หนังสือเรียน วิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.5

บรษิ ทั สรางสรรคสอื่ เพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

บรษิ ทั สรา งสรรคส อ่ื เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ใชส ําหรบั เปนตัวอยา งประกอบการสัง่ ซื้อแบบเรียนเทาน้ัน
หา มสาํ เนา ทาํ ซ้ํา ดดั แปลง เผยแพร
หรือคดั ลอกสว นหนงึ่ สว นใดไปใช

บรษิ ัท สรางสรรคส ื่อเพื่อการเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

บริษทั สรางสรรคสือ่ เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ดร.สมหวงั ชยั ตามล
กนกพร กระบวนศรี
ผศ. ดร.ยอดชาย ชุติกาโม

สังคมศึกษา หนังสือเรยี นรายวชิ าพ้ืนฐาน

ศาสนา และวฒั นธรรม

ชั้นประถมศึกษาป‚ท่ี ๕

ตามมาตรฐานการเรียนรูแ ละตัวชว้ี ดั สาระภมู ศิ าสตร (ฉบับปรบั ปรงุ พ.ศ. ๒๕๖๐)
กลุมสาระการเรยี นรสู ังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรมบรษิ ทั สรา งสรรคส ่ือเพื่อการเรียนรู (สสร.) จํากดั
ตามหลักสตู รแกนกลางการศกึ ษาข้ันพืน้ ฐาน.SRANพGSANุทSUEธPHUศAKAกัRNRรIANาRUUช(SSR.๒)CO๕.,LTD๕๑

คณะผเู รยี บเรยี ง บริษัท สรา งสรรคส่ือเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

ดร.ลาวรรณ สกุลกรณุ าอารีย .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
พฤฒานันท กอนภธู ร
สดใส ใจตรง
คชพล เชษฐช าตพิ รชัย
ศกั ด์ชิ าย วัลดา

คณะผูตรวจ

ผศ. ดร.อุเทน ทองทิพย
บญุ เลิศ สมุ ประเสริฐ
ธนกฤต ธรรมวณิชย

บรรณาธกิ าร

ดร.พชิ าติ แกวพวง

บรษิ ทั สรา งสรรคส ่อื เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั จัดพิมพแ ละจาํ หนา ยโดย พิมพค ร้ังที่ ๒
SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD.
บริษทั สรางสรรคส ื่อเพอื่ การเรียนรู (สสร.) จํากัด สงวนลิขสิทธิต์ ามพระราชบัญญตั ิ
๑๕๑๘/๗ ถนนประชาราษฎร ๑ แขวงวงศสวา ง เขตบางซ่ือ กรงุ เทพฯ ๑๐๘๐๐ ISBN 978-616-7768-71-7
โทรศัพท : ๐-๒๕๘๗-๗๙๗๒, ๐-๒๕๘๖-๐๙๔๘, ๐-๒๕๘๗-๙๓๒๒-๒๖ ปที่พมิ พ ๒๕๖๕
โทรสาร : ๐-๒๐๔๔-๔๔๗๒
E-mail : [email protected]

คำ� ชแี้ จงกำรใชส้ อ่ื กำรเรยี นรู้

องคป์ ระกอบตำ่ งๆในแตล่ ะหนว่ ยกำรเรยี นรู้

ภำพประกอบ ชอ่ื หนว่ ยกำรเรียนรู้ มำตรฐำนกำรเรียนรู้
หน่วยกำรเรยี นรู้ และตวั ชวี้ ดั
ภาพประกอบที่เชอื่ มโยง
หนว่ ยการเรียนรู้ มาตรฐานการเรียนรู้และตัวช้ีวัด
ท่ีก�าหนดให้สอดคล้องในแต่ละ
สำระส�ำคญั หนว่ ยการเรยี นรู้
ใจความส�าคัญของ
เนื้อหาที่ท�าให้ผู้เรียน บรษิ ัท สรา งสรรคส ือ่ เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั สรปุ
เขา้ ใจง่าย
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เป็นการสรุปเนื้อหาของแต่ละหน่วย
การเรียนรู้ เพื่อให้ผู้เรียนได้ทบทวน
ความรู้ก่อนท�ากิจกรรมและตอบ
ค�าถาม

แผนผังสำระกำรเรียนรู้ สรปุ
เป็นการก�าหนดหัวข้อให้กับผู้เรียน
การปกครองสวนทองถ่ิน ไดแก องคการบริหารสวนตําบล (อบต.) เทศบาล
องคการบริหารสวนจังหวัด (อบจ.) และการปกครองสวนทองถิ่นรูปแบบพิเศษ ไดแก
กรุงเทพมหานครและเมอื งพทั ยา มโี ครงสรา งประกอบดวย สภาเปน ฝา ยนติ บิ ัญญตั ิ และ
ผูบริหารองคการเปนฝายบริหาร ท้ังสมาชิกสภาและผูบริหารการปกครองสวนทองถิ่น
มาจากการเลือกตั้งของประชาชนที่มสี ทิ ธเิ ลอื กต้งั ในทองถ่นิ น้นั ๆ

การปกครองสวนทองถิ่นมีอํานาจและบทบาทสําคัญในการพัฒนาคุณภาพชีวิต
ของประชาชนในทอ งถน่ิ ทรี่ บั ผดิ ชอบ ดา นสงั คม เศรษฐกจิ การศกึ ษา ศลิ ปวฒั นธรรม และ
ส่ิงแวดลอมในชุมชน เพ่ือใหประชาชนมีสุขภาพรางกายและจิตใจแข็งแรงสมบูรณ
มคี วามเปนอยทู ีด่ ี ดํารงชีวิตอยางมคี วามสุข

กจิ กรรมการเรยี นรเู ชงิ รกุ (Active Learning)

หน้ำนำ� เขำ้ สู่บทเรียน ๑. ใหน กั เรียนเขยี นแผนผังโครงสราง อาํ นาจ หนาที่และความสําคญั ของการปกครอง
เพอ่ื กระตนุ้ ผเู้ รยี นใหเ้ กดิ
ความสนใจกอ่ นการเรยี น กิจกรรมกำรเรียนรเู้ ชงิ รุกสวนทองถน่ิ
ด้วยค�าถามและภาพที่
นา่ สนใจ ๒. ศึกษาดงู านเกีย่ วกบั บทบาท หนาท่ี ขององคการบรหิ ารสว นทอ งถน่ิ
๓. ใหนักเรียนรวมกันจัดปายนิเทศ ผลงานสาธารณะประโยชนขององคกรปกครอง
ภำพประกอบเนอ้ื หำ
เพอื่ เพม่ิ ความนา่ สนใจ สว นทองถิ่นในชมุ ชนของตนเอง
แ ล ะ ก ร ะ ตุ ้ น ใ ห ้ เ กิ ด
การเรียนรู้ เป็นคาํ ถกามิจพัฒกนารผเูรรยี มน การเรียนรู้ท่ีให้ผู้เรียน
มีบทบาท มีส่วนริเริ่ม และด�าเนิน๑. องคก ารปกครองสว นทอ งถนิ่ มคี วามสําคญั อยา งไร
๒. บทบาทสําคัญขององคกรปกครองสวนทองถ่ินมีอะไรบาง ใหอธิบายเปนรูปแบบ
การเรียนรู้ ท�าให้ผู้เรียนได้ความรู้บริษทั สรา งสรรคสื่อเพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
แผนผงั ความคิด
๓. นกั เรียนคิดวาองคก รปกครองสวนทองถน่ิ มีประโยชนต อชมุ ชนอยางไรบา ง

และพัฒนาความสามารถจากสังคมศึกษา ป.๕ ๘๑
ศาสนา และวฒั นธรรม
ประสบการณ์ตรง

ค�ำถำมพัฒนำผู้เรยี น
เป็นค�าถามพัฒนาผู้เรียน เพ่ือวัด
และประเมินความเข้าใจของผู้เรียน
ให้สอดคลอ้ งกับหน่วยการเรียนรู้

คํานํา

หนงั สอื เรยี นรายวชิ าพน้ื ฐาน สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชนั้ ประถมศกึ ษาปท ่ี ๕

จดั ทา� ขนึ้ ตามมาตรฐานการเรยี นรแู้ ละตวั ชว้ี ดั สาระภมู ศิ าสตร์ (ฉบบั ปรบั ปรงุ พ.ศ. ๒๕๖๐)

กลมุ่ สาระการเรยี นรสู้ งั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ตามหลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษา

ข้ันพ้ืนฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยมีวัตถุประสงค์เพ่ือให้ครูและนักเรียนได้ใช้เป็น

สื่อการเรียนการสอน พัฒนาทักษะการเรียนรู้ของนักเรียนให้มีคุณภาพ และเกิด

ประสทิ ธภิ าพอยา่ งหลากหลาย บรษิ ทั สรางสรรคสื่อเพื่อการเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เนอื้ หาสาระของหนงั สือเรยี นเล่มนี้ แบ่งเป็น ๕ สาระ ได้แก่

๑. สาระศาสนา ศลี ธรรม จรยิ ธรรม
๒. สาระหนา ท่ีพลเมอื ง วฒั นธรรม และการดําเนินชีวติ ในสังคม
๓. สาระเศรษฐศาสตร
๔. สาระประวตั ศิ าสตร
๕. สาระภูมศิ าสตร
โดยเนื้อหาสาระเหล่าน้มี ีเนื้อหามงุ่ ใหน้ กั เรียนได้เรียนรู้ และเข้าใจในการอย่รู ่วมกนั

ในสังคมท่ามกลางการเปล่ียนแปลงอย่างเท่าทันและรอบด้าน มีความศรัทธาต่อศาสนา

และวัฒนธรรม รักและภูมิใจในความเป็นชาติไทย และความเป็นสากลของประเทศ

เพ่ือนบ้าน ปลกู ฝังและบม่ เพาะคุณธรรม จริยธรรมทดี่ ใี ห้กับนกั เรียน สามารถด�ารงชีวิต

ในสังคมได้อย่างมคี วามสุข และเปน็ พลเมืองดีของประเทศอยา่ งมคี ณุ ภาพ

บรษิ ทั สรา้ งสรรคส์ อื่ เพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จ�ากดั หวงั เป็นอยา่ งยง่ิ วา่ หนังสือเรยี นบรษิ ัท สรางสรรคส ่ือเพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เล่มนี้จะช่วยให้ครูและนักเรียนได้จัดกิจกรรมการเรียนการสอนตรงตามเจตนารมณ์

ที่มุ่งหวัง และได้รับประโยชน์ท่ีพอจะเป็นพื้นฐานหรือแนวทางการต่อยอดองค์ความรู้

เพ่ือสร้างเป็นความคิดรวบยอดให้แกผ่ เู้ รียนได้อยา่ งครบถ้วนและสมบูรณ์

บรษิ ทั สรางสรรคสอ่ื เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

สารบญั หนา้

สำระศำสนำ ศลี ธรรม จริยธรรม ๑

หนว่ ยการเรียนร้ทู ่ี ๑ พระพทุ ธน�ำใจ ๒
๕
๑. ความส�าคญั ของพระพุทธศาสนา ๗
๒. พทุ ธประวัติ ๘
๓. พุทธจรยิ า ๓
๔. ชาดก ๑๓

บรษิ ทั สรา งสรรคส ือ่ เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด ๑๔
๑๕
หนว่ ยการเรียนรู้ที่ ๒ พระธรรมน�ำชวี ิต.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ๒๕
๑. พระไตรปฎิ ก ๓๑
๒. หลกั ธรรมทางพระพุทธศาสนา
๓. การท�าจติ ใหผ้ ่องใสบริสทุ ธ์ิ (การบริหารจิตและเจรญิ ปัญญา) ๓๔
๔. การปฏบิ ตั ิตนตามหลักธรรมทางพระพทุ ธศาสนา
เพ่อื การพฒั นาตนเองและสิง่ แวดลอ้ ม ๓๕
๓๖
หนว่ ยการเรียนรทู้ ่ี ๓ พทุ ธสำวกและชำวพทุ ธตัวอย่ำง

๑. พทุ ธสาวก
๒. ชาวพุทธตวั อย่าง

หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ ศำสนพธิ ีและมรรยำทชำวพุทธ ๔๒
๑. ศาสนพิธี
๒. มรรยาทชาวพทุ ธ บรษิ ัท สรางสรรคส ื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด ๔๓
๔๘
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สำระหนำ้ ทพ่ี ลเมอื ง วัฒนธรรม และกำรดำ� เนนิ ชวี ติ ในสังคม ๕๒
หนว่ ยการเรยี นรทู้ ี่ ๕ พลเมืองดีของชำติ
๕๓
๑. สถานภาพ บทบาท สทิ ธเิ สรภี าพ และหน้าทขี่ องพลเมอื งดี ๕๗
๒. คณุ ลกั ษณะของพลเมืองทด่ี ี ๕๙
๓. สทิ ธิเด็ก

หนว่ ยการเรียนรู้ที่ ๖ กำรปกครองส่วนท้องถ่นิ ๖๕

๑. โครงสร้าง อา� นาจ หนา้ ท่ี และความส�าคญั ของการปกครองส่วนท้องถน่ิ ๖๖
๒. องคก์ รปกครองสว่ นท้องถิ่นกบั การบริการสาธารณประโยชน์ ๗๘

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ี่ ๗ สบื สำนวฒั นธรรมและภมู ปิ ัญญำ หนา้

๑. วัฒนธรรมไทยท่มี ีผลตอ่ สงั คมไทย ๘๑
๒. ภมู ปิ ญั ญาทอ้ งถิ่น
๘๒
๘๖

สำระเศรษฐศำสตร์

ปัจจัยกำรผลิตสินค้ำและบรกิ ำรหน่วยการเรียนรู้ท่ี ๘ ๙๓
บริษทั สรางสรรคส ือ่ เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ๙๔
๙๖
๑. ความหมายและประเภทของปัจจัยการผลติ ๙๗
๒. เทคโนโลยีกับการผลิตสนิ คา้ และบรกิ าร ๙๘
๓. ปัจจัยอืน่ ๆ ที่ส่งผลต่อการผลติ สินคา้ และบริการ ๑๐๐
๔. พฤตกิ รรมของผู้บริโภค
๕. ตัวอยา่ งแหลง่ ผลิตสนิ คา้ และบริการในชุมชน ๑๐๓

หนว่ ยการเรียนรทู้ ่ี ๙ ปรชั ญำของเศรษฐกจิ พอเพียง ๑๐๔
และกำรรวมกลุ่มเปน็ สหกรณ์ ๑๐๘
๑๑๐
๑. ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
๒. ตัวอย่างการผลติ สินค้าและบริการในชมุ ชน ๑๑๗
๓. สหกรณ์
๑๑๘
หน่วยการเรยี นรทู้ ่ี ๑๐ ธนำคำรและกำรกยู้ มื เงนิ ๑๒๑

๑. บทบาทและหนา้ ทข่ี องธนาคารบรษิ ัท สรา งสรรคสือ่ เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากดั
๒. การกูย้ ืมเงนิ .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สำระประวัติศำสตร์ ๑๒๔
หน่วยการเรียนรทู้ ่ี ๑๑ กำรศกึ ษำควำมเป็นมำของทอ้ งถิน่
๑๒๕
๑. การสบื คน้ ความเปน็ มาของทอ้ งถิ่น โดยใชห้ ลักฐานที่หลากหลาย ๑๓๐
๒. การตั้งคา� ถามทางประวตั ิศาสตร์เกยี่ วกบั ความเปน็ มาของทอ้ งถนิ่ ๑๓๒
๓. ความจรงิ และขอ้ เท็จจรงิ เกยี่ วกับเรือ่ งราวในทอ้ งถน่ิ

หน่วยการเรียนรทู้ ่ี ๑๒ พัฒนำกำรของอำณำจักรอยธุ ยำ หนา้
และธนบุรี
๑. อาณาจักรอยธุ ยา ๑๓๖
๒. อาณาจักรธนบุรี
๑๓๗
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑๓ อำรยธรรมและวัฒนธรรมท่มี ี ๑๕๘
ต่อสงั คมไทยและภูมภิ ำค
เอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้บรษิ ทั สรางสรรคส ่ือเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั ๑๗๐

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ๑๗๑
๑๗๗
๑. อิทธพิ ลของอารยธรรมอินเดยี และจนี ท่มี ตี ่อไทยและ
ภมู ภิ าคเอเชียตะวนั ออกเฉยี งใต้ ๑๘๑
๒. อิทธิพลของวฒั นธรรมต่างชาติในสงั คมไทยในปจั จุบนั ๑๘๓
๑๙๒
สำระภูมิศำสตร์ ๒๐๒
หนว่ ยการเรยี นรทู้ ี่ ๑๔ ภูมภิ ำคตำ่ งๆ ในประเทศไทย ๒๑๒
๒๒๐
๑. ภาคเหนอื ๒๒๘
๒. ภาคตะวนั ตก ๒๓๙
๓. ภาคตะวันออกเฉียงเหนอื ๒๔๐
๔. ภาคกลาง ๒๔๓
๕. ภาคตะวันออก ๒๔๕
๖. ภาคใต้ ๒๔๘
๒๕๐
หน่วยการเรยี นร้ทู ่ี ๑๕ ปญั หำสง่ิ แวดลอ้ มและบรษิ ัท สรา งสรรคส่ือเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั ๒๕๒
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ๒๕๗
แนวทำงกำรจดั กำร
๑. ภาคเหนือ
๒. ภาคตะวนั ตก
๓. ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
๔. ภาคกลาง
๕. ภาคตะวันออก
๖. ภาคใต้

บรรณานุกรม

๑หนวยการเรียนรูท ี่ พระพุทธนําใจ

สาระสําคัญ มาตรฐานการเรียนรูแ ละตวั ชวี้ ดั

๑. วิเคราะห์ความส�าคัญของพระพุทธ-
ศาสนาหรือศาสนาที่ตนนับถือ ในฐานะ
ท่ี เ ป ็ น ม ร ด ก ท า ง วั ฒ น ธ ร ร ม แ ล ะ ห ลั ก ใ น
การพฒั นาชาตไิ ทย (มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๑)บรษิ ัท สรา งสรรคส อื่ เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด
๒. ส รุ ป พุ ท ธ ป ร ะ วั ติ ต้ั ง แ ต ่ เ ส ด็ จ ก รุ ง.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
กบิลพัสดุ์ จนถึงพุทธกิจส�าคัญหรือประวัติ
ศาสดาที่ตนนับถือตามที่ก�าหนด
(มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๒)

๓. เห็นคุณค่าและประพฤติตนตาม
แบบอย่างการด�าเนินชีวิตและข้อคิดจาก
ประวัติสาวก ชาดก เรื่องเล่า และศาสนิกชน
ตัวอย่างตามที่ก�าหนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๓)

๔. แสดงความเคารพพระรัตนตรัยและ
ปฏบิ ตั ติ ามไตรสกิ ขาและหลกั ธรรมโอวาท ๓
ในพระพทุ ธศาสนาหรอื หลกั ธรรมของศาสนา
ทต่ี นนบั ถอื ตามทก่ี า� หนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๕)

คนไทยส่วนใหญน่ ับถอื พระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนาจึงมคี วามส�าคัญตอ่ ประเทศไทย
ในดา้ นตา่ งๆ เชน่ เปน็ มรดกทางวฒั นธรรม เปน็ หลกั ในการพฒั นาชาตไิ ทย เราในฐานะเปน็ ชาวพทุ ธ
จงึ ตอ้ งศกึ ษาพระพทุ ธศาสนาใหเ้ ขา้ ใจอยา่ งแท.บจ้SรRิษAรัทNGงสิSAรNา งSสUโEรPรดHคUสAือ่ยKเพAR่อืเNกฉRาIรAเNรพRยี UนUราู((SสSะสR.ร).กC)Oจ.,ําาLกTDัดรศกึ ษาพทุ ธประวตั แิ ละชาดกซงึ่ ถอื เปน็
แบบอย่างการปฏบิ ตั ิตามหลักพระพุทธศาสนา

๑ แผนผงั สาระการเรยี นรู ๒
พระพุทธ
พควราะมพสทุ าํ ธคศญั าสขนอาง นําใจ พทุ ธประวัติ

๔ ๓

ชาดก พทุ ธจริยา ๓

¹¡Ñ àÃÕ¹¤´Ô ÇÒ‹ ¾Ãо·Ø ¸ÈÒʹÒ
Á¤Õ ÇÒÁÊÒí ¤ÞÑ µÍ‹ 椄 ¤Áä·ÂÍÂÒ‹ §äÃ

๑ บรษิ ัท สรา งสรรคสื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ความสาํ คญั ของพระพุทธศาสนา

พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาท่ีคนไทยส่วนใหญ่นับถือมาตั้งแต่อดีต ท�าให้
พระพุทธศาสนามีความส�าคัญต่อสังคมไทยในฐานะที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรม
และหลักธรรมค�าสอนในพระพุทธศาสนามีความส�าคัญเป็นหลักในการพัฒนา
ชาติไทย ดังน้ี

๑.๑ พระพุทธศาสนาเปน มรดกทางวัฒนธรรม

คนไทยนับถือและเล่ือมใสในพระพุทธศาสนามาแต่โบราณ เห็นได้จาก
การดา� เนินชีวิตตามวัฒนธรรมและประเพณี ซึ่งแสดงใหเ้ ห็นท้งั ดา้ นรปู ธรรมและ
ดา้ นจติ ใจทเ่ี กี่ยวขอ้ งกบั พระพทุ ธศาสนา ดงั นี้

๑) มรดกทางดานรูปธรรม คนไทยมีความเล่ือมใสศรัทธาในบรษิ ทั สรางสรรคส ่ือเพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระพทุ ธศาสนามายาวนานเหน็ ไดจ้ ากศาสนสถาน ศาสนวตั ถุ และสถาปตั ยกรรม
ทพ่ี ทุ ธศาสนกิ ชนในอดตี สรา้ งเปน็ พทุ ธบชู า เชน่ โบสถ์ วหิ าร สถปู เจดยี ์ พระพทุ ธรปู
และภาพจิตรกรรมฝาผนังในวัดที่มีความ
วิจิตรสวยงาม แสดงถึงความศรัทธาและ
ความเคารพนับถือในพระพุทธศาสนาจน
กลายเปน็ มรดกทางวฒั นธรรม สง่ ตอ่ ใหค้ น
รุน่ หลังสืบตอ่ ไป

สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕ u โบสถ์ เปน็ ศาสนสถานทม่ี ีสถาปตั ยกรรม
ทส่ี วยงามและเป็นเอกลักษณข์ องชาติไทย
ศาสนา และวัฒนธรรม
๒

๒) มรดกทางดา นจติ ใจ หลักธรรมค�าสอนทางพระพุทธศาสนาทีค่ นไทย
ยึดถือปฏิบัติต้ังแต่อดีต เป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจ และมีอิทธิพลต่อการด�าเนินชีวิต
สง่ ผลใหก้ ลายเปน็ ลกั ษณะนสิ ยั ของคนไทย เชน่ มคี วามออ่ นนอ้ มถอ่ มตน มเี มตตา
กรุณา มีจิตใจโอบอ้อมอารี เออื้ เฟ้ือเผือ่ แผ่
นอกจากนคี้ วามเชอ่ื และคณุ ธรรมทม่ี าจาก
หลกั ธรรมคา� สอนยงั ชว่ ยขดั เกลาใหป้ ระพฤตปิ ฏบิ ตั ดิ ี

เชน่ มคี วามกตญั ญกู ตเวทตี อ่ ผทู้ ม่ี พี ระคณุ มคี วามเชอ่ื

เร่ืองกฎแห่งกรรม ส่งผลให้คนไทยมีวัฒนธรรมบริษัท สรา งสรรคส่ือเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั u การท�าบุญตักบาตรแสดงถงึ
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ทีเ่ ป็นเอกลกั ษณข์ องตนเองมาจนถงึ ปัจจุบัน อปุ นสิ ยั เอ้อื เฟ้อื เผื่อแผ่

๑.๒ พระพทุ ธศาสนาเปน หลกั ในการพัฒนาชาตไิ ทย

หลักธรรมในพระพทุ ธศาสนาเป็นหลกั ในการพฒั นาชาตไิ ทยในดา้ นตา่ งๆ
ดังน้ี ๑) การพฒั นาดา นกายภาพและสงิ่ แวดลอ ม เป็นการน�าหลกั ธรรมมา
พฒั นาสงิ่ แวดลอ้ มตามธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ้ มทม่ี นษุ ยส์ รา้ งขนึ้ ไมใ่ หเ้ สอ่ื มโทรม
แตใ่ หค้ งอยอู่ ยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ และใชป้ ระโยชนไ์ ดอ้ ยา่ งตอ่ เนอ่ื ง ซงึ่ หลกั ในการ
พัฒนาด้านน้มี หี ลักธรรมท่ีควรยดึ เป็นแนวทางในการปฏิบัติ ดังน้ี

(๑) อริยสัจ ๔ หมายถึง ความจรงิ อันประเสริฐบริษทั สรางสรรคสอ่ื เพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จํากัด การเข้าใจตน้ ตอของ
ส่ิงตา่ ง ๆ ดว้ ยเหตุและผล เชน่ เด็กชายด�าพบว่าลา� คลองในชมุ ชนสกปรกและ.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD
มีกลนิ่ เหม็น (ทุกข์ : ปญั หา) เพราะมคี นท้ิงขยะลงในล�าคลอง (สมุทยั : สาเหต)ุ
เด็กชายด�าอยากให้ล�าคลองกลับมามีสภาพดีดังเดิม (นิโรธ : เกิดผลส�าเร็จ)
จึงชวนเพ่ือนและคนในชุมชนมาช่วยกันท�าความสะอาดจนล�าคลองกลับมามี
สภาพเดมิ (มรรค : หนทางแกป้ ัญหา)

ทุกข สมทุ ัย นิโรธ มรรค
ปัญหาท่เี กดิ สาเหตทุ ่ีก่อใหเ้ กดิ ปญั หาหรือทุกข์ หนทางหรอื วธิ กี าร

ปญั หาหรอื ทกุ ข์ หมดไป แกป้ ัญหา

สังคมศึกษา ป.๕ ๓

ศาสนา และวฒั นธรรม

(๒) ภาวนา ๔ หมายถึง การอบรมพัฒนาให้เจรญิ ขนึ้ ไดแ้ ก่

๑. กายภาวนา ๒. สลี ภาวนา

คอื การฝก อบรมกายใหป้ ฏบิ ตั ติ อ่ คือ การฝกอบรมศีลให้ตั้งอยู่ใน
สิ่งตา่ งๆ ในทางทดี่ ี ไม่ให้เกิดโทษ ระเบยี บวนิ ยั ไมเ่ บยี ดเบยี นผอู้ น่ื

๓. จติ ตภาวนา ๔. ปญ ญาภาวนา

คือ การฝกอบรมจิตใจให้พัฒนา คือ การฝกอบรมเจริญปัญญา
ไปในทางทด่ี ดี ว้ ยคณุ ธรรม มคี วามเมตตา ให้เข้าใจสิ่งตา่ งๆ ตามความเปน็ จริงบริษัท สรางสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

กรณุ า ขยนั หมน่ั เพยี ร

(๓) ไตรสกิ ขา หมายถึง การปฏบิ ัติเพ่ือการพัฒนาตนเอง ดงั น้ี

ศีล สมาธิ ปญ ญา
คือ การรกั ษา คอื การทา� จิตใจให้ คอื กาทา� ตนใหม้ ปี ญั ญา
กายและวาจาให้ มคี วามสงบ แน่วแน่ และเขา้ ใจสง่ิ ทง้ั หลาย
เรียบร้อยอยใู่ น
ระเบยี บวินัย ไม่ฟุงซ่าน ตามความเปน็ จรงิ
อยา่ งมเี หตผุ ล

๒) การพฒั นาดา นจติ ใจ หมายถงึ การเสรมิ สรา้ งจติ ใจใหม้ สี ตปิ ญั ญา
สามารถแยกแยะถูกผิดความดีความชบร่ัวษิ ทั ไสราดงสรร้ คส ่อืหเพอื่ กลารเรียักนรู (ธสสร.ร) จาํรกัดมท่ีสามารถน�ามาใช้ในการ
พัฒนาจิตใจของตนเอง คือ การใช้หลักโอวาท ๓.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD

ไดแ้ ก่ การไมท ําความชวั่ เชน่ การทา� รา้ ยร่างกาย
การลกั ขโมย และการใช้สิง่ เสพตดิ การทาํ ความดี
เช่น การประกอบอาชีพสุจริต การเอ้ือเฟื้อเผื่อแผ่

มคี วามซอ่ื สตั ย์ การทาํ จติ ใจใหผ อ งใสบรสิ ทุ ธิ์ คอื
การบรหิ ารจติ และเจรญิ ปญั ญา เพอื่ ใหจ้ ติ มสี ตสิ มาธิ

และเกิดปัญญา ท�าให้สามารถแยกแยะส่ิงท่ีดีและ

ไม่ดีได้ u การนง่ั สมาธเิ ปน็ วธิ กี ารฝก จติ
ใหม้ ีสติ สมาธิ และเกิดปัญญา

๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๒ พทุ ธประวัติ
พทุ ธประวตั ิ หมายถงึ ประวตั ขิ องพระพทุ ธเจา้ เรมิ่ ตงั้ แตป่ ระสตู ิ ตรสั รู้
ปรนิ พิ พาน เราเปน็ ชาวพทุ ธจงึ ควรศกึ ษาพทุ ธประวตั เิ พอ่ื เรยี นรแู้ ละนา� แบบอยา่ ง
ท่ีดมี าปฏิบัติ

๒.๑ สรุปพทุ ธประวตั ิ

พระพทุ ธศาสนาถอื กา� เนดิ ขน้ึ เมอื่ ๒,๕๐๐ ปก อ่ นบรษิ ทั สรา งสรรคส ่ือเพอื่ การเรียนรู (สสร.) จํากดั มพี ระพทุ ธเจา้ เปน็ ศาสดา
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

มีพระนามเดิมว่า เจ้าชายสิทธัตถะ เป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุทโธทนะ
กษัตริย์ผู้ครองกรุงกบิลพัสดุ์ พระราชมารดา คือ พระนางสิริมหามายาแห่ง
กรุงเทวทหะ ทรงมพี ระประสตู ิกาลเจ้าชายสทิ ธตั ถะเมอื่ วันข้ึน ๑๕ คา่� เดือน ๖

ใตต้ น้ สาละ ณ ลมุ พนิ วี นั ซง่ึ อยรู่ ะหวา่ ง
กรุงกบิลพัสดุ์และกรุงเทวทหะ ต่อมา
พระนางสิริมหามายาส้ินพระชนม์ลง
ภายหลังมีพระประสูติกาล ๗ วัน
เจ้าชายสิทธัตถะจึงอยู่ในความดูแล
ของพระนางมหาปชาบดโี คตมี

พระนางสริ ิมหามายาทรงมีพระประสตู กิ าลu บริษทั สรางสรรคส่อื เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด
เจา้ ชายสทิ ธัตถะ .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เมื่อพระชนมายุ ๑๖ พรรษา
ได้อภิเษกสมรสกับพระนางยโสธรา
(พิมพา) ผู้เป็นพระญาติฝ่ายมารดา
และต่อมาทรงมีพระโอรสพระนามว่า
ราหุล (บ่วง) วนั หน่ึงพระองค์ได้เสดจ็
ประพาสอทุ ยาน ทรงเหน็ คนแก่ คนเจบ็ u พระพทุ ธเจ้าหลังจากตรสั รู้ทรงแสดงธรรม

โปรดปญั จวัคคยี ท์ ้งั ๕

สังคมศึกษา ป.๕ ๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

คนตาย และสมณะ ทา� ใหท้ รงเศรา้ พระทยั ในความแก่ ความเจบ็ ความตาย และทรง
เหน็ สมณะผมู้ คี วามสงบ จงึ คดิ หาหนทางเพอื่ พน้ ทกุ ขเ์ หลา่ นน้ั ทรงตัดสนิ พระทัย
ออกผนวชเมอ่ื พระชนมายุ ๒๙ พรรษา ทรงปลงพระเกศาท่ีรมิ ฝงั แมน่ ้�าอโนมา

พระองค์ทรงบรรลุสัจธรรม
แหง่ ชวี ิต คอื อรยิ สัจ ๔ เมือ่ วันขน้ึ
๑๕ ค่�า เดือน ๖ แล้วได้ทรงแสดง
ธรรมแกป่ ญั จวคั คยี ท์ งั้ ๕ ซงึ่ ลว้ นได้
บรรลธุ รรมเปน็ พระอรหนั ต์ พระองคท์ รงบริษัท สรางสรรคส อื่ เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
ปฏบิ ตั พิ ทุ ธกจิ ตลอดระยะเวลา ๔๕ ป
จึงเสด็จดับขันธปรินิพพาน เมื่อ
วันข้นึ ๑๕ คา�่ เดอื น ๖ ใตต้ ้นสาละ
ณ สาลวโนทยาน เมืองกุสินารา เม่ือ
u พระพุทธเจ้าเสดจ็ ดับขันธปรินิพพาน พระชนมายุ ๘๐ พรรษา
ณ สาลวโนทยาน เมอื งกุสนิ ารา

๒.๒ โปรดพระพทุ ธบดิ า (เสด็จกรุงกบลิ พัสด)ุ

เม่ือพระเจ้าสุทโธทนะซ่ึงเป็นพระพุทธบิดาทรงทราบว่า พระสิทธัตถะ
ได้ตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าแล้วได้เสด็จมาเทศนาหลักธรรมอยู่ท่ีวัดเวฬุวัน
กรุงราชคฤห์ พระเจา้ สทุ โธทนะจงึ ทรงสง่ อา� มาตยแ์ ละบรวิ ารใหไ้ ปทลู เชญิ เสดจ็
มายังกรุงกบิลพัสดุ์ เม่ืออ�ามาตย์และบริวารเหล่านั้นเดินทางถึงกรุงราชคฤห์บรษิ ัท สรางสรรคส ่อื เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ไดเ้ ขา้ เฝา และฟงั การแสดงธรรมจากพระพทุ ธเจา้ แลว้ บรรลเุ ปน็ พระอรหนั ตท์ งั้ หมด
จงึ ทลู ขออปุ สมบทเปน็ พระภกิ ษใุ นพระพทุ ธศาสนา จึงไม่ได้กลับมาทูลความแด่
พระเจ้าสทุ โธทนะ

พระเจ้าสุทโธทนะทรงแปลกพระทัยที่เหล่าอ�ามาตย์ไม่กลับมา จึงส่ง
อา� มาตยก์ าฬทุ ายมี าทลู เชิญอีกครั้ง เม่ืออ�ามาตย์กาฬุทายีได้ฟังพระธรรมเทศนา
ของพระพทุ ธองคก์ บ็ รรลุเป็นโสดาบัน ขออุปสมบทพร้อมบริวาร พระกาฬุทายี
อุปสมบทได้ ๘ วัน จึงทูลเชิญพระพุทธเจ้าให้เสด็จไปโปรดพระราชบิดา
ยงั กรงุ กบลิ พสั ด์ุ ระหวา่ งทพ่ี ระองคเ์ สดจ็ พระราชดา� เนนิ ไปกรุงกบิลพัสดุ์ได้ทรง

๖ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

ทา� ตามกจิ ของสงฆ์ คอื การรบั บณิ ฑบาตจากชาวบา้ น พระเจา้ สทุ โธทนะทรงทราบ

จึงรู้สึกวา่ ไม่เหมาะสมทพ่ี ระราชโอรสของพระองค์กระทา� เช่นน้ัน จึงทรงหา้ ม แต่

พระพทุ ธเจ้าทรงกลา่ ววา่ การบิณฑบาตนับวา่ เปน็ พุทธกจิ หน่งึ ของพระพทุ ธเจ้า

จากนนั้ พระองคจ์ งึ ทรงแสดงธรรมโปรด

พระราชบดิ าจนบรรลเุ ป็นโสดาบนั

ตอ่ มาพระนางยโสธรา (พิมพา)

ทรงทูลขอแก่พระพุทธเจ้าให้ทรงมอบบริษทั สรา งสรรคส อื่ เพื่อการเรียนรู (สสร.) จํากดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระราชสมบตั แิ ดพ่ ระราหลุ แตพ่ ระองค์

ทรงกล่าวต่อพระนางว่า จะทรงมอบ

อริยทรัพย์ซ่ึงเป็นทรัพย์อันประเสริฐให้

พระโอรสราหุล นั่นคือ การบรรพชา

พระโอรสราหุลจึงได้บรรพชาเป็น u พระพุทธเจา้ เสดจ็ เยือนกรุงกบลิ พัสดุ์
เพอื่ ทรงแสดงธรรมถวายพระราชบดิ า
๓สามเณรรปู แรกของพระพทุ ธศาสนา พระญาติ ข้าราชบริพาร และชาวเมือง
พทุ ธจริยา ๓
พุทธกจิ ส�าคัญของพระพุทธเจ้า คอื พุทธจรยิ า ๓ หมายถึง พระจรยิ วัตร

หรอื การบ�าเพ็ญประโยชน์ของพระพุทธเจา้ มี ๓ ประการ ดงั นี้
๑) โลกัตถจรยิ า ทรงบา� เพญ็ ประโยชนแ์ กโ่ ลก เพ่อื ใหม้ นุษยท์ ้ังหลายพ้นบริษทั สรางสรรคสอ่ื เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

จากความทกุ ข์ เชน่ พระพทุ ธเจา้ ทรงแสดงธรรมแก่มนุษย์ เทวดา และสตั วโ์ ลก
ทง้ั หลายในทกุ วนั ตลอดพระชนมช์ ีพจนกระท่งั เสด็จดับขันธปรินิพพาน

๒) ญาตตั ถจรยิ า ทรงบา� เพญ็ ประโยชนแ์ กพ่ ระญาติ เชน่ การทพี่ ระพทุ ธองค์
เสดจ็ ไปโปรดพระบดิ าทกี่ รงุ กบลิ พสั ดจ์ุ นบรรลธุ รรม การเสดจ็ ไปโปรดพระมารดา

ทีส่ วรรคช์ ัน้ ดาวดึงส์ การเสด็จไปหา้ มพระญาตทิ ั้ง ๒ ฝา่ ย ไม่ให้ท�าสงครามเเยง่

น้�าทา� นา
๓) พทุ ธตั ถจรยิ า ทรงบา� เพญ็ ประโยชนใ์ นฐานะเปน็ พระพทุ ธเจา้ โดยทรง

ประกาศเผยแผ่ศาสนา และบัญญัติพระวนิ ยั ให้กับสาวก

สังคมศึกษา ป.๕ ๗

ศาสนา และวฒั นธรรม

๔ ชาดก
ชาดก คอื เรือ่ งราวของพระพุทธเจ้าในอดีตชาติ เมื่อยังเป็นพระโพธิสตั ว์
ทไี่ ดท้ รงบา� เพ็ญบารมี ๑๐ ประการ ทีเ่ รยี กวา่ ทศบารมี ชาดกเป็นเรื่องสา� คัญ
เรื่องหนึ่งที่มีการจดจารึกไว้ในพระไตรปฎกมากกว่า ๕๕๐ เร่ือง ในช้ันเรียนน้ี
นกั เรียนจะไดศ้ กึ ษาชาดก ๒ เร่อื ง คอื จูฬเสฏฐิชาดกและวณั ณาโรหชาดก

บริษัท สรางสรรคส ่ือเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๔.๑ จฬู เสฏฐชิ าดก (อานวา จุน-ละ-เสด-ถิ-ชา-ดก)

ในอดีตกาล มีเศรษฐีผู้หน่ึงช่ือ จุลฬกะ มีความสามารถในการ
พยากรณ์เหตุการณ์ล่วงหน้าได้อย่างแม่นย�า วันหน่ึงจุลฬกะน่ังรถม้าไปยัง
ราชสา� นกั เพอ่ื เฝา พระราชา ไดเ้ หน็ หนตู ายตวั หนงึ่ จงึ ทา� นายวา่ หากใครมปี ญั ญา
ยอ่ มสามารถนา� หนตู ายตวั นไ้ี ปเปน็ ทนุ ประกอบการคา้ ใหเ้ จรญิ รงุ่ เรอื งเปน็ เศรษฐี
ได้ ชายหนุ่มยากจนนามว่า จฬู น เตวาสกิ ได้ยิน จงึ นา� หนตู วั นน้ั ไปขายให้ยายแก่
ใจบญุ คนหนง่ึ เพ่ือเปน็ อาหารแมว ไดเ้ งนิ มา ๑ กากณิก

วันรุ่งขึ้น ชายหนุ่มน�าเงินนั้นไปซื้อน�้าอ้อยแล้วไปตั้งไว้ที่ประตูเมืองคู่กับ
น้�าด่ืม เมื่อคนเก็บดอกไม้กลับจากป่าก�าลังกระหายน้�าเดินผ่านมา เขาจึง
เชญิ ใหด้ ม่ื นา�้ ออ้ ยนนั้ คนเกบ็ ดอกไมจ้ งึ มอบดอกไมใ้ หเ้ ขา ๑ กา� เปน็ การตอบแทน

บริษทั สรางสรรคสื่อเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

วันตอ่ มาชายหนุ่มกป็ ฏิบัตอิ ย่เู ช่นน้ี จนสามารถเก็บเงนิ ไดถ้ ึง.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD ๘ กหาปณะ

วนั หน่ึงในฤดูฝน ฝนตกหนัก พายแุ รง ก่งิ ไม้ และต้นไม้ในพระราชอุทยาน
หักโค่นล้มเป็นจ�านวนมาก นายอุทยานหนักใจว่าจะน�าก่ิงไม้พวกนี้ไปท้ิง
ที่ไหน จูฬันเตวาสิกจึงรับอาสาท�าความสะอาดอุทยาน โดยขอต้นไม้และ
กง่ิ ไมเ้ หลา่ นนั้ เป็นของตอบแทน นายอุทยานก็ตกลง เขาจึงไปชวนเด็กให้มาดื่ม
น้�าอ้อย แล้วให้ช่วยกันขนต้นไม้ไปกองท่ีประตูพระราชอุทยาน เด็กเหล่าน้ันก็
ชว่ ยกันขนอย่างสนุกสนาน ไมน่ านก็เสรจ็

๘ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

จากนน้ั เขานา� ไมไ้ ปทา� ฟนื แลว้ ขายใหช้ า่ งปน้ั หมอ้ หลวง ไดเ้ งนิ ถงึ ๑๖กหาปณะ
และยังไดโ้ อง่ นา�้ เน้อื ดีและหม้อไหตา่ งๆ มาอีก ๕ ใบ เขาจงึ น�าโอ่งใส่น�้าดื่มไป
ตั้งไว้ใกล้ปากประตูเมือง เชิญให้คนเก่ียวหญ้าเลี้ยงสัตว์ประมาณ ๕๐๐ คน
มาดื่มแก้กระหาย คนเก่ียวหญ้าเหล่านั้นต้องการตอบแทนบุญคุณ จึงกลา่ ววา่
“หากมสี ง่ิ ใดใหช้ ว่ ยโปรดบอก” ตอ่ มาไมน่ านเขาไดข้ า่ ววา่ จะมพี อ่ คา้ นา� มา้ มาท่ีเมืองนี้
ถึง ๕๐๐ ตัว เขาจึงเอ่ยปากขอหญ้าจากคนเก่ียวหญ้าคนละฟ่อน แล้วขอร้อง
ให้คนเกี่ยวหญ้าอย่าเพิ่งขายหญ้าจนกว่าตนจะขายไปก่อนบรษิ ัท สรางสรรคส ่ือเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด วันนั้นเขาได้

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

หญ้าถึง ๕๐๐ ฟ่อน เมื่อพ่อค้าม้ามาหาซื้อหญ้าเล้ียงม้าจากท่ีใดไม่ได้จึงต้อง
ซื้อจากเขาเป็นเงินสูงถึง ๑,๐๐๐ กหาปณะ ท�าให้คนเกี่ยวหญ้าขายหญ้า
ไดร้ าคาดีตามไปด้วย

ต่อมาชายหนุ่มได้ข่าวว่ามีเรือบรรทุกสินค้ามาเทียบท่า เขาจึงรีบไปมัดจ�า
สินค้าไว้ทั้งหมด เม่ือพ่อค้านับร้อยคนในเมืองพาราณสีมาขอซ้ือสินค้า
แตน่ ายเรอื แจง้ วา่ มพี อ่ คา้ ใหญม่ ามดั จา� สนิ คา้ ไปหมดแลว้ พอ่ คา้ เหลา่ นน้ั จงึ ขอรว่ ม
ลงทนุ กับชายหนุ่มคนละ ๑,๐๐๐ กหาปณะ และอกี ๑,๐๐๐ กหาปณะสา� หรบั
เปน็ คา่ สนิ คา้ เขาจงึ ขายสนิ คา้ นั้นไปไดก้ า� ไรท้งั ส้นิ ๒๐๐,๐๐๐ กหาปณะ

ชายหนุ่มมีฐานะร�่ารวยข้ึนทันที

เขาไดน้ า� เงนิ จา� นวน๑๐๐,๐๐๐กหาปณะ
บริษทั สรา งสรรคส อ่ื เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

ไปมอบให้ท่านจุลฬกเสฏฐี เพ่ือแสดง.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD

ความกตัญญูกตเวที แล้วเล่าเรื่อง

ทั้งหมดให้ท่านเศรษฐีฟัง ท่านเศรษฐี

เห็นความมีสติปัญญา ความเพียร

พยายาม และมีความกตัญญูของ

ชายหนุ่ม จึงยกธิดาและทรัพย์สมบัติ u เศรษฐียกธิดาและทรัพยส์ มบตั ิ
ใหจ้ ฬู ันเตวาสกิ เพราะเป็นคนไมเ่ กียจคร้าน
ให้ครอบครอง

สังคมศึกษา ป.๕ 9

ศาสนา และวฒั นธรรม

¢ÍŒ ¤´Ô ·Õèä´¨Œ Ò¡àÃè×ͧ ¨ÌÙ àʯ°ªÔ Ò´¡

๑. ความกตัญูกตเวทีเปšนเครอื่ งหมายของคนดี

๒. การทาํ งานนน้ั ตอŒ งรูŒจกั สงั เกต เพ่ือปรับปรงุ งานทีท่ ําใหŒกาŒ วหนาŒ อยูเ‹ สมอ

๓. ไม‹เปšนคนเลือกงานหรือดูถูกงานตํ่าตŒอย เมื่อพิจารณาว‹างานนั้นเปšนอาชีพสุจริต

ไม‹ผิดศลี ธรรมแลวŒ กค็ วรทาํ

๔. ไม‹เปšนคนเกียจครŒานการงาน มีความพยายามไม‹ลดละ ต้ังใจและเอาใจใส‹ในงาน
บรษิ ัท สรางสรรคส อื่ เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด
ท่ีทําอยู‹เสมอ
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๔.๒ วัณณาโรหชาดก (อานวา วนั -นา-โร-หะ-ชา-ดก)

ในอดตี กาล พระโพธสิ ตั วเ์ กดิ เปน็ รกุ ขเทวดาอยใู่ นปา่ มรี าชสหี แ์ ละเสอื อาศยั
อยู่ในถ�้าเดียวกัน โดยมีสุนัขจิ้งจอกคอยดูแลรับใช้ อาศัยกินเศษอาหารท่ีเหลือ
จากสตั วท์ ้งั สองจนร่างกายอ้วนพี ตอ่ มาสุนขั จ้งิ จอกคิดอยากกนิ เนื้อราชสหี แ์ ละ
เสอื จงึ ยใุ หส้ ตั วท์ งั้ สองผดิ ใจกนั สนุ ขั จงิ้ จอกพดู กบั ราชสหี ว์ า่ “เสอื บอกวา่ ราชสหี ์
มีแต่ก�าลงั แตม่ ีความเพียรไม่ถึงเสย้ี วหนง่ึ ของเสือ”

เมื่อราชสีห์ได้ฟังถ้อยค�านั้นแล้ว ก็ไม่เชื่อว่าเสือจะพูดเช่นนั้นจริง จึงไล่
สุนขั จงิ้ จอกกลับไป สุนัขจ้งิ จอกจงึ ไปหาเสอื แลว้ ยยุ งเช่นเดมิ อีกบรษิ ัท สรางสรรคสื่อเพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เม่ือเสือได้ฟังดังนั้น จึงไต่ถามราชสีห์ว่า “ราชสีห์ ท่านมีเข้ียวงาม
มีชาตกิ �าลงั งาม และกา� ลังความเพยี ร เชน่ นีแ้ ลว้ ไม่ประเสริฐกวา่ เราหรอื ”

ราชสีห์จึงเตือนสติเสือว่า หากบุคคลเชื่อค�าพูดของผู้อ่ืน ก็จะท�าให้
มิตรแตกแยกกัน และอาจน�าภัยมาสู่ตนและมิตรได้ ในทางตรงกันข้าม หาก
บุคคลระวังค�ายุยงของผู้อื่นท่ีจะท�าให้มิตรแตกแยก ต้ังข้อสงสัยในค�าพูด
เหลา่ นัน้ บุคคลนั้นคือมิตรแท้ เมอื่ ราชสหี ์ให้คติแกเ่ สอื แลว้ จงึ เปน็ มติ รทีด่ ตี อ่ กัน
ดงั เดิม สนุ ขั จิ้งจอกจึงต้องหลบหนไี ป

๑๐ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

บริษทั สรางสรรคสือ่ เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

u ราชสีหเ์ ตือนสติเสือไม่ใหเ้ ชื่อค�ายุยงของสุนัขจ้งิ จอกโดยไม่ไตรต่ รองหาเหตุผลกอ่ น

¢ŒÍ¤Ô´·Õèä´¨Œ Ò¡àÃè×ͧ Ç³Ñ ³ÒâÃ˪Ҵ¡
๑. เมื่อรบั ขŒอมูลข‹าวสารใด ๆ ควรคิดไตรต‹ รองหาเหตุผลกอ‹ นแลŒวจึงเช่ือ

บริษทั สรางสรรคส ่อื เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

๒. การพดู จายุยงส‹อเสยี ดยอ‹ มทาํ ให.SŒผRANŒนูGSAN้นั SUEPตHUAกKARอNRIAยNRUU‹ูใ(SนSR.)ทCO.,LาTDงเส่อื ม
๓. ความจรงิ ใจย‹อมรักษามิตรไดŒ

สังคมศึกษา ป.๕ ๑๑

ศาสนา และวัฒนธรรม

สรปุ

พระพุทธศาสนามคี วามสา� คญั ตอ่ คนไทยในฐานะทเ่ี ป็นมรดกทางวฒั นธรรม เหน็ ได้
จากศาสนสถาน และสถาปัตยกรรมที่แสดงถึงความศรัทธา ความเล่ือมใส มีการน�า
หลกั ธรรมคา� สอน และคณุ ธรรมตา่ งๆ ในพระพทุ ธศาสนามาประยกุ ตใ์ ชใ้ นการดา� เนนิ ชวี ติ
และพฒั นาชาตไิ ทยจนค�าสอนเหล่าน้ันสืบทอดกันมาจนถึงปัจจบุ ัน

พุทธประวัติต้ังแต่การโปรดพระพุทธบิดาและพระญาติยังกรุงกบิลพัสดุ์สะท้อนให้
เหน็ ถงึ พทุ ธกจิ สา� คญั ของพระพทุ ธเจา้ ทท่ี รงเผยแผพ่ ระพทุ ธศาสนาและบา� เพญ็ ประโยชน์บรษิ ัท สรา งสรรคสือ่ เพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ได้อยา่ งครบถ้วน
ชาดก คอื เร่ืองราวของพระพทุ ธเจ้าในอดตี ชาติเมอ่ื ยังเปน็ พระโพธิสัตว์ ซ่ึงจฬู เสฏฐิ

ชาดก มขี ้อคดิ เกี่ยวกบั ความกตญั ญกู ตเวทแี ละการประกอบอาชีพสจุ ริต สว่ นวณั ณาโรห
ชาดก มขี ้อคิดเกย่ี วกับการมสี ตไิ ตรต่ รองถึงเหตแุ ละผลและไมเ่ ชอ่ื ค�ายยุ งจากผอู้ ่นื

กิจกรรมการเรียนรูเชงิ รุก

๑. ให้นักเรียนแบ่งกลมุ่ ตามความเหมาะสม สบื คน้ ขอ้ มลู และรว่ มกันอภิปรายเกี่ยวกับ

ความส�าคัญของพระพุทธศาสนาในฐานะท่ีเป็นมรดกทางวัฒนธรรมและหลัก

ในการพัฒนาชาติไทย บรษิ ทั สรา งสรรคส ือ่ เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด
๒. ให้นักเรียนทา� แผนผงั ความคิดเกี่ยวก.SับRANพGSANSุทUEPHธUAKปARNรRIANะRUUว(SSัตR.)CิแO.,LTลD ะขอ้ คิดทไี่ ด้รบั จากชาดก

คําถามพัฒนาผูเรยี น

๑. พระพทุ ธศาสนามคี วามสา� คญั ต่อสงั คมไทยอยา่ งไร ยกตัวอยา่ งพอสังเขป
๒. การศกึ ษาพุทธประวตั มิ ีความสา� คญั อย่างไร
๓. นกั เรยี นจะนา� ข้อคดิ ทไ่ี ดจ้ ากชาดกท้ัง ๒ เรอ่ื ง มาปรับใชใ้ นการดา� รงชีวติ ได้อยา่ งไร

๑๒ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

๒หนว่ ยการเรยี นรทู้ ี่ พระธรรมนา� ชีวิต

มาตรฐานการเรียนรูแ้ ละตัวชว้ี ัด

๑. อธบิ ายองคป์ ระกอบ และความสา� คญั
ของพระไตรปิฎก หรือคัมภีร์ของศาสนา
ทตี่ นนบั ถอื (มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๔)
๒. แสดงความเคารพพระรัตนตรัยและบริษทั สรางสรรคสือ่ เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จํากดั
ปฏิบัติตามไตรสิกขาและหลกั ธรรมโอวาท ๓.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
ในพระพทุ ธศาสนาหรอื หลกั ธรรมของศาสนา
ทตี่ นนบั ถอื ตามทกี่ า� หนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๕)

๓. เห็นคุณค่าและสวดมนต์แผ่เมตตา
มีสติท่ีเป็นพื้นฐานของสมาธิในพระพุทธ-
ศาสนา หรือการพัฒนาจิตตามแนวทางของ
ศาสนาทตี่ นนับถือตามท่ีกา� หนด
(มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๖)

๔. ปฏิบัติตนตามหลักธรรมของศาสนา
ที่ตนนับถือ เพ่ือการพัฒนาตนเองและ
สิ่งแวดล้อม (มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๗)

สาระสําคัญ

พระไตรปิฎกมีความส�าคญั ต่อพระพุทธศาสนาอยา่ งมาก เพราะเป็นคัมภรี ์ท่ีรวบรวมหลกั ธรรม
ส�าคัญทางพระพุทธศาสนา นอกจากน้ียังมีพุทธศาสนสุภาษิตซึ่งเป็นค�าสอนและคติเตือนใจทางบริษทั สรา งสรรคสอื่ เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระพทุ ธศาสนาทีจ่ ดจา� ง่าย ท้งั นี้ หากพทุ ธศาสนกิ ชนปฏบิ ัติตนตามพระพุทธศาสนาจะช่วยพฒั นา
ตนเองและสิ่งแวดล้อมใหด้ ยี ง่ิ ขึ้น

แผนผงั สาระการเรยี นรู้ ๒

1 พหรละักพธทุ รธรศมาทสานงา

พระไตรปฎ ก ๓

๔ พระธรรม การทําจิตใหผ้ ่องใสบริสุทธ์ิ
นําชีวิต (การบรหิ ารจติ และ
การปฏบิ ัติตนตามหลักธรรม เจริญปญญา)
ทางพระพทุ ธศาสนา เพ่ือการ
พัฒนาตนเองและสง่ิ แวดล้อม

¡Òõ§Ñé ã¨ËÁ¹Ñè È¡Ö ÉÒËÅ¡Ñ ¸ÃÃÁã¹
¾Ãо·Ø ¸ÈÒʹҨзÒí ã˾Œ ·Ø ¸ÈÒʹ¡Ô ª¹
Á¤Õ ÇÒÁÃŒÙã¹ËÅ¡Ñ ¸ÃÃÁÁҡ§èÔ ¢¹Öé

1 พระไตรปฎก บริษทั สรา งสรรคสอื่ เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระไตรปิฎก เป็นคัมภีร์สูงสุดของ
พระพุทธศาสนาท่ีมีความส�าคัญอย่างมาก
ทร่ี วบรวมหลกั ธรรมคา� สอนของพระพทุ ธเจา้
มีเน้อื หารวมทง้ั ส้ิน ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์

๑.๑ องคประกอบของพระไตรปฎก u พระไตรปฎิ กฉบบั ภาษาไทย

พระไตรปฎ ก เนื้อหาแบ่งเป็น ๓ หมวดใหญ่ ดงั น้ีบริษทั สรา งสรรคสอื่ เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระไตรปฎก

1. พระวินยั ปฎก ๒. พระสุตตันตปฎก ๓. พระอภิธรรมปฎก

พุทธบัญญัติเกี่ยวกับ เป็นค�าบรรยายธรรม เป็นหลักธรรมต่างๆ ซึ่ง
ความประพฤตคิ วามเปน็ อยู่ ซ่ึงพระพุทธเจ้าตรัสให้ อธิบายเน้ือความแท้ๆ ของ
ขนบธรรมเนียมและการ เหมาะกบั บคุ คลและโอกาส หลกั ธรรมะ ไมเ่ กยี่ วกบั บคุ คล
ด� า เ นิ น กิ จ ก า ร ส� า ห รั บ ตา่ งๆ เรยี กวา่ พระสตู ร สถานท่ีหรือเหตุการณ์ใด ๆ
พ ร ะ ภิ ก ษุ แ ล ะ ภิ ก ษุ ณี เรยี กวา่ พระอภธิ รรม
เรียกว่า พระวินยั

1๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๑.๒ ความสําคัญของพระไตรปฎก

พระไตรปฎิ กมคี วามส�าคญั ตอ่ พทุ ธศาสนกิ ชน ดังนี้
๑) เปน็ แหลง่ ศึกษาค้นควา้ หลักธรรมคา� สัง่ สอนของพระพทุ ธเจ้า
๒) เปน็ แหลง่ ขอ้ มลู ในการตรวจสอบความเชอื่ ถอื และขอ้ ปฏบิ ตั ใิ นพระพทุ ธ-
ศาสนา
๓) เปน็ แหลง่ ขอ้ มลู ทา� ใหเ้ ราทราบพทุ ธจรยิ า คอื การบา� เพญ็ ประโยชนข์ อง

๒ หลกั ธรรมทางพระพุทธศาสนาพระพทุ ธเจา้ และประวตั ขิ องพทุ ธสาวก แลว้ นา� มาเปน็ แบบอยา่ งในการประพฤตติ น
บริษทั สรา งสรรคส อ่ื เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระพุทธศาสนามีหลักธรรมส�าคัญที่สามารถน�ามาเป็นพื้นฐานในการ
ประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ�าวันของเราได้ หลักธรรมที่นักเรียนควรศึกษาในช้ันนี้
มดี งั นี้

๒.๑ พระรัตนตรยั

พระรตั นตรยั หมายถงึ แกว้ ๓ ประการ อนั ประเสรฐิ สดุ ของพทุ ธศาสนกิ ชน
ประกอบด้วย พระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ ซึ่งเป็นสิ่งที่มีคุณค่าและควร
เคารพบชู าสงู สุดของชาวพุทธ

พระรัตนตรัย

บริษทั สรา งสรรคสอ่ื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

1 . พ ร ะ พุ ท ธ คื อ ๒. พระธรรม คือ พระ ๓. พระสงฆ์ คือ พระ
พระพทุ ธเจา้ ผตู้ รสั รธู้ รรม ธรรมวินัยอันเป็นค�า สาวกของพระพุทธเจ้า
ด้วยพระองคเ์ อง สง่ั สอนของพระพทุ ธเจา้ ผู้ปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบ
ตามหลักธรรมและเป็น
ผู้เผยแผพ่ ระพุทธศาสนา

สังคมศึกษา ป.๕ 1๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๓หนว ยการเรียนรูท ี่ พแลุทะธชสาาววพกุทธตัวอยา ง

มาตรฐานการเรียนรูแ ละตวั ชี้วดั

เห็นคุณคาและประพฤติตนตาม
แบบอยางการดําเนินชีวิตและขอคิดจาก
ประวัติสาวก ชาดก เรอ่ื งเลา และศาสนิกชนบรษิ ทั สรา งสรรคสือ่ เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ตวั อยางตามที่กําหนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๓)

สาระสําคญั

พทุ ธสาวก คอื บคุ คลผเู ลอื่ มใสนบั ถอื พระพทธเจา เปน สาวกของพระพทุ ธเจา ในสมยั พทุ ธกาล
บรษิ ัท สรางสรรคสือ่ เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

ซึ่งมีคุณธรรมท่ีชาวพุทธควรนํามาปรับใชและปฏ.SRAิบNGSAัตNSUิตEPHาUAKมARNRIAสNRUวU (SนSR.)ชCO.า,LTDวพุทธตัวอยางเปนพุทธศาสนิกชน
ท่ปี ระพฤติปฏิบตั ิตนดี จึงควรนาํ มาเปนแบบอยา งในการดาํ เนนิ ชวี ิต

๑ แผนผงั สาระการเรยี นรู ๒
พุทธสาวก
พทุ ธสาวก และชาวพุทธ ชาวพทุ ธตัวอยา ง
ตัวอยาง

¹Ñ¡àÃÕ¹à¤Â¹íÒẺÍ‹ҧ·èմբͧ
¾Ø·¸ÊÒÇ¡ËÃ×ͪÒǾ·Ø ¸µÑÇÍ‹ҧ
ÁÒ»¯ÔºµÑ ÔµÒÁÍÂÒ‹ §äÃ

บริษัท สรางสรรคส อ่ื เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ พุทธสาวก
พุทธสาวก คือ สาวกของพระพุทธเจาในสมัยพุทธกาล เปนผูมีประวัติ
และคุณธรรมท่ีชาวพุทธควรนํามาเปนแบบอยางในการดําเนินชีวิตของตนเอง
ดงั พทุ ธสาวกตอไปนี้

พระโสณโกฬว ิสะ (อา นวา พระ-โส-นะ-โก-ล-ิ ว-ิ สะ)
ครงั้ สมัยท่ีพระพุทธเจาประทับ ณ เขาคิชฌกูฏ เมืองราชคฤห มีกุลบุตร

ชื่อโสณโกฬวิสะ เขามาเฝาพระพุทธเจาเพ่ือฟงธรรมเเละกราบทูลใหพระองค

ทรงทราบวา ไดฟงธรรมท่ีพระองคทรงแสดงแลวเห็นวา ผูครองเรือนไมอาจบรษิ ัท สรา งสรรคส อ่ื เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ประพฤตพิ รหมจรรยใ หบ รสิ ทุ ธไิ์ ดโ ดยสน้ิ เชงิ จงึ ทลู ขออปุ สมบทในพระพทุ ธศาสนา

พระองคก็ทรงอนุญาตใหอุปสมบทตาม

ความตง้ั ใจ

เมอื่ พระโสณโกฬว สิ ะอปุ สมบทแลว

ไดปฏิบัติธรรมอยางหนัก โดยการเดิน

จงกรมไมห ยดุ จนเทา พอง แตก ไ็ มส ามารถ

บรรลุธรรมได จึงคิดจะลาสิกขาออกมา

บาํ เพ็ญกศุ ลแทนการบวช  พระโสณโกฬวสิ ะเดินจงกรมจนเทา พอง

สังคมศึกษา ป.๕ ๓๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

พระพุทธเจา ทรงทราบเร่อื งราวของพระโสณโกฬวสิ ะ จึงเสดจ็ มาตรสั สอน
ใหทําความเพียรดวยทางสายกลาง คือ ไมตึงหรือหยอนเกินไป เปรียบเสมือน
การตัง้ สายพิณสามสาย หากตึงหรอื หยอนเกินไป เสียงก็ไมไพเราะ เชน เดยี วกับ
ความเพยี ร หากมมี ากเกนิ ไปยอ มทาํ ลายสขุ ภาพ หากยอ หยอ นเกนิ ไปกเ็ ปน ความ
เกยี จคราน ฉะนน้ั ความเพยี รกบั สมาธิตองมีอยางพอดี

เมอื่ พระโสณโกฬว สิ ะไดฟ ง พระโอวาททพี่ ระองคท รงสอน จงึ ไดป ฏบิ ตั ธิ รรม
แตพ อประมาณ เจรญิ วิปส สนาไมน านก็ไดบรรลเุ ปน พระอรหันตบรษิ ทั สรา งสรรคสอ่ื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระโสณโกฬว สิ ะปฏบิ ตั ธิ รรมดว ยความเพยี รพยายามตง้ั แตย งั ไมบ รรลเุ ปน
พระอรหันต พระพทุ ธเจา จงึ ทรงยกยอ งวาเปน ผูปรารภความเพียร

คุณธรรมทคี่ วรนํามาเปนแบบอยา งในการดาํ เนินชีวติ

๑. มคี วามเพยี รพยายามในการทําสิ่งใดส่งิ หนึง่ ใหประสบความสาํ เรจ็
๒. การปฏบิ ตั ิสิ่งใดสง่ิ หนง่ึ ดวยความพอดี ไมหนักหรอื เบาเกนิ ไป

๒ ชาวพุทธตัวอยาง
ชาวพทุ ธตวั อยา ง คอื พทุ ธศาสนกิ ชนทเ่ี ปน แบบอยา งของการปฏบิ ตั หิ นา ท่ี
ของชาวพุทธที่ดี ชาวพุทธจึงควรศกึ ษาบรษิปัท สรรางสะรรควส่ือเพตั ่อื กาิเรเรพยี นรู (่อืสสร.น) จาํ กําัด คณุ ธรรมและขอคิดทีไ่ ดม า

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เปนแบบอยางในการดําเนินชีวติ ดังน้ี

๒.๑ สมเด็จพระสังฆราช (สา ปสุ สฺ เทโว)

สมเด็จพระสังฆราช (สา ปุสสฺ เทโว) มีพระนามเดมิ วา สา ประสูตเิ มื่อวันท่ี
๑๙ สงิ หาคม พ.ศ. ๒๓๕๖ เปนชาวตําบลบางไผ จงั หวดั นนทบรุ ี ทรงบรรพชาเปน
สามเณร จาํ พรรษาอยทู ว่ี ดั ใหมใ นคลองบางขนุ เทยี น ภายหลงั ยา ยมาอยวู ดั สงั เวช
วศิ ยาราม เพอื่ เรียนพระปรยิ ตั ธิ รรม ตอ มาไดถ วายตวั และเรยี นพระปริยัติธรรม
ในสํานักพระบาทสมเด็จพระจอมเกลาเจาอยูหัว (รัชกาลที่ ๔ ขณะทรงผนวช)

๓๖ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

บริษทั สรางสรรคส ื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

บริษทั สรางสรรคส่ือเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

หนว ยการเรียนรทู ่ี

๔ ศมารสรยนาพทิธชีแาลวพะ ทุ ธ
มาตรฐานการเรยี นรแู ละตัวชี้วัด
๑. จัดพิธีกรรมตามศาสนาที่ตนนับถือ
บรษิ ัท สรางสรรคส อื่ เพอื่ การเรยี นรู (อสสรย.) จาํากงัด เรียบงาย มีประโยชน และปฏิบัติตน
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
ถูกตอง (มฐ. ส ๑.๒ ป.๕/๑)
๒. ปฏิบัติตนในศาสนพิธี พิธีกรรม
และวันสําคัญทางศาสนาตามที่กําหนด
และอภิปรายประโยชนที่ไดรับจากการเขา
รวมกิจกรรม (มฐ. ส ๑.๒ ป.๕/๒)
๓. มีมรรยาทของความเปนศาสนิกชน
ท่ีดีตามท่ีกําหนด (มฐ. ส ๑.๒ ป.๕/๓)

สาระสาํ คัญ

ศาสนพธิ ี คอื พิธกี รรมทางศาสนา ซ่งึ ศาสนิกชนควรปฏบิ ัตติ นใหถ กู ตอ งเหมาะสมตามหลกั
ศาสนาทตี่ นนบั ถอื และอาจคาํ นงึ ถงึ หลกั ความประหยดั เรยี บงา ย มปี ระโยชน สว นมรรยาทชาวพทุ ธบริษทั สรางสรรคสือ่ เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เปนแบบแผนการปฏิบัติตนท่ีเหมาะสมสําหรับพุทธศาสนิกชน ซ่ึงชาวพุทธที่ดีตองเขาใจในมรรยาท
ชาวพทุ ธและปฏบิ ตั ไิ ดอ ยา งถกู ตอ ง เชน การกราบพระรตั นตรยั การไหวบ คุ คลตา งๆ และการกราบศพ

๑ แผนผงั สาระการเรยี นรู ๒
ศาสนพิธีเเละ
ศาสนพธิ ี มรรยาท มรรยาทชาวพทุ ธ
ชาวพุทธ

¹¡Ñ àÃÕ¹»¯ºÔ µÑ µÔ ¹à»¹š ªÒǾ·Ø ¸·´Õè Õ
ä´ÍŒ ÂÒ‹ §äà áÅо¸Ô ¡Õ ÃÃÁã´ºÒŒ §
·¹èÕ ¡Ñ àÃÕ¹à¤ÂÁÊÕ Ç‹ ¹ÃÇ‹ Á´ÇŒ Â

บริษทั สรางสรรคสอื่ เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ ศาสนพธิ ี
ศาสนพิธี หมายถึง พิธีกรรมท่ีมีขึ้นเพื่อเปนแบบแผนในการปฏิบัติ
ของพุทธศาสนิกชน แสดงถึงความเชื่อทางพระพุทธศาสนา เชน งานทําบุญ
โดยการปฏบิ ตั ศิ าสนพธิ ตี อ งทาํ อยา งถกู ตอ งเปน ระเบยี บ ทาํ ใหผ ปู ฏบิ ตั เิ กดิ ความ
เขา ใจและเพอื่ เปนการสืบทอดพระพุทธศาสนาตอ ไป

๑.๑ หลกั การจดั พธิ กี รรม

การจดั พธิ กี รรมตา งๆ จาํ เปน จะตอ งมกี ารจดั เตรยี มสถานทแี่ ละอปุ กรณใ น
การประกอบพธิ กี รรม ซึง่ ควรยึดหลกั การจดั พธิ กี รรม ๔ ประการ ไดแก

บริษัท สรา งสรรคสือ่ เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑) เรยี บงา ย คอื การจดั พธิ กี รรมเทา ทจี่ าํ เปน มขี นาดไมเ ลก็ หรอื ใหญ
จนเกนิ ไป

๒) ประหยัด คือ การจัดพิธีกรรมดวยความพอดีตามกําลังศรัทธา
ไมฟ มุ เฟอ ยจนเกนิ ไป

๓) มีประโยชน คือ การจัดพิธีกรรมโดยไมเบียดเบียนใครและสราง
ประโยชนใ หแ กผ เู ขา รว มพธิ กี รรม

๔) ถูกตองตามหลักศาสนา คือ การจัดพิธีกรรมตรงตามวิธีปฏิบัติ
และหลกั คาํ สอนของศาสนานน้ั ๆ ทไ่ี ดบ ญั ญตั ไิ ว

สังคมศึกษา ป.๕ ๔๓

ศาสนา และวฒั นธรรม

๑.๒ การมสี ว นรว มในการจดั เตรยี มสถานทป่ี ระกอบศาสนพธิ ี

การมีสวนรวมในการจัดเตรียมสถานที่ประกอบพิธีกรรมทางพระพุทธ-
ศาสนาเปนสิ่งท่ีชาวพุทธท่ีดีควรรูและเขาใจใหถูกตอง เพื่อความเปนระเบียบ
เรียบรอ ย ดังนี้

๑) กาํ หนดการจดั พธิ กี รรม การกาํ หนดวนั เวลา และสถานทใี่ หเ หมาะสม
๒) การนิมนตพ ระสงฆ ทาํ ได ๒ วิธี คือ นมิ นตดว ยวาจา เเละนมิ นตดว ย
หนงั สอื บรษิ ัท สรางสรรคส อ่ื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๓) การจดั สถานที่ ไดแ ก การตงั้ โตะ หมบู ชู าพระรตั นตรยั การปอู าสนส งฆ
และเตรียมสถานทีน่ ั่งสําหรบั เจา ภาพและผูรว มงาน

การจัดเตรียมสถานท่ีประกอบศาสนพิธี
ของชาวพุทธ คือ การจัดท่ีบูชาพระรัตนตรัย
และการจัดที่นงั่ สําหรบั พระสงฆ

(๑) การจัดที่บูชาพระรัตนตรัย
ทีส่ ําหรบั บชู าพระรัตนตรยั เรียกวา โตะ หมูบูชา

มีหลายแบบ เชน แบบหมู ๔ แบบหมู ๕ แบบ

หมู ๗ แบบหมู ๙ การจัดโตะ หมบู ูชาขน้ึ อยกู ับบรษิ ัท สรา งสรรคส ่ือเพื่อการเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ความเหมาะสมของสถานทีแ่ ละพธิ กี รรม  การตงั้ โตะ หมูบชู าแบบหมู ๗

(๒) การจดั ท่นี ่ังพระสงฆ ท่ีนง่ั พระสงฆเรียกวา อาสนสงฆ นยิ มจดั ไว
ทางดานซายของโตะหมูบูชาพระรัตนตรัย
แยกจากทนี่ งั่ ของฆราวาสประกอบดว ย พรมหรอื
เสอ่ื ปลู าด พรมเลก็ สาํ หรบั พระ กระโถน ภาชนะ
ใสน้ําเย็น น้ํารอน อาสนะสําหรับรองน่ังของ
พระสงฆ ตาลปต ร

 การจัดอาสนส งฆ

๔๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๑.๓ พธิ ีถวายสงั ฆทานและเครื่อิ งสังฆทาน

สังฆทาน หมายถึง สิ่งของที่ถวายแดพระภิกษุสงฆ โดยไมเจาะจง
พระสงฆรูปหนึง่ รูปใด

เครื่องสังฆทาน คือ วัตถุที่ถวาย
แดพ ระสงฆ เพอ่ื เปน ปจ จยั ในการดาํ รงชพี ของ
พระสงฆ ไดแ ก จีวร (เครอ่ื งนงุ หม ) บิณฑบาต
(อาหาร) และเภสัช (ยารกั ษาโรค) บรษิ ทั สรา งสรรคสอ่ื เพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

 เครื่องสังฆทาน

การถวายสังฆทานมรี ะเบียบพธิ ี ดังนี้
๑) เตรยี มเคร่อื งสงั ฆทานตามกําลงั ศรทั ธา บรรจุหีบหอ ใหพรอม
๒) นมิ นตพ ระสงฆโ ดยไมเ จาะจง หรอื เดนิ ทางไปวดั เพอ่ื แจง ความประสงค
ถวายสงั ฆทานแกเ จา อาวาส ใหจ ดั พระสงฆม ารบั สงั ฆทานตามจาํ นวนทเ่ี ตรยี มไว
๓) เม่ือพระสงฆมาพรอมกันแลว ใหนําเครื่องสังฆทานมาวางตรงหนา
พระสงฆ กลาวคาํ อาราธนาศีลและรบั สมาทานศีล
๔) กลาวคาํ ถวายสงั ฆทาน ดงั นี้

คําถวายสงั ฆทาน
อิมานิ มะยัง ภนั เต ภตั ตานิ สะปะริวารานิ ภกิ ขุสงั ฆสั สะ โอโณชะยามะ

สาธุ โน ภนั เต ภกิ ขสุ งั โฆ อมิ านิ ภตั ตานิ สะปะรวิ ารานิ ปะฏคิ คณั หาตุบริษทั สรางสรรคสือ่ เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

อมั หากงั ทฆี ะรตั ตงั หติ ายะ สขุ ายะ
ขาแตพระสงฆผ เู จรญิ ขาพเจาทงั้ หลาย ขอนอมถวายซงึ่ ภัตตาหาร กับของที่
เปน บริวารทง้ั หลายเหลา นแี้ ดพ ระภกิ ษสุ งฆ ขอพระภกิ ษสุ งฆจ งรบั ซง่ึ ภตั ตาหาร
กบั ของทเี่ ปน บรวิ ารทง้ั หลายเหลา น้ี เพอื่ ประโยชน เพอื่ ความสขุ แกข า พเจา ทง้ั หลาย

สน้ิ กาลนานเทอญ

๕) เมอื่ กลาวจบใหผถู วายประเคนสงั ฆทานใหพระสงฆ
๖) พระสงฆอนุโมทนา ผูถวายกรวดน้ํา รับพรแลวกราบ ๓ ครั้ง
เปนอนั เสร็จพธิ ี

สังคมศึกษา ป.๕ ๔๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

๕หนว ยการเรยี นรทู ี่ พลเมอื งดขี องชาติ

มาตรฐานการเรียนรูและตวั ช้วี ัด

๑. ยกตวั อยา งและปฏบิ ตั ติ นตามสถานภาพ
บทบาท สิทธิเสรีภาพ และหนาที่ในฐานะ
พลเมอื งดี (มฐ. ส ๒.๑ ป.๕/๑)
๒. เสนอวิธีการปกปองคุมครองตนเองบรษิ ัท สรา งสรรคส ่อื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

หรอื ผูอ นื่ จากการละเมิดสทิ ธเิ ดก็
(มฐ. ส ๒.๑ ป.๕/๒)

๓. เห็นคุณคาวัฒนธรรมไทยที่มีผลตอ
การดําเนินชีวิตในสงั คมไทย
(มฐ. ส ๒.๑ ป.๕/๓)

สาระสําคญั

การปฏิบัติตนในฐานะพลเมืองดีของชาติ ตามสถานภาพ บทบาท สิทธิเสรีภาพ เปนหนาท่ี
ท่ีทุกคนตองประพฤติปฏิบัติ เพื่อใหสังคมมีความสงบสุข โดยเด็กมีสิทธิขั้นพ้ืนฐานที่จะมีชีวิตอยู
เพื่อไดรับการพัฒนา ปกปองดูแล และมีสวนรวมในสังคม เพื่อใหสามารถดํารงชีวิตอยูไดในสังคมบรษิ ทั สรา งสรรคสื่อเพื่อการเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

อยางมีความสุข จึงตองปกปองคุมครองสิทธิเด็ก และชวยเหลือดูแลใหเด็กปกปองคุมครองตนเอง
หรอื ผูอน่ื จากการละเมิดสทิ ธเิ ดก็

๑ แผนผงั สาระการเรยี นรู ๒

สถานภาพ บทบาท พลเมืองดี คณุ ลักษณะของ
สิทธเิ สรภี าพ และ ของชาติ พลเมอื งที่ดี
หนา ทีข่ องพลเมืองดี

๓

สทิ ธเิ ด็ก

¤ÃÁÙ ºÕ ·ºÒ·Ë¹ÒŒ ·Õè㹡ÒÃ
ãˤŒ ÇÒÁÃáŒÙ ÅÐͺÃÁʧÑè Ê͹

¹¡Ñ àÃÕ¹

บริษัท สรา งสรรคสื่อเพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พสถลาเมนอืภงาดพี บทบาท สทิ ธิเสรีภาพ และหนา ท่ขี อง

สังคมจะสงบสุขไดน้ัน คนในสังคมตองมีระเบียบวินัย ปฏิบัติตนตาม
สถานภาพ บทบาท สิทธิเสรภี าพ และหนา ท่ีของพลเมืองดี

๑.๑ สถานภาพ

สถานภาพ หมายถงึ ฐานะของบคุ คลทไ่ี ดม าจากการเปน สมาชกิ ของสงั คม
ซงึ่ มาจาก ๒ ทาง คือ
บรษิ ัท สรางสรรคสื่อเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๑) สถานภาพจากการเกิด ไดแก เพศ

เชอื้ ชาติ สญั ชาติ และถ่ินที่กําเนดิ

๒) สถานภาพท่ีไดมาภายหลัง ไดแก

สถานภาพทางการศกึ ษา สถานภาพการสมรส

สถานภาพการประกอบอาชีพ และสถานภาพ

ทางการเมือง สถานภาพท่ีไดม าภายหลัง เชน  การไดบ ตั รประชาชนเปนสิทธิ
พน้ื ฐานของคนไทยทุกคน
แพทย ครู ทหาร เกษตรกร นกั กฬี า

สังคมศึกษา ป.๕ ๕๓

ศาสนา และวัฒนธรรม

 สถานภาพครอบครวั ทม่ี บี ทบาท  สทิ ธิในการประกอบอาชพี ท่ี
สําคญั ในสงั คม สามารถเลือกไดอยา งอสิ ระ

บรษิ ทั สรา งสรรคสอ่ื เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ตวั อยางสถานภาพของบุคคล

• นายชาญชัย (นามสมมติ) มีสญั ชาตไิ ทย สถานภาพสมรส มีบุตร ๑ คน

ชาญชัยเปน หัวหนา ครอบครัว เขามอี าชีพเปนนายชางอตู อเรือแหง หน่งึ

สถานภาพจากการเกิด ไดแก ชาญชัยเปนเพศชายและมีสัญชาติไทย

เปนสถานภาพท่ีไดมาภายหลัง ไดแก ชาญชัยสมรสแลวและมีอาชีพนายชาง

อตู อเรือ

๑.๒ บทบาท
บทบาท หมายถึง การปฏิบัติตามหนาท่ีที่สังคมกําหนดตามสถานภาพ
ของตนเอง การปฏบิ ตั ติ นตามบทบาททแ่ี ตล ะคนรบั ผดิ ชอบ ทาํ ใหส งั คมมรี ะเบยี บ

และสงบสุข บรษิ ทั สรา งสรรคส่อื เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

 บทบาทของตาํ รวจจราจรท่มี หี นาท่ีดูแล  บทบาทของครอบครัวทป่ี ระกอบดว ย
ความปลอดภัยบนถนน พอ แม ลูก

๕๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

ตวั อยา งบทบาทตามสถานภาพ

• สถานภาพของนักเรยี น มบี ทบาทในการเรยี นหนงั สือ
• สถานภาพพอ แม ผูปกครอง มีบทบาทในการเลี้ยงดู อบรมบุตรหลาน
• สถานภาพครู มบี ทบาทในการอบรมส่ังสอนนักเรยี น
• สถานภาพแพทย มีบทบาทในการรกั ษาผูปวย

๑.๓ สทิ ธิ บริษัท สรางสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สิทธิ หมายถึง อํานาจอันชอบธรรมที่กฎหมายรับรองใหกระทําใดๆ
โดยสุจริตในฐานะที่เปนพลเมืองของประเทศ ไดรับการคุมครองตามกฎหมาย
รัฐธรรมนญู แตไ มละเมดิ สิทธิของผอู ่ืน ทาํ ใหสงั คมเปนระเบียบเรยี บรอย ไดแก
บคุ คลมสี ทิ ธใิ นรา งกายและทรพั ยส นิ ของตนเอง บคุ คลมสี ทิ ธใิ นการรบั การศกึ ษา
ขน้ั พน้ื ฐาน บคุ คลมสี ทิ ธใิ นความเปน สว นตวั บคุ คลมสี ทิ ธใิ นการเลอื กประกอบอาชพี

ตัวอยา งการใชส ิทธิของบุคคล

• นางสาวพลอย (นามสมมติ) ไดร บั ความเดือดรอ นจากกลนิ่ เหมน็ ของ

โรงกําจัดขยะเทศบาล จึงเดินทางไปยื่นหนังสือรองทุกขแกนายกเทศมนตรี
เปนการใชส ทิ ธิทีถ่ ูกตองในการเสนอบรษิ เัทรสราื่องสรรงคส่อืรเพือ่อ การเงรียนทรู (สสกุ ร.) ขจํากดัแ กหนวยงานรัฐ

• .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

นายเกง (นามสมมต)ิ ตอ แถวซอื้ ขนมทโ่ี รงอาหาร นายมาก (นามสมมต)ิ
ไดเ ขามาแซงคิว เปนการละเมดิ สิทธขิ ้นั พนื้ ฐานของผอู ่นื

¤ÇÒÁÃàŒÙ ÊÃÔÁ¡ÒÃàÃÕ¹ÌÙ
¡ÒÃÁºÕ µÑ ûÃШÒí µÇÑ »ÃЪҪ¹µ§Ñé áµÍ‹ ÒÂØ ÷ »‚ ໹š ËÅ¡Ñ °Ò¹·èÕÂ¹× Â¹Ñ

¤ÇÒÁ໚¹¤¹ä·Â ·íÒãˌ䴌ÃѺÊÔ·¸ÔáÅÐàÊÃÕÀÒ¾¢Ñé¹¾é×¹°Ò¹·èÕ¤ÇèÐä´ŒÃѺ
㹰ҹФ¹ä·Â હ‹ Ê·Ô ¸Ô㹡ÒÃÃºÑ ¡ÒÃÈ¡Ö ÉÒ Ê·Ô ¸Ô㹡ÒÃàÅÍ× ¡»ÃСͺÍÒªÕ¾
ÊÔ·¸Ô㹡Ò÷íÒ»ÃС¹Ñ Êѧ¤Á

สังคมศึกษา ป.๕ ๕๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๖หนว ยการเรียนรทู ่ี การปกครองสว นทอ งถนิ่

มาตรฐานการเรยี นรูและตวั ช้ีวัด

๑. อธบิ ายโครงสราง อาํ นาจ หนาท่ีและ
ความสําคัญของการปกครองสวนทองถิ่น
(มฐ. ส ๒.๒ ป.๕/๑)
๒. ระบบุ ทบาทหนา ท่ี และวธิ กี ารเขา ดาํ รงบริษทั สรา งสรรคสอื่ เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ตาํ แหนง ของผบู ริหารทองถิน่
(มฐ. ส ๒.๒ ป.๕/๒)

๓. วเิ คราะหป ระโยชนท ช่ี มุ ชนจะไดร บั จาก
องคก รปกครองสว นทองถ่ิน
(มฐ. ส ๒.๒ ป.๕/๓)

สาระสาํ คัญ

การปกครองสวนทองถน่ิ ไดแก องคก ารบริหารสวนตําบล (อบต.) เทศบาล องคก ารบรหิ าร
สว นจงั หวดั (อบจ.) และการปกครองสว นทอ งถน่ิ รปู แบบพเิ ศษ ไดแ ก กรงุ เทพมหานครและเมอื งพทั ยา
เปน รปู แบบการปกครองทก่ี ระจายอาํ นาจขอบงรษิ รทั สฐั รา บงสรราคสลอื่ เพใอ่ื กหารเรกยี นรบั ู (สสชร.)มุ จํากชดั นในทอ งถน่ิ ประชาชนมสี ว นรว มและ

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ดําเนินการปกครองโดยผูบริหารและสภาท่ีมาจากการเลือกตั้งของประชาชนในทองถ่ิน มีฐานะเปน
นิติบุคคล มีความอสิ ระในการดาํ เนินงานภายใตก ารกํากบั ดูแลของกระทรวงมหาดไทย

๑ แผนผงั สาระการเรยี นรู ๒
การปกครอง
โครงสรา ง อาํ นาจ หนา ที่ สวนทองถ่ิน องคก รปกครองสว น
และความสาํ คัญของ ทองถิน่ กับการบริการ
สาธารณประโยชน
การปกครองสวนทองถน่ิ

บริษทั สรางสรรคส ื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

บริษทั สรางสรรคส่ือเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

¹¡Ñ àÃÕ¹¤´Ô ÇÒ‹ »ÃЪҪ¹ã¹·ÍŒ §¶¹Ôè
ÊÒÁÒöÁÊÕ Ç‹ ¹ÃÇ‹ Á㹡ÒúÃÔËÒÃ
·ÍŒ §¶¹èÔ ÍÂÒ‹ §äúҌ §

บริษทั สรา งสรรคส ื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

โครงสราง อาํ นาจ หนาที่ และความสาํ คญั ของ
การปกครองสว นทองถ่นิ

โครงสรา งการปกครองสว นทอ งถนิ่ ไดแ ก องคก ารบรหิ ารสว นตาํ บล (อบต.)
เทศบาล องคการบริหารสวนจังหวัด (อบจ.) และการปกครองสวนทองถ่ิน
รูปแบบพิเศษ ไดแก กรงุ เทพมหานครและเมอื งพัทยา

โครงสรา งการปกครองสว นทอ งถนิ่

โครงสราง องคการบรหิ ารสวนตาํ บล (อบต.)บริษัท สรางสรรคส่ือเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด
การบริหารราชการ .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สวนทอ งถิ่น เทศบาล
องคก ารบรหิ ารสวนจงั หวดั (อบจ.)
การปกครองสวนทองถ่ินรปู แบบพิเศษ

กรงุ เทพมหานคร เมอื งพทั ยา

๖๖ สัง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๑.๑ องคก ารบรหิ ารสว นตาํ บล (อบต.)

เปน การบรหิ ารสว นทอ งถนิ่ ซงึ่ จดั ตงั้ จากสภาตาํ บลทมี่ รี ายไดต ามเกณฑท ี่
กฎหมายกาํ หนด โครงสรางองคก ารบรหิ ารสว นตาํ บล (อบต.) มดี งั น้ี

๑) โครงสรา งองคก ารบรหิ ารสว นตาํ บล (อบต.)

(๑) สภาองคการบริหารสวนตําบล มาจากการเลือกต้ังโดยตรงของ
ประชาชนผูมีสทิ ธเิ ลอื กตั้งในตําบล ทําหนา ท่ีเปนฝา ยนติ ิบัญญัติบรษิ ัท สรา งสรรคสอื่ เพื่อการเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

(๒) คณะกรรมการบริหาร นายกองคการบริหารสวนตําบลมาจาก
การเลือกต้ังโดยตรงของประชาชนผูมีสิทธิเลือกตั้งในตําบล ทําหนาที่เปน
ฝายบรหิ ารกําหนดนโยบายและบริหารราชการขององคก ารบริหารสวนตําบล

องคการบริหาร สภาองคก ารบริหารสว นตาํ บล
สว นตาํ บล
(อบต.) คณะกรรมการบริหารองคก ารบริหาร
สว นตาํ บล

บริษัท สรา งสรรคสอ่ื เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

 ที่ทําการองคการบรหิ ารสว นตําบลตะเบาะ จังหวัดเพชรบูรณ

สังคมศึกษา ป.๕ ๖๗

ศาสนา และวฒั นธรรม

๒) อ(อาํ บนตา.จ) หนา ที่ และความสาํ คญั ขององคก ารบรหิ ารสว นตาํ บล

อํานาจและหนาที่ของการปกครองสวนทองถ่ิน มีการออกเปน
พระราชบญั ญตั ิตามกฎหมายรัฐธรรมนญู โดยมหี ัวขอ ดงั น้ี

พระราชบัญญัติสภาตําบลและองคการบริหารสวนตําบล กําหนด
อํานาจหนาที่ไว เชน

• จดั ใหมีและบาํ รงุ รกั ษาทางน้าํ และทางบก
• รกั ษาความสะอาดท่สี าธารณะบรษิ ทั สรา งสรรคสอ่ื เพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
• ปอ งกนั โรคและระงับโรคติดตอ
• ปอ งกนั และบรรเทาสาธารณภัย
• สง เสรมิ การศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม การพฒั นาสตรี เดก็ เยาวชน
ผสู งู อายุ และผูพกิ าร
• อนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและ
สงิ่ แวดลอ ม
• บํารุงรักษาศิลปะ จารีตประเพณี
ภมู ปิ ญ ญาทอ งถนิ่ และวฒั นธรรมอนั ดขี องทอ งถน่ิ
• ปฏบิ ตั หิ นา ทอ่ี นื่ ตามทท่ี างราชการ  การอบรมคนในชุมชนสรางนกทา
มอบหมาย เก่ยี วกับโรคโควดิ -๑๙

ทม่ี า : http://www.srangnoktha.go.th

บริษทั สรางสรรคส่อื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากดั

๓) บทบาทหนา ทแี่ ละวธิ กี ารเขา ดาํ รงตาํ แหนง ของผบู รหิ าร.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD
องคก ารบรหิ ารสว นตาํ บล (อบต.)

นายกองคการบริหารสวนตําบลมาจากการเลือกต้ังโดยตรงของ
ประชาชน มีวาระดํารงตําแหนง คราวละ ๔ ป บทบาทหนา ทีข่ องนายกองคก าร
บรหิ ารสวนตําบล เชน

(๑) กําหนดนโยบายโดยไมขัดตอกฎหมาย และรับผิดชอบในการ
บริหารราชการขององคการบริหารสวนตําบลใหเปนไปตามกฎหมาย นโยบาย
แผนพัฒนาองคการบริหารสวนตําบล ขอบัญญัติ ระเบียบ และขอบังคับ
ของทางราชการ

๖๘ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

๗หนวยการเรยี นรทู ่ี แสบืลสะภาูมนิปวัฒญญนธารรม

มาตรฐานการเรียนรูและตวั ช้วี ัด

๑. เห็นคุณค่าของวัฒนธรรมที่มีผลต่อ
การดา� เนนิ ชีวิตในสงั คมไทย
(มฐ. ส ๒.๑ ป.๕/๓)บริษทั สรา งสรรคส อ่ื เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๒. มสี ว่ นรว่ มในการอนรุ กั ษแ์ ละเผยแพร่
ภูมปิ ญั ญาท้องถิน่ ของชมุ ชน
(มฐ. ส ๒.๑ ป.๕/๔)

สาระสําคัญ

วัฒนธรรมไทยมีผลต่อการด�ารงชีวิตในสังคมไทย เนื่องจากเป็นการสั่งสมประสบการณ์ของ
บรรพบุรษุ ทไ่ี ดป้ ระพฤตปิ ฏิบตั ิมาเป็นเวลานานและเป็นส่งิ ทด่ี งี าม กอ่ ใหเ้ กดิ ความเจริญในชีวติ และ
ได้สืบทอดต่อไปยงั รุน่ ลกู หลาน จงึ ถือเป็นมรดกของชาตทิ คี่ วรรกั ษาไว้บริษทั สรา งสรรคส ื่อเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

แต่ละท้องถ่ินในชุมชนต่างมีการสั่งสมภูมิปัญญาท้องถิ่.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD นที่เกิดจากการปรับใช้ส่ิงแวดล้อม
เพอ่ื การด�ารงชีวติ มีความเปน็ เอกลกั ษณ์เฉพาะ ภมู ิปัญญาทอ้ งถิ่นจงึ มคี ณุ คา่ อย่างย่ิง ควรอนรุ ักษ์
สบื ทอดต่อไป

แผนผงั สาระการเรยี นรู

1๒

วฒั นธรรมไทย สืบสาน ภูมิปญญาทอ งถ่นิ
ที่มผี ลตอสงั คมไทย วฒั นธรรม
และภมู ปิ ญญา

¹¡Ñ àÃÕ¹ÁÊÕ Ç‹ ¹ÃÇ‹ Á㹡ÒÃ͹ÃØ ¡Ñ ɏ
Ç²Ñ ¹¸ÃÃÁáÅÐÀÁÙ »Ô Þ˜ ÞÒ·ÍŒ §¶¹èÔ
ä´ÍŒ ÂÒ‹ §äúҌ §

บริษทั สรา งสรรคสอ่ื เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

วฒั นธรรมไทยทม่ี ผี ลตอ สังคมไทย

วัฒนธรรม หมายถึง วิถีแห่งการด�ารงชีวิตของคนในสังคมน้ันๆ เช่น
การกิน การอยู่ การแต่งกาย การพักผอ่ น การท�างาน ประเพณตี า่ งๆ เปน็ ส่ิงที่
ประชาชนส่วนใหญ่ปฏิบัติสืบทอดกันมาเป็นเวลานาน โดยส่ิงน้ันเป็นสิ่งที่
ดีงาม วัฒนธรรมจึงเป็นสิ่งท่ีมีคุณค่าต่อการด�าเนินชีวิตต้ังแต่เกิดจนตาย
วัฒนธรรมถือเป็นเอกลักษณ์ส�าคัญของชาติไทยท่ีบรรพบุรุษได้สร้างและ
หลอ่ หลอมให้คนไทยไดป้ ฏบิ ตั ิสบื ต่อกนั มา

๑.๑ วฒั นธรรมทม่ี ผี ลตอ การดาํ รงชวี ติ ของคนในสงั คมไทยบริษัท สรา งสรรคส ือ่ เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

วัฒนธรรมไทยดา้ นตา่ ง ๆ มีผลตอ่ การด�ารงชวี ติ ในสังคมไทย มีดังน้ี
1) ดา นศาสนา

คนไทยส่วนใหญ่นับถือพระพุทธศาสนา มีความเช่ือในหลักธรรมของ
พระพทุ ธศาสนา เชอ่ื ในผลการกระทา� วา่ ทา� ดไี ดด้ ี ทา� ชวั่ ไดช้ ว่ั และทา� บญุ ตกั บาตร

๘๒ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

ในวนั สา� คญั ของตนเอง ครอบครวั และวนั สา� คญั
ทางศาสนา ทา� ใหม้ นี สิ ยั ออ่ นโยน มจี ติ ใจเมตตา
ชว่ ยเหลอื ผู้อนื่ จงึ ส่งผลให้สงั คมสงบสุข

u การท�าบุญตักบาตรของชาวไทย

๒) ดานภาษา บริษทั สรางสรรคส อื่ เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ภาษาเป็นเคร่ืองมือในการสื่อสารข้อมูล

ต่างๆ ส่อื ความหมาย สื่ออารมณ์ และความรูส้ กึ นกึ คิด

ภาษาไทยเป็นภาษาประจ�าชาติ มีความเป็นเอกลักษณ์

ของตนเอง ภาษาไทยสื่อความหมายได้ชัดเจน มีความ

ไพเราะ สละสลวย งดงาม เหมาะกบั กาลเทศะและบคุ คล

นอกจากน้ัน วรรณคดีและวรรณกรรม ซ่ึงเรียบเรียง

ภาษาเป็นเร่ืองราวอย่างสละสลวย ทา� ให้เกดิ ความรอบรู้ u อักษรไทย แสดงถึง
สร้างจนิ ตนาการ สนุก และเพลิดเพลิน เอกลักษณท์ างภาษา

๓) ดา นมารยาท

มารยาทของคนไทยเป็นท่ีสนใจบริษทั สรางสรรคส่ือเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ของชาวตา่ งชาติ เนอื่ งจากมคี วามออ่ นนอ้ ม

สภุ าพนมุ่ นวล กริ ิยาเรยี บร้อย มารยาทไทย

ได้แก่ การไหว้ การนั่ง การหมอบกราบ

มารยาทไทยเป็นวัฒนธรรมที่ส่งเสริมให้

คนไทยประพฤติปฏิบัติอย่างเป็นระเบียบ u การไหว้เปน็ มารยาทไทยท่สี ืบตอ่ กันมา

แบบแผน เคารพซ่งึ กันและกัน ทม่ี า : http://www.somapa.ac.th/news-

id1888.html

สังคมศึกษา ป.๕ ๘๓

ศาสนา และวัฒนธรรม

๔) ดา นอาชีพเกษตรกรรม
คนไทยส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมต้ังแต่อดีตถึงปัจจุบัน

ซง่ึ นบั เปน็ วถิ ชี วี ติ อยา่ งหนงึ่ อาชพี เกษตรกรรมทสี่ บื ทอดกนั มากอ่ ใหเ้ กดิ วฒั นธรรม
ประเพณที ่ีดงี าม เปน็ ภูมิปัญญาท่มี ีคุณคา่ เชน่ พธิ แี รกนาขวัญ พธิ สี ขู่ วัญขา้ ว พธิ ี
ลงแขกเกย่ี วขา้ ว อปุ กรณแ์ ละพาหนะทใ่ี ชท้ า� การเกษตร ไดแ้ ก่ เกวยี น คนั ไถ กระบงุ
และตะกรา้ ภมู ปิ ญั ญาดา้ นอาชพี เกษตรกรรมเปน็ ประโยชนต์ อ่ การทา� การเกษตร
ช่วยทุ่นแรง ท�าให้สะดวกสบายใน บริษัท สรา งสรรคส ื่อเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

การท�างาน ช่วยเพิ่มผลผลิต เกิด
ความเชย่ี วชาญในการประกอบอาชพี
เสริมสร้างคุณลักษณะและทักษะใน
การดา� เนนิ ชวี ติ ทด่ี ี เกดิ ความสามคั คี
ในหม่คู ณะและชุมชน

u เกษตรกรรมเปน็ วิถชี ีวิตของคนไทยมาตง้ั แตอ่ ดตี

๕) ดา นศิลปะแขนงตา งๆ
ศิลปะที่เป็นภูมิปัญญาของคนไทย ส่วนใหญ่ได้แรงบันดาลใจมาจาก

ความศรัทธาทางพระพุทธศาสนา ท้ังสถาปัตยกรรม ประติมากรรม และ
จิตรกรรม ซึ่งได้แก่ การสร้างวัด บรษิ ัท สรางสรรคส อ่ื เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สร้างพระพุทธรูป ภาพวาดฝาผนัง
นอกจากน้ันในท้องถิ่นต่างๆ ยังมี
ง า น หั ต ถ ก ร ร ม ที่ ส ว ย ง า ม แ ล ะ มี
ความหลากหลาย เช่น การทอผ้า
การปน้ั โอง่ การทา� รม่ และเครอ่ื งจกั สาน

u จติ รกรรมฝาผนงั เรือ่ งรามเกียรติ์
วดั พระศรรี ัตนศาสดาราม

๘๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

๘หนวยการเรยี นรทู ี่ เปเจลจะบัยรกิการารผลติ สนิ คา
มาตรฐานการเรยี นรูและตวั ชี้วดั

อธิบายปจจัยการผลิตสินคาและบริการ
(มฐ. ส ๓.๑ ป.๕/๑)

บรษิ ัท สรา งสรรคส อ่ื เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สาระสาํ คญั

การผลิตสินคาและบริการจําเปนตองคํานึงถึงปจจัยในการผลิตสินคาและบริการ เทคโนโลยี
การผลติ สนิ คา และบรกิ าร ศกึ ษาพฤตกิ รรมผบู รโิ ภคและตวั อยา งแหลง ผลติ สนิ คา และบรกิ ารในชมุ ชน
เพอ่ื การผลติ สนิ คา และบรกิ ารในชุมชนไดต รงตามความตองการของผูบรโิ ภค

บรษิ ัท สรา งสรรคสือ่ เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผงั สาระการเรยี นรู

๑๒

ความหมายและประเภท ปจ จัย เทคโนโลยกี บั การผลติ
ของปจ จยั การผลติ การผลติ สนิ คา สนิ คาเเละบรกิ าร
และบรกิ าร
๕ ๓

ตวั อยา งแหลงผลิตสนิ คา ๔ ปจ จยั อน่ื ๆ ทส่ี ง ผลตอ
เเละบรกิ ารในชุมชน การผลติ สนิ คา และบรกิ าร

พฤติกรรมของผบู ริโภค

ปจ จยั สาํ คญั ในการผลติ
ขนึ้ อยกู บั สงิ่ ใดบา ง

บริษัท สรางสรรคส่อื เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑๑. ความหมายและประเภทของปจ จยั การผลติ
ปจจัยการผลิต หมายถึง ส่ิงท่ีผูผลิตนํามาใชประกอบการผลิตเพ่ือให
เกิดเปนสินคาและบริการ ซ่ึงตองผานกระบวนการแปรรูปวัตถุดิบใหกลายเปน
สนิ คา และบรกิ ารเพอ่ื สนองความตอ งการของมนษุ ย โดยใชป จ จยั การผลติ ตา งๆเชน
ทด่ี นิ แรงงาน ทนุ และผปู ระกอบการ สนิ คา และบรกิ ารทพี่ บเหน็ ในชวี ติ ประจาํ วนั
จาํ เปนตองผา นกระบวนการผลติ ท้ังส้นิ

บริษัท สรา งสรรคส ื่อเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

๑.๑ ประเภทของปจ จยั การผลิต.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD

ปจจัยการผลติ สามารถจาํ แนกได ๔ ประเภท ดงั นี้

๑) ที่ดิน หมายถึง พื้นดินและ  ที่ดิน
ทรพั ยากรอน่ื ๆ ทอี่ ยบู นพน้ื ดนิ และ
ใตดิน เชน ปาไม แรธาตุ น้ํามัน
ผลตอบแทนของทดี่ นิ จะอยใู นรปู ของ
คา เชา

๙๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

๒) แรงงาน หมายถงึ ทรพั ยากร
มนุษยผูท่ีใชแรงกายและสติปญญา

ในการผลติ สนิ คา และบรกิ ารเชน กรรมกร

ลกู จา ง หรอื พนกั งานสายอาชีพตา ง ๆ

ผูบริหาร ขาราชการ ผลตอบแทนของ

แรงงานจะอยูในรูปของคาจางหรือ
กรรมกรผใู ชแรงงานบริษัท สรา งสรรคส อ่ื เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากัด
เงินเดอื น
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๓) ทนุ หมายถงึ สงิ่ ทน่ี าํ มาใชใ น
การผลติ สินคา และบริการโดยตรง เปน
เครอ่ื งทนุ แรงในการผลติ เชน เครอื่ งจกั ร
เคร่ืองมือ โรงงาน และอุปกรณตา ง ๆ
ผลตอบแทนของทุนจะอยูในรูปของ
ดอกเบยี้

 เคร่อื งจกั ร

บรษิ ทั สรางสรรคส ่อื เพื่อการเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๔) ผปู ระกอบการ หมายถงึ ผทู ่ี
บรหิ ารจดั การปจ จยั การผลติ ทงั้ ๓ประเภท
ไดแก ทีด่ นิ แรงงาน และทุน มาผลิต
เปนสินคาและบริการเพ่ือตอบสนอง
ความตอ งการของผบู รโิ ภค ผลตอบแทน
ของผปู ระกอบการจะอยใู นรปู ของกาํ ไร

 ผปู ระกอบการ

สังคมศึกษา ป.๕ ๙๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๒ เทคโนโลยกี บั การผลิตสนิ คาและบริการ
ประชากรทีเ่ พิม่ ข้ึนทาํ ใหก ารบรโิ ภคสนิ คา และบริการเพม่ิ มากขึ้น สง ผลให
ผผู ลิตใช เทคโนโลยกี ารผลิตสนิ คาและบริการ ไดแก ความรูและเครอื่ งมอื ทาง
วทิ ยาศาสตรเ พอื่ ชว ยเพมิ่ ความรวดเรว็ ในการผลติ และเพมิ่ คณุ ภาพของสินคาและ
บรกิ าร เทคโนโลยสี ามารถนํามาปรับใชใ นธุรกิจประเภทตาง ๆ ดงั นี้

๒.๑ การใชเ ทคโนโลยใี นธุรกิจการเกษตรบรษิ ทั สรา งสรรคส ื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ธุรกิจการเกษตรมีการใชเทคโนโลยี เชน
การใชเคร่ืองรีดนํ้านมวัวชวยทุนแรงและลด
ระยะเวลาในการใหผลผลิตแกเกษตรกรโคนม
การใชเคร่ืองจักรเพ่ือเพาะพันธุและเก็บเก่ียว
ผลผลติ ไดเ รว็ ขน้ึ การใชว ทิ ยาศาสตรเ ขา มาพฒั นา
วิธีการปลูกพืชใหใชดินนอยลงในเรือนกระจก
นอกจากนี้ยังมีการใชเทคโนโลยีมาผสมพันธุพืช  การเพาะพืชในเรือนกระจก
และสตั วใหมผี ลผลติ นอกฤดู

๒.๒ การใชเทคโนโลยีในธุรกิจอุตสาหกรรมบรษิ ัท สรา งสรรคส ือ่ เพื่อการเรียนรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ธุรกิจอุตสาหกรรมมีการใชเทคโนโลยี เชน

การใชเ ครอ่ื งจักรทํางานแทนแรงงานคน เปน การ

ทุนแรงเพ่ิมผลผลิต และลดจํานวนคน ทําให

ตนทุนการผลิตลดลง โดยยังรักษาคุณภาพให

ไดมาตรฐานเทากันทุกชิ้นและเพียงพอตอความ

ตอ งการของผบู ริโภค  การใชเครอื่ งจกั รมาแทน
แรงงานคนเพื่อลดตนทุน
ในการผลิตและเพ่ิมผลผลิต

๙๖ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

๙หนว ยการเรยี นรทู ่ี ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง
และการรวมกลุมเปนสหกรณ

มาตรฐานการเรียนรูและตวั ชี้วดั

๑. ประยุกตใชแนวคิดของปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียงในการทํากิจกรรมตางๆ
ในครอบครวั โรงเรยี นและชุมชนบรษิ ทั สรางสรรคส่อื เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

(มฐ. ส ๓.๑ ป.๕/๒)
๒. อธิบายหลักการสําคัญและประโยชน

ของสหกรณ (มฐ. ส ๓.๑ ป.๕/๓)

สาระสําคัญ

เศรษฐกิจพอเพียงเปนปรัชญาในการดําเนินชีวิตไปในทางสายกลางที่สงเสริมใหประชาชน
ทุกระดับดํารงชีวิตอยางมีคุณภาพ โดยคํานึงถึงความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมี
ภมู คิ มุ กนั ในตวั ทด่ี ี ซง่ึ หลกั การของสหกรณส อดคลอ งกบั หลกั การของเศรษฐกจิ พอเพยี ง โดยสง เสรมิ
ใหช มุ ชนมีความเขม แข็งทางเศรษฐกจิ
บรษิ ทั สรางสรรคสื่อเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผงั สาระการเรยี นรู

๑๒

ปรัชญาของเศรษฐกิจ ปรชั ญาของ ตวั อยางการผลติ สินคา
พอเพียง เศรษฐกจิ พอเพยี ง และบรกิ ารในชมุ ชน
และการรวมกลมุ

เปน สหกรณ

๓

สหกรณ

หากพดู ถงึ “ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง”
นกั เรียนนกึ ถงึ ใคร

บรษิ ัท สรางสรรคส ือ่ เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ ปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง
ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง เปน แนวทางในการดาํ รงชวี ติ สาํ หรบั ประชาชน
ทุกระดับ ซ่ึงเปนแนวพระราชดําริของพระบาทสมเด็จพระภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช บรมนาถบพติ ร (รัชกาลที่ ๙) เพ่ือใหป ระชาชนสามารถพ่ึงพาตนเองได
อยอู ยางพอเพยี ง และดาํ เนินชีวิตไปในทางสายกลาง

๑.๑ หลกั การของเศรษฐกจิ พอเพยี ง
บริษัท สรา งสรรคสื่อเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
เศรษฐกิจพอเพียงมุงเนนใหเกิดคุณภาพชีวิตที่ดีของประชาชน และมี

ความพรอมในการรับมือตอการเปล่ียนแปลงอยางรวดเร็ว ท้ังเศรษฐกิจ สังคม
สิ่งแวดลอม และวัฒนธรรม หลักการของเศรษฐกิจพอเพียงประกอบดวย
หลกั สําคัญ ๓ ประการ ไดแก

๑) ความพอประมาณ คือ ความพอดีที่ไมนอยหรือมากเกินไป และไม
เบียดเบยี นตนเองและผอู ่ืน การใชจ า ยใหพอดกี บั รายรบั การรับประทานอาหาร
แตพออ่ิม

๑๐๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม