรยี นรู้ ๑. ปฏิบัติตามกฎหมายที่เก่ียวข้องกับ
ชีวิตประจ�าวันของครอบครัวและชุมชน
สาระสา� คญั (มฐ. ส ๒.๑ ป.๖/๑)
ใจความส�าคัญของ ๒. วเิ คราะหก์ ารเปลยี่ นแปลงวฒั นธรรม
เนื้อหาที่ท�าให้ผู้เรียน ตามกาลเวลาและธ�ารงรักษาวัฒนธรรม
เข้าใจง่าย อันดงี าม (มฐ. ส ๒.๑ ป.๖/๒)
๓. แสดงออกถงึ มารยาทไทยไดเ้ หมาะสม
หนา้ น�าเขา้ สบู่ ทเรยี น ถกู กาลเทศะ (มฐ. ส ๒.๑ ป.๖/๓) บรษิ ทั สรางสรรคส ือ่ เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด สรปุ
เพอื่ กระตุ้นผู้เรยี นให้เกดิ
ความสนใจก่อนการเรยี น ๔. อธิบายคุณค่าทางวัฒนธรรม .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
ด้วยเนือ้ หาและภาพท่ี ทแ่ี ตกตา่ งกนั ระหวา่ งกลมุ่ คนในสงั คมไทย
น่าสนใจ (มฐ. ส ๒.๑ ป.๖/๔)
๕. ติดตามข้อมูลข่าวสาร เหตุการณ์
ต่างๆ ในชีวิตประจ�าวัน เลือกรับและใช้
ข้อมูลข่าวสารในการเรียนรู้ได้เหมาะสม เป็นการสรุปเน้ือหาของแต่ละหนว่ ย
(มฐ. ส ๒.๑ ป.๖/๕) การเรียนรู้ เพอ่ื ใหผ้ ู้เรียนได้ทบทวน
สาระสา� คัญ
พลเมอื งทด่ี คี วรปฏบิ ตั ติ ามกฎหมาย สามารถปรบั ตวั ใหเ้ ขา้ กบั การเปลย่ี นแปลงทางวฒั นธรรม
และเขา้ ใจความแตกตา่ งทางวฒั นธรรมระหวา่ งกลมุ่ คนในภาคตา่ ง ๆ ในสงั คมไทย สามารถปฏบิ ตั ติ น
ไดเ้ หมาะสมกบั มารยาทไทยตามกาลเทศะ รจู้ กั การตดิ ตาม เลอื กรบั และใชข้ อ้ มลู ขา่ วสารทเ่ี ปน็ ประโยชน์
ตอ่ ตนเองและส่วนรวม
ความรู้ก่อนท�ากิจกรรมและตอบ
๑ กฎหมายทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั ชวี ติ แผนผงั สาระการเรยี นรู้ ๒ การปฏบิ ตั ติ นตาม ค�าถาม
ประจา� วนั ของครอบครวั มารยาทไทย
และชมุ ชน
การปฏิบัติตน ๓ การเปลย่ี นแปลง
๕ การตดิ ตาม เลอื กรบั และใช้ เป็นพลเมืองท่ีดี วฒั นธรรมตามกาลเวลา
ขอ้ มลู ขา่ วสารเหตกุ ารณต์ า่ งๆ และธา� รงรกั ษาวฒั นธรรม
ในชวี ติ ประจา� วนั
๔ คณุ คา่ ทางวฒั นธรรมทแ่ี ตกตา่ งกนั
ระหวา่ งกลมุ่ คนในสงั คมไทย

สรปุ

แผนผังสาระการเรียนรู้ ระบบเศรษฐกิจมีความสัมพันธ์กันระหว่างผู้ผลิต ผู้บริโภค และรัฐบาล เป็นการ
เป็นการก�าหนดหัวข้อให้กับผู้เรียน รวมกลมุ่ ของหนว่ ยเศรษฐกจิ แบง่ เปน็ ๓ ระดบั คอื หนว่ ยครวั เรอื น หน่วยธุรกจิ และหน่วย
รัฐบาล เพ่อื ด�าเนนิ กิจกรรมทางเศรษฐกิจ ไดแ้ ก่ การซือ้ ขายแลกเปลี่ยนสินคา้ และบริการ
โดยหน่วยครวั เรือน หน่วยธรุ กจิ มหี น้าท่สี า� คัญทจ่ี ะต้องเสียภาษีใหแ้ กร่ ัฐบาลเพ่ือนา� เงนิ
ไปใชพ้ ฒั นาประเทศ เพอ่ื จะไดพ้ ฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ของประชาชนใหด้ ขี นึ้ โดยมีหน่วยงาน
ของรัฐทา� หน้าที่จดั เกบ็ ภาษี

ขณะเดียวกันยังมีกฎหมายที่ให้ความคุ้มครองถึงสิทธิของประชาชนในการเป็น
ผบู้ รโิ ภคไมใ่ หถ้ กู เอารดั เอาเปรยี บจากผผู้ ลติ รวมถงึ ออกกฎหมายคมุ้ ครองแรงงานในฐานะ
หนว่ ยครวั เรือนทมี่ สี ่วนส�าคญั ในระบบเศรษฐกิจ

กิจกรรมการเรยี นรู้เชงิ รกุ

๑. ใหน้ กั เรยี นสรปุ ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งผผู้ ลติ ผบู้ รโิ ภค ธนาคาร และรฐั บาล ทมี่ ตี อ่ ระบบ
เศรษฐกจิ เป็นแผนผงั ความคดิ ลงในกระดาษ A4
๒. ใหน้ กั เรยี นสา� รวจสงิ่ ทร่ี ฐั บาลสรา้ งขน้ึ จากภาษปี ระชาชนโดยสา� รวจวา่ ในบรเิ วณชมุ ชน
ของนกั เรียนมีอะไรบา้ ง และบริเวณใกลเ้ คียงโรงเรยี นมีอะไรบ้าง
๓. ให้นักเรียนแบง่ กลุ่มตามความเหมาะสม สืบคน้ ขอ้ มลู เกยี่ วกับกฎหมายแรงงาน และ
กฎหมายเกย่ี วกบั การคมุ้ ครองผบู้ รโิ ภคจากแหลง่ การเรยี นรตู้ า่ งๆ แลว้ จดั ทา� เปน็ รายงาน
๔. ใหน้ กั เรยี นแบง่ กลมุ่ ตามความเหมาะสม สา� รวจการรวมกลมุ่ ทางเศรษฐกจิ ภายในทอ้ งถน่ิ
ของนักเรียนว่ามีลักษณะแบบใดและมีประโยชน์อย่างไร แล้วออกมาอธิบายให้เพ่ือน
ฟงั หนา้ ชน้ั เรยี น
นักเรียนคดิ วา่ ภยั พบิ ตั ิ
ในประเทศไทย
มีอะไรบา้ ง คส�ารถุปามพฒั นาผเู้ รยี น
ทเปัก็นษกกะิจิจกกแรลรรระมมกกกราาะรรเบเรรียวยี นนนรกู้เรชาเู้ ิงชรริงเุกพรทกุื่อี่เนให้น้ภยั พบิ ตั ิ
บริษทั สรา งสรรคส ่ือเพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กดั ๔๒๓๑๕รขผไโรดปวัฐ.อ..บ.ู้. มยบ ในหนภใองนรสชนหกราโิยกากััรทิกั้พภฐัลปลนอืษา่เเเธทรครมฒัุ่รงร่วแีมขรขิยีเยีไียไา�ขะยตพะนณอีกมรนนหอนเคบกงท่ือา่ปีใ่คคงะนครหผตบปดหศรดิดิเวัิด้าใู้ถ้่าดเระา�ไนววชเทศวงะทกูเรเียา่วา่แ่้นภก่ารจ่ีเือเยขยวลรทอกษันดันิทนอ้หงเกกั าาศศฐเอกงมันรษกรรแรกายจิหอืลูดัรบ็ษยเณลนิจ่ากพวนบไเังภะฐมมงอมะรมอ่ืว่นมกหไาอีรีขคา่กยรจฉีจกิษจนมเอะวธลปะลงฎีไ่วทงาแุรไ่มุรยราหยมหดาบกยีบกทกงนงสม้พงจิ่บา้สตาาเเว่ัมาศงฒัปจนงนิัวยมยพเราน็นอใคนคศีหษทกดันยกาั้รรา๓นผี่บฐใมธา่เวัษคหรกผู้า้งา้์กเคีณุรฐยีร้ทคิจงลันวะกอืนทภตวิีส่าดริจไนเท่ีมาาา�ะดบคัรมพคสา�หหสแ้ยวหคัญคา�ชมนก่งวพคอืผนีวุ้ม่า่ถว่ทบกญัติงลยา้คงึจ่ีเหผาขทอหดธอระนรู้ผอรุอจ่ีีตน็อยตซว่กลงกดัา่อ่ขงอ้ือ้ยปจิิตงกถเา่ชคงขกไรวฎีวึงแเราระบ็สกผสิตลวหัยชแภียาู้บเิคทะแมารลรภารหวลธอืชาละษิโาานิกยขนนสภะษมี อคเว่ใเง่คปมเใีหหยมผุ้งปหลดิรปนด้ลคแน็้แฐั่ยีสขีว่ดรรลกอบนทิน้ึยะอตีะร่ยาสธชงธอ่รฐัลู่ขแโรุาินขิผัฐบดอมรกชอคบบู้างยงคีจินง้าารลงคมผวแใโิลาเนแาภีหนใู้พลนชลมใคนกะใเ่ือนแ้ ะเปนหบ่วาหรนชห็นยฐรรงรมุมา� นอืเงางิกกเปอืชานางไ่วาานนนม็ินนนยะรร่
๑๓ห๖น่วศสายังสคคนารมัวแศลเึะรกวอื ษัฒนนาทธร่ีมรมสี ว่ ปน.๖สา� คัญในระบบเศรษฐกจิ
คอื ภยั ทก่ี อ่ ใหเ้ กดิ ความเสยี หายตอ่ ชวี ติ ทรพั ยส์ นิ .แSลRะAทNรพัGยSาAกNรS UEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
ส่งผลกระทบตอ่ วิถชี วี ติ ของประชากร เศรษฐกจิ และสังคม ซง่ึ ภยั พบิ ตั ทิ พี่ บใน ผู้เรียนได้คิด วิเคราะห์ และน�าไปกจิ กรรมการเรียนรู้เชิงรุก
๑. ใหน้ กั เรยี นสรปุ ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งผผู้ ลติ ผบู้ รโิ ภค ธนาคาร และรฐั บาล ทมี่ ตี อ่ ระบบ
๑ประเทศไทย มดี งั น้ี
อุทกภัย ใช้ในชีวิตประจ�าวันได้เศรษฐกจิ เปน็ แผนผังความคิดลงในกระดาษ A4
อทุ กภยั คือ ภัยพิบัติที่เกิดจาก ๒. ใหน้ กั เรยี นสา� รวจสง่ิ ทรี่ ฐั บาลสรา้ งขนึ้ จากภาษปี ระชาชนโดยสา� รวจวา่ ในบรเิ วณชมุ ชน
ของนักเรยี นมีอะไรบ้าง และบริเวณใกล้เคียงโรงเรยี นมอี ะไรบ้าง
น�้าที่ไหลเอ่อท่วมพ้ืนที่ประกอบอาชีพ ๓. ใหน้ ักเรยี นแบ่งกลุ่มตามความเหมาะสม สืบค้นข้อมลู เก่ียวกับกฎหมายแรงงาน และ
กฎหมายเกย่ี วกบั การคมุ้ ครองผบู้ รโิ ภคจากแหลง่ การเรยี นรตู้ า่ งๆ แลว้ จดั ทา� เปน็ รายงาน
และทอี่ ยอู่ าศยั กอ่ ใหเ้ กดิ ความเสยี หาย ๔. ใหน้ กั เรยี นแบง่ กลมุ่ ตามความเหมาะสม สา� รวจการรวมกลมุ่ ทางเศรษฐกจิ ภายในทอ้ งถน่ิ
ต่อชีวิตและทรัพย์สิน ในประเทศไทย
มักเกดิ ในช่วงฤดูฝน u อทุ กภยั ป ี พ.ศ. ๒๕๕๔ สรา้ งความเสยี หายบรเิ วณ ของนักเรียนว่ามีลักษณะแบบใดและมีประโยชน์อย่างไร แล้วออกมาอธิบายให้เพ่ือน
ประตูระบายนา้� บางโฉมศร ี จังหวดั สิงหบ์ ุร ี ฟงั หนา้ ชน้ั เรยี น

ทมี่ า : www.ilovetogo.com ค�าถามพฒั นาผู้เรียน
๑. นกั เรยี นคดิ วา่ ลกั ษณะของหนว่ ยครวั เรอื น หนว่ ยธรุ กจิ และหนว่ ยรฐั บาลมคี วามเหมอื น
สาเหตุ
๑) เกิดพายฝุ นหรอื มีฝนตกหนักในพ้ืนทเี่ ป็นเวลานาน หรือแตกต่างกนั อยา่ งไร
๒) เกดิ จากน�้าทีไ่ หลบ่าจากภูมปิ ระเทศแบบภเู ขาหรอื ทิวเขาลงส่พู นื้ ท่ีราบ ๒. ภาษีมกี ปี่ ระเภท และหนว่ ยงานใดบา้ งท่ที �าหนา้ ทีจ่ ดั เก็บภาษี
๓) มพี นื้ ทอี่ ยใู่ นบรเิ วณทรี่ าบใกลแ้ หลง่ นา�้ เชน่ พน้ื ทร่ี าบลมุ่ แมน่ า้� และพน้ื ท่ี ๓. นกั เรยี นคดิ วา่ ขอ้ มลู บนฉลากสนิ คา้ มคี วามสา� คญั อยา่ งไร และสง่ ผลดตี อ่ ผบู้ รโิ ภคหรอื ไม่
นา้� ทะเลหนุนจากชายฝ่ังทะเลซึง่ มีลักษณะเปน็ ทรี่ าบทน่ี �้าทว่ มถงึ ไดง้ า่ ย ๔. สทิ ธขิ องผใู้ ชแ้ รงงานมอี ะไรบา้ ง นกั เรยี นเคยพบเหน็ ขา่ วการละเมดิ สทิ ธขิ องผใู้ ชแ้ รงงาน
ในประเทศไทยหรอื ไม่ จงยกตัวอย่าง
๕. นักเรียนคดิ ว่าการรวมกลุม่ ทางเศรษฐกจิ ส่งผลดีตอ่ ชีวิตความเปน็ อยขู่ องคนในชุมชน
๒๑๖ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖ อยา่ งไร
ศาสนา และวฒั นธรรม

๑๓๖ สั ง ค ม ศึ ก ษ า ป.๖
ศาสนา และวฒั นธรรม

ภาพประกอบเนอ้ื หา คา� ถามพัฒนาผเู้ รยี น
เพือ่ เพ่ิมความนา่ สนใจและ เป็นค�าถามพัฒนาผู้เรียน เพ่ือวัด
กระตนุ้ ใหเ้ กดิ การเรียนรู้ และประเมินความเข้าใจของผู้เรียน
ให้สอดคล้องกับหน่วยการเรียนรู้

คำ� นำ�

หนงั สอื เรยี นรายวชิ าพน้ื ฐาน สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชน้ั ประถมศกึ ษาปที ี่ ๖
จดั ทา� ขนึ้ ตามมาตรฐานการเรยี นรแู้ ละตวั ชว้ี ดั สาระภมู ศิ าสตร์ (ฉบบั ปรบั ปรงุ พ.ศ. ๒๕๖๐)
กลมุ่ สาระการเรยี นรสู้ งั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ตามหลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษา
ขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือให้ครูและนักเรียนได้ใช้เป็น
ส่ือการเรียนการสอน พัฒนาทักษะการเรียนรู้ของนักเรียนให้มีคุณภาพ และเกิด
ประสิทธภิ าพอย่างหลากหลาย

เนือ้ หาสาระของหนังสอื เรยี นเล่มนี้ แบง่ เปน็ ๕ สาระ ได้แก่บริษทั สรา งสรรคส อื่ เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑. สาระศาสนา ศลี ธรรม จริยธรรม
๒. สาระหนา้ ท่พี ลเมือง วัฒนธรรม และการด�าเนนิ ชวี ติ ในสังคม
๓. สาระเศรษฐศาสตร์
๔. สาระประวตั ิศาสตร์
๕. สาระภูมศิ าสตร์
โดยเน้อื หาสาระเหล่านีม้ เี นอ้ื หามุง่ ให้นกั เรยี นได้เรียนรู้ และเขา้ ใจในการอยูร่ ่วมกัน
ในสังคมท่ามกลางการเปล่ียนแปลงอย่างเท่าทันและรอบด้าน มีความศรัทธาต่อศาสนา
และวัฒนธรรม รักและภูมิใจในความเป็นชาติไทย และความเป็นสากลของประเทศ
เพ่อื นบ้าน ปลกู ฝังและบ่มเพาะคุณธรรม จริยธรรมท่ีดใี หก้ บั นกั เรยี น สามารถดา� รงชีวติ
ในสงั คมได้อย่างมีความสขุ และเปน็ พลเมืองดขี องประเทศอยา่ งมคี ุณภาพ
บริษทั สร้างสรรคส์ ่ือเพ่ือการเรยี นรู้ (สสร.) จ�ากัด หวงั เป็นอยา่ งยิ่งว่า หนังสือเรยี น

บริษัท สรางสรรคส ่ือเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

เล่มนี้จะช่วยให้ครูและนักเรียนได้จัดกิจกรรมการเรี.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)ยนCO.,LTD การสอนตรงตามเจตนารมณ์
ท่ีมุ่งหวัง และได้รับประโยชน์ที่พอจะเป็นพ้ืนฐานหรือแนวทางการต่อยอดองค์ความรู้
เพ่ือสร้างเปน็ ความคดิ รวบยอดให้แก่ผเู้ รยี นไดอ้ ย่างครบถ้วนและสมบรู ณ์

บรษิ ทั สรา้ งสรรค์ส่ือเพ่ือการเรยี นรู้ (สสร.) จา� กดั

สำรบัญ หน้ำ

สาระศาสนา ศีลธรรม จรยิ ธรรม

หน่วยกำรเรยี นรทู้ ี่ ๑ พระพทุ ธนา� ใจ ๑

๑. ความสา� คัญของพระพุทธศาสนา ๒
๒. พุทธประวัติ ๔
๓. พุทธสาวก ๘
๔. ชาดก ๑๐
๕. พทุ ธศาสนิกชนตวั อยา่ ง ๑๔
๖. ชื่นชมการกระทา� ความดขี องบุคคลในประเทศ ๑๖

