หนังสือเรียน วิชาสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.1

บอกเดือน บอกป ี พ.ศ.

๑ มกราคม ๒๕๖๑ บอกปี ค.ศ.
January 2018
บอกวัน อาทิตย/์ Sun จนั ทร์/Mon อังคาร/Tue พธุ /Wed พฤหสั บดี/Thu ศุกร/์ Fri
บอก เสาร/์ Sat
วนั ขนึ้ ปีใหม่ 2 34 5
วนั ส�ำคญั 6
1ขึน้ 15 คา่�

เดอื น 2

แรม 8 คา�่

7 8 9 10 11 12 13 บอกวนั ท่ีเดือน2
บรษิ ทั สรางสรรคสื่อเพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

วนั ครู

14 15 16 17 18 19 20แรม15คา�่
เดอื น 2

21 22 23 24 25 26 27ขน้ึ 8คา่�
เดือน 3

28 29 30 31ขนึ้ 15 ค�่า
เดอื น 3

บอกวันตำมแบบจันทรคติ บอกวนั ตำมแบบสุรยิ คติ ตง้ั แตว่ นั ท ่ี 1 ถงึ 31

ในปฏทิ ินจะบอกวนั เวลา ๒ แบบ คอื แบบสรุ ิยคตแิ ละแบบจันทรคติ

บริษทั สรา งสรรคสอ่ื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ฉลาดรู้
ฉลาดคดิ

รู้ไหมว่าปฏิทินมีประโยชน์กับเราอย่างไรบ้าง
๑. เป็นเครื่องมือบอกวันเวลา
๒. รู้วันส�าคัญต่าง ๆ
๓. รู้วัน เดือน ปี ท่ีเก่ียวข้องกับชีวิตประจ�าวัน
๔. ใช้บันทึกการท�างาน การนัดหมาย

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ 81

๑.๑ วัน เดอื น ปี ตามแบบสุริยคติ ปฏทิ นิ ทเ่ี ราใชใ้ นปจั จบุ นั
เปน็ ปฏทิ นิ ระบบสรุ ยิ คติ

การนับเวลาตามแบบสุริยคติ เป็นกำรนับช่วงเวลำ
ตำมระยะเวลำท่ีโลกโคจรรอบดวงอำทิตย์ ๑ รอบ ใช้เวลำ
ประมำณ ๓๖๕ วนั หรอื ๑ ป ี และใน ๑ ป ี จะม ี ๑๒ เดอื น

• วัน กำรนับวันตำมแบบสุริยคติ เป็นกำรนับช่วงเวลำตำมระยะเวลำ
ที่โลกหมนุ รอบตวั เอง ๑ รอบ นบั เปน็ ๑ วนั ในเวลำ ๑ วนั จะม ี ๒๔ ชว่ั โมง บรษิ ัท สรา งสรรคส ื่อเพ่ือการเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

และในเวลำ ๗ วนั จะเป็น ๑ สัปดำห์ โดยมีชอ่ื วนั ตำ่ ง ๆ ทง้ั ๗ วนั ดงั น ี้
๑. วันอำทิตย ์ สีประจ�ำวนั คอื สแี ดง
๒. วนั จนั ทร ์ สีประจำ� วนั คือ สีเหลอื ง
๓. วนั องั คำร สีประจำ� วัน คอื สชี มพู
๔. วนั พุธ สปี ระจำ� วนั คือ สีเขยี ว
๕. วนั พฤหัสบด ี สปี ระจ�ำวัน คือ สีสม้
๖. วนั ศุกร ์ สีประจ�ำวนั คือ สีฟา้
๗. วนั เสำร์ สีประจ�ำวนั คอื สมี ่วง

บรษิ ัท สรา งสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

การนบั วนั ตามแบบสรุ ยิ คติ จะยดึ ดวงอาทติ ย์
เปน็ หลกั โดยคดิ จากการโคจรของโลกรอบ

ดวงอาทติ ยค์ รบ ๑ รอบ

สังคมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

82

• เดอื น กำรนับเดอื นตำมแบบสุรยิ คติใน ๑ ป ี ม ี ๑๒ เดอื น โดยมชี อื่
เดือนท้ัง ๑๒ เดือน ดงั นี้
เดือนท ่ี ๑ คอื มกรำคม
เดอื นที่ ๒ คอื กมุ ภำพนั ธ์
เดอื นท ่ี ๓ คอื มีนำคม
เดอื นท ่ี ๔ คอื เมษำยน
เดอื นท่ ี ๕ คือ พฤษภำคมบริษัท สรา งสรรคส อ่ื เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เดอื นท ่ี ๖ คือ มถิ นุ ำยน
เดอื นท ่ี ๗ คือ กรกฎำคม
เดือนที่ ๘ คอื สงิ หำคม
เดอื นที่ ๙ คอื กนั ยำยน
เดอื นที่ ๑๐ คอื ตุลำคม
เดือนท ี่ ๑๑ คอื พฤศจิกำยน
เดอื นท ่ี ๑๒ คอื ธนั วำคม

