นายจักรพงศ์ สีวงษา 209 สาขาการสอนภาษาไทย ปี1 วิชาแนวทางการศึกษาวรรณคดี

สรุปบันทกึ การเรียนรู้

รายวชิ า แนวทางการศกึ ษาวรรณคดี
ปีการศกึ ษา ๑/๒๕๖๔

อาจารย์ผู้สอน
อ.พฤฒิชา นาคะผิว

จัดทาโดย
นายจกั รพงศ์ สีวงษา
รหสั นกั ศกึ ษา ๖๔๑๑๕๒๔๕๒๐๙
คณะ ครุศาสตร์ สาขา วิชาการสอนภาษาไทย
มหาวิทยาลยั ราชภฏั สกลนคร

คำนำ

คานา
สรุปบนั ทกึ การเรียนรู้ครัง้ นีเ้ป็นสว่ นหนง่ึ ของรายวิชา
แนวทางการศกึ ษาวรรณคดี จดั ทาขนึ ้ เพ่ือสรุปเนือ้ หาท่ไี ด้เรียนทงั้ หมด
ในปีการศกึ ษา ๑/๒๕๖๔ ทงั้ จากทา่ นอาจารย์และจากสงิ่ ท่ีเพื่อน ๆ
ได้ร่วมกนั นาเสนอในชนั้ เรียน

จดั ทาโดย
นายจกั รพงศ์ สวี งษา

ประวตั สิ ว่ นตวั

ช่ือ : นายจกั รพงศ์ สีวงษา ชื่อเลน่ : ปอนด์
รหสั นกั ศกึ ษา : ๖๔๑๑๕๒๔๕๒๐๙
วนั /เดือน/ปี เกิด: ๑๐/๐๙/๒๕๔๕ อายุ : ๑๙ ปี
เบอร์โทรศพั ท์ : ๐๙๘-๑๖๐-๐๙๔๔
คติประจาใจ : ความดีก็เหมือนกางเกงใน

ต้องมีตดิ ตวั ไว้แตไ่ มต่ ้องเอามาโชว์
กาลงั ศกึ ษาท่ี : มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั สกลนคร คณะครุศาสตร์

สาขาวิชาการสอนภาษาไทย ชนั้ ปีที่ ๑
จบจาก : โรงเรียนเตรียมอดุ มศกึ ษา ภาคตะวนั ออกเฉียงเหนือ

สำรบญั

ปฐมนิเทศ........................................................................................................๑
ความหมายและองค์ประกอบของวรรณคดี.....................................................๒
ปัจจัยท่ีมีอทิ ธพิ ลต่อการสร้างสรรค์วรรณคดไี ทย............................................๖
ยุคสมัยในวรรณคดไี ทย...................................................................................๑๓
ขนบวรรณคดไี ทย ๑.........................................................................................๑๘
ขนบวรรณคดไี ทย ๒.........................................................................................๒๒
วรรณคดีกับชีวติ ๑,๒........................................................................................๒๕
บทบาทและคุณค่าของวรรณคดไี ทย................................................................๓๑
วธิ ีการศกึ ษาววรรณคดไี ทย..............................................................................๓๓
สร้างสรรค์ผลงานท่ีได้รับแรงบันดาลใจจากวรรณคดไี ทย................................๓๖
สร้างสรรค์ผลงานท่ีได้รับแรง บันดาลใจจากวรรณคดีไทย...............................๓๗
เกร็ดความรู้วรรณคด.ี ........................................................................................๔๓

ปฐมนิเทศ ๑

เนือ้ หารายวชิ า จุดมุ่งหมายของ ข้อตกลงร่วมกนั
รายวชิ า
สืบค้น วเิ คราะห์ ความหมาย ขาดเรียนเกินร้อยละ ๘๐ จะไม่
คาศพั ท์ คาประเภทตา่ ง ๆ สามารถสบื ค้น วิเคราะห์ เกี่ยวกบั การ มีสทิ ธิ์สอบปลายภาค
ปกิณกะและลกั การวเิ คราะห์ จาแนกวรรณคดีพืน้ ฐานได้ มีความรู้พืน้ ฐาน หากลาป่ วยต้ องมีใบรับรองแพทย์
ของวรรณคดีไทย เก่ียวกบั วรรณคดี สามารถจาแนกประเภท หากลากิจต้องมีจดหมายลา
และอธิบายหลกั การวเิ คราะห์วรรณคดีได้ มี หากมีเหตจุ าเป็นสารถสง่ งาน
ทศั นะคติท่ีดีตอ่ วรรณคดี สามารถนาไป ย้อนหลงั ได้
ประยกุ ต์ใช้ได้ในชีวติ ประจาวนั หากเข้าสายเกิน ๓๐ นาที ถือวา่
ขาดเรียนในวนั นนั้

ความหมายและองค์ประกอบของวรรณคดี ๒

เราเรียนวรรณคดี ความหมายวรรณคดี วรรณคดแี ละวรรณกรรม
เพื่ออะไร
วรรณคดี เป็นภาษาบาลี-สนั สกฤต วรรณคดี คือ วรรณกรรมท่ีได้รับ
เพื่อรักษาไว้ซง่ึ ความเป็นไทย โดยแบง่ เป็น ๒ คา คือ ยกยอ่ งวา่ แตง่ ดีมีคณุ คา่ เชิงวรรณศิลป์
วรรณ แปลวา่ หนงั สือ
เพ่ือยกระดบั จิตใจ คดี แปลว่า การดาเนินไป วรรณกรรม คือ งานหนงั สอื งาน
ดงั นนั้ เม่ือสองคานีม้ ารวมกนั จึงแปลได้วา่ ประพนั ธ์ บทประพนั ธ์ทกุ ชนิดทงั้ ท่ีเป็น
เพ่ือเพิ่มความรู้ความเข้าใจ ร้ อยแก้ วและร้ อยกรอง
ในวรรณคดีให้มากขนึ ้ “แนวทางการแตง่ หนงั สือ” นนั้ เอง