หน่วยกำรเรียนรู้ท่ี ๒ พระธรรมนา� ชีวติบริษัท สรางสรรคสือ่ เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด ๒๓
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๒๔
๑. พระรตั นตรัย ๒๕
๒. หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ๓๖
๓. พุทธศาสนสภุ าษติ ๓๗
๔. หลักธรรมเพื่อการแก้ปัญหาอบายมขุ และสง่ิ เสพตดิ ๓๗
๕. หลกั ธรรมสา� คญั ของศาสนาต่างๆ
๔๒
หน่วยกำรเรียนรู้ที่ ๓ พุทธศาสนิกชนพึงรู้พึงปฏิบัติ
๔๓
และมรรยาทชาวพทุ ธ ๔๕
๔๖
๑. ความรเู้ บื้องต้นเกีย่ วกับสถานที่ต่าง ๆ ภายในวดั ๔๙
๒. การปฏิบตั ิตนที่เหมาะสมภายในวดั ๕๑
๓. มรรยาทของพุทธศาสนกิ ชน
๔. สวดมนต์ไหวพ้ ระ สรรเสริญคุณพระรตั นตรยั และแผเ่ มตตา ๕๗
๕. การบริหารจิตและเจริญปัญญา
๕๘
๔หนว่ ยกำรเรยี นรทู้ ่ี ศาสนพิธี และพธิ ีกรรมส�าคัญทางศาสนา ๖๘
บริษทั สรา งสรรคสอ่ื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากัด ๖๙
๑. ศาสนพิธีของพระพุทธศาสนา.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ๗๐
๒. ศาสนพธิ ขี องศาสนาอสิ ลาม
๓. ศาสนพิธีของศาสนาครสิ ต์
๔. ศาสนพธิ ขี องศาสนาฮนิ ดู

สาระหน้าทีพ่ ลเมือง วัฒนธรรม และการด�าเนินชวี ิตในสังคม ๗๓

หนว่ ยกำรเรยี นรู้ที่ ๕ การปฏบิ ัติตนเปน็ พลเมอื งที่ดี ๗๔
๘๒
๑. กฎหมายที่เกย่ี วขอ้ งกบั ชีวิตประจา� วนั ของครอบครวั และชุมชน ๘๕
๒. การปฏิบตั ิตนตามมารยาทไทย ๘๖
๓. การเปลยี่ นแปลงวฒั นธรรมตามกาลเวลาและธา� รงรกั ษาวฒั นธรรม ๙๒
๔. คุณคา่ ทางวฒั นธรรมท่ีแตกต่างกันระหว่างกลมุ่ คนในสังคมไทย
๕. การติดตาม เลือกรับ และใช้ข้อมูลข่าวสารเหตกุ ารณ์ต่างๆ

ในชวี ิตประจ�าวัน

หน่วยกำรเรยี นรทู้ ่ี ๖ สมาชิกท่ีดีในระบอบประชาธิปไตย หน้ำ

๑. บทบาทหน้าท่ขี ององค์กรปกครองสว่ นท้องถนิ่ และรฐั บาล ๙๘
๒. การมีสว่ นร่วมในกิจกรรมสง่ เสริมประชาธปิ ไตย
๙๙
ในท้องถิน่ และประเทศ ๑๐๓
๓. การใชส้ ทิ ธอิ อกเสยี งเลือกต้งั
๑๐๕

สาระเศรษฐศาสตร์ ๑๑๐
หนว่ ยกำรเรยี นรทู้ ี่ ๗ ผผู้ ลติ และผบู้ รโิ ภคกบั การใชท้ รพั ยากรบริษัท สรางสรรคส ่ือเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด
๑๑๑
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ๑๑๕
๑๑๗
๑. ผผู้ ลิตทีม่ ีความรบั ผดิ ชอบ
๒. ผบู้ ริโภคทรี่ ู้เทา่ ทัน
๓. การใชท้ รพั ยากรอย่างยง่ั ยนื

หนว่ ยกำรเรยี นรทู้ ี่ ๘ ความสัมพันธท์ างเศรษฐกจิ ๑๒๓

๑. ความสมั พันธร์ ะหวา่ งผู้ผลติ ผู้บรโิ ภค ธนาคาร และรัฐบาล ๑๒๔
๒. การรวมกล่มุ ทางเศรษฐกิจภายในท้องถน่ิ ๑๓๓

สาระประวตั ศิ าสตร์ ๑๓๗
หนว่ ยกำรเรยี นรทู้ ี่ ๙ การศกึ ษาเรอื่ งราวทางประวตั ศิ าสตร์
๑๓๘
๑. วิธกี ารทางประวัตศิ าสตร์บริษัท สรางสรรคสอื่ เพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด ๑๔๕
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๑๔๙
๒. ตัวอย่างหลกั ฐานทีใ่ ช้ศึกษาประวตั ศิ าสตรไ์ ทย
สมยั รตั นโกสินทร์ ๑๕๐
๑๖๔
หนว่ ยกำรเรยี นรทู้ ี่ ๑๐ พฒั นาการอาณาจกั รรตั นโกสนิ ทร์ ๑๖๘

๑. พัฒนาการของไทยสมยั รตั นโกสนิ ทร์
๒. ผลงานของบุคคลส�าคัญในสมัยรัตนโกสนิ ทร์
๓. ภมู ปิ ัญญาไทยทสี่ า� คัญสมัยรัตนโกสินทร์

หนว่ ยกำรเรยี นรทู้ ี่ ๑๑ ประเทศเพ่ือนบ้านของไทย หน้ำ

๑๗๔

๑. รู้จกั ประเทศเพือ่ นบ้าน ๑๗๕
๒. ความเหมอื นและความแตกตา่ งระหวา่ งไทยกบั ประเทศเพอื่ นบา้ น ๑๘๗
๓. ความเปน็ มาและความสมั พนั ธ์ของประเทศกลุ่มอาเซยี น ๑๙๐

สาระภมู ิศาสตร์

หนว่ ยกำรเรยี นรทู้ ่ี ๑๒ ลกั ษณะทางกายภาพของประเทศไทย ๑๙๗

๑. ภมู ปิ ระเทศ บรษิ ัท สรา งสรรคส ือ่ เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั ๑๙๘
๒๐๖
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ๒๐๘

๒. ภูมิอากาศ ๒๑๕
๓. ทรัพยากรธรรมชาติ
๒๑๖
หนว่ ยกำรเรยี นรทู้ ่ี ๑๓ ภยั พิบตั ิในประเทศไทย ๒๑๘
๒๑๙
๑. อทุ กภยั ๒๒๑
๒. แผน่ ดินไหว ๒๒๒
๓. วาตภยั ๒๒๔
๔. สนึ ามิ
๕. ภัยแลง้ ๒๒๗
๖. ดนิ ถลม่ และโคลนถล่ม
๒๒๘
หนว่ ยกำรเรยี นรทู้ ี่ ๑๔ สงิ่ แวดลอ้ มกบั กจิ กรรมทางเศรษฐกจิ ๒๓๒

และสงั คมในประเทศไทย ๒๔๐
๑. ปฏิสมั พันธ์ของสง่ิ แวดลอ้ มทางกายภาพกบั ลักษณะกจิ กรรมบรษิ ทั สรา งสรรคสือ่ เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด
๒๔๑
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๒๔๖
ทางเศรษฐกจิ และสังคมในประเทศไทย
๒. การเปลยี่ นแปลงและผลกระทบทางกายภาพท่มี ผี ล ๒๔๙

ตอ่ กิจกรรมทางเศรษฐกจิ และสังคมของประเทศไทย

หนว่ ยกำรเรยี นรทู้ ี่ ๑๕ การจดั การทรัพยากรและ
สงิ่ แวดลอ้ มในประเทศไทย

๑. การรักษาและท�าลายทรัพยากรและส่ิงแวดลอ้ ม
ในประเทศไทย
๒. แนวทางการจดั การทรัพยากรและสง่ิ แวดล้อมอย่างยงั่ ยนื

บรรณานกุ รม

๑หน่วยการเรยี นรูท้ ่ี พระพุทธน�ำใจ

มาตรฐานการเรียนรแู้ ละตวั ชีว้ ดั บรษิ ทั สรา งสรรคสื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด

๑. วเิ คราะหค์ วามสา� คญั ของพระพทุ ธศาสนา .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
ในฐานะเปน็ ศาสนาประจา� ชาติ หรอื ความสา� คญั
ของศาสนาท่ีตนนับถอื (มฐ. ส ๑.๑ ป.๖/๑)

๒. สรุปพุทธประวัติตั้งแต่ปลงอายุสังขาร
จนถึงสังเวชนียสถาน หรือประวัติศาสดาท่ีตน
นบั ถือตามทีก่ า� หนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๖/๒)

๓. เหน็ คณุ คา่ และประพฤตติ นตามแบบอยา่ ง
การดา� เนนิ ชวี ติ และขอ้ คดิ จากประวตั สิ าวก ชาดก
เรอ่ื งเล่า และศาสนิกชนตัวอย่างตามท่ีก�าหนด
(มฐ. ส ๑.๑ ป.๖/๓)

๔. ชน่ื ชมการทา� ความดขี องบคุ คลในประเทศ
ตามหลักศาสนา พร้อมทั้งบอกแนวปฏิบัติใน
การด�าเนนิ ชวี ิต (มฐ. ส ๑.๑ ป.๖/๕)

สาระสา� คญั

พระพทุ ธศาสนามคี วามสา� คญั ตอ่ ประเทศไทย เพราะเปน็ เอกลกั ษณข์ องชาติ เปน็ รากฐานและ
มรดกทางวฒั นธรรม เปน็ ศนู ยร์ วมใจ และเปน็ หลกั ในการพฒั นาชาตไิ ทย การศกึ ษาเรอ่ื งพทุ ธประวตั ิ
และสังเวชนียสถานเป็นความรู้พื้นฐานท่ีชาวพุทธควรให้ความส�าคัญ นอกจากน้ี การศึกษาชาดก
ซ่ึงเป็นเร่ืองเล่าเก่ียวกับอดีตชาติของพระพุทธเจ้า การศึกษาประวัติพุทธสาวก ศาสนิกชนตัวอย่างบริษทั สรา งสรรคส ่อื เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

และการชนื่ ชมการกระท�าความดขี องคนในประเทศ ท�าให้ได้ขอ้ คดิ น�ามาปรบั ใชใ้ นชีวิตประจา� วันได้

๑ แผนผงั สาระการเรยี นรู้ ๒

พควราะมพสทุ า� ธคศญั าสขนอาง พทุ ธประวตั ิ

๖ พระพุทธ ๓
น�าใจ
ชน่ื ชมการกระทา� พทุ ธสาวก
ความดขี องบคุ คล
๔
ในประเทศ
ชาดก
๕ พทุ ธตศวั าอสยนา่ งกิ ชน

นักเรียนคิดว่า พระพุทธศาสนา
มคี วามสา� คัญต่อสังคมไทยดา้ นใดบา้ ง
และมผี ลตอ่ ชาวไทยในปจั จุบันอยา่ งไร

บริษทั สรางสรรคส อื่ เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ ควำมส�ำคัญของพระพทุ ธศำสนำ
พระพทุ ธศาสนามคี วามสา� คญั ตอ่ สงั คมไทยมาอยา่ งยาวนาน คนไทยสว่ นใหญ่
นบั ถอื พระพุทธศาสนาเปน็ ท่พี ่ึงทางใจ และน�าหลกั ธรรมมาปฏิบตั ิเป็นสว่ นหนึง่
ของวิถีชีวติ กลายเปน็ วัฒนธรรมท่เี ป็นเอกลกั ษณ์เดน่ ประจ�าชาติไทย พระพุทธ-
ศาสนาจงึ มีความส�าคญั ตอ่ คนไทยและชาติไทย ดังนี้

๑.๑ พระพุทธศาสนาเป็นเอกลักษณ์ของชาตไิ ทย

คนไทยมคี วามผกู พนั กบั พระพทุ ธศาสนามานาน ทา� ใหว้ ถิ ชี วี ติ ของคนไทย
ในทกุ ชว่ งอายุ และกจิ กรรมทางสงั คมตา่ งบรษิ ๆทั สรา งมสรรคพีส ่ือเพื่อธิ การกีเรยี นรรู (สรสร.ม) จาํ กทัด างพระพทุ ธศาสนาเขา้ มา
เกี่ยวข้องเสมอ นอกจากนี้ ลักษณะนิสัยของคนไทยที่มีความยืดหยุ่น.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD มีความ
ออ่ นนอ้ ม รกั สงบ และมจี ติ ใจเออื้ เฟอ้ื เผอ่ื แผก่ ไ็ ดร้ บั การถา่ ยทอดมาจากหลกั ธรรม
ในพระพทุ ธศาสนาเชน่ กนั

๑.๒ พระพุทธศาสนาเป็นรากฐานและมรดกทางวัฒนธรรมไทย

วิถีชีวิตของคนไทยมีพระพุทธศาสนาเป็นหลักในการด�าเนินชีวิต ท�าให้
หลกั ธรรมคา� สอนถกู หลอ่ หลอมเปน็ สว่ นหนง่ึ ของวฒั นธรรมไทย แสดงออกมาใน
ดา้ นตา่ ง ๆ ไดแ้ ก่

๒ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวัฒนธรรม

๑) ดา้ นศิลปกรรม งานจติ รกรรม
ประตมิ ากรรม และสถาปัตยกรรมทเี่ กดิ
จากความศรัทธาในพระพุทธศาสนา
เพื่อท�านุบ�ารุงพระพุทธศาสนาและ
ถวายเป็นพุทธบูชา เช่น การสร้างวัด
แ ล ะ อุโบสถที่มีความวิจิตรงดงาม

u ความวจิ ติ รงดงามของพระพุทธรปู

ภาพวาดฝาผนังบอกเล่าพุทธประวัติ และอุโบสถ แสดงถงึ ความศรทั ธา
และการปัน้ พระพทุ ธรปู ปางตา่ งๆ ในพระพทุ ธศาสนาของชาวไทยบรษิ ทั สรางสรรคส่อื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๒) ด้านภาษาและวรรณกรรม ภาษาไทยได้รับอิทธิพลมาจากภาษา
บาลีสันสกฤต ซง่ึ เป็นภาษาทใี่ ช้บนั ทึกค�าสอนในพระพุทธศาสนา และวรรณคดี
ของประเทศไทยส่วนหนึ่งมีเนื้อหาหรือแนวคิดเกี่ยวกับหลักธรรมในพระพุทธ-
ศาสนา เช่น ไตรภูมพิ ระรว่ ง เวสสนั ดรชาดก และชาดกตา่ ง ๆ ซึ่งเป็นเร่อื งราว
ในอดีตชาติของพระพทุ ธเจา้

๓) ดา้ นประเพณี พิธีกรรมท่ีส�าคัญของประเทศไทยส่วนใหญ่เกี่ยวข้อง
กับพระพทุ ธศาสนา อีกทง้ั วนั สา� คญั ต่าง ๆ ท่เี กี่ยวเน่ืองกับพระพุทธศาสนา เชน่
วนั วสิ าขบชู า วนั มาฆบชู า วนั อาสาฬหบชู า ลว้ นเปน็ วนั สา� คญั ทท่ี า� ใหร้ ะลกึ ถงึ คณุ
ของพระรตั นตรยั ชาวไทยจงึ นยิ มไปทา� บญุ ทว่ี ดั สบื ตอ่ กนั มาตงั้ แตอ่ ดตี ถงึ ปจั จบุ นั
จนเปน็ ประเพณีสา� คัญทเี่ ป็นเอกลกั ษณ์ของชาตไิ ทย

บรษิ ทั สรางสรรคส ื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑.๓ พระพุทธศาสนาเปน็ ศนู ยร์ วมจิตใจ

พระพุทธศาสนาเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวไทย โดยมีวัดเป็นศูนย์กลาง
ของชุมชนมาต้ังแต่อดีต เป็นสถานท่ีจัดกิจกรรม งานบุญ และพิธีกรรมทาง
พระพทุ ธศาสนา เชน่ การตกั บาตร การถวายภตั ตาหาร การทอดกฐนิ นอกจากนี้
ยังเป็นสถานท่ีให้ความรู้ทางพระพุทธศาสนา โดยมีพระสงฆ์ท�าหน้าท่ีเทศน์
สอนหลกั ธรรมใหก้ บั ประชาชน ดงั นน้ั วดั และพระสงฆจ์ งึ เปน็ สว่ นสา� คญั ในการ
นา� ทางจติ ใจ และเปน็ ทพ่ี ง่ึ ใหค้ นในชมุ ชนดา� เนนิ ชวี ติ ไดอ้ ยา่ งมคี วามสงบสขุ

สังคมศึกษา ป.๖ ๓

ศาสนา และวัฒนธรรม

๑.๔ พระพุทธศาสนาเป็นหลกั ในการพัฒนาชาตไิ ทย

พระพทุ ธศาสนาเปน็ หลกั ในการ
พัฒนาชาติไทยด้วยการใช้หลักธรรม
พัฒนาจิตใจของประชาชนในชาติให้
ละเวน้ การทา� ความชวั่ ทา� ความดี ยดึ ถอื
ความถูกต้องดีงามเป็นหลัก ท�าให้
ประชาชนสามารถอยู่ร่วมกันในสังคม
ไดอ้ ยา่ งมคี วามสุขและปลอดภัย บรษิ ัท สรางสรรคสอื่ เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

u พระพุทธศาสนาเป็นหลักยึดเหนีย่ วจิตใจ
ทา� ใหส้ งั คมสงบสขุ
๒ พทุ ธประวตั ิ
พระพุทธเจ้ามพี ระนามเดิมว่า สทิ ธัตถะ เปน็ โอรสของพระเจ้าสทุ โธทนะ
และพระนางสิริมหามายา เมื่อพระชนมายุได้ ๑๖ พรรษา ได้อภิเษกสมรสกับ
พระนางยโสธรา (พิมพา) เมือ่ พระชนมายุได้ ๒๙ พรรษา ไดเ้ สด็จออกประพาส
นอกพระราชวงั ทอดพระเนตรเหน็ เทวทตู ทง้ั ๔ จงึ ตดั สนิ ใจออกผนวชรมิ ฝง่ั แมน่ า้�
อโนมา ซึง่ เป็นวนั เดยี วกบั ทีพ่ ระโอรสราหุลประสตู ิ

