หนังสือเรียน วิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.1

บรษิ ทั สรางสรรคสอื่ เพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

บรษิ ทั สรา งสรรคส อ่ื เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ใชส ําหรบั เปนตัวอยา งประกอบการสัง่ ซื้อแบบเรียนเทาน้ัน
หา มสาํ เนา ทาํ ซ้ํา ดดั แปลง เผยแพร
หรือคดั ลอกสว นหนงึ่ สว นใดไปใช

หนังสือเรยี นรายวชิ าพ้ืนฐาน

สงั คมศกึ ษำศำสนำ และวัฒนธรรม
ช้ันประถมศึกษาปที ่ี
ตามมาตรฐานการเรยี นรแู้ ละตวั ชว้ี ดั สาระภมู ศิ าสตร์ (ฉบบั ปรบั ปรงุ พ.ศ. ๒๕๖๐)บริษัท สรา งสรรคส ื่อเพ่ือการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
กลมุ่ สาระการเรยี นรสู้ งั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ตามหลกั สตู รแกนกลาง
การศกึ ษาขนั้ พนื้ ฐาน พทุ ธศกั ราช ๒๕๕๑

บริษทั สร้างสรรคส์ อื่ เพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จ�ากดั บริษัท สรางสรรคสื่อเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด คณะผู้เรียบเรยี ง
SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD. ผศ.ดร.ฐติ ิรตั น์ ปนั้ บ�ารุงกิจ
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ผศ.สภุ าพรรณ พวงจัน่ เพชร
ศรียา เนตรน้อย
จดั พมิ พ์และจำ� หน่ำยโดย คณะผตู้ รวจ
รศ.นโรตม์ ปาลกะวงศ์ ณ อยธุ ยา
บริษัท สร้างสรรค์สอื่ เพือ่ การเรยี นรู้ (สสร.) จา� กัด ผศ.สุชาดา โกรศภุ มิตร
๑๕๑๘/๗ ถ.ประชาราษฎร์ ๑ แขวงวงศ์สวา่ ง เขตบางซ่อื กรุงเทพฯ ๑๐๘๐๐ ปิยฉตั ร ฆังฆะ
โทรศพั ท์ : ๐-๒๕๘๗-๗๙๗๒, ๐-๒๕๘๖-๐๙๔๘, ๐-๒๕๘๗-๙๓๒๒-๒๖ บรรณำธกิ ำร
โทรสาร : ๐-๒๐๔๔-๔๔๗๒ E-mail : [email protected] รศ.ผอ่ งศรี จ่ันหา้ ว

พมิ พค์ รง้ั ท่ี ๒
สงวนลิขสทิ ธิต์ ามพระราชบญั ญัติ
ISBN 978-616-7768-03-8
ปีที่พิมพ์ ๒๕๖๔

ค�านา�

หนงั สือเรยี นรายวิชาพนื้ ฐาน สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑ จัดทา� ข้ึนตาม
มาตรฐานการเรียนรู้และตวั ชีว้ ัด สาระภูมศิ าสตร ์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) กลุ่มสาระ
การเรียนรูส้ งั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขน้ั พื้นฐาน
พทุ ธศกั ราช ๒๕๕๑ โดยมวี ตั ถุประสงคเ์ พื่อใหค้ รูและนักเรยี นไดใ้ ช้เปน็ ส่ือการเรียนการสอน
พฒั นาทกั ษะการเรยี นรขู้ องนกั เรยี นให้มคี ณุ ภาพ และเกิดประสิทธภิ าพอยา่ งหลากหลาย
เนอ้ื หาสาระของหนังสือเรยี นเล่มนี้ แบ่งเป็น ๕ สาระ ได้แก่ บริษัท สรางสรรคส่อื เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สาระศาสนา ศลี ธรรม จริยธรรม
สาระหน้าทีพ่ ลเมือง วัฒนธรรม และการด�าเนนิ ชวี ติ ในสงั คม
สาระเศรษฐศาสตร์
สาระประวัติศาสตร์
สาระภูมิศาสตร์
โดยเน้ือหาสาระเหล่าน้ีมีเนื้อหามุ่งให้นักเรียนได้เรียนรู้ และเข้าใจในการอยู่ร่วมกัน
ในสังคมท่ามกลางการเปล่ียนแปลงอย่างเท่าทันและรอบดา้ น มคี วามศรทั ธาตอ่ ศาสนาและ
วฒั นธรรม รกั และภมู ใิ จในความเปน็ ชาตไิ ทย และความเปน็ สากลของประเทศเพอ่ื นบา้ น ปลกู ฝงั
และบม่ เพาะคณุ ธรรม จรยิ ธรรมทดี่ ใี หก้ บั นกั เรยี น สามารถดา� รงชวี ติ ในสงั คมไดอ้ ยา่ งมคี วามสขุ
และเปน็ พลเมอื งดีของประเทศอยา่ งมีคุณภาพ
คณะผู้จัดท�าหวังเป็นอย่างย่ิงว่า หนังสือเรียนเล่มน้ี จะช่วยให้ครูและนักเรียนได้จัด
กจิ กรรมการเรยี นการสอนตรงตามเจตนารมณท์ ม่ี งุ่ หวงั และไดร้ บั ประโยชนท์ พ่ี อจะเปน็ พนื้ ฐานบรษิ ทั สรา งสรรคส่อื เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

หรอื แนวทางการตอ่ ยอดองคค์ วามรเู้ พอ่ื สรา้ งเปน็ ความคดิ รวบยอดใหแ้ กผ่ เู้ รยี นไดอ้ ยา่ งครบถว้ น
และสมบรู ณ์

บริษัท สร้างสรรค์สื่อเพื่อการเรียนรู้ (สสร.) จำากัด

สารบัญ หน้า
๑
หนว่ ยกำรเรยี นรู้ท่ี ๑ พระพทุ ธ
๒
๑. พุทธประวัติ ๕
๒. ชาดก ๑๐
๓. วนั สา� คัญทางพระพทุ ธศาสนา
๑๔
หนว่ ยกำรเรียนรู้ท่ี ๒ พระธรรม บรษิ ทั สรางสรรคส อ่ื เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จํากดั
๑๕
๑. พระรัตนตรยั .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ๑๗
๒. โอวาท ๓ ๒๕
๓. พุทธศาสนสภุ าษิต
๒๘
หนว่ ยกำรเรยี นร้ทู ี่ ๓ พระสงฆ์
๒๙
๑. พุทธสาวก ๓๑
๒. พทุ ธศาสนกิ ชนตวั อยา่ ง ๓๓
๓. หนา้ ท่ีชาวพุทธ
๓๘
หนว่ ยกำรเรยี นรทู้ ่ี ๔ ครอบครัวของเรำ
๓๙
๑. โครงสร้างของสมาชิกในครอบครวั ๔๑
๒. บทบาทหนา้ ที่ของสมาชิกในครอบครวั ๔๒
๓. สิทธขิ องสมาชิกในครอบครัว ๔๓
๔. การเปน็ สมาชกิ ทด่ี ขี องครอบครัว ๔๕
๕. ความสามารถและความดีของตนเองและผู้อื่น บรษิ ทั สรางสรรคส่อื เพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด ๔๗

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ๕๐

๖. การมีสว่ นรว่ มตามกระบวนการประชาธปิ ไตยในครอบครวั ๕๑
๕๒
หนว่ ยกำรเรยี นรู้ท่ี ๕ โรงเรยี นของฉัน ๕๓
๕๔
๑. โครงสรา้ งของโรงเรียน ๕๕
๒. บทบาทหน้าทข่ี องสมาชกิ ในโรงเรยี น
๓. สิทธขิ องตนเองในโรงเรียน
๔. การปฏิบตั ิตนเป็นสมาชิกทดี่ ีของโรงเรียน
๕. การมสี ว่ นร่วมของสมาชกิ ในโรงเรียนตามกระบวนการประชาธปิ ไตย

หน่วยกำรเรียนรทู้ ่ี ๖ กำรใชจ้ ำ่ ยเงนิ ในชีวติ ประจำ� วนั หนำ้
๕๙
๑. สนิ คา้ และบริการทใี่ ชอ้ ยู่ในชีวติ ประจา� วัน
๒. การใชจ้ า่ ยเงนิ ๖๐
๓. การออมเงนิ ๖๓
๔. การใช้ทรพั ยากรอยา่ งประหยัด ๖๔
๖๖
หน่วยกำรเรยี นรทู้ ี่ ๗ ท�ำงำน หำรำยได้ บริษัท สรางสรรคสือ่ เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั
๗๑
๑. การทา� งาน .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๒. เหตุผลของการทา� งาน ๗๒
๓. การทา� งานท่มี ผี ลต่อครอบครวั และสังคม ๗๕
๔. การทา� งานอยา่ งสจุ รติ ๗๖
๗๗
หนว่ ยกำรเรียนรทู้ ี่ ๘ เรียนรู้เรือ่ งวันเวลำ
๗๙
๑. วัน เดือน ปี และการนับชว่ งเวลาตามปฏทิ ิน
๒. ชว่ งเวลาและการลา� ดบั เหตกุ ารณ์ ๘๐
๓. ความเปน็ มาของตนเองและครอบครวั ๘๖
๘๘
หน่วยกำรเรียนรู้ท่ี ๙ กำรดำ� เนนิ ชีวติ กบั กำรเปลย่ี นแปลง
๙๓
๑. สิ่งต่าง ๆ เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา
๒. เหตกุ ารณส์ า� คญั ในครอบครวั ๙๔
๓. สาเหตุของการเปลยี่ นแปลงของสิง่ ต่าง ๆ ๙๙
๑๐๐
หนว่ ยกำรเรียนรู้ที่ ๑๐ ชำติไทยของเรำ บริษัท สรางสรรคสอ่ื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด
๑๐๓
๑. สญั ลักษณข์ องชาตไิ ทย .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๒. แหล่งวฒั นธรรมในชมุ ชน ๑๐๔
๓. ส่งิ ที่เป็นความภาคภูมิใจในท้องถิน่ ๑๐๘
๑๑๑
หน่วยกำรเรียนรทู้ ่ี ๑๑ ส่งิ ต่ำง ๆ รอบตวั
๑๑๕
๑. ความสมั พนั ธข์ องต�าแหนง่ ระยะ และทศิ ของสิง่ ต่าง ๆ รอบตวั
๒. การใชแ้ ผนผงั แสดงตา� แหน่งส่งิ ตา่ ง ๆ ๑๑๖
๓. การเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศในรอบวัน ๑๒๐
๔. ร้จู ัก เมฆ ลม และฝน ๑๒๑
๑๒๓
หน่วยกำรเรยี นรู้ท่ี ๑๒ มนุษยก์ ับสภำพแวดล้อม
๑๒๖
๑. รู้จักส่งิ แวดลอ้ ม
๒. สิ่งแวดล้อมทางกายภาพทม่ี ผี ลต่อความเปน็ อยขู่ องมนษุ ย์ ๑๒๗
๓. การเปลย่ี นแปลงของสงิ่ แวดล้อมรอบตวั เรา ๑๒๙
๔. การจัดระเบยี บส่ิงแวดลอ้ มทบี่ า้ นและโรงเรยี น ๑๓๓
๑๓๖
บรรณำนุกรม
๑๓๙

๑หน่วยการเรยี นรู้ที่ พระพุทธ

บริษทั สรางสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผงั สาระการเรยี นรู้ บริษัท สรางสรรคสอ่ื เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

มาตรฐานการเรยี นรู้และตัวชีว้ ัด

๑ พทุ ธประวัติ ๑. บอกพทุ ธประวตั ิ หรอื ประวตั ขิ องศาสดาทตี่ นนบั ถอื โดยสงั เขป (มฐ. ส ๑.๑ ป.๑/๑)
๒ ชาดก ๒. ช่ืนชมและบอกแบบอย่างการด�าเนนิ ชวี ิตและข้อคิดจากประวตั สิ าวก