หำกสงั เกตจะเหน็ วำ่ บำงเดอื นลงทำ้ ยดว้ ย “คม” บำ้ งเดอื นลงทำ้ ยดว้ ย “ยน”
นน่ั กเ็ พรำะวำ่ ในแตล่ ะเดอื นมจี ำ� นวนวนั ไมเ่ ทำ่ กนั โดยเดอื นทลี่ งทำ้ ยดว้ ย “คม”บริษัท สรางสรรคส อ่ื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

คือ เดือนท่ีมี ๓๑ วัน ส่วนเดือนที่ลงท้ำยด้วย “ยน” คือเดือนที่มี ๓๐ วัน
ส่วนเดือนกุมภำพันธ์จะไม่เหมือนเดือนอื่น ๆ ตรงท่ีเดือนนี้จะมี ๒๘ วัน
และจะม ี ๒๙ วนั ทกุ ๆ ๔ ปี

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ 83

๙หนว่ ยการเรียนร้ทู ่ี การดา� เนินชวี ติ
กับการเปล่ยี นแปลง

บริษัท สรา งสรรคสอ่ื เพื่อการเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผังสาระการเรียนรู้ บริษทั สรางสรรคส่อื เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

๑ ส่ิงต่าง ๆ เปลีย่ นแปลงไปตาม มาตรฐานการเรียนรู้และตัวช้ีวดั.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
กาลเวลา
๑. บอกความเปลย่ี นแปลงของสภาพแวดลอ้ ม ส่งิ ของ เครื่องใช้ หรอื
๒ เหตุการณ์ส�าคัญในครอบครวั การดา� เนนิ ชวี ติ ของตนเองกบั สมยั ของพอ่ แม่ ปู่ ยา่ ตา ยาย (มฐ. ส ๔.๒ ป.๑/๑)
๓ สาเหตุของการเปล่ียนแปลง
๒. บอกเหตุการณ์ท่ีเกิดขึ้นในอดีตท่ีมีผลกระทบต่อตนเองในปัจจุบัน
ของสง่ิ ตา่ ง ๆ (มฐ. ส ๔.๒ ป.๑/๒)

สาระส�าคัญ

การดา� เนนิ ชวี ติ ของคนในสงั คมเปลยี่ นแปลงไปตามสภาพแวดลอ้ ม
วันและเวลาท่ีผ่านไป เนื่องจากความเจริญก้าวหน้าของเทคโนโลยี
ซึ่งเราต้องปรบั ตวั และยอมรับการเปลี่ยนแปลงเพ่ือให้ชวี ติ มคี วามสุข

เหตุการณ์ส�าคัญในครอบครัวที่เกิดข้ึนในอดีตจะส่งผลต่อ
การดา� เนนิ ชวี ติ ของสมาชกิ ในครอบครวั และตวั เราในปจั จบุ นั

นักเรียนชอบลักษณะการดา� เนนิ ชีวิต
ในอดตี หรอื ปจั จบุ นั คะ

ปจั จบุ นั คะ่

ในอดตี คะ่

บรษิ ัท สรา งสรรคสื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ ส่ิงต่าง ๆ เปล่ยี นแปลงไปตามกาลเวลา

นกั เรยี นเคยรไู้ หมวา่ สง่ิ ตา่ ง ๆ ทเ่ี หน็ ในปจั จบุ นั แตกตา่ งจากในอดตี ไมว่ า่
จะเป็นสถานท่ี ส่ิงของเคร่ืองใช้ การด�าเนินชีวิต หรือแม้แต่ตัวเราเอง
ก็มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาตามวัน เวลาท่ีผ่านไป การเปลี่ยนแปลงของ
ส่ิงตา่ ง ๆ ในอดตี กับปัจจบุ ัน พอสรปุ ได้ ดงั น้ีบริษัท สรา งสรรคสื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑.๑ การเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อม
ในอดตี สมยั ป ู่ ยา่ ตา ยาย หรอื พอ่ แมข่ องเรายงั เดก็ ผคู้ นสว่ นใหญม่ กั จะ
สร้างบ้านเรือนอยู่ริมฝั่งแม่น้�าล�าคลอง เพ่ือใช้ประโยชน์ในการอาบ ซักล้าง
ใช้เรอื เปน็ พาหนะในการเดนิ ทาง ในการทา� มาหากนิ อาท ิ ทา� นา ทา� ไร ่ ทา� สวน
สว่ นรอบ ๆ ชมุ ชนกม็ สี ภาพแวดลอ้ มทด่ี ี แมน่ า้� ลา� คลองใสสะอาด และมอี ากาศ
บริสทุ ธ์ิ