เพ่ือเป็นสง่ิ จรรโลงใจผ้ศู กึ ษา

ลกั ษณะของวรรณคดี องค์ประกอบของ ๓
วรรณคดี
ให้ทงั้ ความบนั เทิงและข้อคดิ ดี ๆ แก่นเรื่อง วตั ถปุ ระสงค์การแตง่
แตง่ ดมี ีวรรณศลิ ป์ ในการดาเนินเร่ือง โครงเรื่อง วรรณคดขี องกวี
อ่านแล้วเกิดประโยชน์ไมด่ ้านใดก็ด้านหนง่ึ
หลากหลายรสหลากหลายอารมณ์ทาให้ ฉากและบรรยากาศ บนั ทกึ เรื่องราวจากเหตกุ ารณ์
ผ้อู ่านเกิดจินตภาพและอนิ ไปกบั เรื่องราว และความเป็นจริง เชน่ นิราศ
ตวั ละคร
แตง่ เพื่อความเพลดิ เพลนิ โดย
มมุ มองในการเลา่ เรื่อง ใช้จินตนาการของกวเี อง

แตง่ เพื่อความเพลดิ เพลนิ โดย
แตง่ จากเร่ืองทไี่ ด้ยินมา

แตง่ เพ่ือใช้ในการเผยแผศ่ าสนา

ตามลกั ษณะเนือ้ หา ร้อยกรอง มีการใช้ฉนั ทลกั ษณ์ ๔
ร้อยแก้ว ความเรียงทวั่ ไป
วรรณคดี พระพทุ ธศาสนา ตามหลกั ฐาน
วรรณคดี คาสอน ตามลกั ษณะการเขียน
วรรณคดีลายลกั ษณ์อกั ษร มีการ
วรรณคดี ประเพณี พธิ ีกรรม ประเภทวรรณคดี จารึกหรือเขียนไว้เป็นตวั อกั ษร
วรรณคดี ประวตั ิศาสตร์ วรรณคดีมขุ ปาฐะ เลา่ ปากตอ่ ปาก
วรรณคดี บนั เทิง สืบตอ่ กนั มา
วรรณคดี แสดงอารมณ์
ตามความมงุ่ หมาย

วรรณคดีบริสทุ ธ์ิ มงุ่ ให้เกิดจินตภาพ
วรรณคดีประยกุ ต์ ม่งุ เน้นสอนคน

คอลัมน์จากดวงฤทัย ๕

ด้ วยคาบนีเ้ ป็ นคาบแรกสาหรับการเรียนการสอนใน ๕
รายวชิ านีผ้ มมีความรู้สกึ ตื่นเต้นมากคงไม่ตา่ งจากเพอ่ื นๆ
พอเหน็ หน้าอาจารย์รู้สกึ วา่ อาจารย์น่าจะใจดที ่ีสดุ ก็เป็นอย่าง ประเมนิ ตนเอง
ที่คดิ จริงๆ และอาจารย์ได้ออกแบบการสอนได้เข้ากบั สถาน
การณ์อยา่ งดเี ย่ียมมีกิจกรรมที่คอยทาให้เราตนื่ เต้นไปทงั้ คาบ
พอจบคาบอาจารย์ก็จะเปิดให้ถามคาถามท่ีเราสงสยั และ

มีบวกคะแนนพิศวาสด้วย!! หลงั จากสนิ ้ สดุ คาบผมรู้สกึ
โลง่ เพราะมนั ต่ืนเต้นทงั้ คาบ

ปัจจยั ท่มี ีอทิ ธิพลต่อการสร้างสรรค์วรรณคดไี ทย ๖

ท่ีมาของวรรณคดีไทย
กวหี รือผ้แู ตง่

สงั คมและวฒั นธรรม
อิทธิพลด้านตานานพืน้ บ้านและเรื่องเลา่
อิทธิพลวรรณกรรมตะวนั ออกและตะวนั ตก

๗

กวหี รอื ผแู ้ ตง่

ประสบการณ์การใช้ชีวติ สถานการณ์บ้านเมือง สภาพแวดล้อมและสงั คม
ท่ีกวีอาศยั อยู่

๘

ความเช่ือเก่ียวกบั ศาสนา สงั คมและวฒั นธรรม ขนบธรรมเนียมและ
วฒั นธรรมไทย
กวีมกั จะนาคาสอนของ กวจี ะมองเห็น
ศาสนาเข้ามาสอดแทรกเพื่อสง่ั เหตกุ ารณ์หรือแงม่ มุ ที่ ขนบธรรมเนียม คอื สง่ิ ที่นิยม
สะท้อนถึงสงั คม
สอนผ้คู น เช่น วฒั นธรรมสมยั นนั้ ๆ ปฏิบตั ิสบื ตอ่ กนั มาในสงั คม
ลลิ ติ พระลอ : ท่ีต้องไปหานาง กวจี งึ มกั นาเรื่องราว หนง่ึ ๆ เชน่ กวีมกั แตง่ กลอนใน
เพื่อนนางแพงเพราะกรรม เหลา่ นีม้ าแตง่ เป็น ระหวา่ งเดนิ ทางวฒั นธรรม คือ
บนั ดาลให้ไป เร่ืองราวเพื่อสะท้อนถึง วถิ ีชีวติ ของคนในสงั คมหนง่ึ ๆ
สงั คมและวฒั นธรรมสมยั เช่น ฮีตสบิ สิงคองสิบส่ี
ที่ตนมีชีวติ

อทิ ธิพลด้านตานานพนื้ บ้านและเร่ืองเล่า ๙

อิทธิพลตานานและนิทานพืน้ บ้าน จาแนกตามท้องถิ่น

มกั จะมีเนือ้ หาไมส่ ลบั ซบั ซ้อนแต่ลกึ ซงึ ้ ภาคอีสาน : จาปาสต่ี ้น
เป็นการแตง่ ท่ีมีเค้าโครงเรื่องจริง ภาคเหนือ : นิราศหริภญุ ชยั
ภาคกลาง : กลอนละครนอก
ภาคใต้ : นิทานลกู เนรคณุ

อทิ ธิพลวรรณกรรมตะวันออกและตะวันตก ๑๐

อิทธิพลวรรณกรรมตะวนั ออก

อนิ เดีย เปอร์เซีย จีน

- วรรณคดสี นั สกฤต กรมพระยาดารง ในสมยั รัชการที่ ๑
- วรรณคดีพทุ ธศาสนา สนั นิษฐานวา่ เข้ามาใน ได้มีการแปลวรรณกรรม
- มหาภารตะ สมยั อยธุ ยาในรัชสมยั พระ จากจีนคอื เร่ืองสามก๊กขนึ ้
- รามายณะ นารายณ์

ชวา มอญ ๑๑

วรรณกรรมชาตินีท้ ่ีเดน่ ๆ มีเรื่องราชาธิราชที่ไทย
ในไทยคือ ดาหลงั (อิเหนา ได้รับมาจากมอญ
ใหญ่) อิเหนาเลก็

อิทธิพลวรรณกรรมตะวนั ตก

ไทยเร่ิมได้รับอทิ ธิพลวรรณกรรมจากชาติตะวนั ตกเม่ือในสมยั รัชการท่ี ๕ เนื่องจากเป็นช่วงปฏิรูปประเทศ
ทาให้ไทยได้รับอทิ ธิพลตะวนั ตกเยอะมากรวมถงึ งานวรรณกรรมท่ีเป็นร้อยแก้วทาให้เกิดนวนิยาย เร่ืองสนั้
มากมาย

คอลัมน์จากดวงฤทัย ๑๒

คาบนีเ้ป็นอีกคาบที่ตนื่ เต้นเพราะเราไม่สามรถรู้ได้เลยวา่ ๔
อาจารย์จะมาไม้ไหนอีกงนั นีเ้ป็นวนั ท่ีกลมุ่ ท่ีหนง่ึ ของเกร็ด
ประเมนิ ตนเอง
ความรู้วรรณคดีจะนาเสนอซงึ่ อาจารย์ให้โพสต์ได้!!พง่ึ รู้!!
ผมก็ตืน่ เต้นนกึ ว่าจะได้พดู เพราะเราไมร่ ู้จกั ใครเลยมนั ก็จะเขิน
หน่อยๆ เนือ้ หาท่ีเรียนวนั นีก้ ็ยงั คงมีความต่นื เต้นเหมือนเดิม
เพ่ิมเติมเนือ้ หาใหม่

สโุ ขทยั ยุคสมัยในวรรณคดไี ทย ๑๓

พ.ศ.๑๗๘๒ พอ่ ขนุ บางกลาง การสถาปนาอาณาจกั ร อยธุ ยา
หาวและพ่อขนุ ผาเมืองได้ร่วมกนั
ขบั ไล่ ขอมสบาดโขลญลาพงสาเร็จ ล้านนา พ.ศ.๑๘๙๓ พระเจ้าอทู่ องทรง
พ.ศ.๑๘๒๖ พ่อขนุ รามคาแหงทรง สถาปนากรุงศรีอยธุ ยา
ประดิษฐ์อกั ษรไทย พ.ศ.๑๘๓๙ พระญามงั ราย พ.ศ.๑๙๙๘ พระบรมไตรโลกนาถ
พ.ศ.๑๘๘๘ พระมหาธรรมราชา รวบรวมล้านนาให้เป็นปึกแผน่ และ ปฏิรูประบอบการปกครอง
ท่ี ๑ พระราชนิพนธ์ไตรภมู ิพระร่วง สถาปนาเมืองเชียงใหม่ พ.ศ.๒๑๑๒ เสียกรุงครัง้ ท่ี๑ (ก้โู ดย
ในท่ีสดุ ก็ถกู ผนวกเข้ากบั อยธุ ยา สร้างกฎหมายมงั รายศาสตร์ สมเดจ็ พระนเรศวร)
พ.ศ.๒๑๐๑ เป็นเมืองขนึ ้ พม่า พ.ศ.๒๒๒๘พระนารายณืสง่ ทตู ไป
ฝร่ังเศส
พ.ศ.๒๓๑๐ เสียกรุงครัง้ ท่ี๒(ก้โู ดย
พระเจ้าตากสิน) สิน้ สดุ ยคุ อยธุ ยา