ชาดก เรือ่ งเลา่ และศาสนกิ ชนตัวอยา่ งตามทกี่ า� หนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๑/๒)
๓. ปฏบิ ตั ติ นในศาสนพธิ ี พธิ กี รรม และวนั สา� คญั ทางศาสนาตามทกี่ า� หนด

ได้ถูกต้อง (มฐ. ส ๑.๒ ป.๑/๓)

สาระส�าคญั

๓ วนั ส�าคญั ทางพระพุทธศาสนา ศาสนาในประเทศไทยมหี ลายศาสนา การเลอื กนับถอื ศาสนาข้ึนอยกู่ ับ
ความศรัทธาของแต่ละบคุ คล ซง่ึ ทุกศาสนาล้วนสอนใหเ้ ป็นคนดี

การศกึ ษาพทุ ธประวตั ิ ผเู้ ปน็ ศาสดาของพระพทุ ธศาสนา รวมทงั้ การศกึ ษา
เรื่องชาดก ซึ่งเป็นเร่ืองราวเกี่ยวกับพระพุทธเจ้าในชาติต่างๆ จะท�าให้เกดิ
ความศรทั ธาและไดข้ อ้ คดิ มาประยุกตใ์ ชใ้ นชวี ิตประจ�าวัน

วันสา� คัญทางพระพุทธศาสนา เป็นวนั ที่ชาวพุทธนกึ ถงึ เหตกุ ารณ์ส�าคญั
ทเี่ กิดข้นึ ในพระพทุ ธศาสนา และเข้ารว่ มกิจกรรมในวันสา� คัญดังกล่าว

คณุ แมค ะ
ทาํ ไมเราตอ งใสบ าตร
ในตอนเชา ดว ยคะ

บริษทั สรางสรรคส ื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด การทเ่ี ราใสบ าตรในตอนเชา
เพอ่ื ลดความเหน็ แกต วั ฝก การ
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
รจู ักให ที่สําคัญเพ่ือให
พระสงฆมกี าํ ลงั ใจในการ
ศกึ ษาพระธรรม แลว นาํ มา

เผยแผศ าสนาไงจะ ลกู

๑ พุทธประวตั ิ แหล่งสืบค้นเพ่ิมเติม
พทุ ธประวตั ิ หมายถงึ ประวตั ขิ องพระพทุ ธเจา้
ซ่ึงมีเหตุการณส�าคัญเกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้า ส�านักงานพระพทุ ธศาสนาแห่งชาติ
ตง้ั แต่ประสูต ิ ตรสั ร ู้ จนกระท่ังปรินพิ พานบริษทั สรางสรรคสือ่ เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากัด http://www.onab.go.th

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑.๑ ประสูติ
พระพุทธเจ้ามีพระนามเดิมว่า สิทธัตถะ
ประสตู เิ มอื่ วนั ขนึ้ ๑๕ คา่� เดอื น ๖ ก่อนพทุ ธศกั ราช
๘๐ ป  (กอ่ นนบั ป  พ.ศ.) ณ ลมุ พนิ วี นั ปจั จบุ นั ตงั้ อยู่
ในประเทศเนปาล

เจา้ ชายสทิ ธตั ถะประสตู ทิ ลี่ มุ พนิ วี นั

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

๒

เจ้าชายสิทธัตถะเป็นพระราชโอรสของพระเจาสุทโธทนะกับพระนาง
สริ มิ หามายา ผคู้ รองกรงุ กบลิ พสั ด ุ ปจั จบุ นั อยใู่ นประเทศอนิ เดยี เมอื่ เจา้ ชาย
สิทธตั ถะประสตู ิได้ ๗ วนั พระราชมารดากส็ ้ินพระชนม  พระองคจึงอยู่ใน
ความดูแลของพระนางปชาบดีโคตมี ผเู้ ปน็ น้า
เมอ่ื พระองคม พี ระชนมาย ุ ๑๖ พรรษา ไดอ้ ภเิ ษกสมรสกบั พระนางยโสธรา
(พิมพา) มีโอรส ๑ องค  พระนามว่า ราหุล แปลวา่ บว่ ง

บรษิ ทั สรา งสรรคสอ่ื เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑.๒ ตรัสรู
เมอื่ เจา้ ชายสทิ ธตั ถะมพี ระชนมายุ
ได ้ ๒๙ พรรษา พระองคท รงเบอื่ หนา่ ย
ชวี ติ ทส่ี ขุ สบายในพระราชวงั จงึ ตดั สนิ
พระทัยออกผนวช (บวช) เพื่อค้นหา
หนทางดับทุกขด้วยพระองคเอง
ดว้ ยวธิ กี ารทรมานรา่ งกาย เชน่ กดั ฟนั
กลั้นลมหายใจ อดอาหาร ท่ีเรียกว่า
บาํ เพญ็ ทกุ รกริ ยิ าแตก่ ไ็ มส่ า� เรจ็ พระองค
จงึ เลกิ กระทา� เชน่ น้ันและเปลี่ยนมาใช้บริษัท สรางสรรคสื่อเพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
วิธีฝกจิตโดยการน่ังสมาธิ จนกระทั่ง
พระองคม พี ระชนมายไุ ด ้ ๓๕ พรรษา
ทรงค้นพบหลักธรรมที่เป็นแนวทาง
ของการดับทุกข เรียกว่า ตรัสรู เป็น พระพุทธเจา้ ตรสั รู้
ในวันขนึ้ ๑๕ ค�่า เดือน ๖

พระสมั มาสมั พทุ ธเจา้ ในวนั ขน้ึ ๑๕ คา่�
เดอื น ๖ ใตต้ น้ พระศรมี หาโพธิ์

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ ๓

๑.๓ ปรินิพพาน
หลังจากท่ีพระพุทธเจ้าตรัสรู้แล้ว พระองคได้น�าหลักธรรมท่ีทรงค้นพบ
น�ามาเผยแผ่แก่ประชาชนทั่วไปเป็นเวลานานถึง ๔๕ ป ภายหลังพระองค
เสดจ็ ดบั ขนั ธปรนิ พิ พานในวนั ขน้ึ ๑๕ คา�่ เดอื น ๖ ทใี่ ตต้ น้ สาละ เมอื งกสุ นิ ารา
ประเทศอนิ เดยี รวมพระชนมายไุ ด ้ ๘๐ พรรษา

บรษิ ทั สรา งสรรคส ื่อเพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระพทุ ธเจา้ เสดจ็ ดบั ขนั ธปรนิ พิ พานในวนั ขน้ึ ๑๕ คา�่ เดอื น ๖บริษทั สรา งสรรคส ื่อเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

¤Òí È¾Ñ ·¹ Ò‹ ÃÙŒ ฉลาดรู
๑. ประสตู ิ แปลว่า เกดิ ฉลาดคดิ
๒. ตรสั รู้ แปลวา่ รแู้ จง้ เห็นจริง
๓. ปรินิพพาน แปลว่า ตาย รไู หมวา เราเริ่มนบั ปทีพ่ ระพุทธเจา
๔. ผนวช แปลวา่ บวช ปรินพิ พาน เปนปพ ทุ ธศักราชท่ี ๑ หรือ พ.ศ. ๑

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

๔

๒ ชาดก
ชาดก เปน็ เรอื่ งราวเกย่ี วกบั พระพทุ ธเจา้ ในชาตติ า่ งๆ ซงึ่ พระองคท รงใช้
สง่ั สอนพระสาวกและประชาชน เพ่ือเป็นข้อคิดในการปฏิบัติตน ชาดกส�าคญั
ทีค่ วรเรียนรใู้ นช้ันน้ ี ได้แก ่ วัณณุปถชาดกและสุวัณณสามชาดก
๒.๑ วัณณุปถชาดก
เม่ือคร้ังอดีตชาติของพระพุทธเจ้าเกิดเป็นนายกองเกวียน ได้บรรทุกบรษิ ทั สรา งสรรคส ่อื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สินค้าด้วยเกวียน ๕๐๐ เล่มไปค้าขายยังต่างเมืองเป็นประจ�า คราวหน่ึง
นายกองเกวยี นผู้น้ตี อ้ งน�ากองเกวียนเดนิ ทางขา้ มทะเลทรายในตอนกลางวัน
อากาศจะร้อนมากจึงต้องหยุดพัก และออกเดินทางในเวลากลางคืนแทน
นายกองเกวยี นจะหยดุ พกั เพอ่ื ใหค้ นและโคไดพ้ กั ผอ่ นเชน่ นเ้ี สมอ จนกระทง่ั เหลอื
ระยะทางเพยี ง ๑ วนั จงึ จะพน้ เขตทะเลทราย และเขา้ สเู่ ขตเมอื ง นายกองเกวยี น
จงึ สั่งใหห้ ยดุ พกั

บรษิ ัท สรา งสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ขบวนกองเกวยี นของนายกองเกวยี นเดนิ ทางไปขายสนิ คา้ ยงั ตา่ งเมอื ง ๕

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

เมื่อได้หยุดพัก ทุกคนต่างชะล่าใจ ดื่มน�้าและกินอาหารจนหมด เพราะ
คิดว่าวันรุ่งข้ึนคงถึงจุดหมาย เมื่อได้เวลาเดินทาง ต้นหนผู้เป็นคนน�าทาง
กข็ บั เกวยี นออกนา� หนา้ เชน่ เคย เกวยี นทกุ เลม่ กข็ บั ตาม ๆ กนั ไป คนื นน้ั ตน้ หน
ผู้เป็นคนน�าทางเผลอหลับไปด้วยความอ่อนเพลีย ท�าให้กองเกวียนทั้งหมด
หลงทาง เดินทางวนกลับมาอยู่ที่เดิมโดยไม่มีใครสังเกตเห็น กว่ากอง
เกวียนจะรู้ว่าเดินทางมายังที่เดิมก็รุ่งเช้า ต่างก็หมดเร่ียวแรงและหมด
กา� ลงั ใจ เนือ่ งจากนา�้ และอาหารทเี่ ตรียมไว้หมดพอดี บรษิ ทั สรางสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

นายกองเกวียนเป็นผู้ใหญ่ท่ีมีความสุขุมรอบคอบ จึงแก้ปัญหาด้วยการ
ออกสา� รวจหาแหล่งน้�า นายกองเกวียนได้ส�ารวจบริเวณที่พักโดยรอบ จนพบ
หญ้าแพรกกอหน่ึงที่งอกงามเขียวสด จึงฉุกคิดว่า บริเวณกอหญ้าแพรกน้ี
จะต้องมีน้�าอยู่ข้างล่างแน่นอน จึงได้ให้บริวารช่วยกันขุดหาน้�าท่ีอยู่บริเวณ
พน้ื ทรายใตก้ อหญา้ แพรกน ี้ เมอื่ ขดุ ลงไปจนลกึ แลว้ กลบั พบแตแ่ ผน่ หนิ บริวาร
ทัง้ หลายจึงเลกิ ขดุ เพราะสิ้นหวงั และหมดความพยายาม
แตน่ ายกองเกวยี นไมห่ มดความพยายาม เขาลงไปยนื ทแี่ ผน่ หนิ แลว้ กม้ ลง
เอาหูแนบกับพ้ืนหิน เพื่อพยายามฟังเสียงน้�าอย่างตั้งใจ ก็ได้ยินเสียงน้�าไหล
อยู่ข้างลา่ ง จงึ ขนึ้ มาบอกบริวารคนสนิทวา่ “จงอยา่ ละความพยายาม ใหน้ า�
คอ้ นเหลก็ นไ้ี ปทุบแผ่นหินให้แตก ไมเ่ ชน่ น้นั พวกเราอาจต้องเสยี ชวี ติ แน่ ๆ” บริษัท สรา งสรรคสอื่ เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เม่ือบริวารคนสนิทออกแรงเพียงไม่ก่ีครั้ง แผ่นหินก็แตกและมีน้�าพุ่งขึ้นมา
เป็นน�้าพุขนาดใหญ่ ชาวกองเกวียนต่างดีใจท่ีมีน้�าด่ืม เม่ือทุกคนมีเร่ียวแรง
นายกองเกวียนจึงพากองเกวียนออกเดินทางตอ่ จนถงึ จดุ หมาย

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑

6

บริษัท สรา งสรรคสอื่ เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ชาวกองเกวยี นเอาคอ้ นเหลก็ ทบุ หนิ จนไดน้ า้� ดมื่ ทา� ใหร้ อดพน้ จากความตาย

ขอ คดิ ทไี่ ดจ ากชาดกเรอ่ื ง วณั ณปุ ถชาดก
คอื บคุ คลจะประสบความสาํ เรจ็
และรอดพน จากความทกุ ขต า ง ๆ ได

กเ็ พราะความเพยี รพยายาม
บริษทั สรางสรรคสื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๒.๒ สุวัณณสามชาดก
สุวัณณสามเป็นบุตรของฤๅษีท่ีอาศัยอยู่กลางปาแห่งหน่ึง วันหน่ึงฤๅษี
ทง้ั สองตนออกไปหาอาหาร เกดิ ฝนตกจงึ ไปหลบฝนใตต้ น้ ไม ้ ซง่ึ มงี เู หา่ อาศยั อยู่
ที่จอมปลวกใตต้ น้ ไมน้ น้ั งเู หา่ ไดพ้ น่ พษิ ใสต่ าของฤๅษที ง้ั สองตนจนตาบอดสนทิ
ทา� ใหไ้ มส่ ามารถออกไปหาอาหารเองได้ สุวัณณสามจึงปรนนิบัติดูแลพ่อแม่
ดว้ ยความขยัน คอยหานา�้ ดืม่ น�้าใช ้ และผลไม้ในปามาเลี้ยงดพู อ่ แม่ทกุ วัน

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ ๗

วนั หนงึ่ มพี ระราชาองคห นง่ึ นามวา่ ทา้ วปล ยกั ขราช เสดจ็ มาลา่ สตั วใ นปา
ที่สุวัณณสามและพ่อแม่อาศัยอยู่ ในเวลาเดียวกันกับสุวัณณสามที่ออกไป
หาอาหารให้พ่อแม่
สุวัณณสามเป็นเด็กที่มีความเมตตากรุณาต่อสัตว เมื่อเดินเข้าไปในปา
จึงมีบรรดาสัตวป าเดนิ ตามตลอดเวลา เมื่อทา้ วปลยกั ขราชเห็นจึงได้ยงิ ลกู ศร
อาบยาพษิ ถกู สวุ ณั ณสาม เพราะเขา้ ใจผดิ วา่ เปน็ สตั วป า เมอื่ ทา้ วปล ยกั ขราชรวู้ า่ ยิง
ถกู คน จงึ เดินเขา้ ไปหาและถามวา่ “เจ้าเป็นใคร มาอยู่ท่นี ่ีท�าไม” สวุ ัณณสามบรษิ ทั สรางสรรคส ื่อเพ่ือการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ได้เล่าเร่ืองราวของตนให้ท้าวปลยักขราชฟังว่า “หากตนเองตายไป พ่อแม่
กค็ งจะตายไปดว้ ย เพราะไมม่ ใี ครดแู ล และหาอาหารใหร้ บั ประทาน” จากนนั้
สุวัณณสามก็สลบไป

บรษิ ัท สรา งสรรคสื่อเพอื่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สวุ ณั ณสามถกู ทา้ วปล ยกั ขราชยงิ ดว้ ยลกู ศรอาบยาพษิ

ท้าวปลยักขราชคิดว่า สุวัณณสามตาย จึงเดินทางไปหาฤๅษี จากน้ัน
ก็เล่าเรื่องราวท่ีเกิดข้ึนให้ฟัง เมื่อฤๅษีท้ังสองตนรู้ว่า สุวัณณสามเสียชีวิต
ก็เสยี ใจมาก

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑

๘

เมอ่ื ฤๅษที ง้ั สองตนเดนิ ทางมาหาสวุ ณั ณสาม และเอามอื ลบู บรเิ วณหนา้ อก
ของสุวัณณสาม รู้สึกว่ายังอุ่นอยู่ จึงรู้ว่าสุวัณณสามยังไม่ตาย ฤๅษีทั้งสอง
จงึ ไดอ้ ธษิ ฐานวา่ “สวุ ณั ณสามเปน็ คนด ี มคี วามเมตตากรณุ า และมคี วามกตญั ู
ตอ่ พอ่ แม ่ ขอใหค้ วามดนี น้ั ดลบนั ดาลใหย้ าพษิ ในรา่ งกายของสวุ ณั ณสามหายไป
และฟนคืนชีวติ ด้วยเถิด”
ด้วยบุญบารมีและค�าอธิษฐานดังกล่าว ท�าให้สุวัณณสามฟนข้ึนมา
รวมทั้งนัยนตาของฤๅษีทั้งสองก็กลับมามองเห็นเหมือนเดิม ท้าวปลยักขราชบริษทั สรางสรรคส ่ือเพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

รู้สกึ ประหลาดใจมาก จงึ ตรสั ว่า “คนที่เลีย้ งดูพอ่ แม่ เทวดาก็จะช่วยอุปถมั ภ
ให้หายจากโรคได้” จากน้ันท้าวปลยักขราชจึงขอโทษสุวัณณสาม และให้
คา� ม่ันสญั ญาวา่ จะรักษาศีล และไมเ่ บยี ดเบียนท�าร้ายสตั วอกี ต่อไป

ขอ คดิ ทไ่ี ดจ ากชาดกเรอื่ งสวุ ณั ณสามชาดก
คอื ความกตญั กู ตเวทตี อ พอ แม ความเมตตา
กรณุ าตอ สตั ว และการรจู กั ใหอ ภยั ผอู นื่

จะไดร บั ความชว ยเหลอื และคมุ ครอง
สง ผลใหเ รอ่ื งรา ยกลายเปน เรอ่ื งดไี ด

บริษัท สรา งสรรคสอื่ เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

¤íÒÈѾ·¹ Ò‹ Ì٠๙
นายกองเกวยี น แปลวา่ หวั หนา้ กลมุ่ พอ่ คา้ ทบี่ รรทกุ สนิ คา้ ไปขาย
ในเมืองต่าง ๆ
ฤๅษี แปลว่า นกั บวช

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

๓ วันสาํ คัญทางพระพุทธศาสนา
วันสําคัญทางพระพุทธศาสนา คือ วันท่ีมีเหตุการณส�าคัญเกิดข้ึน
ซึ่งเกย่ี วขอ้ งกับพระพทุ ธเจ้าและพระพุทธศาสนา
เมื่อถึงวันส�าคัญทางพระพุทธศาสนา ชาวพุทธควรหาโอกาสไปท�าบุญ
ฟังธรรมทว่ี ัด และทา� กจิ กรรมบ�าเพ็ญประโยชน
วันส�าคัญทางพระพุทธศาสนาท่ีเกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้า ได้แก ่บริษทั สรางสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

วันวิสาขบูชา วันอาสาฬหบูชา วันมาฆบูชา และวนั อฐั มบี ูชา ดังน้ี
๓.๑ วันวสิ าขบูชา

วันวิสาขบูชา ตรงกับวันขึ้น ๑๕ ค�่า เดือน ๖ เป็นวันที่มีเหตุการณ
ส�าคัญของพระพุทธเจ้าที่เก่ียวเน่ือง ๓ เหตุการณ คือ เป็นวันประสูติ ตรัสรู้
และปรินิพพาน
วันวิสาขบูชาจึงถือว่าเป็น วันพระพุทธเจา เม่ือถึงวันน้ี ชาวพุทธควร
ท�าบญุ และทา� ความดีเพื่อบูชาพระคณุ ของพระพทุ ธเจา้

บรษิ ทั สรางสรรคสอื่ เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

วนั วสิ าขบชู า เปน็ วนั คลา้ ยวนั ประสตู ิ
ตรสั รู้ และปรนิ พิ พานของพระพทุ ธเจา้

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

๑๐

๓.๒ วนั มาฆบชู า
วนั มาฆบชู า ตรงกบั วนั ขน้ึ ๑๕ คา�่
เดอื น ๓ เปน็ วนั ทพี่ ระสงฆ  ๑,๒๕๐ องค
มาประชุมพร้อมกันโดยไม่ได้นัดหมาย
พระสงฆเหล่าน้ันล้วนเป็นพระอรหันต  พระสงฆส์ าวกของพระพทุ ธเจา้ จา� นวน
และเปน็ พระสงฆท่ีพระพทุ ธเจา้ บวชให้ ๑,๒๕๐ องค์ มาประชมุ พรอ้ มกนั โดยไมไ่ ด้
ทั้งสิ้น ในวันนี้พระพุทธเจ้าได้ทรง นดั หมายบริษทั สรางสรรคส่ือเพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
แสดงธรรมช่ือว่า โอวาทปาติโมกข หรือเรียกอีกอยา่ งวา่ โอวาท ๓
ชาวพุทธถือว่า วันมาฆบูชาเป็นวันประกาศพระธรรมส�าคัญ จึงถือว่า
วันนเี้ ป็น วันพระธรรม

๓.๓ วนั อาสาฬหบชู า
วันอาสาฬหบูชา ตรงกับวันขึ้น ๑๕ ค�่า เดือน ๘ เป็นวันที่มีพระสงฆ

เกดิ ขน้ึ ครง้ั แรก เปน็ วนั แสดงธรรมเทศนาครง้ั แรกของพระพทุ ธเจา้ แกป่ ญั จวคั คยี 
เรยี กวา่ ปฐมเทศนา พระธรรมเทศนาทที่ รงแสดง ชื่อ ธัมมจักกัปปวัตนสูตร
และเม่ือปัญจวัคคียเข้าใจพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้า จึงขอบวชเป็น
พระสงฆ โดยโกณฑัญญะเป็นพระสงฆรูปแรกในพระพุทธศาสนา วนั นจี้ งึ ถอื

บริษทั สรา งสรรคสอ่ื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากดั

เ ป ็ น วั น ที่ มี พ ร ะ รั ต น ต รั ย.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD
ครบองคสาม คือ พระพุทธ
พระธรรม และพระสงฆ 

พระพทุ ธเจา้ ทรงแสดงธรรมเทศนา
เป็นครงั้ แรก เรยี กวา่ ปฐมเทศนา
แกป่ ญจวัคคยี ์

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ ๑๑

จากการทมี่ พี ระสงฆเ กดิ ขนึ้ à´¡ç ´Õ¤ÇÃÃÙŒ
เป็นครั้งแรก ชาวพุทธจึงถือว่า ปญ จวคั คยี ์ ๕ รปู ไดแ้ ก่ โกณฑญั ญะ
วนั อาสาฬหบชู าเปน็ วนั พระสงฆ วปั ปะ ภทั ทิยะ มหานามะ และอัสสชิ

๓.๔ วนั อฐั มบี ูชา
วนั อฐั มบี ชู า ตรงกบั วนั แรม ๘ คา่� เดอื น ๖ เปน็ วนั ถวายพระเพลงิ พทุ ธสรรี ะ
ของพระพทุ ธเจา้ จงึ เรยี กวนั นวี้ า่ วนั อฐั มบี ชู า ดงั นน้ั เราจงึ ถอื วนั นเี้ ปน็ วนั สา� คญั
ทางพระพุทธศาสนาอีกวันหน่งึ บริษทั สรา งสรรคสือ่ เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เมอื่ ถงึ วนั สาํ คญั ทางพระพทุ ธศาสนา เราชาวพทุ ธ
ควรไปทําบุญตักบาตร ฟงธรรมในตอนเชา
ตอนคาํ่ ไปเวยี นเทยี นทว่ี ดั เพอื่ เปน การระลกึ ถงึ คณุ
ของพระรตั นตรยั คอื พระพทุ ธ พระธรรม และ
พระสงฆ

สรปุ

ประเทศไทยมศี าสนาทคี่ นไทยนบั ถอื อยหู่ ลายศาสนา เชน่ พระพทุ ธศาสนา
ศาสนาครสิ ต  ศาสนาอสิ ลาม คนไทยมอี สิ ระทจ่ี ะนบั ถอื ศาสนาใดกไ็ ด ้ แตค่ นไทยบรษิ ทั สรา งสรรคส ่ือเพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สว่ นใหญน่ บั ถอื พระพทุ ธศาสนา
การศึกษาพุทธประวัติ จะท�าให้เกิดความศรัทธา และน�าแบบอย่าง
ในพระจริยวัตรของพระพุทธเจ้ามาประยุกตใช้ในการด�าเนินชีวิต ส่วนการ
ศึกษาชาดก ซ่ึงเป็นเร่ืองราวเก่ียวกับพระพุทธเจ้าในชาติต่าง ๆ จะท�าให้ได้
ข้อคิดมาประยกุ ตใช้ในชวี ติ ประจ�าวนั
วันส�าคัญทางพระพุทธศาสนา เป็นวันที่มีเหตุการณท่ีเก่ียวข้องกับ
พระพทุ ธ พระธรรม และพระสงฆเ กดิ ข้นึ

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

๑๒

๒หนว่ ยการเรียนรทู้ ี่ พระธรรม

บริษัท สรา งสรรคสอื่ เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผงั สาระการเรียนรู้ บรษิ ทั สรา งสรรคสื่อเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

๑ พระรัตนตรัย .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๒ โอวาท ๓
๓ พุทธศาสนสภุ าษิต มาตรฐานการเรยี นร้แู ละตวั ช้วี ัด

๑. บอกความหมาย ความสา� คัญ และเคารพพระรตั นตรัย ปฏิบัตติ าม
หลักธรรมโอวาท ๓ ในพระพทุ ธศาสนา หรอื หลกั ธรรมของศาสนา
ทต่ี นนบั ถือตามท่ีกา� หนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๑/๓)
๒. เห็นคุณค่าและสวดมนต์ แผ่เมตตา มีสติที่เป็นพื้นฐานของสมาธิ
ในพระพทุ ธศาสนา หรือการพัฒนาจติ ตามแนวทางของศาสนา
ที่ตนนับถอื ตามทกี่ �าหนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๑/๔)

สาระส�าคญั

ศาสนกิ ชนควรศกึ ษาหลักธรรม และน�ามาปฏบิ ตั ใิ ช้เพ่ือให้การ
ด�าเนนิ ชวี ติ ของเรามคี วามสขุ

ทำ� ไมเรำตอ้ งสวดมนต์
ไหวพ้ ระกอ่ นนอนนะ

บริษทั สรา งสรรคส่อื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

กำรสวดมนตไ์ หวพ้ ระกอ่ นนอน
เปน็ ประจำ� จะทำ� ใหเ้ รำมจี ติ ใจสงบ
เปน็ คนมปี ญั ญำ และเกดิ ควำมซำบซง้ึ

๑ ในคณุ ของพระรตั นตรยั
พระรัตนตรัย
บริษัท สรางสรรคส่ือเพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด แหล่งสืบค้นเพิ่มเติม

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ส่อื การเรยี นรู้ ในโครงการเเทบ็ เล็ตพซี ี
เพอื่ การศึกษาไทย
พระรัตนตรัย หมายถึง แก้วอันประเสริฐ http://www.vdolearning.com/
๓ ประการ คอื พระพทุ ธ พระธรรม และพระสงฆ์ vdotutor/social-prathom-1-
video-learning
พระพุทธ หมายถึง พระพุทธเจ้า ศาสดา
ผู้กอ่ ต้งั พระพุทธศาสนา
พระธรรม หมายถึง หลกั คา� สอนของพระพุทธเจา้
พระสงฆ์ หมายถงึ ผปู้ ฏบิ ตั ติ ามคา� สงั่ สอนในพระพทุ ธศาสนา และเผยแผ่
หลกั ธรรมคา� สอนนั้น

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑ 15

พระรัตนตรยั

บริษัท สรา งสรรคส ่อื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระพทุ ธ พระธรรม พระสงฆ์

คณุ ของพระรัตนตรัย
ชาวพทุ ธควรมคี วามศรทั ธาในพระรตั นตรยั คอื มคี วามเชอ่ื หรอื ความเลอ่ื มใส
ในคุณของพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ คณุ ของพระรัตนตรัย มีดงั น้ี
๑. คุณของพระพุทธ คือ พระพุทธเจ้าทรงตรัสรู้ได้ด้วยพระองค์เอง
แล้วสอนให้ผูอ้ ่ืนร้ตู าม
๒. คณุ ของพระธรรม คอื หลกั คา� สอน ซงึ่ เปน็ แนวทางปฏบิ ตั ิ เพอื่ ใหช้ าวพทุ ธ
บริษัท สรา งสรรคส ่ือเพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั
ด�ารงชีวิตอยา่ งมีความสุข .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๓. คุณของพระสงฆ์ คือ พระสงฆ์เป็นผู้เผยแผ่หลักธรรมค�าสอน
ของพระพุทธเจา้ เพอ่ื ให้ชาวพทุ ธน�าไปปฏบิ ตั ิตาม
เมื่อเราศรัทธาในคุณของพระรัตนตรัย เราปฏิบัติตนต่อพระรัตนตรัย
อย่างเหมาะสม ดงั นี้

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑

16

การกราบไหวพ้ ระพทุ ธรปู ซงึ่ เปน็ การนา� หลกั คา� สอนไปใชป้ ฏบิ ตั ใิ นชวี ติ
สญั ลกั ษณแ์ ทนพระพทุ ธเจา้ ประจา� วนั เชน่ การบรจิ าคชว่ ยเหลอื ผอู้ นื่บริษทั สรา งสรรคส ่อื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั
เพอ่ื ระลกึ ถงึ คณุ ของพระพทุ ธองค์
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เปน็ การแสดงความศรทั ธาตอ่ พระธรรม

๒ การแสดงความเคารพตอ่ พระสงฆ์บรษิ ทั สรางสรรคส ่อื เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จาํ กดั
ผเู้ ผยแผค่ า� สอนของพระพทุ ธเจา้ ใหแ้ กเ่ รา.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

โอวาท ๓

หลกั ค�าสอนทส่ี �าคญั ของชาวพุทธ เรยี กวา่ โอวาท ๓
โอวาท ๓ คือ ค�าสอนทีเ่ ปน็ หวั ใจของพระพทุ ธศาสนา มี ๓ ประการ คอื
ละเว้นการทา� ความช่ัว การทา� ความดี และการท�าจติ ใจใหผ้ ่องใสบริสทุ ธิ์

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ 17

๒.๑ ละเวน้ การทา� ความช่ัว

กำรทำ� ควำมชว่ั หมำยถึง กำรทำ� ส่ิงไมด่ ี
ไมถ่ ูกต้องต่อตนเองและผู้อน่ื

หลกั ธรรมทเี่ กย่ี วขอ้ งกบั การไมท่ า� ความชว่ั คอื เบญจศลี
หรือศลี ๕

ศลี คอื ขอ้ หา้ มหรอื ขอ้ งดเวน้ ดงั นน้ั เบญจศลี จงึ หมายถงึบรษิ ทั สรางสรรคสื่อเพื่อการเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ข้องดเว้น หรือสงิ่ ที่ไม่ควรปฏบิ ตั ิ ๕ ขอ้ ไดแ้ ก่

ข๑อ้ ไม่ฆา่ หรือ ข๒อ้ ไมล่ กั ทรพั ยข์ องผอู้ นื่
รังแกสตั ว์

เบญจศลี

ข๕อ้ ไมด่ ื่มสรุ าหรือ ข๓อ้ ไม่ประพฤติผดิ
เสพสารเสพตดิ ใหโ้ ทษ ในกาม

ข๔้อ ไม่พดู โกหกบรษิ ทั สรางสรรคส่อื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๒.๒ การท�าความดี

กำรท�ำควำมดี หมำยถงึ กำรท�ำส่งิ ท่ีท�ำใหเ้ กิด
ควำมสขุ ควำมสบำยใจ และเกดิ ประโยชน์ต่อ
ตนเองและผูอ้ ่ืน

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

18

หลกั ธรรมท่ีเกย่ี วขอ้ งกบั การทา� ความดี ไดแ้ ก่ เบญจธรรม สงั คหวัตถุ ๔
กตญั ญูกตเวทตี อ่ พ่อแมแ่ ละครอบครัว และมงคล ๓๘

๑. เบญจธรรม คอื หลกั ความดที ีค่ วรทา� มี ๕ ข้อ ได้แก่

ข๑้อ มีเมตตา กรุณา ข๒้อ ท�างานสุจริต

บรษิ ัท สรา งสรรคส ือ่ เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

เบญจธรรม.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ข๕้อ มีสติ ไมป่ ระมาท ข๓้อ พอใจในของ
ของตนเอง

ข๔้อ พูดแต่ความจริง

๒. สงั คหวตั ถุ ๔ คอื หลกั ในการอยรู่ ว่ มกบั ผอู้ นื่ อยา่ งมคี วามสขุ มี ๔ ขอ้
ได้แก่
ชว่ ยสอนกำรบ้ำน
บริษัท สรางสรรคสอ่ื เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จํากัด เรำหนอ่ ยนะ

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ได้สิ
เรำจะสอนให้

๑) ทาน คือ การให้ เสียสละ แบ่งปัน ๒) ปยิ วาจา คอื การพูดจาไพเราะ
ส่งิ ของช่วยเหลือผ้อู ่ืน สภุ าพออ่ นหวาน

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ 19

๓) อตั ถจริยา คือ การท�าตนใหเ้ ป็น ๔) สมานตั ตตา คือ การประพฤติตน
ประโยชน์ ช่วยเหลือส่วนรวม เปน็ คนดอี ยา่ งเสมอตน้ เสมอปลายบรษิ ัท สรา งสรรคสื่อเพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๓. ความกตญั ญกู ตเวทตี อ่ พอ่ แมแ่ ละครอบครวั หมายถงึ การรสู้ กึ สา� นกึ
ในบญุ คณุ ของพอ่ แมแ่ ละญาตผิ ใู้ หญใ่ นครอบครวั ทอ่ี บรมสง่ั สอนและเลยี้ งดเู รา
จนเติบใหญ่ พ่อแมแ่ ละญาติผใู้ หญจ่ ึงเปน็ ผ้ทู ีม่ ีพระคุณตอ่ เรา ดงั นั้น เราต้อง
ตอบแทนพระคุณของท่านเหล่านน้ั ด้วยการปฏิบตั ติ น ดงั นี้

ใหค้ วำมเคำรพและเชื่อฟังทำ่ น บริษัท สรางสรรคส อ่ื เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

ช่วยทำ� งำนบ้ำน.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
เพือ่ แบง่ เบำภำระของท่ำน

ดูแลเอำใจใส่ท่ำน

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

20

ฉลาดรู้
ฉลาดคดิ

ความกตัญญู หมายถึง การรู้สึกส�านึกในบญุ คุณหรือความดีของผอู้ น่ื ท่มี ตี อ่ ตนเอง
กตเวที หมายถงึ การตอบแทนบุญคณุ ของผู้อน่ื ท่มี ตี ่อเรา
ความกตญั ญกู ตเวทีเป็นเครื่องหมายของคนดี หมายถึง บุคคลผู้ร้คู ณุ ท่ีคนอ่ืน
กระท�าแลว้ และทา� ตอบแทน

บริษัท สรา งสรรคส ่อื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๔. มงคล ๓๘ ประการ คอื ขอ้ ปฏบิ ัติท่ีท�าให้เกดิ ความสขุ ความเจรญิ
แก่ตนเองและครอบครวั มที ง้ั หมด ๓๘ ขอ้ แตใ่ นชนั้ นเี้ รียน ๓ ขอ้ ไดแ้ ก่

• ท�าตวั ดี คือ การปฏิบัตติ นดี เชน่ ตง้ั ใจเรยี น ขยันหมั่นเพียร
• ว่าง่าย คือ การเคารพรบั ฟงั เชื่อฟังสิ่งทพี่ ่อแมห่ รอื ผู้อืน่ แนะนา�
• รบั ใชพ้ อ่ แม่ คอื การดแู ลรบั ใชพ้ อ่ แมใ่ นเรอ่ื งตา่ ง ๆ เชน่ ชว่ ยทา� งานบา้ น
ดูแลทา่ นเมอื่ ทา่ นเจ็บปว่ ย
๒.๓ การทา� จติ ใจใหผ้ อ่ งใสบริสุทธ์ิ
เราสามารถทา� จติ ใจใหผ้ อ่ งใสบรสิ ทุ ธไิ์ ดด้ ว้ ยการไมค่ ดิ รา้ ยกบั ผอู้ น่ื ไมโ่ กรธ
หรือโมโหง่าย ไม่คิดแค้นคนที่ท�าไม่ดีกับเรา การท�าจิตใจให้ผ่องใสบริสุทธ์ิบริษัท สรางสรรคสือ่ เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สามารถฝึกปฏิบัตไิ ด้ ดังน้ี
๑. การฝกึ สวดมนต์และแผเ่ มตตา
การสวดมนต์ หมายถึง การระลึกถึงคุณความดีของพระพุทธ

พระธรรม และพระสงฆ์ หรือเรยี กวา่ พระรัตนตรัย
การแผ่เมตตา หมายถงึ การตั้งจติ ปรารถนาดี ขอให้ผอู้ ่ืนมีความสขุ

เปน็ การอุทศิ สว่ นกุศลใหก้ ับสรรพสิง่ ทั้งหลายดว้ ยจิตใจอันบรสิ ุทธิ์

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ 21

๓หนว่ ยการเรยี นรทู้ ี่ พระสงฆ์

บริษัท สรา งสรรคสอ่ื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผังสาระการเรียนรู้ บรษิ ัท สรางสรรคส ่อื เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

๑ พทุ ธสาวก .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๒ พุทธศาสนกิ ชนตวั อย่าง
๓ หนา้ ท่ชี าวพทุ ธ มาตรฐานการเรียนรู้และตัวช้วี ัด

๑. ชน่ื ชมและบอกแบบอยา่ งการดา� เนนิ ชวี ติ และขอ้ คดิ จากประวตั สิ าวก ชาดก
เรอื่ งเลา่ และศาสนิกชนตวั อย่างตามท่ีก�าหนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๑/๒)

๒. บา� เพ็ญประโยชนต์ ่อวัดหรอื ศาสนสถานทตี่ นนับถอื (มฐ. ส ๑.๒ ป.๑/๑)
๓. แสดงตนเป็นพุทธมามกะ หรือแสดงตนเป็นศาสนิกชนของศาสนา

ท่ีตนนับถือ (มฐ. ส ๑.๒ ป.๑/๒)

สาระส�าคัญ

การศกึ ษาประวตั พิ ทุ ธสาวกและพทุ ธศาสนกิ ชนตวั อยา่ ง จะทา� ให้
ได้แบบอย่างท่ีดีมาปฏิบตั ิในชวี ติ ประจา� วนั

การบ�าเพญ็ ประโยชนต์ อ่ วดั และการแสดงตนเปน็ พทุ ธมามกะ
ถอื เปน็ หน้าทขี่ องชาวพทุ ธท่ีควรศกึ ษาและปฏบิ ตั ิใหถ้ ูกต้อง

บริษทั สรา งสรรคส ื่อเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ ชาวพทุ ธที่ดีควรไปท�าบุญที่วัด รกั ษาศลี
ฟงั ธรรม และร่วมกจิ กรรมทางศาสนา
เพ่ือเป็นการสบื ทอดพระพุทธศาสนา

ให้ยาวนานสบื ไปนะครบั

พทุ ธสาวก

พุทธสาวก หมายถึง ผู้ที่สืบทอดค�าสอน และประพฤติปฏิบัติตน
ตามแนวทางของพระพุทธเจา้ บรษิ ัท สรางสรรคส อื่ เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พทุ ธสาวกทเี่ ราควรเรียนร้ใู นช้นั น้ี
คือ สามเณรบัณฑติ

สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑ 29

สามเณรบณั ฑิต
สามเณรบัณฑิต เดิมชื่อว่า บัณฑิต เกิดในตระกูลที่มีความเลื่อมใส

ในพระสารบี ตุ รและเปน็ ผอู้ ปุ ฏั ฐาก (ผอู้ ปุ ถมั ภแ์ ละบา� รงุ พระสงฆ)์ ใหพ้ ระสารบี ตุ ร
บณั ฑติ เปน็ เดก็ ฉลาด เมอ่ื อายุ ๗ ขวบ ไดบ้ วชเปน็ สามเณร โดยมพี ระสารบี ตุ ร
เปน็ ผูบ้ วชให้

เม่ือสามเณรบัณฑิตบวชได้ ๘ วัน ได้ออกไปบิณฑบาตในหมู่บ้านกับ
พระสารบี ตุ ร ระหวา่ งทางไดเ้ หน็ ชาวนากา� ลงั ไขนา้� เขา้ นา ดว้ ยความสงสยั สามเณรบรษิ ัท สรา งสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

บัณฑิตจึงถามว่า “น�้ามีจิตใจหรือไม่” พระสารีบุตรตอบว่า “น้�าไม่มีจิตใจ”
สามเณรจึงคิดว่า เม่ือคนสามารถไขน้�าซึ่งไม่มีจิตใจไปสู่นาของตนเองได้
แต่เหตุใดจงึ ไม่สามารถบงั คบั จิตใจใหอ้ ยใู่ นอ�านาจได้

เม่ือเดินต่อไป เห็นคนก�าลังถากไม้ให้โค้งเพื่อท�าล้อเกวียน ด้วยความ
สงสัย สามเณรบัณฑิตจึงถามว่า “ไม้มีจิตใจหรือไม่” พระสารีบุตรตอบว่า
“ไม้ไมม่ จี ติ ใจ” สามเณรบณั ฑติ จึงคิดว่า คนสามารถน�าท่อนไม้ท่ีไม่มีจิตใจ
มาท�าเป็นล้อได้ แต่ท�าไมจึงไม่สามารถบังคับจติ ใจของตนเองได้

และเมื่อเดินต่อไปอีก
สามเณรบณั ฑติ เหน็ คนกา� ลงั ใช้
ไฟลนลกู ศรเพอ่ื จะดดั ใหต้ รง บริษัท สรางสรรคส ่ือเพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ด้วยความสงสัย จึงถามว่า
“ ลู ก ศ ร มี จิ ต ใ จ ห รื อ ไ ม ่ ”
พระสารบี ตุ รตอบวา่ “ลกู ศร
ไมม่ จี ิตใจ” สามเณรบณั ฑิต

จงึ ครนุ่ คดิ วา่ คนสามารถดดั ลกู ศรใหต้ รงได้ แตท่ า� ไมจงึ ไมส่ ามารถบงั คบั จติ ใจ
ใหอ้ ยู่ในอ�านาจของตนเองได้

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

30

สามเณรบณั ฑติ กเ็ กดิ ความคดิ วา่ “ถา้ คนทงั้ หลายสามารถบงั คบั นา้� ไม้ ธนู
ทไ่ี มม่ จี ติ ใจใหเ้ ปน็ ไปตามตอ้ งการได้ แลว้ เพราะเหตใุ ด คนผมู้ จี ติ ใจ จงึ จะฝกึ ตน
ใหบ้ งั คบั จติ ใจไมไ่ ด”้ เมอื่ คดิ ไดด้ งั นนั้ สามเณรบณั ฑติ จงึ ขออนญุ าตพระสารบี ตุ ร
กลบั วดั กอ่ น เมอ่ื ถงึ วดั ไดน้ ง่ั สมาธจิ นบรรลธุ รรมสา� เรจ็ เปน็ พระอรหนั ตใ์ นวนั นนั้

คณุ ธรรมทถี่ อื เปน็ แบบอยา่ งของสามเณรบณั ฑติ คอื การเปน็ คนชา่ งสงั เกต
ชา่ งสงสยั เมอื่ พบเหน็ สง่ิ ตา่ ง ๆ รอบตวั แลว้ นา� มาคดิ จนเกดิ ปญั ญาบริษทั สรา งสรรคส ่ือเพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๒ พุทธศาสนกิ ชนตวั อย่าง
พุทธศาสนิกชน หมายถึง ชาวพุทธท่ีประพฤติ แหล่งสืบค้นเพิ่มเติม
ปฏบิ ัติตนตามหลกั ธรรมค�าสอนของพระพทุ ธศาสนา
ถือเปน็ แบบอยา่ งท่ีดีท่ีเราควรยกยอ่ ง พระราชประวตั ขิ องพระบาทสมเดจ็
พระปรมินทรมหาภมู พิ ลอดลุ ยเดช
ka.mahidol.ac.th/king_9/
history.html

พุทธศาสนกิ ชนตัวอย่างทเี่ ราควรเรียนรใู้ นช้นั น้ี คอื
พระบาทสมเดจ็ พระปรมินทรมหาภูมิพลอดลุ ยเดช
และเจา้ พระยาสุธรรมมนตรี (หนพู รอ้ ม ณ นคร)บริษัท สรางสรรคส อ่ื เพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๒.๑ พระบาทสมเดจ็ พระปรมินทรมหาภมู พิ ลอดลุ ยเดช บรมนาถบพติ ร
พระบาทสมเดจ็ พระปรมนิ ทรมหาภมู พิ ลอดลุ ยเดช ทรงเปน็ พระมหากษตั รยิ ์

องคท์ ่ี ๙ แหง่ ราชวงศจ์ กั รี พระองคเ์ ปน็ พระราชโอรสในสมเดจ็ พระมหติ ลาธเิ บศร
อดลุ ยเดชวิกรม พระบรมราชชนก กับสมเดจ็ พระศรนี ครินทราบรมราชชนนี

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑ 31

๔หน่วยการเรียนรูท้ ่ี ครอบครัวของเรา

บรษิ ัท สรางสรรคสื่อเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผังสาระการเรยี นรู้ มาตรฐานการเรยี นร้แู ละตวั ชว้ี ดั

๑ โครงสรา้ งของสมาชกิ ๑. บอก ปร ะโยชน์และปฏิบัติตนเป็นบรษิ ทั สรางสรรคส ่อื เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จํากดั ส ม า ชิ ก ที่ ดี ข อ ง ค ร อ บ ค รั ว แ ล ะ โ ร ง เ รี ย น
ในครอบครวั (มฐ. ส ๒.๑ ป.๑/๑).SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๒. ยกตัวอย่างความสามารถและความดีของตนเอง ผู้อื่นและบอกผลจาก
๒ บทบาทหนา้ ทขี่ องสมาชกิ ในครอบครวั การกระท�าน้ัน (มฐ. ส ๒.๑ ป.๑/๒)
๓ สทิ ธิของสมาชกิ ในครอบครวั ๓. บอกโครงสร้าง บทบาท และหน้าท่ีของสมาชิกในครอบครัวและโรงเรียน
๔ การเปน็ สมาชกิ ทดี่ ีของครอบครัว (มฐ. ส ๒.๒ ป.๑/๑)
๕ ความสามารถและความดีของ ๔. ระบบุ ทบาท สทิ ธิ หนา้ ทข่ี องตนเองในครอบครวั และโรงเรยี น (มฐ. ส ๒.๒ ป.๑/๒)
๕. มีส่วนร่วมในการตัดสินใจและท�ากิจกรรมในครอบครัวและโรงเรียนตาม
ตนเองและผอู้ น่ื กระบวนการประชาธปิ ไตย (มฐ. ส ๒.๒ ป.๑/๓)

๖ การมีส่วนร่วมตามกระบวนการ สาระส�าคัญ
ประชาธิปไตยในครอบครวั
การท�าความเข้าใจเรื่องโครงสร้างของสมาชิกในครอบครัว บทบาท
หนา้ ทขี่ องตนเองและสมาชกิ ในครอบครวั รวมทง้ั กระบวนการประชาธปิ ไตย
ในครอบครวั จะทา� ใหผ้ เู้ รยี นเขา้ ใจบทบาหนา้ ทขี่ องตนเองและผอู้ น่ื สามารถ

ปฏบิ ตั ติ นได้ถูกต้องเหมาะสมส่งผลให้อยรู่ ่วมกันในครอบครัวไดอ้ ย่างมี
ความสขุ

บริษทั สรางสรรคส่อื เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ เพอื่ น ๆ คิดวา่ การที่สมาชกิ
ในครอบครวั จะอยูร่ ว่ มกันได้อยา่ งมี
ความสขุ นนั้ จะตอ้ งทา� อยา่ งไรกนั บ้าง

โครงสรา้ งของสมาชิกในครอบครัวบรษิ ัท สรา งสรรคสอ่ื เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จํากดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ครอบครัวประกอบด้วยสมาชิกต้ังแต่ ๒ คนข้ึนไปอยู่ในบ้านเดียวกัน
แต่ละครอบครัวก็จะมีความแตกต่างกันไป มีทั้งครอบครัวขนาดเล็ก
ทป่ี ระกอบดว้ ยพอ่ แม ่ และลกู และครอบครวั ขนาดใหญ ่ ทป่ี ระกอบดว้ ย พอ่ แม ่
ลกู ป่ ู ย่า ตา ยาย ลงุ ปา้ น้า อา

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑ 39

โครงสรา้ งของสมาชกิ ในครอบครัว

ปู่ ย่า ตา ยาย
พ่อ
บรษิ ัท สรา งสรรคสอ่ื เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แม่

ลูก ลกู ลกู

พ่อ เป็นลูกของ ปู่กับย่า
แม่ เปน็ ลกู ของ ตากับยาย
ลูก เปน็ ลูกของ พอ่ กบั แม่
บางครอบครวั อาจมลี งุ ปา้ น้า อา อาศัยอยดู่ ้วย ซ่งึ เป็นญาตขิ องพ่อและบริษัท สรางสรรคส อื่ เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ญาติของแม่
ญาติของพอ่ ประกอบด้วย

ลงุ เปน็ พี่ชายของพ่อ
ป้า เป็นพี่สาวของพอ่
อา เปน็ น้องชายหรือนอ้ งสาวของพ่อ

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

40

ญาติของแม ่ ประกอบด้วย
ลงุ เป็นพชี่ ายของแม่
ป้า เปน็ พ่ีสาวของแม่
น้า เป็นน้องชายหรอื น้องสาวของแม่

ปู่ ยา่ ตา ยาย

ลุง/ปา้ พอ่ อา บริษัท สรา งสรรคสอื่ เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั แม่ น้า

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ลุง/ปา้

พี่ ตัวเรา น้อง

๒ บทบาทหน้าทีข่ องสมาชิกในครอบครวั
บทบาทหนา้ ทขี่ องสมาชกิ ในครอบครวั
คอื สงิ่ ที่ทกุ คนตอ้ งปฏิบตั ใิ นครอบครวับริษัท สรา งสรรคสือ่ เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ครอบครวั ประกอบดว้ ยสมาชกิ ทด่ี า� รงชวี ติ และทา� กจิ กรรมตา่ ง ๆ รว่ มกนั
การท่ีสมาชิกในครอบครัวปฏิบัติตนตามบทบาทหน้าที่ของตนเองอย่าง
เหมาะสม จะท�าให้ทุกคนอยู่ร่วมกันในครอบครัวอย่างมีความสุข บทบาท
หน้าทข่ี องสมาชกิ ในครอบครวั มดี ังน้ี

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ 41

พ่อแม่ มีหนา้ ท่ี ๑. ท�างานหาเงนิ มาเล้ยี งครอบครัว
มีหน้าที่ ๒. ให้การศกึ ษาเลา่ เรียนแกล่ ูก
๓. ดแู ลความเป็นอยูข่ องสมาชกิ ในครอบครวั

ในเรอื่ งอาหาร ความสะอาดของบ้าน
๔. อบรมส่ังสอนใหล้ ูกเป็นเดก็ ดี
๕. ให้ความรกั ความอบอุ่นแกล่ กู
๖. แมบ่ างคนจะช่วยทา� งานหาเงินมาเล้ยี ง

ครอบครวั

บรษิ ัท สรา งสรรคส อ่ื เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑. ต้ังใจเรียนหนังสือ
๒. ชว่ ยเหลอื รับผดิ ชอบตนเอง
๓. เชอื่ ฟงั คา� ส่ังสอนของพ่อแม่ ญาติผู้ใหญ่

ครอู าจารย์
๔. ช่วยพ่อแม่ท�างานบา้ นเทา่ ทท่ี า� ได้

๓ลกู
สทิ ธิของสมาชิกในครอบครวั
สทิ ธ ิ หมายถงึ อา� นาจอนั ชอบธรรมของบคุ คลภายใตข้ อบเขตของกฎหมาย
เปน็ ประโยชนท์ บ่ี คุ คลควรจะไดร้ บั ตามบทบาทหนา้ ทขี่ องสมาชกิ ในครอบครวั บรษิ ัท สรางสรรคสอ่ื เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เดก็ ๆ มสี ทิ ธหิ ลายอยา่ ง เชน่ ไดร้ บั การเลย้ี งดจู ากพอ่ แม ่ ไดเ้ รียนหนังสอื
ไดร้ ับการรักษาพยาบาล ได้แสดงความคิดเหน็
สว่ นพอ่ แมม่ สี ทิ ธวิ า่ กลา่ วตกั เตอื น เลย้ี งดลู กู และประกอบอาชพี เพอื่ หาเงนิ
มาเล้ยี งครอบครัว

หากทุกคนปฏิบตั ติ ามสทิ ธิและหน้าทขี่ อง
ตนเอง กจ็ ะทา� ใหอ้ ยรู่ ่วมกันได้อยา่ งมคี วามสขุ

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑

42

๔ การเป็นสมาชกิ ท่ีดีของครอบครัว
การปฏบิ ตั ติ นเปน็ สมาชกิ ทดี่ ขี องครอบครวั คอื การปฏบิ ตั ติ วั เปน็ ทร่ี กั ใคร ่
ชนื่ ชมของพอ่ แมแ่ ละสมาชกิ ในครอบครวั ในฐานะลกู นกั เรยี นสามารถปฏบิ ตั ติ น
เปน็ สมาชิกที่ดีของครอบครัวได ้ ดังนี้

๑. มีความรับผิดชอบต่อหน้าที่ของตนเอง คือ รู้จักหน้าท่ีของตนเอง
ที่ควรท�า เชน่ วันท่ตี อ้ งไปโรงเรียน ต้องตืน่ นอนแตเ่ ชา้ โดยไมต่ ้องมใี ครปลุก บริษทั สรางสรรคสื่อเพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

อาบน้�า ล้างหน้า แปรงฟันด้วยตัวเอง รับประทานอาหารด้วยตัวเอง
เก็บทนี่ อนเอง

เดก็ ดตี อ้ งรจู้ กั ชว่ ยเหลบรษิอื ทั ตสรานงสรรเคอส อ่ื เงพอ่ื กาไรเมรยี นเ่รูป(สสน็ร.) ภจาํ กาดั ระของพอ่ แม่
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๒. ปฏบิ ตั ติ ามขอ้ ตกลงรว่ มกนั ของครอบครวั เชน่ ทา� การบา้ นใหเ้ สรจ็ กอ่ น
จงึ จะดูโทรทศั น์ได ้ เขา้ นอนตรงเวลา เมอ่ื มปี ญั หาใหป้ รกึ ษาพ่อกับแม่ทุกคร้งั

๓. มีน�้าใจช่วยเหลือทุกคนในบ้าน เช่น ช่วยเหลือพ่อแม่ท�างานบ้าน
ช่วยเตรยี มอาหาร กวาดบ้าน ลา้ งจาน รดน�้าตน้ ไม้ พบั และเก็บเสอ้ื ผา้ ให้เปน็
ระเบียบ ให้อาหารสัตว์เลี้ยง แบ่งขนมหรืออาหารให้คนในครอบครัว
รับประทาน

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑ 43

๕หน่วยการเรยี นรู้ท่ี โรงเรยี นของฉนั

บรษิ ัท สรา งสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผังสาระการเรียนรู้ มาตรฐานการเรียนรู้และตัวช้วี ดั

๑ โครงสรา้ งของโรงเรยี น ๑. บอกประโยชน์และปฏิบัติตนเป็นสมาชิกท่ีดีของครอบครัวและโรงเรียนบริษัท สรา งสรรคส ่อื เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด
๒ บทบาทหนา้ ทข่ี องสมาชกิ ในโรงเรยี น .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๓ สทิ ธขิ องตนเองในโรงเรียน
๔ การปฏบิ ัตติ นเป็นสมาชิกท่ดี ี (มฐ. ส ๒.๑ ป.๑/๑)
๒. ยกตัวอย่างความสามารถและความดีของตนเอง ผู้อ่ืน และบอกผลจาก
ของโรงเรยี น การกระท�านั้น (มฐ. ส ๒.๑ ป.๑/๒)
๓. บอกโครงสร้าง บทบาท และหน้าที่ของสมาชิกในครอบครัวและโรงเรียน
๕ การมสี ว่ นรว่ มของสมาชกิ ในโรงเรยี น (มฐ. ส ๒.๒ ป.๑/๑)
ตามกระบวนการประชาธปิ ไตย ๔. ระบบุ ทบาท สทิ ธ ิ หนา้ ทขี่ องตนเองในครอบครวั และโรงเรยี น (มฐ. ส ๒.๒
ป.๑/๒)
๕. มสี ว่ นรว่ มในการตดั สนิ ใจและท�ากจิ กรรมในครอบครวั และโรงเรียนตาม
กระบวนการประชาธิปไตย (มฐ. ส ๒.๒ ป.๑/๓)

สาระสา� คัญ

โรงเรยี นโดยทว่ั ไปประกอบดว้ ยผอู้ า� นวยการโรงเรยี น คร ู เจา้ หนา้ ทขี่ อง
โรงเรยี น นกั เรยี น และภารโรง แตล่ ะคนลว้ นมบี ทบาทหนา้ ทแ่ี ตกตา่ งกนั
ไปทุกคนจงึ จะต้องปฏิบัตติ ามบทบาทหน้าทีข่ องตนดว้ ยความรบั ผดิ ชอบ
ยอ่ มสง่ ผลตอ่ การอยรู่ ว่ มกนั อยา่ งสงบสขุ และมคี วามสมั พนั ธท์ ด่ี รี ะหวา่ งกนั

โรงเรยี นเปน็ ทท่ี เี่ ราใชเ้ รยี นหนงั สอื
เพอ่ื จะไดม้ คี วามรู้ มรี ะเบยี บวนิ ยั
และเปน็ คนดี เราจะใชช้ วี ติ สว่ นใหญ่
อยทู่ โ่ี รงเรยี น เรารกั โรงเรยี นของเรา
เหมอื นเปน็ บา้ นหลงั ทส่ี องของเรา

บรษิ ัท สรา งสรรคส ื่อเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ โครงสรา้ งของโรงเรียน
ผ้อู �านวยการโรงเรียน โรงเรยี นเปน็ สถานทศี่ กึ ษาเลา่ เรยี น
หรือครูใหญ่ ประกอบดว้ ยบคุ คลตา่ ง ๆ แตโ่ ครงสรา้ ง
ของโรงเรียนหรือสมาชิกในโรงเรียน
โดยทวั่ ไปจะประกอบดว้ ยผอู้ า� นวยการ
โรงเรียน ครู เจ้าหน้าที่ของโรงเรียนบรษิ ทั สรา งสรรคสื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

นักเรียน และภารโรง

ครู เจา้ หน้าทีข่ องโรงเรยี น ภารโรง

นกั เรียน

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑
51

๒ บทบาทหนา้ ที่ของสมาชกิ ในโรงเรยี น
ทุกคนในโรงเรียนมีความสัมพันธ์ต่อกัน และมีหน้าท่ีแตกต่างกันตาม
โครงสร้างของโรงเรียน ดังนั้น ทุกคนจึงควรท�าหน้าที่ของตนเองให้ดีที่สุด
เพื่อให้ทุกคนในโรงเรยี นมคี วามสุข

บทบาทหน้าท่ีของสมาชิกในโรงเรยี น มดี ังนี้

บรษิ ัท สรา งสรรคส ่อื เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จํากดั

ผบู้ รหิ ารโรงเรยี น ผอู้ า� นวยการ อาจารยใ์ หญ่ ครใู หญ่.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD
มีหนา้ ทบ่ี รหิ ารจัดการงานในโรงเรยี น และดแู ลทุกคน
ในโรงเรยี น

ครู มหี นา้ ทส่ี อนหนงั สอื และอบรมสง่ั สอนนกั เรยี น
ใหม้ ีความร ู้ เปน็ คนดขี องสังคมและประเทศ

เจ้าหนา้ ทข่ี องโรงเรียน มหี น้าท่ีดูแลจัดเกบ็ เอกสาร
ต่าง ๆ ที่เก่ียวกับโรงเรียน และอ�านวยความสะดวก
ดา้ นการเรยี นการสอนในโรงเรียน

บรษิ ทั สรางสรรคส่ือเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

นกั เรยี น มหี นา้ ทตี่ งั้ ใจศกึ ษาเลา่ เรยี น เชอื่ ฟงั คา� สงั่ สอน
ของคร ู และปฏิบตั ติ ามกฎระเบียบของโรงเรียน

ภารโรง มีหน้าท่ีดูแลรักษาความสะอาดและความ
เรียบร้อยภายในโรงเรยี น

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑

52

นอกจากนี้ ในโรงเรยี นยงั มแี มค่ รวั ทท่ี า� หนา้ ทป่ี รงุ อาหารทอี่ รอ่ ย สะอาด
ถูกหลักอนามัยให้นักเรียนรับประทาน หรือบางโรงเรียนจะมีพ่อค้าและ

๓แม่ค้าจากข้างนอกมาขายอาหารในโรงเรียน
สทิ ธิของตนเองในโรงเรยี น

ในฐานะทีเ่ ราเปน็ นักเรียน เรามสี ทิ ธิในโรงเรียน ดังน้ีบริษัท สรางสรรคส อ่ื เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑. ได้รับการศึกษาเล่าเรียน นักเรียน
ทุกคนจะได้รับการศึกษาต้ังแต่ชั้นอนุบาล
จนถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓

นกั เรยี นทกุ คนมสี ทิ ธใิ นการศกึ ษาเลา่ เรยี น

นกั เรยี นทกุ คนมสี ทิ ธทิ จี่ ะไดร้ บั ๒. ไดร้ บั การพฒั นาทางดา้ นรา่ งกาย
การพฒั นาทางดา้ นรา่ งกายและจติ ใจ และจติ ใจ เชน่ สทิ ธใิ นการเลน่ เครอ่ื งเลน่
ในโรงเรยี น สทิ ธใิ นการใชอ้ ปุ กรณก์ ารเรยี น
หรืออปุ กรณก์ ีฬา สทิ ธิในการใชเ้ วลาวา่ ง
ให้เปน็ ประโยชน์บริษัท สรางสรรคส อ่ื เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๓. ได้รับการดูแลรักษาพยาบาล
เมื่อนกั เรยี นเจบ็ ป่วยดว้ ยอาการไมร่ นุ แรง
เช่น ปวดหวั ปวดทอ้ ง เป็นไข้ ทอ้ งเสีย
หกลม้ นกั เรยี นมสี ทิ ธใิ นการรักษาตนเอง
ที่ห้องพยาบาล
นกั เรยี นทกุ คนมสี ทิ ธทิ จ่ี ะไดร้ บั
การดแู ลรกั ษาพยาบาล

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑ 53

๖หนว่ ยการเรยี นรูท้ ่ี การใช้จ่ายเงนิ
ในชวี ติ ประจ�าวัน

บริษัท สรา งสรรคส อ่ื เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผังสาระการเรยี นรู้ บรษิ ทั สรางสรรคส่ือเพ่อื การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

๑ สินคา้ และบริการทใ่ี ช้อยู่ .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
ในชวี ติ ประจา� วนั
มาตรฐานการเรยี นรแู้ ละตวั ชว้ี ัด
๒ การใชจ้ า่ ยเงิน
๓ การออมเงิน ๑. ระบสุ นิ ค้าและบรกิ ารท่ีใชป้ ระโยชนใ์ นชีวิตประจา� วัน (มฐ. ส ๓.๑ ป.๑/๑)
๔ การใช้ทรัพยากรอย่างประหยดั ๒. ยกตัวอย่างการใช้จา่ ยในชีวิตประจ�าวนั ที่ไมเ่ กนิ ตัวและเหน็ ประโยชนข์ องการออม

(มฐ. ส ๓.๑ ป.๑/๒)
๓. ยกตัวอยา่ งการใชท้ รัพยากรในชวี ิตประจ�าวันอย่างประหยดั (มฐ. ส ๓.๑ ป.๑/๓)

สาระส�าคัญ

สนิ คา้ และบรกิ ารทใ่ี ชใ้ นการดา� รงชวี ติ มอี ยมู่ าก เราตอ้ งซอ้ื สนิ คา้ ทจ่ี า� เปน็
มีประโยชน์ ใชท้ รัพยากรอย่างประหยัด วางแผนการใช้จ่ายอยา่ งรอบคอบ
และเกบ็ ออมเงนิ ไวใ้ ช้ยามจา� เป็น

จะซอื้ อะไรดคี ะ ลกู เลอื กซวิ า่ จะซอื้ อะไร

บริษทั สรา งสรรคส อ่ื เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากัด ซอ้ื สม้ ดกี วา่ คะ่ แม่
สม้ ทานอรอ่ ย แถมยงั มี
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ประโยชนอ์ กี ดว้ ยคะ่

๑ สนิ คา้ และบรกิ ารทใี่ ชอ้ ย่ใู นชวี ติ ประจ�าวนั
เพอื่ น ๆ รไู้ หมคะ วา่ สนิ คา้
และบรกิ ารคอื อะไรบรษิ ัท สรางสรรคส ่อื เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑.๑ ความหมายของสินค้าและบรกิ าร
ในชีวิตประจ�ำวัน เรำต้องใช้สิ่งของต่ำง ๆ เช่น อำหำร เสื้อผ้ำ ดินสอ
ยำงลบ สิ่งเหล่ำน้ีเรียกว่ำ สินค้า และเรำต้องใช้บริกำรต่ำง ๆ เช่น น่ังรถ
โดยสำรประจ�ำทำง ตัดผม บริกำรต่ำง ๆ เหล่ำนี้ เรียกว่ำ บริการ

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

60

สินค้า หมำยถงึ สิ่งของตำ่ ง ๆ ที่มกี ำรซือ้ ขำยกนั ทง้ั ที่เปน็ ของใชท้ ่ัวไป
และของกนิ เชน่ เสอ้ื ผำ้ ดินสอ กระเป๋ำ รองเทำ้ สมดุ แปรงสีฟัน สับปะรด
ไก่ทอด
ตัวอย่ำงสนิ ค้ำที่ใชใ้ นชวี ิตประจำ� วนั

เสอื้ ผา้ บริษทั สรา งสรรคส ่ือเพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากัด ดนิ สอ

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สมดุ

รองเทา้ กระเปา๋ แปรงสฟี นั

บริการ หมำยถึง กำรให้ควำมสะดวกในด้ำนต่ำง ๆ แก่ผู้อื่น เช่น บริกำร
ตัดผม บริกำรตดั เยบ็ เสื้อผำ้ กำรใชบ้ ริกำรจำกรำ้ นอำหำร บริกำรโทรศพั ท์
ตวั อย่ำงบริกำรท่ีใชใ้ นชีวิตประจำ� วัน

บริษัท สรางสรรคสอ่ื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

การใชบ้ รกิ ารรถโดยสารประจา� ทาง การใชบ้ รกิ ารอาหารในรา้ นอาหาร

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ 61

๑.๒ ประเภทของสินค้าและบริการ
สินค้ำและบริกำรที่ใช้ในชีวิตประจ�ำวันแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท ได้แก่

๑. สินค้าและบริการท่ีได้มาโดยไม่ใช้เงินซ้ือ ได้แก่
๑) สินค้าและบริการทีม่ ผี อู้ นื่ ใหม้ า เชน่ แมท่ �ำขนมอรอ่ ย ๆ เป็น

ของขวัญที่สอบได้คะแนนดี เพื่อนบ้ำนน�ำอำหำรมำให้ กำรออกก�ำลังกำย
ท่ีสวนสำธำรณะ กำรใช้บริกำรห้องสมุด

บริษัท สรา งสรรคสอ่ื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แมใ่ หข้ องขวญั แกล่ กู ทสี่ อบไดค้ ะแนนดี การใชบ้ รกิ ารหอ้ งสมดุ เปน็ การ
บรกิ ารทรี่ ฐั จดั ใหแ้ กป่ ระชาชน

๒) สินคา้ และบรกิ ารที่แลกเปล่ียนกนั เช่น คนเลีย้ งไก่น�ำไข่ไก่
ไปแลกผักกับคนปลูกผัก คนสวนน�ำผลไม้ไปแลกปลำกับคนจับปลำ

บรษิ ัท สรา งสรรคส ื่อเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

๒. สินค้าและบริการท่ีได้มา.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
โดยใช้เงินซื้อ เช่น กำรน�ำเงินไปซื้อ
อำหำร อุปกรณ์กำรเรียน เครื่องใช้
ตำ่ ง ๆ เชน่ กระดำษ ยำสฟี นั แปรงสฟี นั
บรกิ ำรเสรมิ สวย

การใชเ้ งนิ ซอ้ื สมดุ

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

62

๒ การใชจ้ ่ายเงิน คะ่ คุณแม่ หนูจะใช้จา่ ยอยา่ ง
ประหยดั ซอื้ ของท่จี า� เปน็ คะ่
นีจ่ ้ะ เงนิ ค่าขนมไปโรงเรยี น
ของลูก เงินทองหายาก ใช้จ่าย บริษทั สรางสรรคสื่อเพื่อการเรียนรู (สสร.) จํากัด

ประหยดั ๆ หน่อยนะ .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ในแตล่ ะวนั เรำตอ้ งนำ� เงนิ ไปซอื้ สงิ่ ตำ่ ง ๆ ในกำรดำ� รงชวี ติ เชน่ ซอ้ื อำหำร
มำรบั ประทำน ซอื้ อปุ กรณก์ ำรเรยี น จำ่ ยเงนิ คำ่ รถโดยสำรเพอื่ ไปโรงเรยี น ดงั นนั้
เมอื่ เรำจะใช้จ่ำยเงนิ เรำควรใชจ้ ่ำยเงินตำมควำมจ�ำเป็น เหมำะสมกบั รำยได้
และฐำนะของครอบครัว ไม่ควรใชจ้ ่ำยฟมุ่ เฟือย กำรใชจ้ ่ำยเงินไมใ่ ห้เกนิ กวำ่
รำยได้ท่ีได้รับมำหรือเงินที่เรำมีอยู่ เรียกว่ำ การใช้จ่ายเงินท่ีไม่เกินตวับริษทั สรางสรรคส ือ่ เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

กำรใช้จ่ำยเงินท่ีไม่เกินตัว นอกจำกจะมีเงินเพียงพอกับกำรใช้จ่ำยแล้ว
ยงั สง่ ผลใหม้ ีเงินเหลือเกบ็ ไว้ใช้ในยำมจำ� เป็นอีกดว้ ย
ถำ้ เรำใชจ้ ำ่ ยอยำ่ งไมเ่ หมำะสมหรอื ใชจ้ ำ่ ยเงนิ เกนิ ตวั จะทำ� ใหเ้ กดิ ปญั หำ
เพรำะมเี งนิ ไม่พอใช้และอำจมีหน้ีสนิ เพรำะต้องไปกยู้ ืมเงินมำใช้

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑ 63

๗หน่วยการเรียนรทู้ ่ี ท�างาน หารายได้

บริษัท สรา งสรรคส ่ือเพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผังสาระการเรยี นรู้ บรษิ ัท สรา งสรรคส ือ่ เพ่ือการเรียนรู (สสร.) จํากดั

๑ การท�างาน มาตรฐานการเรยี นรแู้ ละตวั ชว้ี ัด.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD
๒ เหตุผลของการทา� งาน
๓ การท�างานท่ีมีผลตอ่ ครอบครวั อธิบายเหตผุ ลความจา� เป็นท่คี นตอ้ งทา� งานอยา่ งสจุ ริต (มฐ. ส ๓.๒ ป.๑/๑)

และสงั คม สาระส�าคญั

๔ การท�างานอยา่ งสจุ รติ ทุกคนตอ้ งท�างานหารายไดม้ าใช้จา่ ยใหก้ ับตนเองและครอบครัว
การท�างานต้องเป็นอาชีพสุจริต เพ่ือน�าความสุข ความเจริญมาสู่
ตนเองและสังคม

บริษัท สรางสรรคส อ่ื เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ ถา้ โตขน้ึ เปน็ ผใู้ หญ่ เพอ่ื น ๆ จะประกอบอาชพี อะไร
เพอ่ื ทจี่ ะไดห้ ารายไดม้ าเลย้ี งดตู วั เองและครอบครวั

การทา� งาน

แตล่ ะครอบครวั จำ� เปน็ ตอ้ งหำรำยไดห้ รอื เงนิ เพอื่ นำ� มำใชจ้ ำ่ ยในชวี ติ ประจำ� วนั
รำยไดห้ รือเงินของครอบครวั มำจำกกำรทำ� งำนของคนภำยในครอบครวั เชน่
ขำยผลไม ้ ทำ� สวน ขำยอำหำร เลยี้ งปลำ ขำยสินคำ้ ท�ำงำนในโรงงำน รับจำ้ ง
ประเภทของการทา� งาน บริษัท สรา งสรรคส ่อื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

กำรท�ำงำนแบ่งเปน็ ๒ ประเภท คือ กำรท�ำงำนทีก่ ่อให้เกดิ รำยได้และ
กำรท�ำงำนทไี่ มก่ ่อใหเ้ กิดรำยได้
๑. การทา� งานทกี่ อ่ ใหเ้ กดิ รายได ้ เปน็ งำนทผี่ ทู้ ำ� งำนจะไดร้ บั ผลตอบแทน
จำกกำรทำ� งำนเป็นจำ� นวนเงนิ เชน่

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑

72

- พอ่ ทำ� งำนบรษิ ทั ไดร้ บั
ค่ำตอบแทนเปน็ เงนิ เดือน
- ครสู อนหนงั สอื มรี ำยได้
เป็นเงนิ เดอื น
- แมค่ ำ้ พอ่ คำ้ ขำยของกนิ
ของใช้ มีรำยได้ที่เรียกว่ำ ก�าไร
จำกกำรขำยของนนั้ ๆ
พอ่ ทา� งานบรษิ ทั มรี ายได้ คอื เงนิ เดอื นบริษัท สรางสรรคสอ่ื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

- ช่ำงตดั เส้อื ชำ่ งตดั ผม คนรับจ้ำงซักรีดเสอ้ื ผำ้ มรี ำยไดเ้ ปน็ ค่าจา้ ง
จำกผรู้ ับบริกำรน้นั ๆ
- ชำวนำ ชำวสวน ชำวไร ่ มรี ำยไดจ้ ำกกำรขำยผลผลติ ตำ่ ง ๆ ที่ตน
ผลิตได้
ตัวอย่ำงกำรทำ� งำนทกี่ อ่ ใหเ้ กิดรำยได้

แมค่ ้า

กา� ไร

ทหาร เดเงอื ินน การทา� งาน เดเงอื นิ น พนกั งาน
ชาวนา ทก่ี ่อให้เกดิบริษทั สรางสรรคส่ือเพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จํากดั บริษัท
ชาวสวน กา� ไร
ชาวไร่ .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD เดเงอื ินน คนขบั รถ
โดยสาร
รายได้ ประจ�าทาง

เงินเดอื น

ตา� รวจ

การทา� งานทกี่ อ่ ใหเ้ กดิ รายได้ ทา� ใหเ้ รามรี ายได้ 73
หรอื มเี งนิ มาใชจ้ า่ ย ซอื้ สงิ่ ของทจ่ี า� เปน็

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

๒. การท�างานท่ีไม่ก่อให้เกิดรายได้ เป็นกำร
ทำ� งำนทไ่ี มม่ รี ำยไดต้ อบแทน เชน่ กำรทำ� ควำมสะอำดบำ้ น
กำรซักรีดเสื้อผ้ำให้ตนเองและครอบครัว กำรรดน้�ำ
ต้นไม้ งำนเหล่ำน้ีแม้ไม่มีรำยได้เป็นกำรตอบแทน
แตเ่ ปน็ กำรชว่ ยเหลอื ซงึ่ กนั และกนั ในบำ้ น ทำ� ใหท้ กุ คน
ในบำ้ นไดร้ บั ควำมสะดวก ควำมสบำยใจ และควำมสขุ
ตอบแทน
บรษิ ัท สรา งสรรคส่ือเพอื่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ตัวอยำ่ งกำรทำ� งำนที่ไม่กอ่ ให้เกิดรำยได้ แมท่ า� งานบา้ น แมเ้ ปน็ งาน
ทไี่ มม่ รี ายได้ แตไ่ ดค้ วาม
สขุ ใจเปน็ การตอบแทน

รดน้�าต้นไม้

ทา� ความสะอาด รดี ผา้ ของ
บา้ นตนเอง ตนเอง

ปลกู ตน้ ไม้ การทา� งาน ล้างจานในบ้าน
ท่ีไม่กอ่ ใหเ้ กดิ

รายได้บริษทั สรางสรรคส่ือเพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ปลกู ผกั ไว้กินเอง

เราตอ้ งทา� งาน เพราะหากเราไมท่ า� งาน
เรากไ็ มม่ รี ายไดม้ าใชจ้ า่ ยภายในครอบครวั

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑

74

๘หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี เรยี นรูเ้ รื่องวันเวลา

บรษิ ัท สรา งสรรคส่อื เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผงั สาระการเรียนรู้ บรษิ ทั สรา งสรรคส อื่ เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

๑ วนั เดือน ปี และการนับช่วงเวลา มาตรฐานการเรยี นรู้และตวั ชีว้ ัด.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD
ตามปฏิทิน
๑. บอกวนั เดือน ปี และการนับช่วงเวลาตามปฏทิ นิ ทใ่ี ชใ้ นชีวิตประจา� วนั
๒ ชว่ งเวลาและการล�าดับเหตกุ ารณ์ (มฐ. ส ๔.๑ ป.๑/๑)
๓ ความเปน็ มาของตนเองและ
๒. เรยี งลา� ดบั เหตกุ ารณใ์ นชวี ติ ประจา� วนั ตามวนั เวลาทเ่ี กดิ ขน้ึ (มฐ. ส ๔.๑ ป.๑/๒)
ครอบครัว ๓. บอกประวตั คิ วามเปน็ มาของตนเองและครอบครวั โดยสอบถามผเู้ กยี่ วขอ้ ง

(มฐ. ส ๔.๑ ป.๑/๓)

สาระสา� คัญ

ปฏทิ นิ เปน็ เครอื่ งมอื บอกวนั เดอื น และปที ใ่ี ชใ้ นชวี ติ ประจา� วนั
โดยปฏทิ นิ ตามแบบสรุ ยิ คตเิ ปน็ การบอกเวลาแบบสากลทใี่ ชก้ นั ทว่ั โลก

ในหนง่ึ วนั จะมชี ว่ งเวลาตา่ ง ๆ ท�าให้เราเข้าใจเหตุการณท์ ่ี
เกดิ ขนึ้ ในแต่ละชว่ งเวลาของรอบวัน

นกั เรยี นรไู้ หมวา่ สงิ่ นเี้ รยี กวา่ อะไร และ
บอกขอ้ มลู เกย่ี วกบั อะไรใหก้ บั เราบา้ ง

บรษิ ัท สรางสรรคสอ่ื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

บอกวา่ วนั นเ้ี ปน็ เรยี กวา่ ปฏทิ นิ ครบั บอกใหร้ วู้ า่ วนั นเี้ ปน็

๑วนั จนั ทร์ วนั เดอื น และปอี ะไรคะ่

วนั เดือน ปี และการนับชว่ งเวลาตามปฏิทนิ

ชีวิตประจ�ำวันของคนเรำมีเร่ืองรำวต่ำง ๆ เกิดข้ึนมำก ท�ำให้ในบำงครั้ง
เรำอำจลมื เรอ่ื งรำวทผี่ ำ่ นมำนำนแลว้ หรอื บำงครงั้ เรำตอ้ งนดั หมำยเพอื่ จะทำ� สงิ่ ใดบรษิ ัท สรางสรรคส ื่อเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ในอนำคต ดงั นน้ั จงึ ไดม้ กี ำรกำ� หนดเวลำขน้ึ เปน็ วนั เดอื น และป ี ที่เรียกว่ำ
ปฏทิ นิ เพอ่ื จะชว่ ยเตอื นควำมจำ� วำ่ ในอดตี มเี รอื่ งรำวใด เกดิ ขน้ึ เมอื่ ไร หรอื จะตอ้ ง
ทำ� อะไรในแตล่ ะวนั เดอื น ป ี ปฏทิ นิ จะชว่ ยใหเ้ รำจดจำ� เรอื่ งรำวตำ่ ง ๆ ไดม้ ำกขนึ้
ในปฏิทินจะมีวัน เดือน ปีและวันส�ำคัญต่ำง ๆ ในช่วงเวลำ ๑ ปีบอกไว้
ดงั นน้ั หำกเรำตอ้ งกำรรวู้ นั เดอื น ป ี วนั สำ� คญั ตำ่ ง ๆ ทถี่ กู ตอ้ งจงึ ควรดปู ฏทิ นิ

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑

80