นายจักรพงศ์ สีวงษา 209 สาขาการสอนภาษาไทย ปี1 วิชาแนวทางการศึกษาวรรณคดี

นิราศพระบาท วรรคทองวรรณคดีไทย ๔๗

เหมือนบายศรีมีงานทา่ ถนอม ภาษิตสอนหญิง นิราศวดั เจ้าฟ้า
จิม้ แปง้ หอมนา้ มนั จนั ทน์ให้หรรษา
พอเสร็จงานท่านเอาลงทิง้ คงคา จะพดู จาปราศรัยกบั ใครนนั้ เขายอ่ มเปรียบเทียบความวา่ ยามรัก
อย่าตะคนั้ ตะลอกให้เคอื งหู แตน่ า้ ผกั ต้มขมชมว่าหวาน
ต้องลอยมาลอยไปเป็นใบตอง
ไมค่ วรพดู อือ้ องึ ขนึ ้ มงึ กู ครัน้ รักจางห่างเหินไปวา่ เนน่ิ นาน
นิราศภเู ขาทอง คนจะหลลู่ ว่ งลามไมข่ ามใจ แตน่ า้ ตาลก็วา่ เปรีย้ วไม่เหลยี วแล

เหมือนบายศรีมีงานท่าถนอม อภยั มณี เพลงยาวถวายโอวาท
จิม้ แปง้ หอมนา้ มนั จนั ทน์ให้หรรษา
พอเสร็จงานทา่ นเอาลงทิง้ คงคา แล้วสอนวา่ อยา่ ไว้ใจมนษุ ย์ อนั นินทากาเลเหมือนเทนา้
มนั แสนสดุ ลกึ ลา้ เหลือกาหนด ไม่ชอกชา้ เหมือนเอามีดมากรีดหิน
ต้องลอยมาลอยไปเป็นใบตอง ถงึ เถาวลั ล์พนั เก่ียวที่เลยี ้ วลด
ก็ไม่คดเหมือนหนง่ึ ในนา้ ใจคน แตอ่ งค์พระปฏิมายงั ราคิน
คนเดนิ ดนิ หรือจะสนิ ้ คนนินทา

นิราศภเู ขาทอง มทั นะพาธา อิเหนา ๔๘

ไมเ่ มาเหล้าแตเ่ รายงั เมารัก ความรักเหมือนโรคา แล้ววา่ อนิจจาความรัก
สดุ จะหกั ห้ามจิตคิดไฉน บนั ดาลตาให้มืดมน พง่ึ ประจกั ษ์ดงั่ สายนา้ ไหล
ถึงเมาเหล้าเช้าสายก็หายไป ตงั้ แตจ่ ะไหลเชี่ยวเป็นเกลียวไป
แตเ่ มาใจนีป้ ระจาทกุ ค่าคืน ไมย่ ินและไม่ยล ที่ไหนเลยจะไหลคืนมา
อปุ สรรคใดใด
สรุป

การจะเป็นวรรคทองต้องเดน่ ใน
หลายด้านทงั้ การใช้คา การเล่นคาสยี งสมั ผสั

นางสร้ อยฟ้า นางในวรรณคดผี ู้มชี ะตาอาภพั ๔๙
นางวนั ทอง
นางแก้วหน้าม้า
เจ้าหญิงจากล้านนาผ้ผู ลนั ตนเป็น ขืนใจไปอยกู่ บั ขนุ ช้างพอพระ
เมียน้อยพระไวยแมผ่ วั หาเร่ืองนางเสมอ พนั วษาเรียกไปไกลเ่ กลย่ี เลือกข้าง เธอรันทดเพราะไมส่ วย ถกู พระปิ่น
นางก็เลอื กไมไ่ ด้คนจงึ คิดวา่ นางมกั มาก ทองรังเกียจขบั ไลเ่ สมอ
สามีก็ไม่คอ่ ยสนใจเพราะนางเป็นเมีย อยากได้สอง จึงถกู ประหารชีวิต
พระราชทานไมไ่ ด้เตม็ ใจรัก นางลกั ษณาวดี

นางจนั ทวดี นางพนั ธรุ ัตน์ เมียหลวงของพระลอต้องเสียสามีให้
หญิงอ่ืนแถมสามีต้องมาตายกบั หญิงผู้
พอ่ แม่เสยี เพราะช่วยพระอภยั แตพ่ อ พระสงั ข์รู้วา่ นางเป็นยกั ษ์จงึ หลบ
ชว่ ยแล้วพระอภยั ก็ไปกบั หญิงอ่ืนโดยไม่สนใจ นางนางได้ออกตามหาจนเจอแต่ นนั้ อีก
พระสงั ข์ไมย่ อมกลบั จนนางจะสนิ ้ ใจก่อน
นางเลย ตายนางได้เขียนมนต์มนต์เรียกเนือ้

เรียกปลาให้ลกู ด้วย

นางจินตหรา นางเมรี นางผีเสอื ้ สมทุ ร ๕๐

สวยมากแตต่ ้องมาหลงคารมอิ เป็นลกู ยกั ษีถกู พระรถเสนหลอกมอม ปลอมเป็นสาวสวยเพื่อหลอกพระ
เหนาผ้เู จ้าช้ใู จโลเลเชื่อไมไ่ ด้อิเหนา เหล้าเพอื่ เอาดวงตาคืนจากนางยกั ษีเธอ อภยั พอพระอภยั รู้จงึ หลบหนีนางตาม
ปลอ่ ยให้จินตหรารอคอยและต้องเป็น ไปเลยถกู พระอภยั เป่าปี่ใสจ่ นตาย
หลงกลเพราะรักจงึ ตรอมใจตาย
รองบษุ บาเพราะไม่ได้หมนั้

นางจนั ฑี สรุป

ถกู สามีทาชา้ ใจเพราะนางฟ้าตก นางแต่ละคนที่ยกมาล้วนแตน่ ่าสง
สวรรค์นางนน่ั ด้วยความหงึ จงึ กลายเป็น สารสว่ นใหญ่เป็นเร่ืองความรักความเชื่อใจ

เร่ืองเป็นราวนางเลยโดนเนรเทศ ท่ีมีตอ่ ผ้ชู าย

วารีกญุ ชร สัตว์ในป่ าหมิ พานต์ ๕๑

กายเป็นช้างมีครีบหลงั ครีบเท้าครีบ อรหนั ช้างเอราวณั
หางที่มาไมแ่ น่ชดั พบในจิตรกรรมฝาผนงั
กายเป็นคนจิตเป็นนกมีสองตีน เป็นพาหนะพระอนิ ทร์ปรากฏที่งาน
ตามวดั ต่างๆ ลกั ษณะคล้ายกินรีแตข่ นาดเลก็ ประพนั ธ์ของไทย เช่น บทพากย์เอราวณั
กวา่ สนั นิษฐานวา่ มีเค้าจากเครูป ไตรภมู ิพระร่วง ที่อธิบายอย่างละเอียด
กินรีกินนร ของชาวตะวนั ตก

กินรีตวั เมียกินนรตวั ผ้อู าศยั ที่แถบ กิเลน สรุป
เชิงเขาไกรลาศท่อนบนเป็นคนทอ่ นลา่ ง
เป็นสตั ว์ในเทพนิยายจีนคามตานาน สตั ว์ในป่าหิมพานต์จะมีการรวม
เป็นนกมีปีกบนิ ได้ ว่ามีรูปร่างเหมือนกวางมีเขาเดยี วหาง สตั ว์หลากหลายชนิดมาไว้ในตวั เดยี วกนั
เหมือนววั หวั เป็นมงั กรมกี ีบเหมือนม้า
ทาให้มีความแปลกใหม่นา่ ค้นหา
เกิดจากธาตทุ งั้ ๔ อายขุ ยั ๑๐๐๐

เปิ ดTimelineการเป่ าป่ี ในเร่ืองพระอภยั มณี ๕๒

ครัง้ ที่ ๑ ครัง้ ท่ี ๒ ครัง้ ที่ ๓ ครัง้ ที่ ๔ ครัง้ ที่ ๕ ครัง้ ท่ี ๖,๗,๘

พระอภยั มณี เป่าให้ สินสมทุ ร เป่าให้ พระอภยั มณี เป่าให้ พระอภยั มณี เป่าเพื่อ พระอภยั มณี เป่าเพ่ือ พระอภยั มณี เป่าเพื่อ
พราหมณ์สามนาย ท้าวสิงหลฟังฟัง ผีเสอื ้ สมทุ รขาดใจ จบั เจ้าละมานที่ตี ห้ามทพั หยดุ ทพั เรียกนางละเวง
เมืองผลกึ ๓ ครัง้
ฟัง ตาย

ครัง้ ที่ ๙ ครัง้ ที่ ๑๐ ครัง้ ท่ี ๑๑ ครัง้ ที่ ๑๒ ครัง้ ท่ี ๑๒

พระอภยั มณี เป่าเพอื่ พระอภยั มณี เป่า พระอภยั มณี เป่าเพื่อ พระอภยั มณี เป่าเพื่อ พระอภยั มณี เป่าเพื่อ
ปลกุ ทพั เพราะถกู หลอกให้ เรียกนางละเวงและ จบั วลายดุ า ห้ามปลาไมใ่ ห้ดนั เรือ

สะกดทพั กองทพั วายพุ ฒั น์หสั กนั

คอลัมน์จากดวงฤทัย ๕๓

ในเกร็ดความรู้วรรณคดนี ีผ้ มนามารวมกนั ในแตล่ ะ ๔
สปั ดาห์เพราะมนั มีความเหมือนกนั คือโพสต์เป็นเกร็ด
ความรู้ที่เราสามารถอ่านได้ทกุ เมื่อทาให้เกร็ดความรู้ ประเมนิ ตนเอง

วรรณคดนี ีถ้ กู นามาทาเป็นอีกหวั ข้อหนง่ึ สาหรับเนือ้ หา
ความรู้ที่แตล่ ะกลมุ่ ได้นาเสนอผมรู้สกึ ว่าบาง
กลมุ่ ก็ทาเนือ้ หาละเรื่องเดยี วกนั หมายถงึ เนือ้ หากบั เนือ้
เร่ืองไปคนละอย่างแตก่ ็ยงั อย่ใู นเร่ืองเดียวกนั ผมได้อา่ น
ทงั้ หมดในทกุ ๆกลมุ่ รู้สกึ วา่ ตนได้รับความรู้เพิ่มเติม

ขอบพระคุณ ครับ

สืบสานศกึ ษาไว้ วรรณคดีไทยมเิ ส่ือมสูญ
สานต่อให้เป็ นมูล สจิ รูญฟุ้งขจร
ท่านเมตตามาส่ังสอน
อาจารย์พฤฒชิ า จะจากจรจาจากลา
ท่านจากใจอาวรณ์ บันดาลมีส่ิงโหยหา
สนิ้ ดนิ ฟ้ายงั เป็ นครู
ขอท่านจงโชคดี
จนสิน้ พสุธา