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑

94

สภาพแวดลอ้ มของบา้ นเรอื น
สมยั ปู่ ยา่ ตา ยาย

บริษัท สรางสรรคส อ่ื เพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สภาพแวดลอ้ มของบา้ นเรอื น
สมยั ปจั จบุ นั

เม่ือเวลาผ่านไป มีการตัดถนนมากข้ึน ท�าให้ปัจจุบันผู้คนส่วนใหญ่
มักสร้างบ้านเรือนอยู่ริมถนนแทนริมแม่น�้าล�าคลอง ใช้รถยนต์ รถโดยสาร
ประจา� ทาง และรถจกั รยานยนตเ์ ปน็ พาหนะในการเดนิ ทาง
สว่ นผคู้ นทอี่ าศยั อยรู่ มิ ฝง่ั แมน่ า�้ ลา� คลอง ไมส่ ามารถใชน้ า้� ในแมน่ า�้ ลา� คลองบรษิ ัท สรา งสรรคสอ่ื เพื่อการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ได้เหมือนเดิม เนื่องจากมีการใชป้ ุ๋ยเคมแี ละยาฆ่าแมลงในการทา� การเกษตร
หรือการใช้สารเคมีในชีวิตประจ�าวัน ท�าให้สารเคมีต่าง ๆ ไหลลงแหล่งน้�า
น้�าไมใ่ สสะอาดเหมอื นเดมิ ปจั จบุ นั ผคู้ นจงึ เปลย่ี นมาใชน้ า้� ประปาเกอื บทกุ บา้ น
นอกจากน ้ี พน้ื ทเ่ี พาะปลกู ในอดตี ทมี่ จี า� นวนมาก แตป่ จั จบุ นั พน้ื ทเ่ี พาะปลกู
ลดลง มกี ารสรา้ งโรงงานอตุ สาหกรรมเพม่ิ ขนึ้ ทา� ใหบ้ างแหง่ ทม่ี กี ารตง้ั โรงงาน
อตุ สาหกรรมมอี ากาศไมบ่ รสิ ทุ ธ ิ์ เนอื่ งจากการปลอ่ ยควนั เสยี จากรถยนตแ์ ละ
โรงงานอตุ สาหกรรม

สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑ 95

๑.๒ การเปลี่ยนแปลงของเครื่องมอื เคร่ืองใช้
สมยั ปู ่ ยา่ ตา ยาย ผ้คู นสว่ นใหญน่ ยิ มน�าสง่ิ ใกล้ตวั มาท�าเป็นเครื่องมือ
เคร่ืองใช้ แต่ปัจจุบันเทคโนโลยีมีความเจริญก้าวหน้ามากขึ้น จึงมีการท�า
เครื่องมือเครื่องใช้ท่ีทันสมัยขึ้นมากเพ่ืออ�านวยความสะดวกสบาย รวดเร็ว
และประหยดั เวลามากข้ึน
สมัยปู่ ยา่ ตา ยาย การทา� อาหารมักใชเ้ ตาฟืนไมห้ รือเตาถา่ นทมี่ อี ยู่ใน
ท้องถิ่นมาใช้ในการหุงต้ม แต่สมัยปัจจุบันไม้ที่น�ามาท�าเป็นฟืนหรือถ่านบริษทั สรางสรรคส่ือเพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

มีจา� นวนนอ้ ยลงและหายาก ผูค้ นสว่ นใหญจ่ งึ เปล่ียนมาใช้เตาไฟฟา้ เตาแกส๊
ใชห้ มอ้ หุงข้าวไฟฟา้ กระทะไฟฟ้าในการหงุ ขา้ ว ทา� อาหาร ท�าให้สะดวกและ
ประหยดั เวลามากข้นึ

อดตี ปจั จบุ นั

บรษิ ทั สรางสรรคส อ่ื เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สมัยปู่ ย่า ตา ยาย จะใช้เตารีดที่ใส่ถ่านข้างในเพ่ือใช้ในการรีดเส้ือผ้า
ปจั จบุ นั ผคู้ นใชเ้ ตารดี ไฟฟา้ หรอื เตารดี ไอนา้� ในการรดี ผา้ ซงึ่ มคี วามสะดวกสบาย
มากกวา่ และผ้าเรียบสม�า่ เสมอ

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑

96

๑๐หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี ชาตไิ ทยของเรา

บรษิ ทั สรางสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผงั สาระการเรียนรู้ บริษทั สรางสรรคส่อื เพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

๑ สญั ลกั ษณข์ องชาตไิ ทย .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
๒ แหล่งวัฒนธรรมในชมุ ชน
๓ สง่ิ ที่เปน็ ความภาคภูมใิ จในทอ้ งถนิ่ มาตรฐานการเรียนรแู้ ละตวั ชีว้ ัด

๑. อธิบายความหมายและความส�าคญั ของสญั ลักษณ์ส�าคัญของชาตไิ ทย
และปฏิบตั ติ นไดถ้ กู ต้อง (มฐ. ส ๔.๓ ป.๑/๑)

๒. บอกสถานท่ซี ่ึงเป็นแหลง่ วัฒนธรรมในชุมชน (มฐ. ส ๔.๓ ป.๑/๒)
๓. ระบสุ ง่ิ ทตี่ นรกั และภาคภูมิใจในท้องถิ่น (มฐ. ส ๔.๓ ป.๑/๓)

สาระส�าคัญ

สญั ลกั ษณข์ องชาตไิ ทย เปน็ สงิ่ ทแี่ สดงความเปน็ ชาตทิ คี่ นไทย
ให้ความเคารพและภาคภูมิใจ นอกจากน้ีแหล่งวัฒนธรรมชุมชน
สถานทสี่ า� คญั ประเพณตี า่ ง ๆ ในทอ้ งถนิ่ กเ็ ปน็ สง่ิ ทมี่ คี ณุ คา่ เราควร
ดูแลรักษาให้อยู่คู่กับท้องถิน่ ตลอดไป

ชาติ ศาสนา พระมหากษตั รยิ ์

บริษทั สรางสรรคส่อื เพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ เป็นสญั ลกั ษณ์
ที่แสดงถงึ ความเปน็ ไทย เราควรเรียนรู้

๑ และปฏิบัตติ นเกยี่ วกับสิง่ เหล่านใ้ี ห้ถกู ต้องนะครบั
สญั ลกั ษณข์ องชาตไิ ทย
ชาตไิ ทย เปน็ ชาตเิ อกราชทม่ี คี วามเจรญิ รงุ่ เรอื งมาเปน็ เวลานาน มสี ญั ลกั ษณ์
ที่แสดงความเป็นชาติท่ีคนไทยควรให้ความเคารพและภาคภูมิใจ สัญลักษณ์
ของชาติไทยทสี่ า� คญั ไดแ้ ก่
๑. ธงชาตไิ ทย ธงชาตไิ ทยเปน็ เครอ่ื งหมายแทนชาตไิ ทย แสดงถงึ ความเปน็
เอกราชของประเทศไทย บริษัท สรางสรรคสื่อเพื่อการเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ธงชาตไิ ทย มี ๓ สี เรียกวา่ ธงไตรรงค์ เพราะ ไตร แปลวา่ สาม และ
รงค์ แปลวา่ แถบสี โดยมคี วามหมายของแถบสี ดังน้ี
สแี ดง หมายถึง ชาติ
สีขาว หมายถึง ศาสนา
สีนา�้ เงนิ หมายถึง พระมหากษตั ริย์

ธงชาตไิ ทย

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

104

บรษิ ทั สรางสรรคสื่อเพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เราควรยนื ตรงเคารพธงชาติ เพอ่ื แสดงความเคารพ

ธงชาตไิ ทยเปน็ สญั ลกั ษณส์ า� คญั ของชาตไิ ทย เราตอ้ งใหค้ วามเคารพ ดงั นน้ั
ทกุ เชา้ กอ่ นเขา้ เรยี น เราตอ้ งเขา้ แถวยนื ตรงเพอ่ื เคารพธงชาติ และขณะทเ่ี คารพ
ธงชาติ เรากต็ อ้ งรอ้ งเพลงชาติ ทเ่ี รยี กวา่ เพลงชาตไิ ทย

๒. เพลงชาติไทย เป็นเพลงประจ�าชาติทแ่ี สดงถงึ ความเป็นเอกราชของ
ชาติ ในเน้ือเพลงเป็นการปลูกฝังให้คนไทยเกิดความสามัคคี รักชาติ และ
ยอมเสียสละเพ่ือชาติ

เพลงชาตไิ ทย
คา� รอ้ ง : พันเอก หลวงสารานุประพนั ธ์ (นวล ปาจิณพยัคฆ)์
ท�านอง : พระเจนดุริยางค์ (ปิติ วาทยะกร)บริษัท สรางสรรคสอ่ื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ประเทศไทยรวมเลอื ดเนือ้ ชาตเิ ช้ือไทย
เปน็ ประชารฐั ไผทของไทยทกุ ส่วน

อยู่ดา� รงคงไวไ้ ดท้ ้ังมวล
ด้วยไทยล้วนหมาย รกั สามัคคี
ไทยนีร้ ักสงบ แตถ่ งึ รบไมข่ ลาด

เอกราชจะไมใ่ ห้ใครขม่ ขี่
สละเลือดทกุ หยาดเป็นชาตพิ ลี
เถลงิ ประเทศชาตไิ ทยทวี มชี ัย ชโย