หลังเสด็จออกผนวช พระองค์ได้ศึกษาหนทางพ้นทุกข์จากส�านักต่างๆ
จนหมดความรู้ของอาจารย์แล้วแต่ยังไม่สามารถตรัสรู้ได้ จึงบ�าเพ็ญเพียร
ด้วยการบ�าเพ็ญทุกรกิริยาเป็นเวลา ๖ ปี จึงได้ค้นพบ มัชฌิมาปฏิปทาบริษทั สรางสรรคส อ่ื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

หรือทางสายกลาง เม่ือพระชนมายุได้ ๓๕ พรรษา จึงตรัสรู้ธรรมอริยสัจ ๔
ในวันข้ึน ๑๕ ค่�า เดือน ๖ หลังจากนั้นพระองค์จึงเสด็จไปโปรดปัญจวัคคีย์
แสดงธัมมจักกัปปวัตนสูตรจนท�าให้อัญญาโกณฑัญญะบรรลุเป็นพระโสดาบัน
ปญั จวัคคียท์ งั้ ๕ ได้ขออุปสมบทและบรรลุเปน็ พระอรหันต์ไดท้ ้ังหมด

หลังจากเสด็จออกเผยแผ่พระพุทธศาสนาแก่ประชาชนทั่วไปเป็นเวลา
๔๕ ปี ในวาระสุดท้ายพระพุทธเจ้าทรงแสดงปัจฉิมโอวาทให้ทุกคนใช้ชีวิต
อยบู่ นความไมป่ ระมาท แลว้ เสดจ็ ดับขนั ธปรินพิ พาน ในยามใกล้รุง่ ของวันเพญ็
ขึ้น ๑๕ คา่� เดอื น ๖ เม่อื พระชนมายุได้ ๘๐ พรรษา

๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวฒั นธรรม

ในชัน้ นี้นกั เรยี นจะได้ศกึ ษาพทุ ธประวัติซึง่ มรี ายละเอียดเพ่ิมเติมจากท่ีเคย
ได้ศกึ ษาในชั้นอน่ื ๆ ดงั นี้

๒.๑ การปลงอายุสังขาร

นบั ตง้ั แตพ่ ระพทุ ธเจา้ ตรสั รู้ พระองคไ์ ดเ้ สดจ็ ไปสงั่ สอนประชาชนเปน็ เวลา
๔๕ พรรษา ท�าให้พระพุทธศาสนามั่นคง และเผยแผ่ออกไปอย่างกว้างขวาง
จนเม่ือพระองค์มีพระชนมายุได้ ๘๐ พรรษา พระองค์จึงทรงก�าหนดปลง
อายุสังขารในวันขึ้น ๑๕ ค�่า เดือน ๓ ณ ปาวาลเจดีย์ เมืองเวสาลี มีความว่าบริษัท สรางสรรคส ่อื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

“นับแต่น้ีไปอีก ๓ เดือน ตถาคตจักดับขันธ์เข้าสู่นิพพาน”

๒.๒ ปจั ฉมิ สาวก

หลังจากพระพุทธเจ้าทรงปลงอายุสังขาร จึงเสด็จไปสาลวโนทยาน
เมืองกุสินารา สุภัททปริพาชกซึ่งอาศัยอยู่ในเมืองกุสินาราทราบข่าวจึงเดินทาง
ไปเข้าเฝ้า ในตอนแรกพระอานนท์คัดค้านแต่สุภัททปริพาชกก็อ้อนวอน
พระอานนทข์ อเขา้ เฝา้ เพราะรวู้ า่ โอกาสบรรลธุ รรมของตนเหลือน้อย จนกระท่ัง
พระพทุ ธเจา้ ทรงไดย้ นิ จงึ อนญุ าตใหส้ ภุ ทั ทปรพิ าชกเขา้ เฝา้

บริษัท สรา งสรรคสื่อเพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

u พระพุทธเจ้าตรสั สอนสุภทั ทปรพิ าชกเก่ยี วกบั มรรคมอี งค์ ๘

สังคมศึกษา ป.๖ ๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

พระพุทธเจ้าตรัสสอนสุภัททปริพาชกเร่ืองมรรคมีองค์ ๘ ว่าเป็นหนทาง
อันประเสริฐ น�าไปสู่ความหลุดพ้นเป็นพระอรหันต์ เมื่อสุภัททปริพาชกได้ฟัง
จงึ เกดิ ความเลอ่ื มใสทลู ขอบรรพชาอปุ สมบท พระพทุ ธเจา้ จงึ ใหพ้ ระอานนทเ์ ปน็
ผู้บรรพชาอุปสมบทให้ พระสภุ ทั ทะต้ังใจบ�าเพ็ญสมณธรรมอย่างเตม็ ทจี่ นสา� เร็จ
เป็นพระอรหันต์ ก่อนท่ีพระพทุ ธเจา้ จะเสด็จดบั ขันธปรนิ พิ พานในคืนเดยี วกนั

พระสภุ ทั ทะจงึ เปน็ ปจั ฉมิ สาวกทสี่ า� เรจ็ เปน็ พระอรหนั ตก์ อ่ นทพ่ี ระพทุ ธเจา้
เสดจ็ ดับขันธปรินิพพาน

บริษัท สรา งสรรคส ่ือเพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๒.๓ ปรินพิ พาน

เมื่อใกล้เวลาที่พระพุทธเจ้าจะเสด็จดับขันธปรินิพพาน พระองค์ตรัส
กับพระอานนทใ์ ห้แจง้ ขา่ วการเสดจ็ ดับขนั ธปรินิพพานแก่เหลา่ มลั ลกษตั ริย์ และ
ประชาชนใหท้ ราบ เมอื่ ทกุ คนรบั ทราบขา่ วแลว้ กพ็ ากนั โศกเศรา้ เดนิ ทางมาถวาย
ความอาลยั ณ ดงไมส้ าละ ทีป่ ระทบั ของพระองค์

พระพทุ ธเจา้ จงึ ประทานปจั ฉมิ โอวาทวา่ “ภกิ ษทุ งั้ หลาย บดั นเ้ี ราขอเตอื น
ท่านท้ังหลายว่า สงั ขารทั้งหลายมคี วามเสอื่ มไปเปน็ ธรรมดา ทา่ นทง้ั หลายจง
ยังกิจทั้งปวงให้บริบูรณ์ด้วยความไม่ประมาทเถิด” แล้วจึงดับขันธปรินิพพาน
ในเวลาใกลร้ งุ่ ของคนื วนั เพญ็ ขน้ึ ๑๕ คา�่ เดอื น ๖ สริ ริ วมพระชนมายไุ ด้ ๘๐ พรรษา

บรษิ ัท สรางสรรคส ่ือเพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

u พระพุทธเจา้ ประทานปัจฉิมโอวาทแล้วจงึ ดับขันธปรนิ ิพพาน

๖ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวฒั นธรรม

๒.๔ การถวายพระเพลงิ

เมอื่ พระพทุ ธเจา้ เสดจ็ ดบั ขนั ธปรนิ พิ พานแลว้ เหลา่ มลั ลกษตั รยิ ท์ ง้ั ๘ เมอื ง
รว่ มกนั กบั พระอนรุ ทุ ธะและพระอานนท์ ตง้ั พระบรมศพไวเ้ ปน็ เวลา ๗ วนั เพอื่ รอ
เหล่าพระเถระที่เดินทางมากราบถวายความเคารพพระบรมศพ โดยพระมหา
กัสสปะพร้อมพระภิกษุ ๕๐๐ องค์ เดินทางมาถึงเป็นคณะสุดท้าย หลังจาก
ถวายความเคารพเรียบร้อยแล้ว จึงได้มีการถวายพระเพลิงพระบรมศพขึ้น
ณ มกุฏพันธนเจดยี ์ กรุงกุสนิ ารา แควน้ มัลละ ในวนั แรม ๘ ค่�า เดือน ๖ ซึง่ ตอ่ มา

บริษทั สรา งสรรคส ่ือเพ่ือการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

ชาวพุทธเรียกวันน้วี า่ วันอัฐมบี ูชา .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD

๒.๕ แจกพระบรมสารรี กิ ธาตุ

เมื่อพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพเสร็จสิ้นลง คงเหลือไว้แต่พระบรม-
สารีรกิ ธาตุซงึ่ ไมม่ อดไหม้ตามที่พระพุทธเจา้ ทรงอธิษฐานเอาไว้ เจา้ มัลลกษตั ริย์
ผู้ครองนครต่างๆ จึงส่งทูตมาขอแบ่งพระบรมสารีริกธาตุ เมื่อได้ส่วนแบ่งแล้ว
จึงอัญเชิญพระบรมสารีรกิ ธาตุไปบรรจไุ ว้ในสถปู เจดยี ป์ ระดิษฐานทีเ่ มืองของตน

๒.๖ สงั เวชนียสถาน ๔

สังเวชนียสถาน คือ สถานท่ีอันเป็นที่ต้ังแห่งความสังเวช ซึ่งเป็นค�าที่ใช้
เรยี กสถานทส่ี า� คญั ทเ่ี กยี่ วเนอ่ื งกบั พระพทุ ธเจา้ ทา� ใหร้ ะลกึ ถงึ พระมหากรณุ าคณุ
พระปัญญาคณุ และพระวสิ ุทธิคณุ ของพระองค์ มี ๔ แหง่ ดังนี้บรษิ ัท สรางสรรคส อ่ื เพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑) สถานทป่ี ระสตู ิ คอื ลมุ พนิ วี นั
ต้ังอยู่ระหว่างเมืองกบิลพัสดุ์และเมือง
เทวทหะ ปจั จบุ นั เรยี กวา่ รมุ มนิ เด ตง้ั อยู่
ทอี่ า� เภอไภรวา แควน้ อธู ประเทศเนปาล

u เสาพระเจา้ อโศกมหาราช เครอ่ื งหมายแสดงถงึ
สถานทปี่ ระสตู ขิ องพระพทุ ธเจา้

สังคมศึกษา ป.๖ 7

ศาสนา และวัฒนธรรม

๒) สถานท่ีตรัสรู้ คือ ริมฝั่ง ๓) สถานท่ีแสดงปฐมเทศนา
แมน่ า้� เนรญั ชรา ตา� บลอรุ เุ วลาเสนานคิ ม คือ อิสิปตนมฤคทายวัน ใกล้เมือง
แควน้ มคธ ปัจจบุ ันคอื ต�าบลพทุ ธคยา พาราณสี แควน้ กาสี ปจั จบุ นั คอื เมอื ง
จงั หวัดคยา รัฐพิหาร ประเทศอนิ เดยี สารนาถรฐั อตุ ตรประเทศประเทศอนิ เดยี
มีชื่อเรยี กอีกชอ่ื หนงึ่ วา่ วดั มหาโพธิ์ หา่ งจากตา� บลพทุ ธคยาประมาณ ๒๐๐
กิโลเมตร เรยี กว่า ธรรมเมกขสถปู

บรษิ ทั สรา งสรรคสื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

u พระมหาโพธิเจดีย์แสดงถงึ สถานที่ u ธรรมเมกขสถปู เปน็ สถานทแี่ สดงปฐมเทศนา
ทีพ่ ระสัมมาสัมพทุ ธเจา้ ตรสั รธู้ รรม ของพระพทุ ธเจา้

๔) สถานทป่ี รินิพพาน
คือ สาลวโนทยาน สวนป่าไม้สาละ
ใกล้แม่น�้าหิรัญญวดี เมืองกุสินารา
แคว้นมัลละ ปัจจุบันคืออ�าเภอ
กุสินคร รัฐอุตตรประเทศ ประเทศ
อนิ เดยี เรยี กวา่ มหาปรนิ พิ พานสถปู u มหาปรนิ ิพพานสถปู ภายในสาลวโนทยาน

สังเวชนียสถาน ๔ แห่งนี้เป็นหลักฐานทางวัตถุท่ีเป็นเครื่องยืนยันว่าบริษทั สรา งสรรคส อื่ เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระพุทธศาสนาได้ถือก�าเนิดขึ้นในประเทศอินเดีย และเป็นสิ่งท่ีแสดงให้เห็นถึง
ความเจริญรุ่งเรืองของพระพุทธศาสนา

๓ พทุ ธสำวก
พทุ ธสาวก หมายถงึ สาวกของพระพุทธเจ้าที่ไดฝ้ ึกฝนอบรมตนเองตาม
หลกั ธรรมคา� สอนของพระพทุ ธเจา้ จนมจี รยิ วตั รทด่ี งี าม ควรคา่ แกก่ ารศกึ ษา และ
น�ามาเป็นแบบอย่างในการประพฤติตนเป็นพุทธศาสนิกชนที่ดี ในชั้นน้ีนักเรียน
จะได้ศึกษาเกยี่ วกบั พระอรหันต์ ๑ องค์ คอื พระราธะ

8 สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวัฒนธรรม

พระราธะ
พระราธะเกิดในตระกูลพราหมณ์ที่ม่ังค่ัง เมื่อเข้าสู่วัยชรากลายเป็น
คนยากจน จึงไปอาศัยอยู่กับพระภิกษุในเวฬุวันมหาวิหาร ต้องการอุปสมบท
แต่กลับไม่มใี ครบวชให้ ความทราบถึงพระพทุ ธเจา้ จึงไดต้ รสั ถามทา่ มกลางเหล่า
พระสงฆว์ า่ ใครสามารถระลกึ ถงึ อปุ การคณุ ของพราหมณผ์ นู้ ไี้ ดบ้ า้ ง พระสารบี ตุ ร
ผู้เป็นยอดกตัญญูได้กราบทูลว่าท่านระลึกได้ คร้ังหนึ่งพระสารีบุตรได้เข้าไป
บิณฑบาตในกรุงราชคฤห์ พราหมณ์
ผู้น้ีได้ตักบาตรแก่ท่าน พระพุทธองค์บริษทั สรางสรรคส ื่อเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

จึงตรัสว่า “สารีบุตร สัตบุรุษเป็นคน
กตัญญูกตเวที ถ้าอย่างน้ันสารีบุตร
ให้พราหมณ์นนั้ บวชเถดิ ” พระสารบี ตุ ร
จึงบวชให้พราหมณ์ราธะด้วยวิธีญัตติ
จตตุ ถกรรมวาจาเปน็ ทา่ นแรก
u พระสารีบุตรน�าพราหมณ์ราธะเขา้ เฝา้
และตอบพระพุทธเจ้าถงึ อปุ การคณุ
ของพราหมณ์ราธะ

หลังจากนั้น พระราธะได้จาริกไปปฏบิ ตั ธิ รรม ฝกึ ฝนตนเองกบั พระสารบี ตุ ร
ตอ่ มาไม่นานก็ได้บรรลุธรรมส�าเร็จเป็นพระอรหนั ต์

คุณธรรมที่ถือเป็นแบบอย่างของพระราธะ คอื ความวา่ นอนสอนงา่ ย
อ่อนนอ้ มถอ่ มตน ไมโ่ กรธเม่ือมใี ครมากลา่ วตักเตือน นอกจากนีย้ ังมีความเพยี รบริษทั สรางสรรคสอ่ื เพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ในการฝกึ ฝนตนเองกระทัง่ บรรลธุ รรมเป็นพระอรหนั ต์

ฉลำดรู้ ฉลำดคดิ

ในสมัยแรกการอุปสมบทจะใช้แบบ เอหิภิกขุอุปสัมปทา คือ การบวชโดยตรงจาก
พระพุทธเจ้า หลังจากนั้นจึงให้บวชแบบ ไตรสรณคมนูปสัมปทา คือ การบวชโดย
พระภกิ ษรุ ปู ใดรปู หนง่ึ เปน็ ผบู้ วชให้ และในภายหลงั จงึ ใหบ้ วชแบบ ญตั ตจิ ตตุ ถกรรมวาจา คอื
การบวชโดยคณะสงฆ์ โดยทา� เปน็ สังฆกรรม (กจิ กรรมของสงฆ์ท่ีทา� ร่วมกนั ) และใช้วิธนี ี้
มาจนถงึ ปัจจุบัน

สังคมศึกษา ป.๖ 9

ศาสนา และวัฒนธรรม

๔ ชำดก
ชาดก คอื เรอ่ื งเล่าเก่ยี วกบั อดตี ชาติของพระพทุ ธเจ้าท่ที รงบ�าเพ็ญเพยี ร
บารมี ขณะเกิดเป็นพระโพธสิ ัตวใ์ นชาติกอ่ นๆ ลกั ษณะเปน็ เรอ่ื งเลา่ คล้ายนิทาน
บางคร้ังจึงเรียกว่า นิทานชาดก แต่ละเร่ืองจะให้คติสอนใจในการด�าเนินชีวิต
ในช้ันนี้นักเรียนจะได้ศึกษาเก่ียวกับชาดก ๒ เร่ือง ได้แก่ ทีฆีติโกสลชาดก
และสัพพทาฐชิ าดก

๔.๑ ทีฆตี โิ กสลชาดก : วา่ ดว้ ยเวรยอ่ มระงับด้วยการไมจ่ องเวรบริษทั สรางสรรคสอ่ื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
ณ เมืองพาราณสี พระเจ้าพรหมทัต กษัตริย์ผู้ครองเมืองต้องการขยาย

อาณาจักรของตน จึงยกกองทัพไปโจมตีพระเจ้าทีฆีติโกสลราช เมื่อพระเจ้า
ทีฆีติโกสลราชได้ทราบข่าวดังนั้น รู้ว่าไม่สามารถต้านทัพได้ จึงพาพระมเหสี
ปลอมตัวหนีไปอยู่ชนบท จนพระมเหสีทรงพระครรภ์และประสูติพระราชโอรส
พระนามว่า ทีฆาวุกุมาร เพื่อให้พระราชโอรสปลอดภัยจึงส่งทีฆาวุกุมาร
ไปอยูน่ อกพระนครจนเจรญิ พระชันษา

ภายหลังพระเจ้าทีฆีติโกสลราช
และพระมเหสีถูกพระเจ้าพรหมทัต
จับตัวได้ และถูกน�าไปแห่รอบเมือง
ก่อนประหารชีวิต ทีฆาวุกุมารจึงได้
ลอบเข้าไปในพระราชวังของพระเจ้า บรษิ ัท สรา งสรรคสอ่ื เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
พรหมทัตในฐานะนักดนตรี และ
ด้วยความเฉลียวฉลาด ทีฆาวุกุมาร
จึงสามารถเป็นที่โปรดปรานของ u พระเจ้าทฆี ีติโกสลราชและพระมเหสถี ูกจบั
พระเจา้ พรหมทตั ไดไ้ มย่ าก แห่ไปรอบเมืองกอ่ นประหารชีวิต

วันหนึ่งในขณะท่ีพระเจ้าพรหมทัตเสด็จออกประพาสป่ากับทีฆาวุกุมาร
ทรงหยดุ พกั และบรรทมในปา่ ทฆี าวกุ มุ ารไดโ้ อกาสทจี่ ะลา้ งแคน้ ใหก้ บั พระราชบดิ า
และพระราชมารดา เม่ือสบโอกาสทีฆาวุกุมารได้เงื้อพระขรรค์ข้ึนเพื่อท่ีจะ
ปลงพระชนม์พระเจ้าพรหมทัต ในทันใดนั้นค�าสอนของพระราชบิดาที่ให้ไว้

๑0 สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวัฒนธรรม

ก่อนที่จะสิ้นพระชนม์ว่า เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร ได้ผุดขึ้นมา
ทา� ใหท้ ฆี าวกุ มุ ารยงั้ มอื เอาไวแ้ ละลดพระขรรคล์ ง ดว้ ยความเคารพในพระราชบดิ า
และค�าสอนของพระองค์ จึงคิดได้ว่าไม่ควรที่จะละท้ิงค�าสอนของพระราชบิดา
ท่ีใหไ้ ว้ ทีฆาวกุ มุ ารจึงเปล่ยี นความต้ังใจที่คดิ จะฆา่ พระเจา้ พรหมทตั เพอ่ื แกแ้ คน้

เมอ่ื พระเจา้ พรหมทตั ตนื่ จากบรรทม ทฆี าวกุ มุ ารจงึ ไดเ้ ลา่ ความจรงิ ทง้ั หมด
ใหพ้ ระเจา้ พรหมทตั ฟงั วา่ พระองคเ์ ปน็ พระราชโอรสของพระเจา้ ทฆี ตี โิ กสลราช
และคิดจะแก้แค้น พระเจ้าพรหมทัตได้ฟังดังน้ันก็ตกพระทัยและรู้สึกส�านึกผิด
จึงตรัสว่า “ขณะนี้ชีวิตของเราตกอยู่บริษทั สรา งสรรคส ื่อเพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
ในมือของเจ้าแล้ว เจ้าจะแก้แค้นก็
เชิญเถิด” ทีฆาวุกุมารจึงตอบว่า “เรา
จะไม่ฆ่าท่าน เพราะถึงแม้ว่าเราจะ
ฆ่าท่านแล้ว แต่พระราชบิดาและ
พระราชมารดาของเราก็ไม่อาจกลับ
ฟืน้ คนื มา เราจะท�าตามค�าสงั่ สอนของ
ทา่ นทง้ั สองทใ่ี หไ้ วว้ า่ เวรยอ่ มระงบั ดว้ ย uทฆี าวกุ มุ ารเชอ่ื คา� สอนของพระราชบดิ า จงึ ลม้ เลกิ
การไม่จองเวร” ความคดิ ทจ่ี ะปลงพระชนมพ์ ระเจา้ พรหมทตั

หลังจากน้ัน พระเจ้าพรหมทัตและทีฆาวุกุมารเสด็จกลับพระราชวัง
เมอ่ื พระเจา้ พรหมทตั เหน็ ถงึ นา้� ใจของทฆี าวกุ มุ ารจงึ ไดด้ แู ลทฆี าวกุ มุ ารเปน็ อยา่ งดี
มาตลอด และทรงใหอ้ ภเิ ษกสมรสกบั พระราชธดิ าของพระองค์ ในทส่ี ดุ ทฆี าวกุ มุ าร
บริษทั สรา งสรรคสื่อเพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จํากัด

จึงได้ปกครองเมืองตอ่ จากพระเจา้ พรหมทัต.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD

ขอ้ คดิ ทไ่ี ดจ้ ำกชำดกเรอื่ งทฆี ตี โิ กสลชำดก มดี งั นี้
๑. เวรยอ่ มระงบั ไดด้ ว้ ยการไมจ่ องเวร เมอ่ื มใี ครมากระทา� ไมด่ ตี อ่ เรา แลว้ เรา
คดิ รา้ ยตอบ ในทสี่ ดุ แลว้ กจ็ ะกลายเปน็ กรรมทต่ี อ้ งผกู เวรกนั ตอ่ ไปไมจ่ บสนิ้
๒. การใหอ้ ภยั เปน็ การแสดงออกทค่ี วรกระทา� ดงั นนั้ นกั เรยี นควรฝกึ นสิ ยั เปน็
ผทู้ ใ่ี หอ้ ภยั ไมค่ ดิ โกรธแคน้ อาฆาตผอู้ นื่ หากคนเหลา่ นน้ั เปน็ คนพาลกค็ วรใหอ้ ภยั
๓. การเช่ือฟังค�าสอนของบิดามารดาย่อมน�าความสุขมาให้ แม้พระราชบิดา
ส้ินพระชนม์ไปแล้ว ก็ยังเคารพต่อค�าสอนของท่านไม่เสื่อมคลาย จึงได้รับความสุข
ความสา� เรจ็ ในชวี ติ

สังคมศึกษา ป.๖ ๑๑

ศาสนา และวัฒนธรรม

๔.๒ สพั พทาฐิชาดก : ผู้มบี ริวารมากเป็นใหญ่ได้

อดีตกาลน้ันพระเจ้าพรหมทัตได้เสวยราชสมบัติอยู่ในกรุงพาราณสี
มปี โุ รหติ ผจู้ บไตรเพทและศลิ ปศาสตร์ ๑๘ ประการ เชยี่ วชาญมนตรก์ ลบั ใจใหห้ ลง

วนั หนง่ึ ปโุ รหติ คดิ จะสาธยายมนตร์ ซง่ึ โดยทวั่ ไปแลว้ มนตรน์ ห้ี ากไมใ่ ชผ่ ทู้ มี่ ี

ความทรงจา� ดจี ะไมส่ ามารถจดจา� ได้ ปโุ รหติ จงึ ไมไ่ ดร้ ะวงั เมอ่ื ปโุ รหติ สาธยายมนตร์

ไปแล้วกลับมีสุนัขจิ้งจอกตัวหน่ึงซ่ึงนอนอยู่ในโพรงละแวกนั้น ได้ยินเสียงมนตร์

และสามารถท่องจ�ามนตร์นั้นได้ เมื่อปุโรหิตสาธยายมนตร์เสร็จเรียบร้อยแล้วบรษิ ัท สรา งสรรคส่อื เพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

จึงกล่าวว่า ตนสามารถท่องมนตร์น้ีได้

แคลว่ คลอ่ งจรงิ หนอ ทางฝา่ ยสนุ ขั จงิ้ จอก

จงึ ออกมาจากโพรงแลว้ กลา่ ววา่ “มนตรน์ ี้

ขา้ พเจา้ สามารถทอ่ งไดอ้ ยา่ งคลอ่ งแคลว่

ยง่ิ กวา่ ทา่ นเสยี อกี ” แลว้ วงิ่ หนไี ป ปโุ รหติ

ได้ยินจึงคิดว่าสุนัขจ้ิงจอกนี้จะท�าอกุศล

อยา่ งใหญห่ ลวงจงึ ตามไป แตส่ นุ ขั จงิ้ จอก u ปุโรหิตพยายามห้ามสุนัขจง้ิ จอกทจ่ี ดจ�า
มนตรไ์ ดท้ งั้ หมด
ก็วง่ิ หนีเขา้ ปา่ เสยี แลว้

ในปา่ นน้ั สนุ ขั จงิ้ จอกไดร้ า่ ยมนตรก์ ลบั ใจใหห้ ลงบงั คบั สนุ ขั จงิ้ จอกนบั รอ้ ยไว้
ในอา� นาจตน และยงั บงั คบั สตั ว์ ๔ เทา้ ตา่ ง ๆ เชน่ เสอื สงิ ห์ ชา้ ง มา้ กระตา่ ย เอาไว้บรษิ ัท สรางสรรคส ื่อเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ภายใตก้ ารควบคมุ แลว้ กลายเปน็ พญาสตั วช์ อื่ วา่ สพั พทาฐะ มนี างจงิ้ จอกตวั หนง่ึ
เป็นอัครมเหสี โดยตนเองและนางจิ้งจอกน่ังอยู่บนหลังราชสีห์ซ่ึงยืนอยู่บนหลัง
ช้างท้ังสองเชือกอีกทีหน่ึง สุนัขจ้ิงจอกจึงรู้สึกว่าตนเองนั้นมียศมาก บารมีมาก
เกิดความหลงตนคิดชิงราชสมบัติกรุงพาราณสี โดยมีกองทัพสัตว์ ๔ เท้าเป็น
บริวาร เมอ่ื ทพั เข้าใกลก้ รงุ พาราณสจี ึงส่งสาสนไ์ ปยงั พระราชาให้สละราชสมบัติ
ใหแ้ กต่ น หาไมแ่ ลว้ จะยกกองทพั เขา้ โจมตี ชาวเมอื งพาราณสตี า่ งพากนั หวาดกลวั
ปดิ ประตูเมืองปกปอ้ งเอาไว้อย่างหนาแน่น

๑๒ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวฒั นธรรม

ฝา่ ยปโุ รหิตเมื่อทราบข่าวจึงกราบทูลพระราชาวา่ การตอ่ สกู้ ับกองทัพของ
สุนัขจ้ิงจอก ตนจะรับหน้าท่ีเป็นผู้ออกรบเอง ปุโรหิตจึงข้ึนไปยังป้อมปราการ
เจรจากับสนุ ขั จิ้งจอก สนุ ัขจง้ิ จอกกล่าวอย่างม่นั ใจว่า ตนจะใหร้ าชสีห์เปลง่ เสยี ง
ค�ารามจนชาวเมืองสะดุ้งตกใจขวัญเสียแล้วจึงจะยึดราชสมบัติ ปุโรหิตทราบ
ดงั นน้ั จงึ ลงจากปอ้ มมาตกี ลองประกาศใหช้ าวเมอื งทกุ คนนา� แปง้ ถว่ั ปดิ ชอ่ งหขู องตน
ชาวเมืองไดย้ นิ ดังนน้ั ก็ทา� ตามทป่ี ุโรหติ ประกาศ

หลงั จากน้นั ปโุ รหิตจงึ ข้ึนสูป่ อ้ มบรษิ ัท สรางสรรคส ื่อเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

อีกคร้ังแล้วร้องเรียกสุนัขจิ้งจอก และ
ถามวา่ “แลว้ ทา่ นจะทา� อยา่ งไรอกี จงึ จะ
ชิงราชสมบัติไปได้” สุนัขจิ้งจอกกล่าว
ตอบเช่นเดิม ปุโรหิตได้ยินดังนั้นกลับ
ตอบว่า “เจ้าไม่สามารถท�าให้ราชสีห์
ท�าตามที่เจ้าส่ังได้ เพราะราชสีห์น้ัน
มบี ารมมี ากกวา่ เจา้ จะไมท่ า� ตามคา� สงั่ u จ้งิ จอกสพั พทาฐะพลดั ตกลงจากหลงั ชา้ ง
ของสนุ ขั จงิ้ จอกอย่างเจ้า” สนุ ขั จ้ิงจอก เปน็ เหตุใหเ้ สียชวี ติ

ได้ยนิ ดงั น้นั กเ็ กดิ ความอวดดี ต้องการแสดงอ�านาจของตนให้เป็นทีป่ ระจักษ์
ปโุ รหติ จงึ กลา่ วสง่ เสรมิ ใหส้ นุ ขั จง้ิ จอกเรง่ ทา� การนนั้ ใหเ้ กดิ ขน้ึ เถดิ สนุ ขั จงิ้ จอก
ไดย้ นิ อยา่ งนนั้ จงึ ใหส้ ญั ญาณแกร่ าชสหี ท์ ต่ี นเองนงั่ อยู่บรษิ ทั สรางสรรคสื่อเพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด ใหแ้ ผดเสยี งคา� รามกกึ กอ้ ง
ไปทว่ั บรเิ วณ สง่ ผลใหช้ า้ งสะดงุ้ ตกใจก.SRAลNGSวัANSUEสPHUAลKARNดัRIANสRUU(นุSSR.)ขัCO.,LจTD งิ้ จอกจนตกมาอยทู่ เี่ ทา้ แลว้
กระทืบจิ้งจอกสัพพทาฐะจนถงึ แก่ความตาย ณ ทน่ี ้ัน

ขอ้ คดิ ทไ่ี ดจ้ ำกชำดกเรอ่ื งสพั พทำฐชิ ำดก มดี งั นี้
๑. ผู้ท่ีมีบริวารมากสามารถเป็นใหญ่ได้ แต่การเป็นใหญ่ด้วยคุณธรรม
จะทา� ใหส้ ามารถเปน็ ใหญไ่ ดอ้ ยา่ งมนั่ คงและยนื ยาว
๒. แกไ้ ขปญั หาตา่ งๆ ดว้ ยปญั ญาอยา่ งมสี ติ ใชส้ ตเิ ปน็ ตวั ตงั้ แลว้ ปญั ญา
จะเกดิ ตามมา จะสามารถแกไ้ ขปญั หาไดใ้ นทสี่ ดุ

สังคมศึกษา ป.๖ ๑๓

ศาสนา และวัฒนธรรม

๕ พทุ ธศำสนกิ ชนตัวอยำ่ ง
พทุ ธศาสนกิ ชนตวั อยา่ ง หมายถงึ บคุ คลทนี่ อ้ มรบั นบั ถอื พระพทุ ธศาสนา
มีความเล่ือมใส ปฏิบัติและศึกษาหลักธรรม เป็นท่ีเคารพนับถือของคนหมู่มาก
ในช้นั นี้นกั เรยี นจะได้ศกึ ษาพุทธศาสนกิ ชนตวั อยา่ ง ดงั นี้

๕.๑ พอ่ ขนุ รามค�าแหงมหาราช

พอ่ ขนุ รามคา� แหงมหาราชแหง่ อาณาจกั รบรษิ ัท สรา งสรรคส่อื เพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั
สุโขทัย พระองค์ทรงปกครองกรุงสุโขทัย.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD
จนมีความเจริญรุ่งเรือง สามารถขยาย
อาณาเขตออกไปไดก้ ว้างใหญ่ อาณาจักร
สงบเรียบร้อย การติดต่อสัมพันธ์กับ
ต่างประเทศเป็นไปไดด้ ว้ ยดี ประชาชน
อยู่ดีมีสขุ รวมถึงพระพทุ ธศาสนา
มคี วามเจริญรงุ่ เรอื งมาก

u พ่อขุนรามคา� แหงมหาราช

พระองค์ทรงปกครองประเทศด้วยระบบ พ่อปกครองลูก มีความใกล้ชิด
กับประชาชน หากผใู้ ดไมไ่ ดร้ บั การตดั สนิ คดคี วามทยี่ ตุ ธิ รรม สามารถตกี ระดงิ่ ท่ี
แขวนไวห้ นา้ ประตเู พอ่ื ถวายฎกี าตอ่ พระมหากษตั รยิ ไ์ ด้ ซง่ึ พระองคจ์ ะทรงตดั สนิบริษทั สรางสรรคส ่ือเพื่อการเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

คดนี ด้ี ว้ ยพระองคเ์ อง
พระราชกรณยี กจิ ทางดา้ นงานพระพทุ ธศาสนานน้ั พระองคท์ รงทา� นบุ า� รงุ

พระพุทธศาสนาใหเ้ จริญรุ่งเรืองเป็นอย่างมาก โดยรับเอาพระพุทธศาสนานิกาย
เถรวาท ลทั ธลิ งั กาวงศ์ มาจากประเทศศรลี งั กา ผา่ นมาทางเมอื งนครศรธี รรมราช
ทรงส่งพระราชสาส์นการทูตไปยังประเทศศรีลังกาเพ่ือเจริญสัมพันธไมตรี
และอัญเชิญพระพุทธสิหิงค์ ซ่ึงมีช่ือเสียงจากกษัตริย์แห่งราชวงศ์ลังกามาเป็น
พระพุทธรูปคบู่ า้ นคเู่ มอื ง วางรากฐานพระพทุ ธศาสนาอย่างม่นั คงในอาณาจกั ร
สุโขทัย

๑๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวัฒนธรรม

นอกจากน้ี พระองคซ์ ง่ึ เปน็ องคศ์ าสนปู ถมั ภกไดส้ รา้ งพระแทน่ มนงั ศลิ าบาตร
ข้ึนในกลางดงตาล เพื่อเป็นที่ให้พระเถระได้ใช้เทศนาส่ังสอนโปรดประชาชน
ในวันพระ สว่ นในวันธรรมดาพระองค์ทรงใชเ้ ป็นท่ีประชมุ ปรกึ ษาราชการ

การบ�าเพ็ญพระราชกรณียกิจอย่างต่อเนื่อง นับต้ังแต่พระพุทธศาสนาได้
เข้ามาในดินแดนไทยสมัยกรุงสุโขทัยน้ัน ท�าให้พระพุทธศาสนาเป็นศูนย์รวมใจ
ของประชาชนชาวไทยมาจนถึงปัจจุบนั

คณุ ธรรมส�ำคัญของพ่อขนุ รำมค�ำแหงมหำรำชบริษทั สรา งสรรคสอื่ เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๑. ทรงปกครองประชาชนดว้ ยความเมตตา ประดจุ คนในครอบครวั ทา� ให้

ราษฎรอยู่เยน็ เปน็ สขุ
๒. ทรงเป็นองค์ศาสนูปถัมภกท�านุบ�ารุงพระพุทธศาสนาให้มีความเจริญ

รงุ่ เรอื ง

๕.๒ สมเดจ็ พระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานชุ ติ ชโิ นรส

พระองคเ์ ปน็ สมเด็จพระสังฆราชพระองคท์ ี่ ๗ ของไทย เป็นพระราชโอรส
องค์ท่ี ๒๘ ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลท่ี ๑)
บรรพชาเป็นสามเณรเม่ือมีพระชันษาได้ ๑๒ ปี และได้ผนวชเป็นพระภิกษุ
ใน พ.ศ. ๒๓๔๕ แลว้ เสดจ็ ประทบั ณ วัดพระเชตพุ นวิมลมังคลาราม

u สมเดจ็ พระมหาสมณเจา้ บรษิ ัท สรางสรรคส ่ือเพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด
กรมพระปรมานชุ ิตชโิ นรส
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระองคม์ พี ระอจั ฉรยิ ภาพในทางอกั ษรศาสตร์
ทรงมีผลงานนิพนธ์ เช่น ฉันท์มาตราพฤติและ
วรรณพฤติ สมุทรโฆษค�าฉันท์ตอนปลาย กฤษณา
สอนน้องค�าฉันท์ ลิลิตตะเลงพ่าย แห่พยุหยาตรา
ทางสถลมารคและชลมารค ถือเป็นมรดกทาง
วฒั นธรรมไทย

ด้านวรรณกรรมศาสนา ทรงพระนิพนธ์เรื่อง
ปฐมสมโพธิกถา ร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก

สังคมศึกษา ป.๖ ๑๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

ร่ายยาวมหาชาติ เทศน์มหาชาติ ๑๑ กัณฑ์ ต�าราพระพุทธรูปต่างๆ นับเป็น
วรรณกรรมชิ้นเอกทางพระพทุ ธศาสนาในสมยั รัตนโกสนิ ทร์

ในทางพทุ ธศลิ ป์ ทรงสรา้ งสรรคแ์ บบพระพทุ ธรปู ปางตา่ งๆ ถวายพระบาท
สมเด็จพระน่ังเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๓) โดยทรงเลือกอิริยาบถต่างๆ จาก
พทุ ธประวตั ใิ นพระไตรปฎิ กจา� นวน ๓๗ ปาง เชน่ ปางบา� เพญ็ ทกุ รกริ ยิ า ปางสมาธิ
ปางหา้ มมาร หลงั จากทพ่ี ระองคท์ รงดา� รงสมณศกั ดใ์ิ น พ.ศ. ๒๓๙๔ จากนนั้ เพยี ง
๒ ปี ทรงสิ้นพระชนม์เม่ือพระชันษาได้ ๖๒ ปี ใน พ.ศ. ๒๓๙๖ ผลงานของ
พระองคเ์ ปน็ ทป่ี ระจกั ษ์ และเปน็ มรดกอนั ทรงคณุ คา่ ทางวฒั นธรรมของประเทศไทยบรษิ ัท สรา งสรรคส ่อื เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ฉลำดรู้ ฉลำดคดิ

พ.ศ. ๒๕๓๓ องคก์ ารการศกึ ษาวิทยาศาสตรแ์ ละวฒั นธรรมแหง่ สหประชาชาติ ไดป้ ระกาศ
ยกย่องสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานชุ ิตชิโนรส ให้เป็นบุคคลผู้มีผลงานดีเด่นด้าน
วฒั นธรรมระดบั โลก ซ่งึ นับว่าเป็นพระภิกษุรปู แรกท่ี ไดร้ ับการถวายเกียรติน้ี

คุณธรรมส�ำคัญของสมเด็จพระมหำสมณเจ้ำ กรมพระปรมำนุชิตชิโนรส
๑. เป็นผู้ใฝ่ในการศึกษาเรียนรู้ ทรงศึกษาทั้งภาษาไทยและภาษาบาลี

จนแตกฉาน รอบรู้ในอักษรศาสตร์ สามารถนิพนธห์ นังสือออกมามากมาย
๒. ทรงมีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ทั้งทางด้านวรรณกรรมและพุทธศิลป์

พระองคท์ รงมผี ลงานมากมาย โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ วรรณกรรมทางพระพทุ ธศาสนาบรษิ ัท สรางสรรคส่อื เพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๓. ทรงมีศรัทธาในพระพุทธศาสนา เห็นได้จากผลงานยอดวรรณกรรม

ท่ีพระองคท์ รงพระนพิ นธ์ไว้มากมาย

๖ ชืน่ ชมกำรกระท�ำควำมดขี องบคุ คลในประเทศ
การช่ืนชมการท�าความดีของบุคคลที่น้อมรับนับถือศาสนาด้วยความ
จริงใจ ทา� ให้เกิดความเลอื่ มใส แลว้ นอ้ มน�ามาเปน็ แบบอย่างการปฏิบตั ิ ตวั อย่าง
การกระทา� ความดีของบุคคลในประเทศ มดี ังนี้

๑๖ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวัฒนธรรม

๖.๑ นางสริ ิ กรนิ ชัย

สริ ิ กรนิ ชยั เปน็ บตุ รสาวคนโตของคณุ หลวงสทิ ธโิ ยธา (สงั วาลย์ พจนสทิ ธ)ิ์
กบั นางสาคร สทิ ธโ์ิ ยธา มพี นี่ อ้ ง ๓ คน เมอื่ อายุ ๑๙ ปี ไดส้ มรสกบั นายไชย กรนิ ชยั
มบี ตุ รธิดารวม ๔ คน

ใน พ.ศ. ๒๕๐๔ ได้เข้าฝึกวิปัสสนากรรมฐานกับพระเทพสิทธิมุนี
(โชดก ญาณสิทธฺ ิ) เป็นเวลา ๗ วนั ไดร้ ับผลการปฏบิ ตั เิ ปน็ ท่ีนา่ พอใจ ตอ่ มาจงึ
ได้รับการสนับสนุนให้เผยแผ่การฝึกวิปัสสนาบรษิ ัท สรา งสรรคส่ือเพื่อการเรียนรู (สโสรด.) จํายกัด ริเร่ิมพัฒนาหลักสูตรอบรม
วิปัสสนากรรมฐาน ๗ คนื ๘ วนั ในชื่อ เพื่อพัฒนาจติ ใหเ้ กดิ ปัญญาและสันติสขุ.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD
โดยไมม่ คี า่ ใช้จ่าย สา� หรับผู้สนใจจากทกุ เพศ วยั ศาสนา มีผูส้ นใจเข้ารว่ มอบรม
เป็นจ�านวนมาก ท�าให้เกิดความนิยมเล่ือมใส ศรัทธา มีผู้มาเข้ารับการอบรม
การปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานเพิ่มมากขน้ึ เรอื่ ยๆ ทง้ั ในประเทศและตา่ งประเทศ
นอกจากนี้ยังได้รับเชิญไปบรรยาย
และสอนวิปัสสนาแก่หน่วยงานและ
องคก์ ารตา่ งๆ ทง้ั ของภาครฐั และเอกชน
ใน พ.ศ. ๒๕๕๔ ท่านถึงแก่กรรม ณ
โรงพยาบาลชลบรุ ี สริ ิอายุได้ ๙๔ ปี

uนางสริ ิ กรนิ ชัย

บรษิ ทั สรางสรรคส อื่ เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ทา่ นปฏบิ ตั กิ จิ กรรมดา้ นวปิ สั สนากรรมฐานมาตลอดเวลากวา่ ๖๐ ปี ทา� ให้
ได้รบั การยกย่องเชิดชูเกียรตใิ ห้เปน็ บคุ คลทป่ี ระพฤติปฏิบัติดี ได้รบั รางวัลตา่ ง ๆ
เช่น ได้รับพระราชทานรางวัลบุคคลผู้ท�าคุณประโยชน์ต่อพระพุทธศาสนา
ด้านส่งเสริม และชักชวนให้คนมาปฏิบัติธรรมอย่างจริงจัง คัดเลือกโดย
คณะกรรมการอา� นวยการสปั ดาหส์ ง่ เสรมิ พระพทุ ธศาสนา รางวลั สตรผี โู้ ดดเดน่
แหง่ พทุ ธศาสนาโลก จากองคก์ ารพทุ ธศาสนกิ สมั พนั ธแ์ หง่ โลก และโลเ่ กยี รตคิ ณุ
ยกย่องในฐานะธรรมาจารย์และปูชนียบุคคลผู้ควรแก่การเคารพบูชาอย่างยิ่ง
จากยุวพทุ ธิกสมาคมแหง่ ประเทศไทย ในพระบรมราชูปถมั ภ์

สังคมศึกษา ป.๖ ๑7

ศาสนา และวัฒนธรรม

คณุ ธรรมส�ำคัญของนำงสริ ิ กรนิ ชยั
๑. เป็นผู้มีความสม่�าเสมอในการวิปัสสนากรรมฐาน ม่ันคงในพระพุทธ-

ศาสนา ทา� นุบ�ารุงพระพุทธศาสนาให้มีความม่นั คง
๒. เปน็ ผมู้ คี วามเมตตา พฒั นาหลกั สตู รการฝกึ วปิ สั สนากรรมฐาน เพอื่ สอน

ให้แก่ประชาชนทว่ั ไปโดยไม่หวังผลตอบแทน

๖.๒ นายอาศสิ พทิ ักษ์คุมพล

นายอาศิส พิทักษ์คุมพล เป็นบุตรของนายมะแอกับนางน๊ะ เบ็ญสะอีดบรษิ ัท สรา งสรรคสือ่ เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สมรสกบั นางรอปอี ๊ะ พทิ ักษ์คมุ พล มบี ตุ รธิดา ๔ คน ในวยั เยาวน์ ายอาศสิ เขา้ รบั
การศกึ ษาสายสามญั ทโี่ รงเรยี นสงเคราะหป์ ระชา จงั หวดั สงขลา เขา้ รบั การศกึ ษา
สายศาสนาที่ปอเนาะตยุ ง จงั หวดั ปัตตานี

นายอาศสิ อทุ ิศตนทา� งานใหก้ ับศาสนามาตลอด ใน พ.ศ. ๒๕๓๐ ไดม้ มี ติ
ให้ท่านเป็นประธานกรรมการอิสลามประจ�าจังหวัดสงขลา พ.ศ. ๒๕๓๙
ท่านได้รับแต่งตั้งให้เป็นสมาชิกวุฒิสภาสัดส่วนผู้น�าศาสนาอิสลาม และยังเป็น
ที่ปรึกษากระทรวงศึกษาธิการในการจัดท�าหลักสูตรอิสลามศึกษา เพ่ือใช้ใน
สถานศึกษาจงั หวดั ชายแดนภาคใต้

นอกจากน้ียังเป็นกรรมการอิสระเพื่อความ
สมานฉนั ทแ์ หง่ ชาติ (กอส.) เพอ่ื ศกึ ษาปญั หาความไมส่ งบบริษัท สรา งสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ และเสนอแนะแนวทาง
แกไ้ ขปญั หาจนกระทง่ั วนั ที่ ๑๖ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๓
ได้รับลงคะแนนเสียงจากกรรมการอิสลามประจ�า
จังหวัดทั่วประเทศ ให้ด�ารงต�าแหน่งจุฬาราชมนตรี
ตามพระราชบญั ญตั กิ ารบรหิ ารองคก์ รศาสนาอสิ ลาม
พ.ศ. ๒๕๔๐ ได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งต้ังให้เป็น
จฬุ าราชมนตรคี นที่ ๑๘ ของไทย เมอ่ื วนั ที่ ๖ มถิ นุ ายน u นายอาศสิ พทิ กั ษค์ ุมพล
พ.ศ. ๒๕๕๓ มาจนถึงปัจจบุ นั

๑8 สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวัฒนธรรม

คณุ ธรรมส�ำคญั ของนำยอำศิส พิทกั ษค์ มุ พล

๑. เป็นผู้มั่นคงในศาสนาและมุ่งมั่นอุทิศตนเพื่อท�านุบ�ารุงศาสนาอิสลาม
ในประเทศไทยให้ม่นั คง

๒. เป็นผู้รู้จักหน้าที่ตนเอง เม่ือรับราชการแล้วสร้างคุณประโยชน์ให้แก่
ประเทศชาติ

๓. เปน็ ผมู้ คี วามเมตตา ความรกั มงุ่ มนั่ แกไ้ ขปญั หาความขดั แยง้ และสง่ เสรมิ
การศึกษาให้แก่ผทู้ น่ี ับถือศาสนาอิสลาม

บริษัท สรา งสรรคสือ่ เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๖.๓ มากาเร็ต ลนิ เซเวยี ร์

มากาเรต็ ลนิ เซเวยี ร์ เปน็ บตุ รขี องพระยาพพิ ฒั นโ์ กษา (เซเลสตโิ น เซเวยี ร)์

ปลัดทูลฉลองกระทรวงการต่างประเทศในสมัยรัชกาลท่ี ๕ มากาเร็ตนับถือ

ศาสนาคริสต์ นิกายโรมันคาทอลิก มากาเร็ตเป็นแพทย์หญิงชาวไทยคนแรกที่

ได้รับปรญิ ญาแพทยศาสตร์ จาก London School of Medicine for Women

และโรงพยาบาล Royal Free มากาเร็ตทา� งาน

ท่ีแผนกความผาสุกของเด็กและทารก ใน

กองกลางหน่วยท่ี ๑ สภากาชาดไทย รวมถึง

ปฏิบัติหน้าท่ีประจ�าสุขศาลาบางรัก เม่ืออายุ

๒๖ ปี มากาเร็ตไดร้ บั ใบประกอบโรคศลิ ปโ์ ดยบรษิ ัท สรางสรรคส ่ือเพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

กิจการส่วนตัวจากสภากาชาดไทย และเป็น

แพทย์หญิงคนแรกท่ีเปิดคลินิกได้ โดยใช้ช่ือ

คลินิกว่า อุณากรรณ ตั้งอยู่บนถนนสี่พระยา

เขตบางรกั กรุงเทพมหานคร ต่อมา มากาเรต็

ได้สมรสกับพันเอกพระยาศรีวิสารวาจา

(เทียนเลี้ยง ฮุนตระกูล) และมีต�าแหน่งเป็น u ภาพจากหนงั สือทร่ี ะลกึ งาน
พระราชทานเพลิงศพ
คุณหญิงลิน ศรีวิสารวาจา คุณหญิงลินรักษา

คนไข้ในทุกชนช้ัน แม้แต่โสเภณีที่ยากจน พนั เอกพระยาศรีวิสารวาจา

สังคมศึกษา ป.๖ ๑9

ศาสนา และวัฒนธรรม

ท่านก็ให้การรักษาโดยไม่คิดค่าตอบแทน ท่านทุ่มเทท�างานแม้กระทั่งช่วงให้
นมบุตรก็ยังคงท�างานไปด้วย คุณหญิงลินป่วยหนักด้วยโรคไข้สมองอักเสบและ
มีไข้หวัดใหญ่แทรกซ้อน และได้เสียชีวิตลงเม่ือวันที่ ๖ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๗๕
ดว้ ยวยั ๓๔ ปี

คุณธรรมสำ� คัญของมำกำเร็ต ลนิ เซเวยี ร์

๑. ความเมตตากรุณาที่รักษาคนบไรษิ ัทขสร้โา งดสรรคยสอื่ เพไ่อื กมารเรีย่คนรู (ิสดสร.)คจาํ ก่าัด รักษาแก่บุคคลทุกชนชั้น
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๒. มคี วามรจู้ ากการศกึ ษาจนไดร้ บั ปรญิ ญาแพทยศาสตร์ จนเปน็ แพทยห์ ญงิ
คนแรกของไทย

สรปุ

พระพุทธศาสนามีความส�าคัญอย่างย่ิงต่อประเทศไทย เป็นรากฐานทางสังคม
วฒั นธรรมของคนไทย จนกลายเป็นเอกลกั ษณป์ ระจา� ชาติ และเปน็ มรดกทางวฒั นธรรม
เป็นส่ิงที่ส่งเสริมให้คนไทยเป็นคนดี มีศีลธรรม มีความตั้งม่ันในการพัฒนาตนเองและ
ชาตไิ ทยใหเ้ จริญกา้ วหน้า

นอกจากน้ี การศกึ ษาพทุ ธประวตั ขิ องพระพทุ ธเจา้ ทา� ใหเ้ หน็ วา่ ตลอดพระชนมช์ พีบรษิ ทั สรางสรรคส ือ่ เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ของพระองคท์ รงสงั่ สอนใหป้ วงชนหลดุ พน้ จากความทกุ ข์ เมอ่ื เสดจ็ ดบั ขนั ธปรนิ พิ พานแลว้
ก็ยงั เปน็ ที่เคารพสักการะของทุกหมูช่ นท้ังหมมู่ นษุ ยแ์ ละเทวดา และสังเวชนยี สถานท้งั ๔
นน้ั เปน็ สถานทส่ี า� คญั ในพระพทุ ธศาสนาเพอื่ รา� ลกึ ถงึ พระมหากรณุ าคณุ ของพระพทุ ธเจา้
และนอ้ มนา� หลกั ธรรมทพ่ี ระองคส์ อนสงั่ มาเปน็ หลกั ในชวี ติ เพอ่ื นา� มาซง่ึ ความสขุ และความสงบ

พทุ ธสาวก เช่น พระราธะเป็นแบบอย่างของความอดทน มีความตั้งใจมัน่ ท่ีจะบวช
เปน็ ผวู้ า่ นอนสอนงา่ ย มคี วามออ่ นนอ้ มถอ่ มตน และมคี วามเพยี รในการฝกึ ตนจนสามารถ
บรรลุพระอรหันต์

๒0 สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวัฒนธรรม

การศึกษาเร่ืองทีฆีติโกสลชาดกท�าให้ได้ข้อคิดเก่ียวกับการเชื่อฟังค�าสอนของ
บดิ ามารดา แนวคิดเวรยอ่ มระงับดว้ ยการไมจ่ องเวร การรูจ้ กั ใหอ้ ภัยจะน�ามาซ่ึงความสุข
และการศกึ ษาเรอ่ื งสพั พทาฐชิ าดกทา� ใหไ้ ดข้ อ้ คดิ เกยี่ วกบั การไมห่ ลงตนเมอ่ื มอี า� นาจบารมี
และการมีสติปัญญาจะท�าใหส้ ามารถแกไ้ ขปัญหาไดใ้ นท่สี ุด

พุทธศาสนิกชนตัวอย่าง คือ พอ่ ขุนรามคา� แหงมหาราชทรงเป็นองคศ์ าสนปู ถัมภก
ท่ีรับพระพุทธศาสนาเข้ามาสู่อาณาจักรสุโขทัย สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระ-
ปรมานชุ ติ ชโิ นรส ทรงเปน็ ผใู้ ฝเ่ รยี นทงั้ ภาษาไทยและภาษาบาลจี นแตกฉาน มผี ลงานดา้ น
วรรณกรรมและพทุ ธศลิ ปท์ โ่ี ดดเดน่ และมรดกทางวฒั นธรรมอนั ทรงคณุ คา่ ใหแ้ กค่ นรนุ่ หลงับรษิ ทั สรา งสรรคส่ือเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

การชน่ื ชมการกระทา� ความดขี องบคุ คล เชน่ นางสริ ิ กรนิ ชยั นายอาศสิ พทิ กั ษค์ มุ พล
และนางมากาเร็ต ลิน เซเวียร์ เป็นตัวอย่างของการปฏิบัตคิ วามดีตามหลักธรรม ซง่ึ เรา
สามารถนา� แบบอย่างความดีดงั กล่าวมาประยุกตใ์ ชใ้ นชีวติ ประจา� วัน

กิจกรรมการเรยี นรู้เชงิ รุก

๑. ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มตามความเหมาะสม อธิบายเกยี่ วกบั เอกลักษณข์ องชาตเิ ปน็ มรดก
ทางวฒั นธรรมและเป็นศนู ยร์ วมจิตใจของชาวไทย

๒. ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มตามความเหมาะสม เลอื กสบื คน้ ขอ้ มลู เกย่ี วกบั สงั เวชนยี สถาน ๔
ทกี่ ลมุ่ สนใจกลมุ่ ละ ๑ สถานที่ แลว้ นา� มาเสนอหนา้ ชนั้ เรยี น

๓. ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มตามความเหมาะสม เลือกท่ีจะออกมาเล่าเร่ืองทีฆีติโกสลชาดกบรษิ ัท สรา งสรรคสอื่ เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

หรือสัพพทาฐิชาดก พร้อมท้ังบอกแบบอย่างการด�าเนินชีวิตและข้อคิดท่ีได้จากเร่ือง
ดังกล่าว น�าเสนอตามความเหมาะสม
๔. ให้นักเรียนเขียนเรียงความเรื่อง “ศาสนิกชนตัวอย่างในใจของฉัน” พร้อมท้ังเขียนถึง
คณุ ธรรมความดที ค่ี วรนา� มาเปน็ แบบอยา่ ง
๕. ใหน้ กั เรยี นออกมานา� เสนอหนา้ ชนั้ เรยี นในหวั ขอ้ “เมอ่ื เตบิ โตขน้ึ ฉนั อยากเปน็ ศาสนกิ ชน
แบบไหน” โดยยกตัวอย่างต้นแบบท่ีคิดว่าใกล้เคียงกับส่ิงที่นักเรียนต้องการเป็น
มากที่สุดมา ๑ ท่าน

สังคมศึกษา ป.๖ ๒๑

ศาสนา และวัฒนธรรม

ค�าถามพฒั นาผู้เรยี น

๑. ในฐานะที่นักเรยี นเปน็ ชาวพทุ ธ สังเวชนยี สถานทงั้ ๔ แหง่ มคี วามสา� คญั ต่อชาวพทุ ธ

อย่างไร

๒. จากการศึกษาพุทธประวัติ นักเรียนเห็นว่าพระพุทธเจ้าทรงเป็นแบบอย่างที่ดี

ในเรอื่ งใดบา้ ง จงยกตวั อย่างและอธบิ าย

๓. จากที่ได้ศึกษาเร่ืองทีฆีติโกสลชาดก นักเรียนคิดว่าการเช่ือฟังโอวาทของบิดามารดา

(ที่มีสัมมาทิฐิ) แล้วจะท�าอย่างไรให้ตัวเบรรษิ ัทาสมรา งสีสรรคสตอ่ื เพิอื่สการาเรียนมรู (สาสร.ร) จถํากดั ระลึกถึงค�าสอนเหล่าน้ันได้
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
ในสถานการณต์ า่ งๆ

๔. จากที่ไดศ้ กึ ษาเร่อื งสพั พทาฐิชาดก จงตอบค�าถามดงั ต่อไปน้ี

๑) นักเรียนคิดว่าการมีบริวารมากสามารถน�าความเป็นใหญ่มาให้ได้หรือไม่ แล้วจะ

รกั ษาความเป็นใหญ่น้นั ได้อย่างยงั่ ยืนควรท�าอย่างไร

๒) นักเรียนคิดว่าการหลงลืมตนหรือมีทิฐิมานะ ถือตนว่าเหนือกว่าผู้อื่น ก่อให้เกิด

ผลเสยี อยา่ งไร และจะทา� อย่างไรให้เราไมเ่ ป็นผู้ท่หี ลงลืมตน

๕. จากที่ได้ศึกษาเรื่องพระราธะ ท่านได้รับการยกย่องว่าอย่างไร เหตุใดจึงได้รับ

การยกย่องน้ัน แล้วนักเรียนคิดว่าข้อดีของการท่ีนักเรียนฝึกฝนตนเองให้มีข้อดีอย่าง

พระราธะคืออะไร พร้อมยกตัวอย่างประกอบ

๖. พ่อขุนรามค�าแหงมหาราช ทรงบ�าเพ็ญประโยชน์แก่พระพุทธศาสนาไว้อย่างไรบ้าง

จงอธิบายพรอ้ มยกตวั อยา่ งประกอบ

๗. สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส พระองค์ทรงบ�าเพ็ญประโยชน์บรษิ ทั สรา งสรรคส ื่อเพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
แกพ่ ระพุทธศาสนาไว้อยา่ งไรบา้ ง จงอธิบายพรอ้ มยกตวั อย่างประกอบ

๘. จงอธิบายพร้อมยกตัวอย่างบุคคลที่ท�าความดีตามหลักศาสนาอย่างน้อย ๒ คน

พรอ้ มทั้งบอกแนวปฏิบตั ใิ นการด�าเนินชวี ติ

๒๒ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวฒั นธรรม

หน่วยการเรยี นรู้ท่ี

๒ พระธรรมน�ำชวี ิต
มาตรฐานการเรียนรแู้ ละตวั ชี้วัด
บรษิ ัท สรา งสรรคส่ือเพื่อการเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด
๑. วิเคราะห์ความส�าคัญและเคารพ
พระรัตนตรัย ปฏิบัติตามไตรสิกขาและ .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
หลักธรรมโอวาท ๓ ในพระพุทธศาสนา
หรือหลักธรรมของศาสนาที่ตนนับถือ
ตามท่กี า� หนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๖/๔)

๒. ปฏิบัติตนตามหลักธรร มของ
ศาสนาทตี่ นนบั ถอื เพอ่ื แกป้ ญั หาอบายมขุ
และส่ิงเสพตดิ (มฐ. ส ๑.๑ ป.๖/๗)

๓. อธบิ ายหลกั ธรรมสา� คญั ของศาสนา
อ่นื ๆ โดยสงั เขป (มฐ. ส ๑.๑ ป.๖/๘)

สาระส�าคญั

พระรัตนตรัยมีความส�าคัญกับชาวพุทธทุกคน เป็นท่ีพ่ึงท่ีระลึกอันสูงสุด รวมถึงหลักธรรม
สา� คญั เชน่ ศรทั ธา ๔ พทุ ธกิจ ๕ อริยสัจ ๔ หลกั กรรม ไตรสิกขา โอวาท ๓ ทา� ใหส้ ามารถแยกแยะ
ได้ว่าอะไรคือกรรมชั่ว กรรมดี การท�าจิตใจให้ผ่องใสบริสุทธิ์ ห่างไกลจากอบายมุข และการศึกษา
พุทธศาสนสุภาษิตเก่ียวกับสัจจะสามารถน�ามาปรับใช้ในชีวิตประจ�าวันได้ นอกจากน้ี การศึกษา
หลกั ธรรมของศาสนาอ่นื ๆ ท�าให้เขา้ ใจจุดม่งุ หมายและหลักธรรมของศาสนาน้นั

บรษิ ทั สรางสรรคส่อื เพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผงั สาระการเรยี นรู้

๑ พระธรรม ๒
น�าชีวิต
พระรตั นตรยั พหรละกัพธทุ รธรศมาทสานงา

๕ ๓

หลักธรรมสา� คัญ พทุ ธศาสนสภุ าษติ
ของศาสนาต่างๆ

๔

หลกั ธรรมเพือ่ การแก้ปัญหา
อบายมขุ และส่งิ เสพตดิ

นกั เรียนรหู้ รือไมว่ ่า หลกั ธรรมส�าคัญ
ของพระพุทธศาสนามีหลักธรรมใดบา้ ง

บริษทั สรางสรรคส่อื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ พระรัตนตรัย
พระรัตนตรัย หมายถึง ดวงแก้วอันประเสริฐ ๓ ประการ ซึ่งเป็นท่ีพ่ึง
ทรี่ ะลกึ และเปน็ ทเี่ คารพบชู าสงู สดุ ของชาวพทุ ธ ไดแ้ ก่ พระพทุ ธ พระธรรม และ
พระสงฆ์ ดงั นี้

๑.๑ พระพุทธ

พระพทุ ธ คอื พระพทุ ธเจา้ ผตู้ รสั รสู้ จั ธรรมทงั้ ปวง
รแู้ จง้ ในเรอ่ื งกฎแหง่ กรรม แลว้ นา� มาสอนใหส้ ตั วโ์ ลกไดร้ ู้
วิธีหลุดพน้ จากทุกขเ์ ช่นเดียวกับพระองค์บรษิ ัท สรา งสรรคส ื่อเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑.๒ พระธรรม u พระพุทธเจา้

u พระธรรมที่บนั ทึกไวใ้ นหนงั สือ พระธรรม คือ หลักธรรมค�าสอนของ
พระไตรปิฎก พระพทุ ธเจา้ ทเ่ี กดิ ขน้ึ จากการตรสั รแู้ ละบญั ญตั ไิ ว้
แสดงถึงสัจธรรมแห่งชีวิต เช่น หนทางแห่งการ
ดับทุกข์ การท�าความดี การเวียนว่ายตายเกิด
และกฎแห่งกรรม

๒๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวัฒนธรรม

๑.๓ พระสงฆ์

พระสงฆ์ คอื เหลา่ สาวกผศู้ กึ ษาและปฏบิ ตั ติ าม
คา� สอนของพระพทุ ธเจา้ พระสงฆม์ หี นา้ ทรี่ กั ษาสบื ทอด
คา� สอนด้วยการส่งั สอนให้ประชาชนไดศ้ ึกษาเรียนรู้และ
ปฏบิ ตั ติ ามหลักธรรมคา� สอน

๒ หลกั ธรรมทำงพระพุทธศำสนำบรษิ ทั สรางสรรคส อื่ เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด u พระสงฆ์
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

หลกั ธรรมทางพระพทุ ธศาสนา คอื หลกั คา� สอนของพระพทุ ธเจา้ ซง่ึ เปน็
ความจริง เปน็ ความถกู ตอ้ ง เมื่อน�าไปปฏิบตั ิแล้วเกิดความดีงามในชีวติ สามารถ
อยรู่ ว่ มกนั ในสงั คมไดอ้ ยา่ งสงบและมคี วามสขุ ในชนั้ นมี้ หี ลกั ธรรมทค่ี วรเรยี นรู้ ดงั น้ี

๒.๑ ศรทั ธา ๔

ศรัทธา หมายถึง ความเช่ือที่ประกอบด้วยเหตุผล ท�าให้มีความมุ่งม่ัน
ในการท�าความดีอยา่ งจริงจงั ทางพระพุทธศาสนา ศรทั ธามี ๔ ประเภท ได้แก่

กมั มสัทธา คอื เช่ือวา่ กรรมมอี ยจู่ รงิ กรรมดมี จี รงิ กรรมชัว่ มีจริง ผลใน
ปจั จบุ นั เกดิ จากสงิ่ ทกี่ ระทา� ไวใ้ นอดตี และสง่ิ ทก่ี ระทา� ในปจั จบุ นั จะสง่ ผลในอนาคต

วปิ ากสทั ธา คอื เชือ่ ว่าผลของกรรมมีจรงิ กรรมท่ที �าแล้วย่อมมีผลบริษทั สรา งสรรคสื่อเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จํากัด ทา� ดี
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ย่อมได้ผลดี ทา� ชั่วยอ่ มไดผ้ ลชว่ั เปน็ ส่ิงทสี่ ตั ว์โลกทั้งหลายไม่อาจหลีกเล่ยี งได้
กัมมัสสกตาสัทธา คือ เช่ือว่าสัตว์ทั้งหลายมีกรรมเป็นของตน ใครท�า

กรรมใดไว้ก็ย่อมไดร้ ับผลนน้ั ดว้ ยตนเอง

ตถาคตโพธสิ ทั ธา คอื เชอื่ ในการตรสั รธู้ รรมของพระพทุ ธเจา้ เชอื่ วา่ พระธรรม
คา� สอนทพ่ี ระองคท์ รงตรสั สอนนนั้ เทยี่ งแท้ เกดิ ขน้ึ จากการรแู้ จง้ เหน็ จรงิ ในสจั ธรรม

เมอ่ื มศี รทั ธาทง้ั ๔ ขอ้ น้ี ยอ่ มทา� ใหเ้ รามคี วามหนกั แนน่ มน่ั คงในการทา� ความดี
สามารถใชช้ วี ติ ดว้ ยความเขา้ ใจทง้ั ตนเองและคนรอบขา้ ง ไมเ่ บยี ดเบยี นทา� รา้ ยกนั
เขา้ ใจและเหน็ ใจกนั ท�าให้สงั คมเกดิ ความสงบสุข

สังคมศึกษา ป.๖ ๒๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๓หน่วยการเรยี นร้ทู ่ี แพลุทะธมศรารสยนาิกทชชนาวพพงึ ทุรูพ้ธงึ ปฏิบตั ิ

มาตรฐานการเรยี นรู้และตัวชวี้ ดั บริษัท สรา งสรรคสอ่ื เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

๑. เห็นคุณค่าและสวดมนต์ แผ่เมตตา .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
และบริหารจิตเจริญปัญญา มีสติท่ีเป็น
พื้นฐานของสมาธิในพระพุทธศาสนา หรือ
การพัฒนาจิตตามแนวทางของศาสนาที่ตน
นับถอื ตามทก่ี า� หนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๖/๖)
๒. อธบิ ายความรเู้ กยี่ วกบั สถานทต่ี า่ ง ๆ
ในศาสนสถาน และปฏบิ ตั ติ นไดอ้ ยา่ งเหมาะสม
(มฐ. ส ๑.๒ ป.๖/๑)
๓. มีมรรยาทของความเป็นศาสนิกชน
ที่ดตี ามท่ีกา� หนด (มฐ. ส ๑.๒ ป.๖/๒)

สาระส�าคัญ

พทุ ธศาสนกิ ชนที่ดีควรปฏิบัตติ นใหเ้ หมาะสมเม่อื อยใู่ นวัด ทง้ั เขตพุทธาวาสและเขตสงั ฆาวาส
รู้จักปฏิบัติตนตามมรรยาทของพุทธศาสนิกชน หม่ันสวดมนต์ไหว้พระสรรเสริญคุณพระรัตนตรัย
และแผ่เมตตา และการบริหารจิตและเจรญิ ปัญญาเพอ่ื ให้เกดิ การส�ารวมกาย วาจา และพฒั นาจิตใจ
ให้ผอ่ งใสบรสิ ทุ ธ์ิ

บรษิ ทั สรา งสรรคส ่ือเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

แผนผงั สาระการเรยี นรู้.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ พุทธศาสนิกชน ๒
พึงรู้พึงปฏิบัติและ
ความรเู้ บอ้ื งตน้ เกย่ี วกบั มรรยาทชาวพุทธ การปฏบิ ตั ติ นทเี่ หมาะสม
สถานทตี่ า่ ง ๆ ภายในวดั ภายในวดั

๕ ๓ มรรยาทของ

การบรหิ ารจติ และ พทุ ธศาสนกิ ชน
เจริญปญั ญา

๔

สวดมนตไ์ หว้พระ
สรรเสรญิ คณุ พระรัตนตรัย และแผ่เมตตา

นักเรียนคดิ วา่ การเปน็ ชาวพุทธท่ีดี
ควรปฏบิ ตั ติ นอย่างไร

บริษทั สรา งสรรคส ื่อเพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ ความรเู้ บอื้ งต้นเก่ียวกับสถานที่ตา่ งๆ ภายในวดั
ศาสนสถานในพระพุทธศาสนา คอื วัดหรืออาราม โดยท่วั ไปแล้วพ้นื ท่ี
ภายในวัดแบ่งเป็น ๒ ส่วน คอื เขตพทุ ธาวาสและเขตสังฆาวาส ดงั นี้

๑.๑ เขตพุทธาวาส

เขตพทุ ธาวาส คอื พนื้ ทส่ี า� หรบั ประกอบพธิ กี รรมทางศาสนา ประกอบดว้ ย
อาคารหลักของวดั ได้แก่

บริษัท สรางสรรคสอ่ื เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑) พระอุโบสถ คือ
อ า ค า ร ท่ี ใ ช ้ ป ร ะ ก อ บ พิ ธี
สังฆกรรม (พิธีของสงฆ์)
เช่น การท�าอุโบสถกรรม
(ทบทวนศลี ) ทกุ ๆ ๑๕ วนั
การอปุ สมบท

u พระอโุ บสถ วดั เบญจมบพติ รดสุ ติ วนารามราชวรวหิ าร

สังคมศึกษา ป.๖ ๔๓

ศาสนา และวฒั นธรรม

๒) พ ร ะ วิ ห า ร
คือ สถานท่ีท่ีสร้างขึ้นเพ่ือ
ประดิษฐานพุทธปฏิมากร
(พระพุทธรูป) สามารถใช้
ประกอบพธิ กี รรมทางศาสนา

u พระวหิ าร วดั พระเชตพุ นวมิ ลมงั คลารามราชวรมหาวหิ าร
บริษัท สรา งสรรคสือ่ เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๓) พระมณฑป
คือ อาคารท่ีสร้างส�าหรับ
ประดิษฐานพระพุทธรูป
รอยพระพุทธบาท

u พระมณฑป วัดพระศรีรัตนศาสดาราม

๔) พระเจดยี ์ คอื สถานทที่ ่ี
สรา้ งขนึ้ เพอื่ เปน็ ทเี่ คารพบชู า ระลกึ ถงึ บริษทั สรา งสรรคส อื่ เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากัด
พระสมั มาสมั พทุ ธเจา้ ม ี ๔ ประเภท คอื .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD
ธาตเุ จดยี ์ (บรรจุพระบรมสารีรกิ ธาต)ุ
บรโิ ภคเจดยี ์ (บรรจสุ งิ่ ของเกย่ี วเนอ่ื งกบั
พระพทุ ธเจ้า) ธรรมเจดยี ์ (บรรจคุ มั ภรี ์
ในพระพุทธศาสนา) อุเทสิกเจดีย ์
(สร้างข้ึนเพื่อระลึกถึงพระรัตนตรัย)
มีรูปทรงทหี่ ลากหลายตามวฒั นธรรม
แตล่ ะพนื้ ท่ี u พระเจดยี ์ วดั พระธาตหุ รภิ ญุ ชยั วรมหาวหิ าร
จังหวดั ล�าพูน

๔๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวฒั นธรรม

๑.๒ เขตสงั ฆาวาส

เขตสังฆาวาส คือ พ้ืนท่ีท่ีพระสงฆ์ใช้เป็นท่ีอยู่อาศัย ปฏิบัติกิจของสงฆ์
ไมเ่ กย่ี วกับพธิ ีการทางศาสนา โดยแต่ละวดั อาจจะมกี ารจดั สรรพนื้ ทแ่ี ละรปู แบบ
ตามความเหมาะสม เชน่

• กฏุ ิ (ทีพ่ ักอาศยั ของพระสงฆ์)
• หอฉนั (อาคารฉนั ภตั ตาหาร)
• กปั ปยิ กฎุ ี (โรงเกบ็ อาหาร)
• วจั จกฎุ ี (อาคารส�าหรับขับถ่าย) บรษิ ัท สรา งสรรคส อื่ เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

• หอ้ งสรงน้�า (หอ้ งอาบน�้า)
• หอไตร (สถานที่เก็บรักษาคัมภีร์

๒u หอไตร (สถานทเ่ี ก็บรกั ษาคมั ภรี ์พระไตรปฎิ ก) พระไตรปิฎก)
การปฏบิ ัติตนทเ่ี หมาะสมภายในวดั
เม่ือนักเรียนเข้าร่วมพิธีกรรมในวัด นักเรียนควรปฏิบัติตนให้เหมาะสม

โดยแบง่ เป็นหัวขอ้ ต่าง ๆ ดงั นี้

๒.๑ การแต่งกายไปวัด
การแต่งกายไปวัด ควรที่จะแต่งกายให้เรียบร้อยเพ่ือแสดงความเคารพ
ต่อสถานท่ีและร่วมสร้างบรรยากาศท่ีเอื้ออ�านวยต่อการท�ากิจกรรมทางศาสนา
บรษิ ทั สรางสรรคส ื่อเพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด
ไดอ้ ยา่ งสงบ สรปุ ไดด้ ังนี้ .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑) เส้ือผ้าควรเป็นสีขาวหรือสีสุภาพ u การสวมใส่เสือ้ ผา้ ดว้ ย
ไม่ฉดู ฉาด ยกเวน้ เครอื่ งแบบของข้าราชการ หรอื ชดุ ชุดสุภาพเมอ่ื ไปวัด
นกั เรยี น

๒) เนอ้ื ผา้ ไมค่ วรบางหรอื หรหู ราจนเกนิ ไป
๓) ควรเป็นแบบท่ีสุภาพ ไม่รัดรูป คอ
ไมก่ วา้ งจนเกนิ ไป แขนเสอื้ ไมส่ น้ั จนเกนิ ไป กระโปรง
หรือกางเกงไม่รัดรูป เพ่ือสะดวกในการกราบไหว้
และปฏิบตั ิธรรม

สังคมศึกษา ป.๖ ๔๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๔หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี ศาสนพธิ ี และพธิ ีกรรม
สา� คัญทางศาสนา

มาตรฐานการเรียนรแู้ ละตวั ชี้วัด

๑. อธิบายลักษณะส�าคัญของศาสนพิธี พิธีกรรมของ
ศาสนาอ่นื ๆ และปฏิบตั ติ นไดอ้ ยา่ งเหมาะสมเมือ่ ต้องเขา้
ร่วมพิธ ี (มฐ. ส ๑.๑ ป.๖/๙)
บริษทั สรา งสรรคส อ่ื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด
๒. อธิบายประโยชน์ของการเข้าร่วมในศาสนพิธ ี.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
พธิ กี รรม และกจิ กรรมในวนั สา� คญั ทางศาสนาตามทกี่ า� หนด
และปฏบิ ตั ิตนไดถ้ ูกต้อง (มฐ. ส ๑.๒ ป.๖/๓)
๓. แสดงตนเปน็ พทุ ธมามกะหรอื แสดงตนเปน็ ศาสนกิ ชน
ของศาสนาทต่ี นนบั ถอื (มฐ. ส ๑.๒ ป.๖/๔)

สาระสา� คญั

การศกึ ษาศาสนพธิ ขี องพระพทุ ธศาสนา เชน่ ศาสนพธิ ปี ระเภทตา่ ง ๆ บทสวดมนตใ์ นพธิ กี รรม
และการแสดงตนเป็นพทุ ธมามกะ รวมท้ังศาสนพธิ สี �าคัญของศาสนาตา่ ง ๆ ท�าใหท้ ราบถึงประโยชน์บรษิ ัท สรางสรรคสือ่ เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

และพธิ กี รรมทเี่ กดิ ขนึ้ ในวนั สา� คญั ของแตล่ ะศาสนา สง่ ผลใหส้ ามารถเขา้ รว่ มกจิ กรรมในวนั สา� คญั และ
ปฏบิ ัตติ นได้อย่างถูกตอ้ งเหมาะสม

แผนผงั สาระการเรยี นรู้

๑๒

ศาสนพธิ ขี อง ศาสนพิธี ศาสนพธิ ขี อง
พระพทุ ธศาสนา และพิธีกรรม ศาสนาอสิ ลาม
ส�าคัญทางศาสนา
๔ ๓

ศาสนพธิ ขี อง ศาสนพธิ ขี อง
ศาสนาฮนิ ดู ศาสนาครสิ ต์

๒) การอปุ สมบท คอื บวชเป็นพระสงฆ์ ในพระพุทธศาสนา โดยผอู้ ปุ สมบท
จะตอ้ งมอี ายุ ๒๐ ปขี น้ึ ไป ถอื ศลี ๒๒๗ ขอ้ มหี นา้ ท่ีศกึ ษาและปฏบิ ตั ติ ามหลกั ธรรม
คา� สอน

ประโยชน์ท่ีผบู้ รรพชา อุปสมบทจะได้รับมีหลายประการ เชน่ เป็นการสรา้ ง
กุศลให้แก่ตนเองและคนรอบข้าง ได้ฝึกตนเองให้มีความอดทนอดกล้ันต่อกิเลส
ส�ารวมทั้งกาย วาจา ใจ และสามารถน�าหลักธรรมที่ ได้เรียนรู้ระหว่างบวชมา
ปรับใช้ ในชีวิตทางโลกอยา่ งเหมาะสมเมอื่ ลาสกิ ขาแล้ว

การบรรพชา อุปสมบทนอกจากจะช่วยสืบทอดวัฒนธรรมประเพณีของไทย
ท่ีเชื่อวา่ การบวชเปน็ การตอบแทนคณุ ของบิดามารดาแลว้ ยงั ชว่ ยเผยแผแ่ ละชว่ ยรกั ษาบริษัท สรา งสรรคสอื่ เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระพุทธศาสนาให้เจริญสืบไป

๑.๒ ศาสนพิธที ่เี กย่ี วเน่ืองกบั พระพทุ ธศาสนา

ศาสนพิธีที่เก่ียวเนื่องกับพระพุทธศาสนา เช่น การท�าบุญพิธี
เนือ่ งในวันส�าคัญทางพระพทุ ธศาสนา หรอื บญุ พธิ ีในโอกาสต่างๆ แบ่งประเภท
ของศาสนพธิ ไี ด ้ ๔ ประเภท คือ

๑) กุศลพิธี คือ พิธีบ�าเพ็ญกุศลที่เกี่ยวกับความดีงามท่ีเกิดเฉพาะ
ตวั บคุ คล เชน่ พธิ แี สดงตนเปน็ พทุ ธมามกะ พธิ กี ารรกั ษาอโุ บสถศลี พธิ เี วยี นเทยี น

๒) บุญพิธี คือ พธิ กี ารทา� บุญ บริษทั สรา งสรรคส่อื เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ซ่ึงเกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตของชาวพุทธ
มีวัตถุประสงค์เพ่ือเฉลิมฉลองหรือ
ต้องการให้เกิดบุญกุศล โดยแยก
เป็นพิธีมงคล เช่น การตักบาตร
การข้ึนบ้านใหม่ และพิธีอวมงคล
เชน่ พิธสี วดศพ พิธฌี าปนกจิ

u การทา� บุญตกั บาตร

สังคมศึกษา ป.๖ 59

ศาสนา และวัฒนธรรม

๓) ทานพิธี คือ พิธีที่เกี่ยวกับการถวายทาน แบ่งเป็น ๒ ประเภท คือ
ปาฏิบุคลิกทาน คือ การถวายทานแบบเฉพาะเจาะจงแด่พระสงฆ์รูปใดรูปหนึ่ง
และสังฆทาน คือ การถวายทานเพ่ือประโยชน์แห่งหมู่สงฆ์ ไม่เฉพาะเจาะจง
พระสงฆร์ ปู ใด

๔) ปกิณกพิธี คอื พิธกี รรมเลก็ ๆ นอ้ ยๆ เก่ยี วเนือ่ งในพระพุทธศาสนา
เชน่ พิธปี ระเคนของพระ พิธกี รวดนา้� พิธอี าราธนาพระปริตร พธิ ีอาราธนาธรรม
ชาวพทุ ธทเ่ี ขา้ รว่ มพธิ กี รรมในพระบพริษัททุสรา งธสรรคศส อ่ื เพา่ือกสารเรยีนนรู (าสสร .)คจํากัดวรแตง่ กายสภุ าพเรยี บรอ้ ย
ด้วยชุดสีขาวหรือสีสุภาพ เข้าร่วมพิธีด้วยความสงบ ส�ารวม .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD กิริยาอาการแสดง
ความเคารพตลอดพิธกี รรม

๑.๓ การเขา้ รว่ มศาสนพิธี และพธิ กี รรมในวันสา� คญั
ทางพระพทุ ธศาสนา

ศาสนพิธี คือ พิธีกรรมทางศาสนา มีการก�าหนดแบบแผนของ
พุทธศาสนกิ ชนเอาไว้ มจี ดุ ประสงคเ์ พ่อื แสดงความศรทั ธา สรา้ งความสุขทางใจ
และรักษาแบบแผนที่ดีงาม โดยศาสนพิธที จี่ ะเรียนในช้นั น ้ี มดี ังน้ี

๑) การอาราธนาศลี อาราธนาธรรม และอาราธนาพระปริตร
ในฐานะของพทุ ธศาสนกิ ชน ยอ่ มมคี วามบรษิ ทั สรางสรรคส ื่อเพอื่ การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เก่ียวข้องกับศาสนพิธี ซึ่งศาสนพิธีท่ีเป็นพื้นฐาน
ทช่ี าวพทุ ธตอ้ งเรยี นร ู้ คอื การอาราธนาศลี (การขอศลี
จากพระสงฆเ์ พอ่ื รกั ษา กาย วาจา ใจ ให้เรียบรอ้ ย)
การอาราธนาธรรม (การกลา่ วขอใหพ้ ระสงฆแ์ สดง
พระธรรมเทศนาให้ฟัง) และอาราธนาพระปริตร
(บทสวดหลงั จากทส่ี มาทานศลี เรยี บรอ้ ย เพอื่ ความ
เป็นสิริมงคล) ดงั น้ี

60 สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวัฒนธรรม

หน่วยการเรียนรทู้ ี่

๕ การปฏบิ ัตติ นเปน็ พลเมอื งท่ดี ี
มาตรฐานการเรยี นรแู้ ละตัวช้วี ัด
บรษิ ทั สรางสรรคส ื่อเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จํากดั
๑. ปฏิบัติตามกฎหมายที่เก่ียวข้องกับ
ชีวิตประจ�าวันของครอบครัวและชุมชน .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
(มฐ. ส ๒.๑ ป.๖/๑)

๒. วเิ คราะหก์ ารเปลย่ี นแปลงวฒั นธรรม
ตามกาลเวลาและธ�ารงรักษาวัฒนธรรม
อนั ดีงาม (มฐ. ส ๒.๑ ป.๖/๒)

๓. แสดงออกถงึ มารยาทไทยไดเ้ หมาะสม
ถกู กาลเทศะ (มฐ. ส ๒.๑ ป.๖/๓)

๔. อธิบายคุณค่าทางวัฒนธรรม
ทแี่ ตกตา่ งกนั ระหวา่ งกลมุ่ คนในสงั คมไทย
(มฐ. ส ๒.๑ ป.๖/๔)

๕. ติดตามข้อมูลข่าวสาร เหตุการณ์
ต่างๆ ในชีวิตประจ�าวัน เลือกรับและใช้
ข้อมูลข่าวสารในการเรียนรู้ได้เหมาะสม
(มฐ. ส ๒.๑ ป.๖/๕)

สาระส�าคญั
พลเมอื งทดี่ คี วรปฏบิ ตั ติ ามกฎหมาย สามารถปรบั ตวั ใหเ้ ขา้ กบั การเปลย่ี นแปลงทางวฒั นธรรม
และเขา้ ใจความแตกตา่ งทางวฒั นธรรมระหวา่ งกลมุ่ คนในภาคตา่ ง ๆ ในสงั คมไทย สามารถปฏบิ ตั ติ น
ไดเ้ หมาะสมกบั มารยาทไทยตามกาลเทศะ รจู้ กั การตดิ ตาม เลอื กรบับรษิ ัท สรา งสรรคส อ่ื เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากัด และใชข้ อ้ มลู ขา่ วสารทเ่ี ปน็ ประโยชน์
ตอ่ ตนเองและสว่ นรวม .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ กฎหมายทเี่ กยี่ วขอ้ งกบั ชวี ติ แผนผงั สาระการเรยี นรู้ ๒ การปฏบิ ตั ติ นตาม
ประจา� วนั ของครอบครวั
และชมุ ชน มารยาทไทย
การปฏิบัติตน
๕ การตดิ ตาม เลอื กรบั และใช้ เป็นพลเมืองท่ีดี ๓ การเปลยี่ นแปลง
ขอ้ มลู ขา่ วสารเหตกุ ารณต์ า่ งๆ
ในชวี ติ ประจา� วนั วฒั นธรรมตามกาลเวลา
และธา� รงรกั ษาวฒั นธรรม

๔ คณุ คา่ ทางวฒั นธรรมทแี่ ตกตา่ งกนั
ระหวา่ งกลมุ่ คนในสงั คมไทย

จากภาพ นกั เรียนคดิ วา่
การข้ามทางม้าลายเกยี่ วขอ้ ง
กบั การเปน็ พลเมืองดีอยา่ งไร

บรษิ ัท สรางสรรคส อ่ื เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ กฎหมายท่เี กี่ยวข้องกับชวี ิตประจ�าวันของครอบครวั
และชุมชน
กฎหมายมีความส�าคัญต่อการด�าเนินชีวิตของทุกคนในชุมชนที่ต้องยึดถือ

และปฏิบัติตาม การศึกษากฎหมายท่ีเก่ียวข้องกับชีวิตประจ�าวันช่วยให้ทุกคน
ปฏบิ ตั ิตามกฎหมายได้อย่างถกู ตอ้ ง

กฎหมาย หมายถึง ระเบียบข้อบังคับที่รัฐก�าหนดขึ้นเพ่ือใช้เป็นกฎเกณฑ์
ใหค้ นในสงั คมไดป้ ฏบิ ตั ติ ามอยา่ งเครง่ ครดั หรอื เกดิ ขนึ้ จากจารตี ประเพณอี นั เปน็บริษทั สรางสรรคส ื่อเพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ที่ยอมรับนับถือของคนในสังคม เพื่อใช้ในการบริหารประเทศและเป็นข้อบังคับ
กับบุคคลในประเทศเพื่อให้ปฏิบัติตาม หากผู้ใดฝ่าฝืนจะต้องได้รับโทษตามที่
กฎหมายก�าหนดไว้

ประโยชนข์ องการปฏิบตั ติ นตามกฎหมาย

๑) ช่วยควบคุมความประพฤติของสมาชิกในสังคม ถ้าไม่มีกฎหมาย
การแสดงพฤติกรรมของคนในสังคมอาจจะท�าให้เกิดความเดือดร้อนต่อชีวิต
และทรัพยส์ นิ ของผอู้ น่ื ได้ เชน่ การน�าสิ่งของของผู้อ่ืนมาโดยไมไ่ ด้รบั การอนญุ าต
ถอื ว่ามีความผิดฐานลักทรัพย์

7๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวัฒนธรรม

๒) ชว่ ยรกั ษาความสงบเรยี บรอ้ ยใหเ้ กดิ ขน้ึ ในสงั คม เพราะกฎหมายควบคมุ
บคุ คลในสงั คมใหอ้ ยใู่ นระเบยี บแบบแผนทด่ี งี าม รวมถงึ ความปลอดภยั ในการดา� รง
ชวี ติ ในสงั คม เชน่ การขบั รถโดยปฏบิ ตั ติ ามกฎหมายจราจร การไมใ่ ชค้ า� หมน่ิ ประมาท
ผ้อู ่นื

๓) ชว่ ยปกปอ้ งคมุ้ ครองสภาพแวดลอ้ มใหค้ งความอดุ มสมบรู ณ์ เชน่ การไม่
บกุ รกุ พนื้ ทปี่ า่ สงวน การควบคมุ การปลอ่ ยนา้� เสยี ลงสแู่ มน่ า้� ลา� คลอง การควบคมุ
มลพิษทางเสียง

บรษิ ทั สรางสรรคส ่ือเพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑.๑ กฎหมายจราจร

กฎหมายจราจรถือว่าเป็นกฎหมายท่ีเกี่ยวข้องกับชีวิตประจ�าวันซึ่งสมาชิก
ในชุมชนควรปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด กฎหมายจราจรที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน คือ
พระราชบญั ญตั จิ ราจรทางบก พ.ศ. ๒๕๖๒ การประกาศใชพ้ ระราชบญั ญตั ฉิ บบั นี้
เพื่อลดปัญหาอุบัติเหตุจากการใช้รถที่อาจเกิดอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สิน
ซ่ึงกฎหมายจราจรทีค่ วรรู้ ได้แก่

๑) สญั ญาณไฟจราจร ทใี่ ชใ้ นประเทศไทยมี ๓ สี คอื สแี ดง สเี หลอื งอา� พนั
และสเี ขยี ว ซงึ่ ความหมายของสญั ญาณไฟจราจร มีดังนี้

บรษิ ทั สรา งสรรคส่อื เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด

ไฟสแี ดง หมายถงึ ใหผ้ ขู้ บั ขหี่ ยดุ รถหลงั เสน้ ใหร้ ถหยดุ.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD

ไฟสเี หลอื งอ�าพัน หมายถงึ ให้ผู้ขบั ขเี่ ตรยี มหยุดรถ
หลงั เสน้ ใหร้ ถหยุด

ไฟสีเขียว หมายถึง ให้ผู้ขับขีผ่ ่านไปได้

u สญั ญาณไฟจราจร

สังคมศึกษา ป.๖ 7๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

๒) การปฏบิ ัตติ ามกฎจราจรของคนเดินเท้า ควรปฏบิ ัติดังน้ี
• การเดินทางเท้าในพ้ืนที่ซึ่งมีทางเท้า หรือมีไหล่ทางข้างทางเดินรถ
ใหผ้ เู้ ดนิ เทา้ เดนิ บนทางเทา้ หรอื ไหลท่ าง ถา้ หากไมม่ ที างเทา้ หรอื ไหลท่ างใหเ้ ดนิ เทา้
ด้านขวามือของตน
• การเดินข้ามถนนควรใช้
ทางมา้ ลาย หรอื สะพานลอย ในกรณที ต่ี อ้ ง
เดินข้ามถนนให้สังเกตสัญญาณไฟจราจร
ควบคมุ คนเดนิ เทา้ เมอ่ื มไี ฟสเี ขยี วทปี่ รากฏ
บริษัท สรางสรรคสื่อเพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

ปรูปรคากนฏกส�าัญลังญเดาินณจไึงฟคส่อีแยดเดงคินวขร้าหมยถุดนในนพเื้นม.SRANทื่อGSANี่SUEPuHUAKARNกสRIANาัญRUรUญ(SขSR.า้)าCOมณ.,LTDถไนฟนแบลนะรทถาบงมนา้ทลอ้ างยถนคนวรใหสด้ังเีกก่อตนขา้ ม
ทปี่ ลอดภัย

๓) การปฏบิ ตั ติ ามกฎจราจรของผขู้ บั ขร่ี ถจกั รยานยนต์ ควรปฏบิ ตั ดิ งั นี้
• ผู้ขับขี่ต้องสวมหมวกนิรภัย
ไม่ขบั ขี่ขณะมีอาการมึนเมา หรอื มีปริมาณ
แอลกอฮอล์ในร่างกายเกินกว่าท่ีกฎหมาย
ก�าหนด

• ผขู้ บั ขตี่ อ้ งปฏบิ ตั ติ ามกฎหมาย
จราจรอยา่ งเครง่ ครดั เชน่ ไมบ่ รรทกุ สง่ิ ของ u การสวมหมวกนริ ภยั

หรอื ถอื สงิ่ ของทเี่ ปน็ อปุ สรรคตอ่ การขบั ข่ี ไมข่ บั ขฝ่ี า่ สญั ญาณไฟจราจร ปฏบิ ตั ติ าม
เคร่ืองหมายจราจรอยา่ งเคร่งครัด ไมข่ ับข่บี นทางเท้าบริษัท สรา งสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

• ผู้ขับข่ีต้องมีสติในการขับข่ี เช่น ให้สัญญาณรถเพ่ือให้คนเดินเท้า
รู้ตัว ไม่เล่นหรือคุยโทรศัพท์ในขณะขับขี่ เว้นแต่ใช้อุปกรณ์เสริมส�าหรับการ
สนทนา ไม่ขับข่ีโดยใช้ความเร็วมากกว่าท่ีกฎหมายก�าหนด

ประโยชน์ของการปฏบิ ัติตนตามกฎหมายจราจร
๑. ท�าให้การจราจรไม่ติดขัด เพราะทุกคนท่ีขับข่ียานพาหนะเคารพ

กฎหมายจราจร การจราจรจงึ เคล่อื นตัวไปไดต้ ามปกติ

๒. ป้องกันและลดการเกิดอุบัติเหตุบนท้องถนน ท�าให้ประหยัดเวลาและ

ปลอดภยั ในชวี ติ และทรัพยส์ นิ

76 สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวัฒนธรรม

หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี

๖ สมาชกิ ทดี่ ใี นระบอบประชาธิปไตย
มาตรฐานการเรียนรูแ้ ละตัวชี้วัด
บริษทั สรา งสรรคส อื่ เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด
๑. เปรียบเทียบบทบาท หน้าท่ีของ
องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินและรัฐบาล .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
(มฐ. ส ๒.๒ ป.๖/๑)

๒. มสี ว่ นรว่ มในกจิ กรรมตา่ งๆทส่ี ง่ เสรมิ
ประชาธิปไตยในท้องถ่ินและประเทศ
(มฐ. ส ๒.๒ ป.๖/๒)

๓. อภิปรายบทบาท ความส�าคัญใน
การใช้สิทธิออกเสียงเลือกต้ังตามระบอบ
ประชาธิปไตย (มฐ. ส ๒.๒ ป.๖/๓)

สาระส�าคญั

การเปน็ สมาชกิ ทดี่ ใี นระบอบประชาธปิ ไตยควรมคี วามเขา้ ใจบทบาทหนา้ ทข่ี ององคก์ รปกครอง
สว่ นทอ้ งถนิ่ และรฐั บาล การใชส้ ทิ ธอิ อกเสยี ง มสี ว่ นรว่ มในกจิ กรรมทส่ี ง่ เสรมิ ประชาธปิ ไตยในทอ้ งถนิ่
และประเทศ โดยเฉพาะการใชส้ ทิ ธิออกเสยี งเลือกต้งั ตามระบอบประชาธปิ ไตย

แผนผงั สาระการเรยี นรู้บรษิ ทั สรางสรรคส อ่ื เพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ สมาชิกที่ดี ๒
ในระบอบ
บทบาทหนา้ ที่ ประชาธิปไตย การมสี ว่ นรว่ มในกจิ กรรม
ขององค์กรปกครอง สง่ เสรมิ ประชาธปิ ไตย
สว่ นทอ้ งถ่ินและรฐั บาล ในทอ้ งถนิ่ และประเทศ

๓

การใชส้ ทิ ธอิ อกเสยี งเลอื กตงั้

๑.๑.๑ ด้านการบรกิ ารและพฒั นาคุณภาพชวี ิตในทอ้ งถิน่ เช่น
๑) แกไ้ ขปญั หาความยากจนและยกระดบั คณุ ภาพชวี ติ ของประชาชน

ใหม้ ีความเขม้ แขง็ และความเปน็ อยู่ทดี่ ีขึ้น
๒) ส่งเสริมสนับสนุนการศึกษาและการเปิดโอกาสในการเรียนรู้

ให้คนในชุมชนทอ้ งถนิ่ อยา่ งทั่วถึง
๓) ประชาชนในท้องถิ่นมีโอกาสในการเข้ารับบริการด้าน

สาธารณสุข การให้ความรู้เก่ียวกับการดูแลรักษาสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง
สมบรู ณ์ มีสุขภาพจิตทด่ี ี และห่างไกลยาเสพตดิบริษทั สรางสรรคส อ่ื เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑.๑.๒ ด้านเศรษฐกจิ ในทอ้ งถิน่ เช่น
๑) ยกระดบั รายไดข้ องประชาชนในทอ้ งถน่ิ ใหม้ คี วามเปน็ อยทู่ ดี่ ขี น้ึ

จัดหาแหล่งตลาดรับซื้อสินค้าของคนในท้องถิ่น หรือส่งเสริมกิจกรรมของกลุ่ม
อาชีพให้มรี ายไดเ้ พิม่ ขน้ึ

๒) ส่งเสริมการพัฒนาเศรษฐกิจของท้องถ่ินให้มีความเข้มแข็ง
ตามแนวพระราชด�ารเิ ศรษฐกจิ พอเพยี ง

๓) ส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศและวิถีชีวิตอันดีงามของ
ประชาชนในท้องถน่ิ

บรษิ ทั สรางสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑.๑.๓ ดา้ นสังคมวฒั นธรรมในทอ้ งถ่ิน เช่น
๑) อนุรักษ์และรักษาประเพณีวัฒนธรรมอันดีงามของท้องถ่ิน

ใหค้ งอยู่ตลอดไป
๒) เน้นการมีส่วนร่วมของคนในท้องถ่ินให้มีความรู้เกี่ยวกับการ

ปกครองระบอบประชาธปิ ไตย อันมีพระมหากษัตรยิ ์ทรงเป็นประมขุ
๓) ปลุกจิตส�านึกให้คนในท้องถิ่นเห็นประโยชน์ของส่วนรวม

มากกวา่ ประโยชนส์ ่วนตน

๑00 สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวัฒนธรรม

๑.๒ บทบาทหนา้ ที่ของรฐั บาล

รัฐบาล หมายถึง คณะบุคคลที่ใช้อ�านาจในการบริหารประเทศโดยการ
กา� หนดนโยบายตา่ งๆ และบงั คบั ใชก้ ฎหมายเพอื่ บรหิ ารประเทศ และความสงบสขุ
ของบ้านเมือง ประกอบด้วยนายกรัฐมนตรีซึ่งเป็นหัวหน้ารัฐบาล และมีคณะ
รัฐมนตรปี ระจา� กระทรวงต่างๆ บริหารราชการ

รัฐบาลมีบทบาทหน้าที่ในการจัดการบริหารราชการแผ่นดิน เพื่อให้เกิด
ประโยชนต์ อ่ ประชาชนและประเทศชาติ เชน่

๑) รักษาและป้องกันเอกราชของชาติ ดูแลรักษาความมั่นคงและบรษิ ัท สรางสรรคส ือ่ เพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ความปลอดภยั ของประชาชน รวมทงั้ การบงั คบั ใชก้ ฎหมายเพอ่ื ปกครองบา้ นเมอื ง
ใหม้ ีความสงบสุข

๒) ใหบ้ รกิ ารและสวสั ดกิ าร เพอ่ื ใหป้ ระชาชนมคี วามเปน็ อยทู่ ดี่ ี มคี ณุ ภาพชวี ติ
ทด่ี ี เชน่ การจดั การศกึ ษาขน้ั พนื้ ฐานโดยไมเ่ สยี คา่ ใชจ้ า่ ย การใหบ้ รกิ ารสาธารณปู โภค

๓) พัฒนาเศรษฐกิจ ส่งเสริมความเจริญกา้ วหน้าของประเทศในทุกด้าน
๔) อนรุ กั ษแ์ ละสง่ เสรมิ ขนบธรรมเนยี ม จารตี ประเพณที ดี่ งี าม ภมู ปิ ญั ญา
ของชาติให้เปน็ มรดกของชาติสืบไป
๕) สร้างความสัมพันธ์อันดีกับต่างประเทศ เช่น การแลกเปลี่ยน
วัฒนธรรม การส่งเสริมการท่องเท่ียวและการกีฬา การแลกเปลี่ยนความรู้ด้าน
เทคโนโลยี การแลกเปลีย่ นดา้ นการศึกษา
๖) คุ้มครองและบ�ารุงรักษา ทรัพยากรธรรมชาติท่ีมีอยู่ให้เกิดประโยชน์บรษิ ัท สรางสรรคสือ่ เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สูงสุด และเกดิ สมดลุ ของธรรมชาตเิ พื่อความยั่งยนื
๗) สง่ เสรมิ สนับสนุน และให้

ความรู้แก่ประชาชนถึงการใช้สิทธ ิ
เสรภี าพ และหนา้ ที่ของตนเอง โดย
ประชาชนต้องปฏิบัติหน้าที่ของตน
ให้เปน็ ไปตามวิถีประชาธปิ ไตย

u ทา� เนยี บรฐั บาลต้ังอยใู่ นเขตดสุ ติ กรุงเทพมหานคร
เปน็ สถานทที่ �างานของรฐั บาลไทย

สั ง ค ม ศึ ก ษ า ป.๖ ๑0๑

ศาสนา และวฒั นธรรม

หน่วยการเรียนรทู้ ่ี

ผผู้ ลติ และผบู้ รโิ ภคกบั การใช้

๗ ทรพั ยากร
มาตรฐานการเรียนรู้และตวั ชว้ี ดั
บริษัท สรางสรรคส อ่ื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด
๑. อธิบายบทบาทของผู้ผลิตที่มี
ความรับผิดชอบ (มฐ. ส ๓.๑ ป.๖/๑) .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๒. อธิบายบทบาทของผู้บริโภคที่รู้
เทา่ ทัน (มฐ. ส ๓.๑ ป.๖/๒)

๓. บอกวิธีและประโยชน์ของการใช้
ทรพั ยากรอยา่ งยง่ั ยนื (มฐ. ส ๓.๑ ป.๖/๓)

สาระสา� คัญ

ผผู้ ลติ ทดี่ คี วรผลติ สนิ คา้ และบรกิ ารทมี่ คี ณุ ภาพ คา� นงึ ถงึ ผลกระทบตอ่ สงิ่ แวดลอ้ ม มจี รรยาบรรณ
ความรับผิดชอบต่อสังคม และวางแผนผลิตสินค้าและบริการอย่างรอบคอบ ส่วนพฤติกรรมของ
ผบู้ รโิ ภคทบ่ี กพรอ่ งมกั เลอื กซอื้ สนิ คา้ ทส่ี ะดวก ราคาถกู จนทา� ใหข้ าดจรรยาบรรณในฐานะผบู้ รโิ ภคทด่ี ี
ดังน้นั จึงจา� เปน็ ต้องเรียนรกู้ ารเป็นผูผ้ ลิตและผูบ้ รโิ ภคท่ดี ี โดยการศกึ ษาวธิ ีและเรียนรู้ประโยชนข์ อง
การใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน และควรใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์มากท่ีสุด โดยใช้หลักการ ๓R
คือ ลดปริมาณการใช้ การน�ากลับมาใช้ซ�้า และการน�ากลับมาใช้ใหม่ เพื่อประโยชน์ในการน�าไปใช้
ในชีวติ ประจ�าวนั บรษิ ทั สรางสรรคส ื่อเพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผงั สาระการเรยี นรู้

๑ ผผู้ ลติ และ ๒
ผบู้ รโิ ภคกับ
ผผู้ ลติ ทมี่ ี การใชท้ รพั ยากร ผบู้ รโิ ภคท่รี เู้ ทา่ ทัน
ความรบั ผดิ ชอบ

๓ การใช้ทรพั ยากรอย่างยงั่ ยืน

นกั เรียนรหู้ รือไมว่ ่า ผ้ผู ลิตที่มี
คุณภาพควรเปน็ อยา่ งไร

บรษิ ัท สรางสรรคส ื่อเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ ผู้ผลติ ทีม่ ีความรบั ผดิ ชอบ
ในชีวิตประจ�าวันมนุษย์ต้องการสินค้าและบริการ เพื่อการด�ารงชีวิตและ
อ�านวยความสะดวกให้แกต่ นเอง ดังนนั้ ผ้ผู ลิตจงึ มีบทบาทสา� คญั ในการด�าเนนิ
ชีวิตของผคู้ นในสงั คม และทา� ใหป้ ระเทศเจริญก้าวหนา้

๑.๑ ผู้ผลิตท่ีมคี ุณภาพ

ผผู้ ลติ หมายถึง ผูท้ ี่ท�าหนา้ ทผ่ี ลติ สินค้าและบรกิ ารบรษิ ัท สรา งสรรคส ื่อเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั โดยใช้ปจั จยั การผลติ
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

อื่นๆ ได้แก่ ท่ีดิน แรงงาน และทุน ทั้งน้ี เป้าหมายของผู้ผลิตคือ ขายสินค้า
ใหไ้ ดก้ �าไรสูงสุดเปน็ สิง่ ตอบแทนในการผลติ

ผผู้ ลติ ท่ีมีคุณภาพ
ผู้ผลิตมีบทบาทส�าคัญในการเป็นผู้ตัดสินใจเกี่ยวกับปัญหาพ้ืนฐาน
ทางเศรษฐกิจ ได้แก่ จะผลติ สินค้าอะไร จะผลิตอยา่ งไร และจะน�าสินค้าท่ผี ลติ
ขึ้นไปจัดจ�าหน่ายให้กับใคร โดยใช้ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจ�ากัด เพื่อตอบสนอง
ตอ่ ความตอ้ งการของมนุษยท์ ่มี ไี ม่จ�ากัด บทบาทผู้ผลิตที่มคี ณุ ภาพ มีดงั นี้

สั ง ค ม ศึ ก ษ า ป.๖ ๑๑๑

ศาสนา และวัฒนธรรม

๑. ค�านึงถึงส่ิงแวดล้อม การผลิตสินค้าและบริการต้องไม่ส่งผลเสีย
ตอ่ ธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ ม เชน่ โรงงานอตุ สาหกรรมปลอ่ ยมลภาวะทางอากาศ
หรือก่อนปล่อยน้�าเสียลงสู่แม่น�้าล�าคลอง ต้องมีการบ�าบัดน�้าเสียก่อน หรือ
ในการกอ่ สรา้ งอาคาร ผกู้ อ่ สรา้ งควรมกี ารควบคมุ และปอ้ งกนั การเกดิ ฝนุ่ ละออง
จากการก่อสร้าง โดยใช้ผ้าใบทบึ หรอื โปร่งแสง หรือวสั ดทุ ่เี หมาะสม เพื่อปอ้ งกนั
เศษวสั ดุกอ่ สรา้ งร่วงหลน่ และฝุ่นละอองฟุ้งกระจาย

บรษิ ัท สรางสรรคสอื่ เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

u โรงงานอตุ สาหกรรมปลอ่ ยมลภาวะทางอากาศ

๒. มจี รรยาบรรณ ความรบั ผดิ ชอบตอ่ สังคม ผผู้ ลติ ต้องค�านึงถึงความ
สงบสขุ และความปลอดภยั ของคนในชมุ ชนทโี่ รงงานอตุ สาหกรรมตง้ั อยใู่ นบรเิ วณ

พื้นท่ีใกล้เคียง เพ่ือให้ชุมชนเกิดการยอมรับ ผู้ผลิตต้องไม่ผลิตหรือขายสินค้า

ทผี่ ดิ กฎหมาย หรอื ผดิ หลกั ศลี ธรรมอนั ดงี ามของสงั คม ในการผลติ หรอื ขายสนิ คา้
บริษัท สรางสรรคส่ือเพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากดั
และบริการ ผู้ผลิตควร
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ให้บริการแก่ลูกค้าอย่าง

เทา่ เทยี มกนั ไมเ่ อาเปรยี บ

ลกู คา้ เชน่ การขายสนิ คา้

ชนดิ เดยี วกนั ใหช้ าวตา่ งชาติ

ในราคาที่แพงกว่าขายให้

ชาวไทย

u การขายสนิ คา้ แกช่ าวตา่ งชาตดิ ว้ ยราคายตุ ธิ รรม

๑๑๒ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๖

ศาสนา และวัฒนธรรม