ธนบรุ ี รัตนโกสินทร์ ๑๔

พ.ศ.๒๓๑๐ พระเจ้าตากสนิ กอบ พ.ศ.๒๓๒๕ รัชกาลที่ ๑ สถาปนา
ก้เู อกราชจากพม่าและสถาปนา กรุงรัตนโกสินทร์
กรุงธนบรุ ี พ.ศ.๒๔๓๕ รัชกาลท่ี ๕ ปฏิรูป
พ.ศ.๒๓๒๕ เกิดเหตวุ นุ่ วายขนึ ้ ทา ประเทศ
ให้ต้องเปล่ยี นอานาจใหม่ สิน้ สดุ พ.ศ.๒๔๗๕ เปล่ยี นระบอบการ
ยคุ กรุงธนบรุ ี ปกครองเป็นประชาธิปไตย

สโุ ขทยั วรรณคดีในยคุ สมยั ตา่ ง ๆ ๑๕

ศิลาจารึกหลกั ที่ ๑ อยธุ ยา ตอนต้น อยธุ ยา ตอนกลาง
สภุ าษิตพระร่วง
ไตรภมู ิพระร่วง ลิลิตโองการแชง่ นา้ จินดามณี
ตาหรับท้าวศรีจฬุ า ลิลิตยวนพา่ ย โคลงพารีสอนน้อง
ลกั ษณ์ กาพย์มหาชาติ โคลงทศรถสอนพระราม
กาพย์หอ่ โคลง สมดุ โฆษคาฉนั ท์
กาพย์ห่อโคลงทวา
ทศมาส

๑๖

อยธุ ยา ตอนปลาย รัตนโกสนิ ทร์ ร.๑-๔ รัตนโกสินทร์ ร.๕-๖

กาพย์ห่อโคลงนิราศ บทละครสงั ข์ทอง บทละครเงาะป่ า
กาพย์เห่เรือ พระอภยั มณี นิทานทองอิน
กาพย์หอ่ โคลงประ เสภาขนุ ช้างขนุ แผน บทละครพระร่วง
ภาสธารทองแดง โคลงโลกนิติ ขตั ติยพนั ธกรณี
ดาหลงั (อิเหนาใหญ่) นิราศภเู ขาทอง หวั ใจชายหน่มุ
อิเหนาเลก็ สามก๊ก โคลนตดิ ล้อ

คอลัมน์จากดวงฤทยั ๑๗

วนั นีเ้ป็นวนั ที่ผมรู้สกึ กดดนั มากเพราะมีกิจกรรมกลมุ่ ๒
ซงึ่ ที่กดดนั เพราะผมไม่รู้จกั เพ่ือนเลยเน่ืองจากเราได้เรียน
ออนไลน์ทงั้ เทอมเวลาทางานกลมุ่ เราไม่ค่อยมีปฏิสมั พนั ธ์ ประเมนิ ตนเอง
กนั เพราะตา่ งคนตา่ งไม่รู้จกั กนั แตภ่ าพรวมงานก็ออกมาดี
ได้รับคาชมจากท่านอาจารย์

ขนบวรรณคดไี ทย ๑ ๑๘

ความหมายของขนบ ลกั ษณะจารีตนิยม
วรรณคดีไทย ทางวรรณคดี

ขนบ คอื แบบอยา่ ง แบบแผน -แบบแผนทางฉนั ทลกั ษณ์
ขนบวรรณคดีไทย คือ จารีต -คาไวพจน์และคาลงท้าย
นิยมทางวรรณคดีไทย -แบบฉบบั ของตวั ละครเอก
จารีตนิยม คอื การปฏิบตั สิ ืบทอด -ความเปรียบในแบบตา่ ง ๆ
กนั มา -บทพรรณนา

รูปแบบการพรรณนา ๑๙
ในวรรณคดี

พรรณนาธรรมชาติ บทอศั จรรย์ บทชมโฉม
พรรณนาธรรมชาติโดยตรง แบบภาพรวม
เปรียบเทียบนางอนั เป็นท่ีรัก ใช้สญั ลกั ษณ์ในธรรมชาติ แบบละเอียด
แสดงความสามารถของกวี ในการเปรียบเทียบ
ประโยชน์
พรรณนาถึงการมีเพศ ผ้อู า่ นได้จินตนาการถงึ ความงามท่ีกวีอยากสอ่ื ได้
สมั พนั ธ์กนั

ได้ทราบวา่ ผ้หู ญิงรูปร่างหน้าตาแบบไหนท่ีกวชี อบ

เป็นการเพม่ิ รสให้วรรณคดีเพื่อให้เกิดจินตภาพมากขึน้

พรรณนากระบวนทพั ๒๐

ประโยชน์ของบทนีค้ อื ให้ผ้อู ่านเกิด บทสระสรงทรงเครื่อง
จินตนาการถึงกองทพั ที่ยิ่งใหญ่
อลงั การ โดยจะมีการจดั ทพั บทสระสรงทรงเครื่องเป็นบทที่
ตามลาดบั คอื มี ทพั ช้าง-ทพั ม้า-ทพั พรรณนา การอาบนา้ การแตง่ ตวั
รถ-ทพั ทหารราบ ของตวั ละคร
เป็นบทท่ีมีความสาคญั โดยเฉพาะ
ละครใน โดยตวั ละครชายจะ
อธิบายบนลงลา่ ง หญิงลา่ ง

ขนึ ้ บน

คอลัมน์จากดวงฤทัย ๒๑

วนั นีเ้ป็นอีกวนั ที่กดดนั เพราะงานกลมุ่ มาอีก ๔
แล้ว๕๕๕แตว่ นั นีไ้ ม่ได้นาเสนอแคแ่ บง่ กลมุ่ เฉยๆ
ท่านอาจารย์ให้เราค้นคว้าเกี่ยวกบั ขนบวรรณคดี ประเมนิ ตนเอง
ไทยซงึ่ พวกเราก็หาข้อมลู ได้ดมี าก(ขอชมตวั เอง)
และท่านอาจารย์ก็มาสรุปให้อีกครัง้

นางเอกในฉบบั วรรณคดี ขนบวรรณคดีไทย ๒ ๒๒

-มีรูปร่างหน้าตาดี มีเสน่ห์ พระเอกในฉบบั วรรณคดี ตวั ละครฝ่ายปฏิปักษ์
-มีกริยาวาจาดี นิสยั ดี มีความ ในวรรณคดี
ฉลาด อรชรอ้อนแอ้น -มีความทะเยอทะยาน
-มีความซื่อสตั ย์ รักเดยี วใจเดยี ว -มีความกล้าหาญ อดทน เป็นตวั ละครท่ีตรงข้ามกบั ฝั่งตวั
-มีความขยนั -หลอ่ เท่ ดดู ีมีสกลุ ละครเอกหรือคนทว่ั ไปเรียก ตวั ร้าย
-มีความสามารถในการส้รู บ ตวั โกง สว่ นใหญ่มกั มีนิสยั โหดร้าย
ทาชวั่ ชอบแย่งของคนอ่ืน โลภมาก
ตวั ละครนีจ้ ะทาให้เนือ้ เรื่องเข้มข้น
ไมน่ ่าเบอ่ื น่าติดตาม

๒๓

นางเอกนอกขนบ พระเอกนอกขนบ

-เจ้าช้หู ลายใจ -มีกริยาทา่ ทางไม่สมชาย
-กริยาดง่ั ม้าดดี กระโหลก -หน้าตาดี เอวบางร่างเลก็
-ฆา่ ผวั ชวั่ ช้า -ใจดี มารยาทงาม
สรุปคือตรงข้ามกบั นางเอกในขนบ -ไมเ่ ก่งด้านส้รู บสงคราม
เชน่ แก้วหน้าม้า นางวนั ทอง

คอลัมน์จากดวงฤทัย ๒๔

วนั นีเ้ป็นวนั นาเสนองานกลมุ่ ซงึ่ ผมไมค่ อ่ ยกดดนั เพราะ ๕
เราได้ซ้อมจนค้นุ ชินกนั แล้วและกลมุ่ พวกเราก็ทาได้ดีเลย
ทีเดยี ว งานกลมุ่ ก็เหมือนดาบสองด้านด้านดดี ้านไม่ดีขนึ ้ ประเมนิ ตนเอง
อยกู่ บั คนวา่ จะมีการดาเนินการอย่างไร

วรรณคดีกบั ชีวิต ๑,๒ ๒๕

ขนุ ช้างขนุ แผนในวิถีไทย

เรื่องขนุ ช้างขนุ แผนนีเ้ราสามารถพบเจอได้ในปัจจบุ นั เพราะในปัจจบุ นั
เรามีการนาเร่ืองขนุ ช้างขนุ แผนมาพลิกแพลงดดั แปลงให้เข้ากบั ยคุ สมยั อยู่
เสมอ เช่น จิตกรรมฝาผนงั ชื่อของใช้ของกินหรือแม้แตช่ ่ือคน บทละคร
ภาพยนตร์ เพลง และยงั พบเจอได้ตามส่ือโซเชียลท่ีมีแนวท่ีแตกต่างกนั ตาม
ความเข้าใจและความรู้สกึ ของคนในปัจจบุ นั ท่ีมีตอ่ วรรณคดีเรื่องนี ้ด้วยเหตนุ ี ้
วรรณคดีขนุ ช้างขนุ แผนจงึ มีการเปล่ียนแปลงที่เข้ากบั ยคุ สมยั เรื่อยมาเร่ืองขนุ
ช้างขนุ แผนจงึ ถือได้ว่าเป็นวรรณคดีที่มีชีวติ

๒๖

พระอภยั มณีในวิถีไทย

ในปัจจบุ นั เร่ืองพระอภยั มณีได้ถกู นามาดดั แปลงในด้านตา่ งๆมากมาย ได้แก่
บทละคร/ภาพยนตร์ สดุ สาคร(ภาพยนตร์และการ์ตนู ),บรุ ัมปรัมปรา
เพลง ไมร่ ักอยา่ หลอก,ผีเสอื ้ สมทุ ร,เงือกทอง
รายการโทรทศั น์ เก่งจริงชิงคา่ เทอม,ศิลป์ สโมสร, เดอะ อินฟินิตี ้
งานสร้างสรรค์ นา้ หอมโลโก้นางเงือก,ยาหม่องตราพระอภยั มณี,

เสอื ้ ผ้าชดุ นางเงอื ก

๒๗

The mask ในวรรณคดีไทย

The mask วรรณคดีไทย เป็นรายการโทรทศั นท์ ี่สามารถปลุก
กระแสวรรณคดีไทยใหก้ ลบั มามีชีวติ ไดใ้ นปัจจุบนั โดยให้ผู้
ประกวดสวมหนา้ กากแต่งชุดที่มาจากวรรณคดีไทยที่ผปู้ ระกวด
เลือกเองตามความคิดตนท่ีแตกต่างกนั อยา่ ง ชาติ สุชาติ ที่นาำ เอา
เวตาลมาใชเ้ ขามองวา่ ถึงแมเ้ วตาลจะเป็นปี ศาจแต่กม็ ีความฉลาด
น่าคน้ หา

๒๘

สตั ว์หิมพานต์

ในปัจจบุ นั เราจะเหน็ ส่งิ ที่ได้รับแรงบนั ดาลใจจากสตั ว์ป่าหิมพานต์มากมาย
ทงั้ ใน
-ละคร/ภาพยนตร์ ครุฑมหายทุ ธ์ พภิ พหิมพานต์ ปังปอนด์ตะลยุ โลกหิมพานต์
-ศลิ ปะแขนงตา่ งๆ นกทณั ฑิมา(พระท่ีนง่ั พทุ ไธสวรรย์)
-นวนิยาย,หนงั สือ,การ์ตนู หิมพานต์ผจญภยั หิมวนั ต์รันจวน
-ตราราชการ ตราคชสหี ์ ตราครุฑ
และยงั มีสตั ว์หิมพานต์ในงานพระบรมศพในหลวงร.๙ท่ีจาลองท่ีอย่ขู องสตั ว์
หิมพานต์รอบๆพระเมรุอีกด้วย

๒๙

วรรณคดไี ทยกบั มิสยนู ิเวริ ์สไทยแลนด์ ๒๐๒๐

จากการประกวดมิสยนู ิเวิร์สไทยแลนด์ ได้ให้
ทางผ้อู อกแบบชดุ การประกวดออกแบบชดุ โดย
ให้สาวงามแตล่ ะท่านแตง่ ชดุ ในวรรณคดีไทยและ
ยงั มกี ารจดั ฉากบนเวทีให้เป็นเกี่ยวกบั วรรณคดี
ไทยทงั้ หมดอีกด้วย ทงั้ นกั้ ็เพื่อยกระดบั วรรณคดี
ไทยและแสดงให้เหน็ ถึงการสง่ เสริมและอนรุ ักษ์
ความเป็นไทย ให้มีช่ือเสยี งในต่างประเทศ

คอลัมน์จากดวงฤทัย ๓๐

วนั นี.้..งานกลมุ่ อีกแล้ว๕๕๕ แตเ่ ป็นกลมุ่ ท่ีอบอนุ่ ใจ ๕
มากเพราะมีบดั ดอี ้ ยดู่ ้วยความกดดนั เลยน้อยลง
แล้วกลมุ่ เราก็นาเสนอเป็นคลิปวิดีโอย่ิงโลง่ เข้าไปใหญ่ ประเมนิ ตนเอง
ผนวกกบั คาชมจากทา่ นอาจารย์ผมเลยมีความ
สขุ มากๆในวนั นี ้

บทบาทและคุณค่าของวรรณคดีไทย ๓๑

บทบาทของวรรณคดีไทย คณุ คา่ ของวรรณคดีไทย ศิลปะในการประพนั ธ์
เพ่ือความบนั เทิงใจ วรรณคดไี ทย
ประกอบการแสดง ชว่ ยนาเสนอสภาพสงั คม
มีไว้สง่ั สอน ช่วยยกระดบั ใจผ้อู า่ น มีการเลน่ เสยี ง มีการเลน่ คา
สะท้อนภมู ิปัญญาวิถีชีวิต
เป็นสว่ นหนง่ึ ของพธิ ีตา่ งๆ การเลน่ เสียงพยญั ชนะ การเลน่ คาพ้อง

การเลน่ เสียงสระ การเลน่ คาซา้

การเลน่ เสยี งวรรณยกุ ต์ การเลน่ คาถาม

การใช้ภาพพจน์
อปุ มา อปุ ลกั ษ์ บคุ คลวตั สทั พจน์ ฯลฯ

คอลัมน์จากดวงฤทัย ๓๒

วนั นีผ้ มรู้สกึ ปวดหวั เลก็ น้อยจากกดดนั มานานหลาย ๒
สปั ดาห์เพลยี กบั การเรียนออนไลน์สมองกต็ นั ไมค่ อ่ ยรับ
ประเมนิ ตนเอง
ความรู้จากทา่ นอาจารย์เทา่ ที่ควรขอโทษครับ

วิธีการศึกษาววรรณคดไี ทย ๓๓

การอา่ นวรรณคดี การวิจกั ษ์วรรณคดี
อ่านเพื่อความบนั เทิง เกิดสนุ ทรียภาพตอนอ่าน
เพ่ือเพ่ิมประสบการณ์ วิจกั ษ์ คอื เข้าใจ+ตระหนกั คณุ คา่
ซมึ ซบั ความงดงามทางภาษา สามารถประเมินคณุ คา่ ของเรื่องที่
เพ่ือเพิ่มความรู้ของตน อ่านได้
แยกแยะงานเขียนชนั้ ยอดกบั
งานเขียนธรรมดาได้

แนวทางการวรรณคดี การศกึ ษาวรรณคดีเชิงเปรียบเทียบ ๓๔
วรรณคดเี ชิง ข้ามศลิ ป์
ประวตั ิศาสตร์ ข้ามชาติ
ข้ามศาสตร์
นาวิธีการทางประวตั ศิ าสตร์มาใช้ศกึ ษา
วรรณคดเี ชิงวิเคราะห์
เนือ้ หาและวรรณศิลป์

วิเคราะห์เนือ้ หาและวรรณศลิ ป์ เฉพาะเรื่อง

วิเคราะห์เนือ้ หาและวรรณศิลป์ เฉพาะประเภท

วิเคราะห์เนือ้ หาและวรรณศลิ ป์ งานเขียนเฉพาะคน

คอลัมน์จากดวงฤทัย ๓๕

วนั นีผ้ มรู้สกึ ปวดหวั เลก็ น้อยจากกดดนั มานานหลาย ๒
สปั ดาห์เพลยี กบั การเรียนออนไลน์สมองกต็ นั ไมค่ อ่ ยรับ
ประเมนิ ตนเอง
ความรู้จากทา่ นอาจารย์เทา่ ที่ควรขอโทษครับ

สร้างสรรค์ผลงานท่ไี ด้รับแรงบันดาลใจจากวรรณคดไี ทย ๓๖

นางเอกในฉบบั วรรณคดี พระเอกในฉบบั วรรณคดี ตวั ละครฝ่ายปฏิปักษ์
ในวรรณคดี
-มีรูปร่างหน้าตาดี มีเสน่ห์ -มีความทะเยอทะยาน
-มีกริยาวาจาดี นิสยั ดี มีความ -มีความกล้าหาญ อดทน เป็นตวั ละครท่ีตรงข้ามกบั ฝั่งตวั
ฉลาด อรชรอ้อนแอ้น -หลอ่ เท่ ดดู มี ีสกลุ ละครเอกหรือคนทวั่ ไปเรียก ตวั ร้าย
-มีความซ่ือสตั ย์ รักเดียวใจเดียว -มีความสามารถในการส้รู บ ตวั โกง สว่ นใหญ่มกั มีนิสยั โหดร้าย
-มีความขยนั ทาชวั่ ชอบแยง่ ของคนอื่น โลภมาก
ตวั ละครนีจ้ ะทาให้เนือ้ เรื่องเข้มข้น
ไมน่ า่ เบ่ือน่าตดิ ตาม

สร้างสรรค์ผลงานที่ได้รับแรง บนั ดาลใจจากวรรณคดไี ทย ๓๗

กลมุ่ ที่ ๑ กลมุ่ ท่ี ๒
เพลงความรักทาให้คนตาบอด ศกึ แห่งศกั ด์ิศรี ROV ในดินแดนหิมพานต์

นาเสนอเป็นขา่ วบนั เทิงโดยวง ได้รับแรงบนั ดาลใจจากเกมส์ROV
มะลามะลอยแตง่ เพลงใหมช่ ื่อ โดยนาตวั ละครในวรรณคดีไทยมา
ความรักทาให้คนตาบอด โดยนา เป็นฮีโร่และนาสตั ว์ป่าหิมพานต์มา
เค้าเร่ืองมาจากนางสิบสอง นา เป็นมอนสเตอร์ป่ามีตวั ละครทงั้ หมด
ทานองเพลงมาจาก รักตดิ ไซเรน ๑๐ ตวั จาก ๙ เรื่องและสตั ว์หิม
พานต์ทงั้ หมด ๒๐ ตวั

กลมุ่ ท่ี ๓ ๓๘
เมื่อพระเอกในวรรณคดีมาเกิดใหม่เป็นอปปา้ เกาหลี
พระเอกในวรรณคดไี ทย
พระเอกในซรี ีส์เกาหลี

มกั เป็นกษัตริย์ชาตินกั รบหรือเทพ มกั เป็นคนหลอ่ บคุ ลกิ โดดเดน่ แสดงออก
หน้าตาดกี ล้าหาญ ปกครองบ้านเมือง ถึงพลงั ความออ่ นโยน
ได้ ท่ีสาคญั คอื เจ้าชู้

พระเอกในวรรณคดไี ทย พระเอกในซีรีส์เกาหลี ๓๙

พระอภยั มณี ยจู อก
สภุ าพอ่อนโยน ใจออ่ น มีความกตญั ญู หนมุ่ ฮอตรูปหลอ่ ฉลาดเป็นกรดสภุ าพ
วางตวั เป็นกลาง ออ่ นโยน

อิเหนา ซองฮนุ
เอาแตใ่ จ เจ้าช้ปู ากหวาน มีความมน่ั ใจ รูปหลอ่ พ่อรวย เพลย์บอยเอาแตใ่ จ
สงู
ซอยฮนั กลุ
พระราม หลอ่ ซ่อื สตั ย์อดทน มีความรู้ บ้านรวย
ลกู กษัตริย์ มีความเข้มแข็งอดทน
รูปงาม ฉลาด รักเดยี วใจเดียว

กลมุ่ ท่ี ๔ ๔๐
เพลงทกุ ข์ระทมปมความรัก

เป็นเพลงที่ได้รับแรงบนั ดาลใจจากเรื่องมทั นพาธา โดยนาเสนอเป็น
เพลงแร็พผสมไทย แบบสมยั ใหมเ่ ข้าถึงวยั รุ่นได้งา่ ย มีเนือ้ หาดวี าง
เรื่องดี สมกบั เป็นกลมุ่ ท่ีนาโดยเอกกี ้มทั นพาธาเป็นตานานดอก
กหุ ลาบที่ถกู ยกย่องจากวรรณคดีสโมสรให้เป็นยอดของบทละคร
พดู คาฉนั ท์

กลมุ่ ท่ี ๕ ๔๑
มณีรัตนาสวยไมม่ ากแตท่ า่ ยากหนเู ยอะ

พระนิพนธ์โดย กรมหลวงภวู เนตรนรินทรฤทธิ์ แก้วหน้าม้ามีรูปร่าง
หน้าตาอปั ลกั ษณ์ ย่ิงโตย่ิงเหมือนม้าทงั้ รูปร่างหน้าตาและนิสยั
นางเป็นที่รักของทกุ คนยกเว้น พระปิ่นทองกบั ท้าวภวู ดล ภายหลงั
นางได้รับมนต์ถอดหน้าจากพระฤาษีนางจึงมีรูปร่างหน้าตางดงามมี
นามใหม่วา่ มณีรัตนา ทาให้พระปิ่นทองรักนาง

คอลัมน์จากดวงฤทัย ๔๒

วนั นีเ้ป็นวนั ที่ผมรู้สกึ เศร้าท่ีสดุ ในการเรียนเพราะ ๕
เรากาลงั จะเสยี บคุ ลากรที่มีความสามารถทา่ นหนง่ึ และ
ท่านนนั้ ยงั เป็นครูท่ีคอยประสิทธิ์ประสาทวชิ าให้เราตงั้ แตต่ ้น ประเมนิ ตนเอง
จนจบถึงแม้วา่ จะไม่ได้พบอาจารย์ตวั เป็นๆแตผ่ มก็มีความรู้สกึ ใกล้
ชิดกบั อาจารย์เหมือนได้นงั่ เรียนในห้องนี่เป็นคาบสดุ ท้ายท่ีจะได้
พบกบั อาจารย์ผมก็อยากขอบคณุ อาจารย์มากๆนะครับสาหรับ
ช่วงเวลาดๆี ตลอดการเรียน นบั จากนีไ้ ปผมขอให้อาจารย์
โชคดีนะครับ รักและคดิ ถึงเสมอ

นางวนั ทอง เกร็ดความรู้วรรณคดี ๔๓

ลักษณะนิสัยนางในวรรณคดี นางมโนราห์
นางบษุ บา มโนราห์เป็นคนท่ีรูปโฉมงดงามย่ิง
หยาดฟ้ามาลงดิน
รูปร่างหน้าตางดงามตงั้ แตเ่ ดก็ สวยกวา่ ผ้ใู ดในชวา กริยาเรียบ
อรชรอ้อนแอ้นมีความรักเดียวใจเดยี ว ร้อยคารมคมคาย ฉลาดทนั คน
ใจดมี ีเหตผุ ล

นางสีดา นางลาหบั สรุป ๔๔
เป็นสาวเงาะท่ีงดงามมาก เป๊ ะทกุ สดั สว่ น
รักเดียวใจเดียวซ่อื ตรงตอ่ ความรัก นางในวรรณคดสี ว่ นใหญ่ จะมี
มีความกล้าหาญยอมลยุ ไฟเพื่อพสิ จู น์ ความงดงามด้วยรูปร่างหน้าตา กริยา
ความรัก มารยาทงาม อรชรอ้อนแอ้น

รักเดียวใจเดยี ว

รู้หรือไม่...ใครยืนหน่ึง ๔๕

ลิลติ ละครลา ฉนั ท์

ลิลติ พระลอ มีความงดงามไพเราะ อเิ หนา เนื่องด้วยสานวนกลอนมี สมุทรโฆษคาฉันท์ แตง่ ดีเป็น
ด้วยถ้อยคาท่ีใช้ มีรสที่หลากหลาย ความไพเราะเหมาะนาไปเลน่ ละคร วรรณกรรมขนาดย่อมท่ีมีความไพเราะ
ใช้โวหารได้ยอดเยี่ยม อิเหนาเป็นของชวาร.๒ได้นามาดดั
ด้วยฉนั ท์และกาพย์
บทละครพดู แปลงให้เข้ากบั สงั คมไทย
บทละครร้ อง
หวั ใจนักรบ ชว่ ยสง่ เสริม ความเรียง
ความรักชสามคั คีของคนในชาติ เนือ้ หา สาวเครือฟ้า มีแรงบนั ดาลใจ
กระทดั รัดเข้าใจง่ายไมส่ บั สนลกึ ซงึ ้ สามก๊ก มีวรรณศิลป์ ในการ จากละครเวทีที่มีชื่อเสยี งทางยโุ รป
ดาเนินเร่ือง ทาให้ผ้อู า่ นคล้อยตาม
ไปกบั เนือ้ เร่ือง ใช้ภาษาเข้าใจง่าย
แฝงข้อคิด

ความเรียงอธิบาย กาพย์ สรุป ๔๖

พระราชพธิ ีสิบสองเดือน มหาชาตกิ ลอนเทศน์ เนือ้ หา การที่จะมาเป็นยอดแหง่ การ
เพราะมีการอธิบายได้อย่างละเอียด เก่ียวกบั ศาสนาโดยตรง เป็นหนงั สอื มหา ประพนั ธ์ชนิดตา่ ง ๆได้นนั้ ต้องมี
มีการบอกสาเหตทุ ่ีมาของพระราชพิธี ความสมบรู ณ์ทงั้ ด้านภาษา เนือ้ หา
ด้วย ชาตเิ ลม่ แรกที่เป็นภาษาไทย ภาพพจน์ งา่ ยๆคอื ต้องเดน่ ใน
ทกุ ๆ ด้าน