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ 105

การแสดงความเคารพตอ่ สถาบนั พระมหากษตั รยิ ์

๓. พระมหากษัตรยิ ไ์ ทย เรามพี ระมหากษัตริย์หรอื พระเจา้ แผ่นดนิ เป็นบริษัท สรา งสรรคส่อื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ประมขุ ของประเทศมาชา้ นาน พระองคท์ รงประกอบพระราชกรณยี กจิ อนั เปน็
ประโยชนต์ อ่ ปวงชนชาวไทยและประเทศชาตมิ ากมาย ทา� ใหค้ นไทยอยรู่ ว่ มกนั
อย่างร่มเยน็ เป็นสุขมาจนถงึ ทกุ วนั นี้

เราภมู ใิ จทีเ่ กิดเป็นคนไทย มพี ระมหากษัตรยิ ์ท่ีรักและห่วงใยประชาชน
ของพระองค์ คนไทยทุกคนจึงรกั เคารพเทิดทูน และจงรกั ภักดีตอ่ พระองค์

เราสามารถแสดงความจงรกั ภกั ดตี อ่ พระมหากษตั รยิ ไ์ ดห้ ลายวธิ ี เชน่
- แสดงความเคารพสิ่งแทนพระองค์ เช่น ภาพถ่ายหรือภาพวาด

ของพระองค์ หรอื ผแู้ ทนพระองค์ ผหู้ ญงิ แสดงความเคารพโดยการถอนสายบวั
ผู้ชายแสดงความเคารพโดยการโค้งค�านบับริษทั สรางสรรคส อื่ เพอื่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

- แสดงความเคารพเมอ่ื พระองคเ์ สดจ็ พระราชดา� เนนิ.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD (เดนิ ) ผา่ นไป
- ยนื ตรงเมอ่ื ได้ยนิ เสยี งเพลงสรรเสรญิ พระบารมี
๔. สัญลักษณ์อื่นที่แสดงความเป็นชาติไทย นอกจากสัญลักษณ์ที่
เกยี่ วกบั ชาติ ศาสนา และพระมหากษตั รยิ แ์ ลว้ ยงั มสี งิ่ ทแ่ี สดงความเปน็ ไทย เชน่
๔.๑ ศาสนา คนไทยส่วนใหญ่นับถือพระพุทธศาสนาและได้น�า
หลกั ธรรมคา� สอนของพระพทุ ธศาสนามาเปน็ แนวทางปฏบิ ตั ใิ นการดา� เนนิ ชวี ติ
ทา� ให้ประเทศไทยเปน็ ประเทศท่มี คี วามสงบสขุ รม่ เย็น
สงั คมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ป.๑

106

๑๑หน่วยการเรียนรูท้ ่ี สงิ่ ต่าง ๆ รอบตวั

บรษิ ทั สรา งสรรคส อ่ื เพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผงั สาระการเรยี นรู้ บรษิ ัท สรา งสรรคส่ือเพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากดั

๑ ความสมั พนั ธ์ของตา� แหนง่ ระยะ มาตรฐานการเรยี นรแู้ ละตัวชีว้ ดั.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD
และทิศของสิง่ ตา่ ง ๆ รอบตัว
๑. ระบคุ วามสมั พนั ธข์ องตา� แหนง่ ระยะ ทศิ ของสงิ่ ตา่ ง ๆ (มฐ. ส ๕.๑ ป.๑/๒)
๒ การใช้แผนผงั แสดงตา� แหน่ง ๒. ใช้แผนผังงา่ ย ๆ ในการแสดงตา� แหน่งของสงิ่ ต่าง ๆ ในหอ้ งเรยี น
สง่ิ ตา่ ง ๆ
(มฐ. ส ๕.๑ ป.๑/๓)
๓ การเปลยี่ นแปลงสภาพอากาศ ๓. สังเกตและบอกการเปลย่ี นแปลงของสภาพอากาศในรอบวนั
ในรอบวนั
(มฐ. ส ๕.๑ ป.๑/๔)
๔ รู้จกั เมฆ ลม และฝน
สาระส�าคญั

ตา� แหน่ง ระยะ ทิศมคี วามสมั พนั ธ์กัน เมือ่ เรยี นรู้สง่ิ ตา่ ง ๆ
เหลา่ น้ี เราก็สามารถนา� มาเขียนเป็นแผนผงั หอ้ งเรียน พรอ้ มทง้ั
บอกทต่ี ัง้ ของสิ่งต่าง ๆ ไดอ้ กี ดว้ ย

การเปลย่ี นแปลงของสภาพอากาศในแตล่ ะวนั มคี วามสมั พนั ธก์ บั
การดา� เนินชีวิตของผู้คน ท�าใหเ้ ราเตรยี มพรอ้ มท่ีจะรบั มอื กบั การ
เปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ

นกั เรยี นรหู้ รอื ไมว่ า่ ดา้ นหนา้ ของโรงเรยี นหนั ไปทางทศิ อะไร
และห่างจากบ้านของนกั เรยี นเป็นระยะทางเท่าไร

ทิศตะวันออกหรือเปล่าครับ ผมเห็นดวงอาทติ ย์บรษิ ทั สรางสรรคสอ่ื เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จํากดั
ข้ึนดว้ ยและระยะทางประมาณ ๒๐๐ เมตรครับ.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ ความสมั พนั ธข์ องตา� แหนง่ ระยะ และทศิ ของสง่ิ ตา่ ง ๆ รอบตวั

ในชวี ติ ประจำ� วนั ของเรำ มกั จะคนุ้ เคยกบั กำรบอกทอี่ ยหู่ รอื ทตี่ ง้ั ของสง่ิ ตำ่ ง ๆ
ทอ่ี ยู่รอบตวั เรำ โดยจะบอกเป็นตำ� แหน่ง ระยะ และทิศ

๑.๑ สง่ิ ต่าง ๆ มีต�าแหน่งที่ตง้ั

ส่ิงตำ่ ง ๆ บนโลกท่ีอยู่รอบตวั เรำ มตี ำ� แหนง่ ทีต่ งั้ และท่ีอยู่บริษทั สรางสรรคส ื่อเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จํากดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
เพอื่ น ๆ ลองบอกได้ไหมคะ
วา่ เตยี งนอนของเราอยทู่ ไ่ี หน
และตเู้ ส้ือผา้ อย่ทู ไ่ี หนคะ

สงิ่ ของตา่ ง ๆ ภายในหอ้ ง
ถกู จดั วางตามตา� แหนง่

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

116

ส่ิงมีชีวิตมีท่ีอยู่และบอกได้ว่ำ ส่ิงมีชีวิตเหล่ำน้ันอยู่ท่ีไหน เวลำใด เช่น
นักเรยี นอย่ทู ่โี รงอำหำรเวลำพักเท่ียง คำ้ งคำวอยู่ในถ�้ำเวลำกลำงวัน
สิ่งไม่มีชีวิตมีที่ต้ังท่ีสำมำรถบอกได้ว่ำอยู่ต�ำแหน่งใด เช่น บ้ำนอยู่ริม
แม่น�้ำ วัดต้ังอย่ตู ดิ ถนน โรงเรยี นอย่ใู กลต้ ลำด
ดังน้นั สง่ิ ต่ำง ๆ บนโลก ท้ังส่งิ มีชวี ิตและส่ิงไมม่ ีชีวิต มตี ำ� แหนง่ ทต่ี ั้งและ
ทอ่ี ย ู่ ซ่ึงสำมำรถบอกไดว้ ำ่ อยทู่ ่ไี หนบนพืน้ โลก

บรษิ ทั สรา งสรรคสอ่ื เพื่อการเรียนรู (สสร.) จํากดั

๑.๒ สิ่งต่าง ๆ อธบิ ายความสมั พันธต์ ามระยะ.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD

ระยะ คอื ชว่ งหำ่ งของตำ� แหนง่ ของสงิ่ ตำ่ ง ๆ โดยใชเ้ ทยี บกบั สงิ่ ตำ่ ง ๆ ตง้ั แต ่
๒ สงิ่ ขนึ้ ไป โดยสำมำรถกะระยะไดด้ ว้ ยสำยตำวำ่ ใกลห้ รอื ไกล เชน่ โตะ๊ คณุ ครู
อย่ใู กล้กับกระดำนดำ� แตอ่ ย่หู ำ่ งจำกตู้หนังสือ
นอกจำกน้ี เรำสำมำรถวัดระยะของสิ่งของด้วยกำรใช้ร่ำงกำยของเรำ
เชน่ กำรวดั เปน็ นวิ้ คบื ศอก วำ และกำ้ ว

111 11 บริษทั สรา งสรรคสื่อเพอื่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั การวดั ศอก
นว้ิ นวิ้ นวิ้ นว้ิ นวิ้
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
การวดั นว้ิ
การวดั คบื

ฉลาดรู้ นอกจำกน้ี เรำอำจวัดระยะด้วยเคร่ืองมือทมี่ นุษย์
ฉลาดคิด สรำ้ งขนึ้ สำ� หรบั วดั ขนำดหรอื ระยะของสงิ่ ตำ่ ง ๆ ใหม้ มี ำตรฐำน

เดียวกันได้ เช่น ตลับเมตร
เทปวดั ระยะ สำยวดั โดยมหี นว่ ย
นักเรียนสามารถใช้ไม้บรรทัดวดั ระยะ
ท่ีไม่ห่างกันมาก เช่น วัดความยาวของดินสอ
รองเทา้ และเปรยี บเทยี บไดว้ า่ สง่ิ ไหนยาวกวา่ กนั เป็นเซนตเิ มตร หรือเมตร

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ 117

ตลบั เมตร เทปวดั ระยะ

ทง้ั น ้ี ระยะยงั สมั พนั ธก์ บั เวลำกบั กำรบเริษดัท สรนิางสรทรคส่ือำเพอื่งกากรเรียนไ็รูด(สส ร้.ร) จาํะกดั ยะไกลใชเ้ วลำเดนิ ทำงมำก
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ระยะใกลใ้ ชเ้ วลำเดนิ ทำงนอ้ ย เชน่ บำ้ นอยใู่ กลต้ ลำด แตอ่ ยหู่ ำ่ งจำกสวนสนกุ มำก
เม่ือจะเดินทำงไปสวนสนุกจะใช้เวลำมำกกวำ่ ไปตลำด

๑.๓ สง่ิ ตา่ ง ๆ อธบิ ายตา� แหนง่ ทตี่ ั้งดว้ ยทิศ

สงิ่ ตำ่ ง ๆ รอบตวั เรำสำมำรถอธบิ ำยไดด้ ว้ ยทศิ กำรบอกทศิ ทำ� ใหเ้ รำรวู้ ำ่
สถำนท่ีที่เรำก�ำลังพูดถึงตั้งอยู่ต�ำแหน่งใด เช่น ต้นมะม่วงตั้งอยู่ทำงด้ำนขวำ
ของบ้ำน ตลำดอย่ทู ำงด้ำนหลงั ของโรงเรียน
นอกจำกเรำจะอธิบำยสถำนทีต่ ่ำง ๆ ว่ำอยูด่ ำ้ นหนำ้ ดำ้ นหลงั ด้ำนซำ้ ย
และดำ้ นขวำแลว้ เรำยังบอกทิศไดด้ ว้ ยกำรใช้ทศิ หลัก

บรษิ ทั สรา งสรรคสื่อเพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ทศิ หลกั ม ี ๔ ทศิ ไดแ้ ก ่ ทิศเหนือ ทิศใต้ ทิศตะวันออก และทศิ ตะวนั ตก

ทศิ เหนอื ทศิ หมายถงึ ด้านหรือทาง
ทก่ี �าหนดไว้เพ่อื บอกต�าแหนง่
ทศิ ตะวนั ตก
ของสง่ิ ต่าง ๆ บนโลก

ทศิ ตะวนั ออก

ทศิ ใต้

สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

118

๑๒หน่วยการเรยี นรู้ท่ี มนุษย์กับสภาพแวดล้อม

บริษัท สรา งสรรคส ื่อเพอ่ื การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

แผนผังสาระการเรียนรู้ บริษทั สรา งสรรคส อื่ เพื่อการเรียนรู (สสร.) จาํ กัด

๑ รู้จกั สง่ิ แวดลอ้ ม มำตรฐำนกำรเรยี นรแู้ ละตัวชีว้ ดั.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD
๒ ส่งิ แวดล้อมทำงกำยภำพท่ีมผี ลตอ่
๑. จ�ำแนกสง่ิ ต่ำง ๆ รอบตัวทเ่ี กิดขน้ึ เองตำมธรรมชำติและทมี่ นุษย์สร้ำงขึน้ (มฐ. ส ๕.๑ ป.๑/๑)
ควำมเปน็ อย่ขู องมนษุ ย์ ๒. บอกสงิ่ ต่ำง ๆ ที่เกิดตำมธรรมชำตทิ ส่ี ่งผลต่อควำมเปน็ อย่ขู องมนุษย์ (มฐ. ส ๕.๒ ป.๑/๑)
๓. สังเกตและเปรยี บเทยี บกำรเปล่ียนแปลงของส่งิ แวดลอ้ มท่อี ยู่รอบตวั เพอ่ื กำรปฏิบัตติ น
๓ กำรเปลย่ี นแปลงของสิ่งแวดล้อม
รอบตวั เรำ อยำ่ งเหมำะสม (มฐ. ส ๕.๒ ป.๑/๒)
๔. มีสว่ นรว่ มในกำรดูแลส่ิงแวดล้อมท่บี ำ้ นและช้ันเรยี น (มฐ. ส ๕.๒ ป.๑/๓)
๔ กำรจดั ระเบยี บส่ิงแวดล้อมที่บำ้ น
และโรงเรยี น สำระส�ำคญั

สง่ิ แวดลอ้ มรอบตวั เรำ มที ง้ั สงิ่ แวดลอ้ มตำมธรรมชำตแิ ละมนษุ ยส์ รำ้ งขน้ึ
สิ่งแวดล้อมดังกล่ำวจะมีผลต่อกำรด�ำเนินชีวิตทั้งด้ำนกำรประกอบอำชีพ
อำหำร กำรแต่งกำย และทีอ่ ยูอ่ ำศยั

ส่งิ แวดล้อมรอบตวั เรำมีกำรเปลี่ยนแปลงอยตู่ ลอดเวลำ ซ่ึงส่งผลกระทบ
ต่อมนุษย์ เรำต้องเรียนรู้ให้เท่ำทันกับกำรเปลี่ยนแปลงและปรับตัวให้เข้ำกับ
กำรเปลยี่ นแปลง

นกั เรยี นบอกครไู ดไ้ หมวา่ บา้ น ต้นไม้ แมลง
สงิ่ แวดลอ้ มรอบตวั เรา ดินสอ ไม้บรรทัด
ใช่ไหมครับคณุ ครู
มอี ะไรบา้ ง

๑ บริษัท สรา งสรรคส ่อื เพือ่ การเรยี นรู (สสร.) จํากดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

รู้จักสิ่งแวดลอ้ ม

เม่ือเรามองรอบ ๆ ตัวเองภายในบา้ น เราจะพบสิ่งตา่ ง ๆ เช่น พ่อ แม่
พ่ ี โทรทศั น ์ เกา้ อรี้ ับแขก พดั ลม หรอื เมอื่ เราออกไปนอกบา้ น เราจะพบต้นไม้
ถนน รถยนต์ อาคาร สวนสาธารณะ เพ่ือนบ้าน สิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัวเรา
ท้ังหมดนี้ เรียกว่า สง่ิ แวดลอ้ ม
สง่ิ แวดลอ้ ม คือ สิง่ ต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัวเรา
สิ่งแวดล้อมทอ่ี ยรู่ อบตัวเรา แบ่งเป็น ๒ ประเภท คอื
๑. สงิ่ แวดลอ้ มตามธรรมชาติ คือ สิง่ ตา่ ง ๆ ที่เกิดข้ึนเองตามธรรมชาติ
เช่น ดิน แม่น�้า ภูเขา อากาศ สิ่งเหล่าน้ีล้วนมีความส�าคัญต่อส่ิงมีชีวิต เช่น บริษัท สรา งสรรคส ือ่ เพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
เราหายใจเอาอากาศบริสุทธ์ิเข้าสู่ร่างกาย ดินที่มีความชุ่มชื้นเหมาะแก่การ
เจริญเติบโตของพืช ซึ่งจะเป็นอาหารของคน เราใช้แสงสว่างและความร้อน
จากดวงอาทิตยใ์ นการมองเหน็ และให้ความอบอุน่
๒. ส่ิงแวดล้อมท่ีมนุษย์สร้างข้ึน คือ สิ่งต่าง ๆ ที่ผู้คนสร้างข้ึนเพื่อใช้
ประโยชน์ และอ�านวยความสะดวกสบายต่อการด�ารงชีวิต เช่น รถยนต์ใช้
ในการเดนิ ทาง โทรศพั ทใ์ ชใ้ นการตดิ ตอ่ สอ่ื สาร ตเู้ ยน็ ใชใ้ นการแชอ่ าหารใหส้ ด
ไมเ่ สียง่าย

สังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ 127

สตั วป์ ำ่ เปน็ สงิ่ แวดลอ้ มตำมธรรมชำติ อปุ กรณก์ ำรเรยี น ถอื เปน็ สง่ิ แวดลอ้ ม
ทมี่ นษุ ยส์ รำ้ งขนึ้
ตวั อยา่ ง
สงิ่ แวดลอ้ ม บริษทั สรา งสรรคส ื่อเพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด
ตามธรรมชาติ
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
ตน้ ไม้
อากาศ ตวั อยา่ ง
สงิ่ แวดลอ้ ม
ทมี่ นษุ ยส์ รา้ งขน้ึ

บา้ น
โรงเรยี น

ดนิ บรษิ ัท สรา งสรรคส ่อื เพ่อื การเรียนรู (สสร.) จํากดั รถยนต์
เสอ้ื ผา้
ภเู ขา .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
นา�้ โทรทศั น์
สมดุ
แมลง กระเปา๋
ดนิ สอ
นก
ปลา

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑

128

๒ สง่ิ แวดลอ้ มทางกายภาพทม่ี ผี ลตอ่ ความเปน็ อยขู่ องมนษุ ย์

บริเวณรอบ ๆ ตัวเรา บางแห่งเป็นทะเล เกาะ ที่ราบ เนินเขา ภูเขา
ลกั ษณะตา่ ง ๆ บนพ้ืนโลกดงั กลา่ วนี้ เรยี กวา่ ภูมิประเทศ

บริษทั สรา งสรรคสอื่ เพือ่ การเรียนรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ทะเล

เนนิ เขา ภมู ปิ ระเทศ เกาะ
ภเู ขา
บรษิ ัท สรางสรรคสื่อเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ทร่ี าบ

สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ป.๑ 129

บริษทั สรางสรรคส ื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

บริษทั สรางสรรคส่ือเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD