100 สมุนไพรป้องกันและกำจัดแมลง

45

23. มะเขอื เทศ

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ น ใบ/ตน้ สดแก่ บดหรอื สบั เล็ก นาทอี อกมา อยา่ ทงิ กรรมวิธีทาํ สารสกัดให้ได้ “นาหวั เชือ”
สามารถทําได้หลายวิธี เช่น
- ใบสดแก่จัด จาํ นวน 3 กก. แช่ในนา 5 ล. นาน 1 คนื
- ใบสดแกจ่ ัด จาํ นวน 2 กาํ มือใหญ่ ๆ แช่ในนารอ้ น 2 ล. นาน 5 ชม.
- ลําตน้ ใบ สดแกจ่ ัด ผลแก่แตย่ ังเขียว 1 กก. แช่ นา 10 ล. + ขเี ถ้า 1 กาํ มอื นาน 10 นาที

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหวั เชือ 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วง อากาศไมร่ อ้ น ให้ทวั ทรงพ่มุ ทงั ใต้ใบบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย
หนอนใยผัก หนอนเจาะตน้ หนอนหนังเหนียว หนอนคืบกะหลา หนอนผีเสอื ดว้ งหมดั กระโดด ด้วง
ไม้ไผ่ กาํ จดั ไรแดง แมลงวัน แมลงสาบ ไรแดง ราขาว แบค ทีเรยี โรคเนือแก้ว โรคเกียวขิง โรค
เหียวตายมะเขือเทศ ไสเ้ ดอื นฝอยรากปม โรคขอบใบไหม้ โรคหวั จดุ ดาํ ขับไล่ แมผ่ ีเสอื ไมใ่ หเ้ ขา้
วางไข่

ขอ้ มลู : สรุ พงษ์ ทรพั ยข์ จรสชุ สาํ นกั งานเกษตร อาํ เภอชมุ แสง จงั หวดั นครสวรรค์

สารสกัดสมนุ ไพร 46
ปองกนั กําจดั โรคและแมลงศตั รูพชื

24. สาบเสอื

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

ใช้สว่ น ตน้ /ใบแกจ่ ัดสด บดหรอื สบั เลก็ นาทอี อก มาอยา่ ทงิ สาบเสอื สด 1 กก. แช่ในนา 5 ล.
ใช้สว่ นต้น / ใบแก่จัดแหง้ 1 กก. แช่นา 20 ล. ทงั สองอย่างแช่นาน 1 คนื หรอื ต้มเคียวนาน 1 ชม. ได้
นาหัวเชือ
หรอื ใบสาบเสอื แห้ง / กก. แช่แอลกอฮอล์ 2 ล. นาน 1 คืน ได้หัวเชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหวั เชือ 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพ่นช่วง อากาศไม่รอ้ น ให้ทวั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย

หนอนกระทู้ผัก หนอนหนังเหนียว หนอนคบื กะหลาหนอนมว้ นใบ หนอนแกว้ หนอนเจาะยอด/
ดอก/ผล หนอนใยผัก หนอนหลอดหอม ราบางชนิด แบคทเี รยี บางชนิด เพลยี ออ่ น เพลียไฟ เพลีย
กระโดด เพลยี จักจนั หนอนกระทูค้ วายพระอินทร์ หนอนกระทู้กดั ต้น หนอน ใยผัก แมลงในโรง
เกบ็

หมายเหตุ : สาบเสอื ระยะออกดอกมสี ารออกฤทธแิ รงทสี ดุ

47

25. ยาฉนุ

สว่ นผสมและวธิ ที าํ
ใชย้ าฉนุ จาํ นวน 1 กก. แชน่ า 2 ล. นาน 1 คนื หรอื ตม้ เคยี วนาน 1 ชม. ไดน้ าหวั เชอื

วธิ ใี ชแ้ ละอตั ราใช้
นาหวั เชอื ทไี ดผ้ สมนาเปลา่ 60 ล. ฉดี พน่ ชว่ ง อากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5 วนั

ศตั รูพชื เปาหมาย
ดว้ งหมดั ผกั หนอนหนงั เหนยี ว หนอนเจาะสมอฝายอเมรกิ นั หนอนชอนใบ เพลยี ไฟ เพลยี ออ่ น เพลยี
ไกแ่ จ้ เพลยี จกั จนั ไรแดง ไรขาว ราบางชนดิ

สารสกดั สมุนไพร 48
ปองกนั กําจดั โรคและแมลงศัตรูพชื

26. มะรุม

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

ใช้ใบมะรุมสด แกจ่ ดั หนาเขยี วเขม้ บดหรอื สบั เลก็ นาทอี อกมาอยา่ ทงิ จาํ นวน 10 กก. แช่นา 15 ล.
หมกั นาน 2 คนื ไดน้ าหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหวั เชือ 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วง อากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย

ขบั ไลแ่ มผ่ เี สอื ของหนอนคบื กะหลา หนอนใยผกั หนอนหลอดหอม หนอนหนังเหนียว หนอนเจาะ
สมอฝาย ไมใ่ หเ้ ขา้ วางไข่ ราและแบคทเี รยี บางชนิด

หมายเหตุ : ใบมะรุมเปลา่ ๆตากแห้ง หรอื กากใบมะรุมหมกั นําไปใช้รองก้นหลมุ ช่วยปองกันกําจัดแมลงใต้ดินได้ดี

49

27. มนั แกว

สว่ นผสมและวธิ ที าํ
ใชเ้ มลด็ มนั แกวสด แกจ่ ดั บดละเอยี ด นาทอี อกมา อยา่ ทงิ จาํ นวน 5 กก. แชน่ า 20 ล. หมกั นาน 1 คนื
ได้ นาหวั เชอื

วธิ ใี ชแ้ ละอตั ราใช้
นาหวั เชอื 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉดี พน่ ชว่ ง อากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5 วนั

ศตั รูพชื เปาหมาย
หนอนกระทผู้ กั หนอนหลอดหอม หนอนกะหลา หนอนหนงั เหนยี ว หมดั กระโดด มวนเขยี ว เพลยี ออ่ น
เพลยี ไฟ

สารสกดั สมนุ ไพร 50
ปองกันกาํ จัดโรคและแมลงศตั รูพืช

28. นอ้ ยหนา่

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

ใช้เมลด็ สด/ใบสด แกจ่ ดั บดละเอยี ด นาทอี อกมา อยา่ ทงิ กรรมวิธีการทาํ สารสกดั เมลด็ น้อยหน่า
ใหไ้ ดน้ า หวั เชือสามารถทาํ ไดห้ ลายวิธี เช่น

- เมลด็ /ใบ สดแก่ จาํ นวน 1 กก. แช่นา 20 ล.นาน 1 คนื
- เมลด็ /ใบ สดุ แก่ จาํ นวน 1 กก. แช่ในนามนั กา๊ ด พอทว่ ม นาน 1 คนื
- เมลด็ /ใบ สดแก่ จาํ นวน 1 กก. แช่นา 20 ล. + แอลกอฮอล์ 2 ล. นาน 1 คนื

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหวั เชือ 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วง อากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย

เพลยี จกั จนั สเี ขยี ว เพลยี ออ่ น เพลยี กระโดดสนี าตาล เพลยี กระโดดหลงั ขาว เพลยี หอย หนอนใยผกั
หนอน คบื กะหลา หนอนหนังเหนียว ตกั แตน เตา่ แตง ดว้ งเตา่ ดว้ งงวงกดั ใบ มวนเขยี ว มอดแปง

หมายเหตุ : - น้อยโหน่งมสี ารออกฤทธิมากกว่าน้อยหน่า - ผงเมล็ดน้อยหน่าเข้าตา จะทําให้เจ็บปวดมาก

51

29. ทเุ รยี นเทศ

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ :
ใช้สว่ น ผล/เมล็ดสด แก่จัด บดละเอยี ด นาทอี อก มาอยา่ ทงิ จาํ นวน 1 กก. แช่นา 20 ล. นาน 1 คนื
ไดน้ า หัวเชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหวั เชือ 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วง อากาศไมร่ อ้ น ให้ทวั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรู พืชเปาหมาย
หนอนคืบกะหลา หนอนใยผกั หนอนหลอดหอม หนอนเจาะสมอฝายอเมรกิ นั หนอนหนังเหนียว
มวนเขยี ว เต่าแตง

ขอ้ มลู : สาํ นกั งานเกษตรจงั หวดั ชยั ภมู ิ

สารสกัดสมุนไพร 52
ปองกันกําจดั โรคและแมลงศัตรูพชื

30. ลางสาด

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ น เมล็ดในสด แกจ่ ัด บดละเอยี ดนาทอี อกมาอยา่ ทงิ จาํ นวน 1 กก. แช่นา 20 ล. นาน 1 คนื ได้
นาหัวเชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหัวเชือ 20-30 ซซี ี / นา 20 ล. ฉีดพ่นช่วง อากาศไม่รอ้ น ให้ทวั ทรงพมุ่ ทงั ใต้ใบบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรู พืชเปาหมาย
หนอนใยผัก หนอนกระทู้ผกั หนอนคืบกะหลา หนอนเจาะยอด/ดอก หนอนหลอดหอม

ขอ้ มลู : อาํ พน ศริ คิ าํ เจา้ พนกั งานการเกษตร 5 ฝายแผนงาน สาํ นกั งานเกษตรจงั หวดั ขอนแกน่

53

31. คนู

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ น เมล็ดในสด แก่จัด บดละเอยี ด นาทอี อกมา อย่าทงิ จํานวน 1 กก. แช่นา 20 ล. นาน 1 คนื
ได้นาหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหัวเชือ 20-30 ซซี ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วง อากาศไม่รอ้ น ใหท้ วั ทรงพ่มุ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย
หนอนใยผัก หนอนกระทู้ผกั หนอนคืบกะหลา หนอนเจาะยอด/ดอก หนอนหลอดหอม

ขอ้ มลู : อาํ พน ศริ คิ าํ เจา้ พนกั งานการเกษตร 5 ฝายแผนงาน สาํ นกั งานเกษตรจงั หวดั ขอนแกน่

สารสกดั สมุนไพร 54
ปองกันกาํ จดั โรคและแมลงศัตรูพืช

32. ผกากรอง

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ น เมล็ดสด/ดอก/ใบ สดใหม่ แก่จดั บคละเอียด นาทอี อกมาอยา่ ทงิ
จาํ นวน 1 กก. แช่นา 20 ล. นาน 1 คนื ได้นาหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหวั เชือ 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพ่นช่วง อากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพ่มุ ทงั ใต้ใบบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย
กาํ จดั และขับไลแ่ ม่ผีเสอื ของ หนอนห่อใบขา้ ว หนอนม้วนใบ หนอนหลอดหอม หนอนกระทู้ผกั
หนอนคืบกะหลา หนอนใยผกั หนอนหนังเหนียว ไม่ให้เขา้ วางไข่ ดว้ งกินใบ

ขอ้ มลู : อาํ พน ศริ คิ าํ เจา้ พนกั งานการเกษตร 5 ฝายแผนงาน สาํ นกั งานเกษตรจงั หวดั ขอนแกน่

55

33. บอระเพด็

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ น เถาสด แกจ่ ดั บดละเอยี ดหรอื สบั เลก็ ออกมาอยา่ ทงิ จาํ นวน 5 ก. แช่นา 12 ล.นาน2 ชม.
เขยา่ บอ่ ย ๆ หรอื ใช้เครอื งคนั เอาแตน่ าสดๆ ไดน้ าหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหวั เชือ 10-20 ซซี .ี นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงอากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5 วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย
เพลยี กระโดดสนี าตาล เพลยี จกั จนั หนอนกอ แมลงบวั แมลงสงิ โรคยอดเหยี ว โรคขา้ วตายพราย
โรค ขา้ วเมลด็ ลบี

หมายเหตุ :สารออกฤทธิในบอระเพ็ดเปนสารดดู ซมึ ซงึ จะซมึ เข้าไปในเนือพืชและอยูไ่ ด้นานถงึ 10 วัน กรณีใช้บอระเพ็ด กับผักกนิ ใบสด หรอื ผักกนิ ผลสกุ
จะมรี สขม ให้แก้ไข ด้วยการฉีดพน่ สารสกัดของรางจดื จะช่วยถอนฤทธิ บอระเพ็ดให้หมดใน 3 วัน ในสารออกฤทธิของบอระเพ็คมฮี อรโ์ มนขยาย ขนาด
ผลไซโตคินนิน ซงึ จะช่วยบํารุงให้ผลมขี นาดใหญ่ขนึ

ขอ้ มลู : อภชิ าติ อภชิ าตเิ วทนิ ผอู้ าํ นวยการ สาํ นกั งานสง่ เสรมิ การเกษตรภาคเหนอื

สารสกดั สมุนไพร 56
ปองกันกาํ จัดโรคและแมลงศัตรูพืช

34. พรกิ ไทย

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ น ผลสดแกจ่ ดั ทงั ผล ผลแกบ่ ดปนุ บดละเอียดจํานวน 1 กก. แช่นา 20 ล. นาน 1 คนื ได้นาหัว
เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหัวเชือ 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพ่นช่วง อากาศไม่รอ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใต้ใบบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรู พืชเปาหมาย
เพลียออ่ น เพลียไฟ หนอนคบื กะหลา หนอนหนัง เหนียว ดว้ งในนาข้าว ดว้ งปกแขง็ มด ไวรสั บาง
ชนิด

ขอ้ มลู : อภชิ าติ อภชิ าตเิ วทนิ ผอู้ าํ นวยการ สาํ นกั งานสง่ เสรมิ การเกษตรภาคเหนอื

57

35. ละหุ่ ง

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ น เมลด็ สดแกจ่ ดั บดละเอยี ดหรอื โขลก จาํ นวน 1 กก. แช่นา 20 ล. นาน 1 คนื

ไดน้ าหวั เชือ
วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหวั เชือ 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ราดลงพนื ดนิ โคนตน้ ทกุ 10-15 วัน
ศัตรูพชื เปาหมาย

แมลงกะชอน หนู มด ปลวก ไสเ้ ดอื นฝอยรากปม

หมายเหตุ
- กากละหุ่งทีกรองเอานาสารสกัดออกไปหมดแลว้ นํากากไปตากแห้งใช้ผสมดินปลูกรองก้นหลมุ ปองกัน และกําจดั ไสเ้ ดือนฝอยรากปมได้ด้วย
- ปลูกละห่งุ เปนแนวรอบสวน หรอื ปลกู แบบเอารากแซมระหว่างพชื ประธาน รากละหุ่งช่วยกําจดั แมงกะชอน หนู ปลวก ไสเ้ ดือนฝอยรากปม

ขอ้ มลู : อภชิ าติ อภชิ าตเิ วทนิ ผอู้ าํ นวยการ สาํ นกั งานสง่ เสรมิ การเกษตรภาคเหนอื

สารสกดั สมุนไพร 58
ปองกนั กาํ จัดโรคและแมลงศตั รูพืช

36. หมาก

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

ใช้สว่ น ผลสด แกจ่ ดั ทงั เนือและเปลือก โขลกหรอื ละเอยี ด นาทอี อกมาอยา่ ทงิ
จาํ นวน 1 กก. แช่นา 20 ล. นาน 1 คนื ได้นาหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหัวเชือ 10-20 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพ่นช่วงที อากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บ บนใบ กงิ ลาํ
ตน้ ผล ถงึ อาบลงดนิ

ศัตรูพชื เปาหมาย

โรคขอบใบไหม้ โรคใบจดุ โรคผลเน่า (อบี กุ เตาเผา/ องนุ่ โรคกงุ้ แห้ง/พรกิ ผลจดุ ดํามะม่วง ฯลฯ)
ราจับ เปลือกกงิ /ลาํ ตน้ รานาคา้ ง ราแปง ราสนิม ราเม็ดผักกาด แบคทีเรยี และไวรสั บางชนิด
ไสเ้ ดอื นฝอยรากปม

59

37. มงั คดุ

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ นเปลอื กของ ผลแก่จดั สดหรอื แหง้ โขลก หรอื บดละเอยี ด นาทอี อกมาอย่าทงิ จาํ นวน 1 กก.
แช่นา20 ล. นาน1 คนื ไดน้ าหัวเชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหวั เชือ 10-20 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพ่นช่วงที อากาศไม่รอ้ น ใหท้ วั ทรงพ่มุ ทงั ใต้ในบน บนใบ กงิ
ลําต้น ถงึ อาบลงดิน ทกุ 3-5 วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย
หนอนหมาก

สารสกดั สมุนไพร 60
ปองกนั กําจัดโรคและแมลงศตั รูพชื

38. แคดอกขาว

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

ใช้สว่ น เปลอื กลาํ ตน้ สดุ แก่ โขลกหรอื ทบุ ให้บบุ นาทอี อกมาอยา่ ทงิ จาํ นวน 1 กก. แช่นา 20 ล.
นาน 1 คนื ได้นาหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหวั เชือ 10-20 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงที อากาศไม่รอ้ น ใหท้ วั ทรงพ่มุ ทงั ใตใ้ บ บนใบ กงิ ลาํ
ต้น ถงึ อาบลงดิน ทกุ 3-5 วัน

ศัตรู พืชเปาหมาย

ใช้กับพชื เหมอื นมังคดุ
ใช้เปลือกสด ชินขนาดกว้าง 10 ซม. ยาว 30 ซม. ทบุ พอบบุ ทงิ ลงไปในบอ่ ปลา 5-10 ชิน / พืนที
บ่อ 1 ไร่ แกโ้ รคผิวหนังปลาเปนแผลเปอย

61

39. รากหมอ่ น

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

ใช้สว่ นรากสด แก่จัด โขลกหรอื ทบุ ใหแ้ หลก นาที ออกมาอยา่ ทงิ จาํ นวน 1 กก. แช่นา 20 ล. นาน 1
คนื ได้นาหัวเชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหวั เชือ 10-20 ซซี .ี / 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงทอี ากาศ ไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใต้ใบ บนใบ กงิ ลําต้น
ถงึ อาบลงดนิ ทกุ 3-5 วัน

ศัตรู พืชเปาหมาย

ใช้กับพืชทางใบเหมือนเปลอื กแค - ใช้ทางดนิ กาํ จัดโรครากเน่าโคนเน่า โรคเน่าคอดิน โรค
กลา้ เน่า

สารสกดั สมุนไพร 62
ปองกันกาํ จดั โรคและแมลงศตั รูพชื

40. มะกรูด

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

ใช้สว่ นเปลอื กจากผลสดแกจ่ ดั โขลกหรอื บดละเอยี ด นาทอี อกมาอยา่ ทงิ จาํ นวน 2 กก. แช่นา 20 ล.
นาน 1 คนื ไดน้ าหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหวั เชือ 10-20 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงที อากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บ บนใบ กงิ ลาํ
ตน้ ถงึ อาบลงดนิ ทกุ 3-5 วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย
ขบั ไลแ่ มผ่ เี สอื กลางคนื ไมใ่ หเ้ ขา้ วางไข่

หมายเหตุ : กลนิ ของสารออกฤทธิจากผวิ มะกรูดอยู่ได้ทน นานถงึ 3 วัน

63

41. แมงลกั

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ นใบสดแก่จัดจากตน้ แมงลัก โขลกหรอื บดละเอียดแลว้ คนั นาใหไ้ ด้ 1/2 -1 แก้ว เปนนาหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหวั เชือทีไดเ้ จอื จางนาเปลา่ 10-20 ล. ฉีดพน่ ให้ ทวั บรเิ วณ ช่วงเยน็ วันเว้นวัน

ศัตรูพชื เปาหมาย
หอยทาก กงิ กอื แมงกะชอน ดว้ งมดุ ดนิ

สารสกดั สมุนไพร 64
ปองกันกําจดั โรคและแมลงศตั รูพืช

42. วา่ นนา

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

ใช้สว่ นเหงา้ หรอื ไหล สดใหม่ แก่จดั โขลกหรอื บด ละเอียด นาทอี อกมาอยา่ ทงิ จาํ นวน 1 กก. แช่นา
40 ล. นาน 1 คนื หรอื ตม้ นาน 45 นาที ได้นาหัวเชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหัวเชือ 10-20 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพ่นช่วงอากาศไม่รอ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย

แมลงวันแดง แมลงวันทอง ด้วงหมดั ผัก หนอน กระทู้ผัก ดว้ งงวงขา้ ว ดว้ งเจาะเมล็ดถวั มอดข้าว
เปลอื ก แมลงในโรงเกบ็ ราแอนแทรค็ โนส โรคใบจดุ โรคขอบใบไหม้

65

43.ดาวเรอื ง

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ นใบสดใหมแ่ ก่จัด และดอกตูม โขลกหรอื บดละเอียด นาทอี อกมาอยา่ ทิง จาํ นวน 1 กก. ใสน่ า
4 ล. ต้มเคยี วนาน 30 นาที หรอื แช่ในนา 10 ล. นาน 1 คืน ไดน้ าหัวเชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหัวเชือ 20 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพ่นช่วงอากาศ ไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพ่มุ ทงั ใต้ใบบนใบ ทกุ 3-5 วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย
เพลียกระโดด เพลียจักจนั เพลียหอย เพลียไฟ แมลงหวีขาว แมลงวันทอง หนอนผเี สอื กะโหลก
หนอนใยผกั หนอนกะหลาปลี ดว้ งปกแข็ง ตกั แตน

สารสกดั สมนุ ไพร 66
ปองกนั กาํ จัดโรคและแมลงศัตรูพืช

44. ยโี ถ

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

ใช้สว่ นผลสดใหม่ แก่จดั โขลกหรอื บดละเอียด นาทอี อกมาอย่าทงิ จํานวน 1 กก. แช่นา 20 ล. นาน
1 คืน ได้นาหวั เชือ
วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหวั เชือ 20 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงอากาศไม่รอ้ น ให้ทวั ทรงพ่มุ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5 วัน
ศัตรูพชื เปาหมาย

หนอนชอนใบ หนอนแกว้ หนอนม้วนใบ หนอนแปะใบ หนอนหอ่ ใบข้าว เพลียไฟ

67

45. ดปี ลี

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้ดปี ลสี ดแก่จัด จาํ นวน 1/2 กก. ทาํ ใหแ้ ห้งอบด้วยอณุ หภมู ิ 50 องศา โขลกหรอื บดละเอียด แช่
ในแอลกอฮอล์ 1- 1/2 ล. นาน 1 คืน ไดน้ าหัวเชือ หรอื ใช้ดปี ลสี ด จํานวน 120 กรมั โขลกหรอื บคละ
เอียด แช่แอลกอฮอล์ 500 ซซี .ี นาน 1 คืน ไดน้ าหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอดั ราใช้
นาหัวเชือ 10-20 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงอากาศไมร่ อ้ นให้ทวั ทรงพมุ่ ทงั ใด้ใบบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรู พืชเปาหมาย
ขับไล่แมลงแม่ผเี สอื แมลงปากกัด/ดูด แมลงในโรงเก็บ

สารสกดั สมุนไพร 68
ปองกันกําจดั โรคและแมลงศัตรูพืช

46 ไพล

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ นหวั หรอื เหง้าสดใหม่ แกจ่ ัด โขลกหรอื บดละเอียด นาทอี อกมาอย่าทงิ จํานวน 1 กก. แช่นา 10
ล.นาน1 คนื หรอื จํานวน 150 กรมั แช่ในแช่ในแอลกอฮอล์ 1 ล.นาน 1 คืน ไดน้ าหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหัวเชือ 10-20 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพ่นช่วงอากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใต้ใบบนใบลงถงึ พนื
ดนิ โคนต้น ทกุ 3-5วัน

ศัตรู พืชเปาหมาย
ขับไลแ่ มผ่ เี สอื ไม่ให้เข้าวางไข่ รานาคา้ ง ราสนิม

หมายเหตุ :ในหวั ไพลมสี ว่ นประกอบของแปงซงึ มโี ฮโมนไซโตดนิ นนิ ชว่ ยเรง่ การเจรญิ เตบิ โตของผล

69

47 . นาหมกั ฆา่ เพลยี

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้หวั กลอยสดแกจ่ ัด 50 กก. แปงขา้ วหมาก 5 ลูกใหญ่ ลกู เหมน็ 50-60 ลกู นา 40 ล. ฮอรโ์ มนนาดํา
30 ซซี .ี กาํ มะถัน 16 ช้อนแกง นําสว่ นผสมทังหมดบดใหล้ ะเอยี ดคลกุ เคลา้ ใหเ้ ขา้ กันดี หมกั นาน 10 วัน
ไดน้ าหัวเชือ
วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหัวเชือ 1 ล. / นา 100 ล. ฉีดพ่นช่วงอากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพ่มุ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5 วัน
ศัดรู พืชเปาหมาย
เพลียไฟ เพลยี ออ่ น หนอนหนังเหนียว หนอนคืบหนอนใย

สารสกัดสมนุ ไพร 70
ปองกันกําจัดโรคและแมลงศัตรูพืช

48. สมนุ ไพรกาํ จัดโรค

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

หัวนาสม้ สายชู 100 ซซี .ี กระเทียม 200 กรมั ว่านหางจระเข้ 200 กรมั นาสบู่ 4 ช้อนโต๊ะ โขลก
หรอื บดละเอียดสว่ นผสมทังหมด นาทอี อกมาอยา่ ทงิ ใสใ่ นนา 20 ล. หมักนาน 1 คืน ได้นาหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหัวเชือ 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงอากาศไม่รอ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใต้ใบบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรู พืชเปาหมาย

หนอนใยผกั หนอนคืบกะหลา หนอนหลอดหอมหนอนแกว้ หนอนม้วนใบ ราสนิม รานาคา้ ง ขบั ไล่
แมผ่ เี สอื ไมใ่ หเ้ ข้าวางไข่

71

49. ขมนิ ชนั + ยคู าลบิ ตสั

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้ใบยคู าลิบตัส สดใหม่ แกจ่ ดั โขลกหรอื บดละเอยี ดนาทอี อกมาอยา่ ทงิ จาํ นวน 1 กก. นา 5 ล. ตม้
เคียวนาน 15 นาที ไดน้ าหวั เชือยูคาใช้หวั ขมนิ ชันสดแก่จดั โขลกหรอื บดละเอียด นาทอี อกมาอย่า
ทงิ จาํ นวน 100 กรมั แช่นา 1 ล. นาน 1 คืนไดห้ ัวเชือขมนิ ชัน นํานาหัวเชือยคู ากบั นาหัวเชือขมินชัน
ทไี ด้ผสมกนั เปนนาหัวเชือพรอ้ มใช้งาน

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหัวเชือทีได้ผสมนา 20 ล. ฉีดพ่นช่วงอากาศไมร่ อ้ นใหท้ วั ทรงพ่มุ ทงั ใต้ใบบนใบ ทกุ 3-5 วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย
ขบั ไล่แมลงแมผ่ ีเสอื หนอนใยผกั หนอนหลอดหอม หนอนกระทผู้ ัก ดว้ งงวง ด้วงถัวเขียว มอดข้าว
เปลือก

สารสกดั สมนุ ไพร 72
ปองกนั กาํ จัดโรคและแมลงศตั รูพชื

50. น้อยหน่า + พริกสด + กระเทยี ม

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

ใช้ เมล็ดสด/ใบสดน้อยหน่า 1/2 กก. พรกิ แห้งเผ็ดจดั บด 10 ช้อนชา หวั กระเทยี มบด 10 หัว นํา
สว่ นผสมทังหมดมาบดคลกุ เคลา้ ใหเ้ ขา้ กันดี แช่นา 20 ล. หมกั นาน1 คนื ไดน้ าหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหัวเชือ 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงอากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพ่มุ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรู พืชเปาหมาย

กาํ จัดเพลียอ่อน เพลียกระโดดสนี าตาล แมลงสงิ แมลงบว่ ง ขบั ไล่แมผ่ เี สอื หนอนใยผกั หนอน
กระทผู้ กั หนอนคบื กะหลา ไมใ่ ห้เข้าวางไข่

73

51. สะเดา + ยาสบู

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ นผสมของสะเดากบั ยาสบู อัตราสว่ น 1:1 บดละเอียดหรอื สบั เล็ก แช่นา 20 ล. หมักนาน 1 คนื
ไดน้ าหัวเชือ

อตั ราใชแ้ ละวธิ ีใช้
นาหัวเชือ 20-30 ซซี ี / นา 20 ถ. ฉีดพ่นช่วงอากาศไม่รอ้ น ให้ทวั ทรงพ่มุ ทงั ใต้ใบบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย
หนอนกระทู้ผัก หนอนใยผัก หนอนคบื กะหลา หนอนมว้ นใบ หนอนแปะใบ หนอนแก้ว หนอนชอน
ใบ หนอนเจาะสมอฝายอเมรกิ ัน หนอนหลอดหอม เพลียไฟเพลยี ออ่ น

สารสกัดสมนุ ไพร 74
ปองกันกาํ จดั โรคและแมลงศัตรูพชื

52. พริก + หอม + ยหี ร่า + ตาํ ยาน + หเู สอื

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

ใช้สว่ นผสม ใบพรกิ สดแกจ่ ดั ใบหอมแดงสด ใบยหี รา่ สดแก่จดั ใบตํายานสดแก่จดั ใบหูเสอื สดแก่
จดั อย่างละเท่า ๆกนั รวมนาหนัก 1 กก. แช่นา 20 ล. (1:20) หรอื แช่ในเอทานอลพอทว่ ม หมกั นาน 1
คนื ไดน้ าหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหวั เชือ 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงอากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใต้ใบบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย

ด้วงหมดั ผกั ดว้ งเชือรา แบคทีเรยี

75

53. สะเดา + ตะไคร้หอม + บอระเพด็

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ นผสม สะเดา 3 กก. ตะไครห้ อม 1 กก. บอระเพด็ 1 กก. บดหรอื สบั เลก็ นาทอี อกมาอยา่ ทงิ แช่
ในนา 20 ล. หมกั นาน 1 คนื ไดน้ าหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหวั เชือ 20-30 ซซี ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงอากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัครูพชื เปาหมาย
หนอนศัตรูผกั ทกุ ชนิด แมลงปากกดั /ดดู ขบั ไลแ่ มผ่ เี สอื ไมใ่ หเ้ ขา้ วางไข่

หมายเหตุ : เจ้าของสตู รใช้ได้ผลดมี ากในแปลงเกษตรแบบผสมผสาน
ข้อมูล : ครูอดุ ม ศรเี ชียงสา บ้านคอกเจดยี ์ ต.บัวใหญ่ อ.นาพอง จ.ขอนแก่น

สารสกดั สมุนไพร 76
ปองกันกําจัดโรคและแมลงศตั รูพชื

54. สะเดา + ฟาทะลายโจร + ขา่

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

ใช้สว่ น ผลสดแกจ่ ัดทงั ผล 1 กก. ต้น/ใบฟาทะลายโจรสดแกจ่ ดั 1 กก. ขา่ แก่ 1 กก. บดหรอื สบั เลก็
สว่ นผสมทังหมด คลกุ เคล้าใหเ้ ข้ากันดี แช่นา 20 ล. นาน 1 คืน ได้นาหัวเชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหวั เชือ 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพ่นช่วงอากาศไมร่ อ้ น ให้ทวั ทรงพ่มุ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรู พืชเปาหมาย

หนอนเจาะขอด/ดอก/ต้น หนอนชอนใบ หนอนมว้ นใบ หนอนแก้ว เพลียไฟ เพลียออ่ น เพลียแปง
ราดําไรแดง

หมายเหตุ : ระยะแรกของการใช้จะยังไมเ่ ห็นผลทันที หรอื อาจจะมแี มลงศัตรูพืชระบาคมากขนึ แตเ่ มอื
ได้ใช้อย่างตอ่ เนืองและสมาเสมอจะได้ผลอยา่ งเห็นได้ชัด มแี มลงธรรมชาตกิ ลับคนื มาหลงั จากหายไป
นานเพราะสารเคมี เจา้ ของสตู รใช้ได้ผลดมี ากในสวนฝรงั
ข้อมูล : จํารงค์ เช่นรมั ย์ บ้านหนองแอก ต.หนองมว่ ง อ.โคกสงู จ.สระแก้ว

77

55 . เสมด็ ขาว + สาบเสอื + ตะไคร้หอม +
สานโซก + สะเดา + ขอบชะนาง

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ น ผลเสมด็ ขาวสดแก่จดั 1 กก. สาบเสอื ต้น/ใบสดแก่จัด 1 กก. ตะไครห้ อมทงั ตน้ สดแกจ่ ดั 1 กก.
สานโซกใบสดแกจ่ ัด 1 กก. สะเดาผล/ใบสดแก่จัด 1 กก. ขอบชะนางใบสดแก่จัด 1 กก. บดหรอื สบั
เล็ก สว่ นผสมทังหมด คลกุ เคล้าใหเ้ ขา้ กันดี แช่นา 6 ล. ใสก่ ากนาตาล 1 ล. นาน 5 คนื ได้นาหวั เชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหัวเชือ 20 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงอากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5 วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย
หนอนเจาะเปลือกต้น/ผลลองกอง เพลียไฟ เพลยี ไกแ่ จ้ ราคํา ราสชี มพู ราสเี ขียว

หมายเหตุ : เจา้ ของสตู รใช้ได้ผลดมี ากในสวนลองกอง ทเุ รยี น เงาะ มังคดุ
ขอ้ มลู : นิยม อภบิ าลศรี ต.ห้วยแลง้ อ.เมือง จ.ตราด

สารสกัดสมุนไพร 78
ปองกันกําจัดโรคและแมลงศตั รูพชื

56. สะเดา + ข่าลงิ + กระเทยี ม

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

ใช้สว่ น ผลแก/่ ใบแกส่ ะเดา 1 กก. ขา่ ลงิ หวั สดแกจ่ ดั 1 กก. กระเทยี มหวั สด 1 กก. บดหรอื สบั เลก็ นา
ทอี อกมาอยา่ ทงิ คลกุ เคลา้ ใหเ้ ขา้ กนั ดี แช่นา 20 ล. นาน 1 คนื ไดน้ าหวั เชือ
วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหวั เชือ 20-30 ซซี .ี /นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงอากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5
วัน
ศัตรูพชื เปาหมาย

หนอนมว้ นใบ หนอนชอนใบ หนอนเจาะยอด/ดอกดว้ งกดั ใบ เพลยี ไฟ เพลยี แปง ราเขยี ว ราสชี มพู

หมายเหตุ :เจา้ ของสตู รใช้ได้ผลดีมากในสวนชมพู่
ขอ้ มลู : ทองสขุ คาํ เลงิ 18 หมู่ 2 ต.ซบั มะกรูด อ.คลองหาด จ.สระแก้ว

79

57. สาบเสอื + วา่ นกาบหอย + กะเพราผี

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สาบเสอื ทกุ สว่ น สดใหม่ แกจ่ ดั ใบ/เหงา้ ว่านกาบหอย สดใหม่ แกจ่ ดั ใบสดแกจ่ ดั กะเพราผี
อยา่ งละ 1 กก. โขลกหรอื บดละเอยี ด นาทอี อกมาอยา่ ทงิ แช่ในแอลกอฮอล์ 99% พอทว่ ม นาน 1
เดอื น ไดน้ าหวั เชือ หมายเลข 1 กรองเอานาหวั เชือหมายเลข 1 ออกมาเกบ็ ไว้ แยกกากจากนาหวั
เชือหมายเลข 1 มาตม้ กบั นาสม้ สายชู 25 % (นา 1 ล. : หวั นาสม้ สายชู 250 ซซี .ี ) ไดน้ าหวั เชือ
หมายเลข 2 + นํานาหวั เชือหมายเลข 1 + นาหวั เชือหมายเลข 2 สดั สว่ น 1:1 ไดน้ าหวั เชือพรอ้ มใช้
งาน

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหวั เชือพรอ้ มใช้งาน 10-20 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงอากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บบน
ใบ ทกุ 3-5 วัน

ศัครูพชื เปาหมาย
หนอนมว้ นใบ หนอนคบื หนอนใย ขบั ไลแ่ มผ่ เี สอื ไมใ่ หเ้ ขา้ วางไข่

ข้อมูล : อ.สญั ญรกั ษ์ ชาพวงศ์ 99 หมู่ 5 ต.ลําพญา อ.เมือง จ.นครปฐม โทร. (02) 806-7930

สารสกดั สมนุ ไพร 80
ปองกันกาํ จัดโรคและแมลงศตั รูพืช

58. นาหวานหมักจากสะเดา

สะเดาทังห้า 3 บอระเพ็ดทังห้า ข่าทังห้า 1 กก. ตะไคร้หอมทัง
กก. 4 กก. ห้า 1 กก.

ผลไม้สุก 3 ชนิด ๆ ทางไหล1กก. ยาฉุน 2 กก. กากนาตาล/นาตาล
ละ 1 กก. ทรายแดง 4 ล.

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

บดหรอื สบั เล็กสว่ นผสมทังหมด นาทอี อกมาอย่าทงิ คลกุ เคล้าสว่ นผสมทงั หมดให้เข้ากันดี ใสล่ งถงั
เติมนาเปลา่ 40 ล. ปดฝา เกบ็ ไว้ในรม่ อณุ หภมู หิ อ้ ง คนบอ่ ย ๆ หมักทงิ ไว้ 1 เดือนพรอ้ มใช้งาน ได้
นาหัวเชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหวั เชือ 1 ล. / นา 300 ล. ฉีดพน่ ช่วงอากาศไม่รอ้ น หรอื ช่วงเช้าแสงแดดยงั ไมจ่ ดั ให้ทวั ทรงพมุ่
ทงั ใต้ใบบนใบ ทกุ 5-7 วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย

หนอนทาํ ลายผักทกุ ชนิด แมลงปากกดั /ดดู เชือรา และแบคทเี รยี บางชนิด

หมายเหตุ : "ทังห้า" หมายถงึ สว่ น ใบ ดอก ผล เปลอื ก ราก นาหวานหมักสะเดาเปนทังสารสกัดสมนุ ไพรปองกันกําจัดโรคและแมลง ฮอรโ์ มนบํารุงพชื และ
ปยุ นาชีวภาพ เก็บได้นานนับปเจ้าของสตู รใช้ได้ผลมากในแปลงเกษตรผสมผสาน
ข้อมูล : ครูอดุ ม ศรเี ชียงสา บ้านคอกเจดีย์ ต.บัวใหญ่ อ.นาพอง จ.ขอนแกน่

81

59.สะเดา + ตะไคร้หอม

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ
ใช้สว่ น กงิ /ใบ สะเดาสดแกจ่ ดั ตะไครห้ อมสดแกอ่ ย่างละ 1 กก. บดหรอื สบั เล็ก แช่นา 20 ล. นาน 1
คืน ได้นาหัวเชือ

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้
นาหัวเชือ 10-20 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพ่นช่วงอากาศไม่รอ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5
วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย
ขบั ไล่แมผ่ ีเสอื และแมลงปากกดั /ดูด.....ยบั ยงั การกนิ อาหารของหนอน ทําให้ไขแ่ ม่ผเี สอื ฝอ หนอน
ชอนใบหนอนใยผกั เพลียอ่อน

สารสกดั สมนุ ไพร 82
ปองกนั กาํ จดั โรคและแมลงศัตรูพชื

60. นาสกัดชีวภาพสมุนไพร

หัวกลอย 5 กก. หัวหนอนตายห ใบขีเหล็ก 5 กก. เถาหางไหลแดง
ยาก 5 กก. 5 กก.

กากนาตาล 10 กก. ตะไคร้หอม 5 กก. สะเดา 3 กก. หวั เชอื พด.1 /อเี อม็ 2 กก.
/ นา 100 ล.

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

บดหรอื สบั เลก็ สว่ นผสมทังหมดเข้าดว้ ยกนั นาทอี อกมาอย่าทิงคลกุ เคล้าสว่ นผสมทงั หมดใหเ้ ข้ากนั
ดี ใสล่ งไปในถงั ใหม้ ีพนื ทีว่าง 10% ของถังเพือใหม้ อี ากาศสาํ หรบั จลุ นิ ทรยี ์ ปดฝาสนิทเกบ็ ในรม่
อณุ หภูมิหอ้ ง คนบ่อยๆ หมกั นาน 7 วันไดน้ าหวั เชือ พรอ้ มใช้งาน

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหัวเชือ 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงอากาศไม่รอ้ น ให้ทวั ทรงพมุ่ ทงั ใต้ใบบนใบ ทกุ 5-7
วัน

ศัตรูพชื เปาหมาย

หนอนทกุ ชนิด แมลงปากกัด/ดูด

หมายเหตุ : นาสกัดสมนุ ไพรมคี วามเค็มสงู มคี วามเปนกรดเปนด่างตา หลงั จากหมักจนได้ระยะเวลาหรอื พรอ้ มใช้งานแลว้ ควรทดสอบอัตราการใช้ด้วย
ตนเองกอ่ น เพราะถ้าใช้ในอัตราเข้มข้นเกนิ ไปจะเปนอันตรายตอ่ พชื ได้สารทตี รวจพบในนาสกัดสมนุ ไพร ได้แก่ LIMONENE, LINALOON OXIDE,
CITRONELLOL, BENZENE METHANOL, BENZENE ETHANAL, BENZONIC ACID,1, 2-BENZENE DIOL, 2, 6-DIMETHOXY PHENOL, 3, 4-
DIMETHOXY PHENOL, HEXADCANOIC ACID,ETHYL ESTER, ETHYL LINOLEATE, OCTADECATRIENOIC ACID, และ METHYL ESTER.
ข้อมูล : ดร.จํารสั กิจบํารุง ผอ.สาํ นักวจิ ยั และพัฒนาการเกษตรเขตที 5

83

61. ยาเชือบาซิลลัส ซับติลิส (บี.เอส.) ถัวเน่ากําจัดรา

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

นําถวั เหลืองทีผ่านการตากแห้งหลงั เกบ็ เกยี วมาใหม่ ๆจาํ นวน 500 ก. มาแช่นา 1 คืน คดั เมลด็ ลอย
นาออกทงิ ไป จากนันนําไปโมท่ งั เปลอื กและเนือ โมแ่ ล้วนําไปนึงให้สกุ นําถวั เหลืองนึงสกุ แลว้ ห่อ
ดว้ ยใบตอง (ทาํ ความสะอาดฆา่ เชือโรคใบตองด้วยแอลกอฮอลล์ า้ งแผลแล้ว)หนา ๆ หลายๆ ชัน มัด
ด้วยตอกเปนเปราะเหมือนหอ่ หมยู อ ปรมิ าณถัวเหลืองนึงในหอ่ ตามความเหมาะสมเกบ็ ห่อถัว
เหลืองไว้ในรม่ อณุ หภมู หิ อ้ ง นาน 7-14วัน สาํ หรบั สภาพอากาศรอ้ น ถ้าสภาพอากาศหนาวหลัง
จากเก็บได้ 7-10 วันใหน้ ําออกแดดวันละ 1 ครงั ๆ ละ 1-2 ชม. เพอื เรง่ อณุ หภมู คิ รบกําหนดแล้ว
ตรวจสอบด้วยการแกะหอ่ ใบตองออกดถู ้าพบว่าเนือถวั เหลืองเปลียนสเี ปนสนี าตาลไหมห้ รอื สเี มล็ด
มะขามแก่ ถือว่าใช้การได้ ถา้ สยี ังไมเ่ ปนสนี าตาลเขม้ ให้ทําการหมกั ต่อไปจนกว่าจะไดส้ ตี าม
ตอ้ งการถวั เหลืองในห่อใบตองทมี สี เี ปนสนี าตาลแก่ คือ ถวั เน่าหรอื หวั เชือจลุ ินทรยี บ์ าชิลลสั ซบั ติ
ลิส (บ.ี เอส.)เตรยี มนาตม้ เดอื ด (ฆ่าเชือโรค) ทิงไว้ใหเ้ ยน็ อณุ หภมู 4ิ 0 องศา (มอื จมุ่ ได)้ จํานวน 10
ส. ใสก่ ลูโคส 1-2 กก.เขย่าใหเ้ ข้ากันดีทาํ การขยายเชือโดยใส่ "ถวั เน่า" ทังหมดลงไป คนหรอื เขยา่
ให้เข้ากันดี ช่วง 24 ชม.แรกให้ปดฝาสนิทอากาศเข้าไมไ่ ด้ เก็บไว้ในรม่ อณุ หภูมหิ อ้ ง เขยา่ 3-4
ครงั ครบ 24 ชม.แลว้ ทดสอบดว้ ยการคลายฝาปดช้า ๆเพอื ฟงเสยี งกา๊ ซทีจะพ่งุ สวนออกมา ถา้ เสยี ง
ก๊าซพ่งุ สวนออกมาแรง แสดงว่าเชือหรอื มีจลุ ินทรยี จ์ าํ นวนมาก ถอื ว่าใช้การไดใ้ หค้ ลายฝาออก ปด
พอหลวม ให้อากาศเขา้ ไดบ้ ้างสาํ หรบั จลุ ินทรยี ซ์ งึ ตอ้ งการอากาศ คนหรอื เขย่า บ่อย ๆถา้ มีเสยี ง
ก๊าซพ่งุ สวนออกมาค่อยแสดงว่าเชือหรอื จลุ นิ ทรยี ย์ งั มีจาํ นวนน้อย ถือว่ายงั ใช้การไมไ่ ด้ ใหป้ ดฝา
แน่นสนิทเหมือนเดิม ทาํ การหมกั ต่อไปอีก2 ชม.เปนรอบทสี อง ครบกําหนดรอบทสี องแลว้ ทําการ
ทดสอบเหมือนเดิม และให้ทาํ การทดลองทกุ รอบ 24 ชม.จนกว่าจะแน่ใจว่ามีจลุ ินทรยี ม์ ากระหว่าง
การหมักในนาขยายเชือ ถ้ามฟี องแสดงว่าเชือจลุ ินทรยี ก์ าํ ลังพฒั นา ปรมิ าณฟองเปนตัวบ่งชีใหร้ ู้
ว่ามจี ํานวนจลุ ินทรยี ม์ าก/น้อย หรอื แขง็ แรง/ออ่ นแอบาํ รุงเลยี งจลุ ินทรยี ใ์ นถังขยายเชือจนกว่าจะ
หมดฟองหรอื นานิง ซงึ ถือว่าได้ "นาหวั เชือ บ.ี เอส."

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

นาหวั เชือ บี.เอส. 50 ซซี .ี / นา 20 ล. สาํ หรบั การปองกัน หรอื 100 ซซี .ี / นา 20 ล. สาํ หรบั ช่วงที
กําลังระบาดอยา่ งหนัก หรอื ต้องการผลทแี น่นอน ฉีดพน่ ช่วงอากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บ
บนใบ กงิ ก้านลาํ ตน้ ลงถงึ พนื ดินโคนต้น

ศัตรู พืชเปาหมาย

รานาคา้ ง ราแปง ราสนิม ราแอนแทรค็ โนส โรคแคงเคอร์ โรคใบจดุ โรคใบตดิ โรครากเน่าโคน
เน่า โรคเน่าคอดนิ โรคผล/ดอก/ยอดเน่า

หมายเหตุ : ยาเชือ บี.เอส. ไมเ่ ปนอันตรายตอ่ สงิ แวดลอ้ มชาวไทยภาคเหนือ (เชียงใหม่ ลาํ พนู ) ใช้ถัวเน่าตากแห้งปรุงอาหารแทนกะป ซงึ ถัวเน่าตากแห้งนี
มขี ายในตลาดทัวไป แมแ้ ตช่ าวไทยในเชียงรุง้ เชียงตงุ ประเทศจนี ก็นิยมบรโิ ภคเช่นกัน
วธิ ีทําหวั เชอื บี.เอส. (ถัวเน่า) แบบแหง้ : นําถัวทีผา่ นการหมักในห่อใบตองจนใช้การได้แลว้ มาแผ่เปนแผน่ บาง ๆ ในกรอบพมิ พว์ งกลมเหมอื นทําพทุ รา
กวนหรอื ขนมนางเลด็ หนาประมาณ .2-.3 ซม. เสน้ ผ่าศูนยก์ ลาง 3-4 นิว นําไปผงึ แดด 1-2 วันจนแห้ง แล้วเก็บในขวดหรอื โหลทีอากาศเข้าได้น้อย ๆ ใน
รม่ อณุ หภูมหิ ้อง เมอื จะใช้งานก็ให้นําแผน่ ถัวเน่าแห้งละลายในนาอัตราสว่ น ถัวเน่าแห้ง ครงึ แผน่ / นา 20 ล.

ประยุกต์สตู ร : คิม ซา กัสส์

สารสกดั สมนุ ไพร 84
ปองกันกําจัดโรคและแมลงศัตรูพชื

62. ยาเชือบาซิลลัส ทูลินจินชีส (บี.ที.) หนอนฆ่าหนอน

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ

เรมิ ด้วยการหาซอื ยาเชือบาซลิ ลสั .....ทลู นิ จินซสิ

(บ.ี ท.ี )จากท้องตลาดมาเปนตวั เชือเรมิ ต้น...โดย

การนํามาฉีดพน่ ในแปลงพชื เพือกําจดั หนอนโดยตรง

ตามอัตราการใช้และวิธีใช้ทรี ะบใุ นฉลากควรเลอื ก

ยหี ้อทีระบจุ ํานวนตวั เชือสงู ๆ....หลังจากฉีดพ่นยาเชือ

บ.ี ท.ี จากทอ้ งตลาดไปแลว้ 3-4 วัน ใหอ้ อกสาํ รวจ

แปลงเกษตร....ถ้าพบหนอนห้อยหวั ตายโดยมีขาคู่

สดุ ทา้ ยเกาะทใี ตใ้ บพชื ให้เกบ็ มา นันคอื หนอนทีตาย

ด้วยยาเชือบ.ี ท.ี เตรยี มนาขยายเชือโดยการใช้

นาตม้ ฆ่าเชือโรคปลอ่ ยใหเ้ ย็นคันกบั ใบสดหอมแบง่

หรอื ใบหอมหวั ใหญ่ กรองกากใบหอมออก จบั หนอน

ทหี อ้ ยหวั ตายใสล่ งไปในขวดนาขยายเชือ อัตราสว่ น

หนอนขนาดเล็ก 20 ตัวหรอื ตวั โต 5-10 ตัว ต่อนา

ขยายเชือ ครงึ ขวดลิโพ ปดฝาแน่น เกบ็ ในรม่

อณุ หภมู ิห้อง เขยา่ ขวดบอ่ ย ๆประมาณ 7-14 วัน ตวั

นอนจะเปอยย่ยุ นาเปนสชี าเลือดชาหนอง กลินเหม็น

มาก นีคือ "ยาเชือ บี.ท.ี " ทพี รอ้ มใช้งานหรอื สาํ หรบั

ขยายเชือ วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

ยาเชือ บ.ี ท.ี ทผี ่านการหมกั จนใช้การได้แล้ว 1 ขวดลโิ พ
/ นา 20 ล. ฉีคพน่ ช่วงอากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพ่มุ ทงั
ใต้ใบบนใบ กงิ ลาํ คนั ทกุ 5-7 วัน
ศัตรูพชื เปาหมาย :หนอนทกุ ชนิด ไข่แม่ผีเสอื แมลงปก
แข็ง และแมลงปากกัด/ดดู ทกุ ชนิด
หมายเหตุ : ยาเชือ บี.ที. เปนจลุ ินทรยี ท์ เี ปนเชือโรคของ
แมลงศัตรูพืช เชือ บี.ท.ี จะเข้าทางทวาร (ปาก ก้น ผวิ
ตา)แลว้ เข้าไปขยายพนั ธุใ์ นรา่ งกายของศัตรูพืช เหมอื น
คนทีได้รบั เชืออหวิ าตศ์ ัตรูพืชทกุ ชนิตไมม่ ีสทิ ธิดอื ตอ่ ยา
เชือ เพระไม่ไดส้ รา้ งภมู ิตา้ นทานไว้ล่วงหน้า เหมือนคนที
ได้รบั วัคซนี ปองกนั อหิวาต์ - เกบ็ รกั ษาเชือ บ.ี ที. ดว้ ย
การนําขวดขยายเชือปดฝาสนิท แช่ในนาก้นโอง่ หรอื
หมกเลนก้นรอ่ งสวนไม่ควรเก็บในตู้เย็นเพราะจะทาํ ให้ตู้
เยน็ มกี ลินเหมน็ เชือ บ.ี ที.ท้องตลาด เช่น ฟลอแบ็ค เซน็
ทารเี หมาะสาํ หรบั หนอนใยผัก, เดลฟน เหมาะสาํ หรบั
หนอนหนังเหนียว, แบ็คโทสปล, สปอด เอก็ ซ,์ ไดเพล

หมายเหตุ : หนอนทีตายดว้ ยสารท็อกซนิ ในปยุ นาชีวภาพจะมีลกั ษณะตวั แขง็ เหมอื นปนู พลาสเตอรแ์ ละไมม่ ีกลนิ หนอนทีตายดว้ ยเชือ บี.ท.ี จะมีลักษณะตัว

อ่อนเหลวและมกี ลินเหมน็ มากหนอนทตี ายดว้ ยสารทอ็ กซนิ ไม่สามารถนํามาขยายเชือได้ เพราะท็อกซนิ ไม่ใช่สงิ มชี ีวิต แตห่ นอนทีตายด้วยเชือ

บี.ที.สามารถนํามาขยายเชือได้ เพราะเชือบ.ี ที.เปนสงิ มชี ีวิต

ประยกุ ตส์ ตู ร : คมิ ซา กัสส์

85

63. ยางไม้กลัน

เลอื กไมส้ ว่ นลาํ ตน้ /กงิ /เถา/เหงา้ /หวั ทมี ลี กั ษณะสดใหม่ สมบรู ณ์ แกจ่ ดั หรอื กลางออ่ นกลางแก่ มยี าง
มากมกี ลนิ สารระเหยอายกุ ลางออ่ นกลางแกห่ รอื แกจ่ ดั กไ็ ดแ้ ตข่ อใหเ้ ปนช่วงอายทุ มี ยี างมาก ๆ ขนาดยงิ
ใหญย่ งิ ดี เช่น

ยคู าลบิ ตสั กญั ชา โพธิ แสม ยางนา เปลอื กแค
สนประดพิ ทั ธ์ พญาสตั บรรณ ไทร โกงกาง รัก ชงิ ชา้ ชาลี
สนสามใบ ละมดุ ยางอนิ เดยี เสมด็ พญาไร้ใบ บอระเพด็
สะเดา มงั คดุ ลาํ โพง ครัก งวงกลว้ ย
เถาวลั ยเ์ ครือ ขนุน ฝน ตะบนู เปลอื กประดู่

วธิ ีทาํ วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

ตัดไมเ้ ปนท่อน.ๆสาํ หรบั ใช้เปน."วัตถดุ ิบ".ในการทาํ ยางไมก้ ลนั ถังเหลก็ ยางไมก้ ลนั 10-20 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีด
ขนาดจุ 200 ล. เตรยี มใช้งานในลกั ษณะวางนอน ภายในถงั สว่ นลา่ งมี พน่ ช่วงอากาศไมร่ อ้ น ใหท้ วั ทรงพมุ่ ทงั ใต้
ตะแกรงเหลก็ ยาวตลอดความยาวจากปากถงั ถงึ กน้ ถงั สงู จากพืนถัง 10- ใบบนใบ ทกุ 3-5 วัน
20..ขม.ปากถงั มฝี าปด-เปดสาํ หรบั ใสว่ ัตถดุ บิ พรอ้ มกบั มรี ูระบายไอนา
ขนาด..3-6..นิวทขี อบถงั ดา้ นบนตรงขา้ มกบั ด้านปากถงั ทาํ เตาใตด้ นิ ศัตรูพืชเปาหมาย : ขบั ไลแ่ มลงแมผ่ เี สอื ไม่
เหมือนเตาเผาถา่ นทวั ไปมีช่องใสไ่ ฟและช่องระบายอากาศอยู่คนละดา้ น ใหเ้ ขา้ วางไข.่ .แมลงปากกดั /ดดู ดว้ งงวง
วางถงั ทางนอนลงบนเตาใหส้ ว่ นของถังครงึ ล่าง.(มตี ะแกรง).อยใู่ นเตาสว่ น ปากกดั
ครงึ บนของถงั อยูเ่ หนือพนื ดนิ แลว้ ใช้ดินกลบดา้ นบนถงั หนาๆนําวัตถดุ บิ
สาํ หรบั ใช้ทํายางไมก้ ลันทเี ตรยี มไว้วางเรยี งในถงั บนตะแกรง วางให้ชิด ๆ
หรอื แน่น.ๆจนเตม็ ถงั ตดิ ไฟทปี ากเตา..ใหเ้ ปลวไฟสง่ ความรอ้ นไปทถี ัง
วัตถดุ บิ ดว้ ยเปลวไฟออ่ นถงึ ปานกลางอยา่ ใหไ้ ฟแรงเกนิ ไปเดด็ ขาด เพราะ
ถา้ ไฟแรงเกนิ จะทาํ ใหว้ ัตถดุ บิ ในถังไหมเ้ กรยี ม แตถ่ ้าเปนไฟอ่อน ๆ หรอื ให้
ความรอ้ นเหมอื นการอบกจ็ ะทาํ ใหส้ ารหรอื ยางในวัตถดุ บิ ระเหยเปนไอ
(ควัน)ออกมาไอหรอื ควันทรี ะเหยออกมานีจะถูกดนั ออกทางทอ่ ระบาย
จากทอ่ ระบายมที อ่ โลหะ.(ทองแดง).ผา่ นเขา้ ไปในถังนาหลอ่ เย็นใหญ่
ขนาด เมอื ไอระเหยยางไม้ผา่ นท่อทองแดงช่วงทมี ีนาหลอ่ เยน็ กจ็ ะกลนั ตัว
เปนหยดนา แลว้ ไหลต่อไปทางปลายทอ่ ลงสภู่ าชนะ เรยี กว่า "นายางไม้
กลนั "ลกั ษณะเปนสนี าตาลไหม้หรอื สดี าํ ทมี ีสารออกฤทธิตามคณุ สมบตั ิ
ทางธรรมชาตขิ องวัตถดุ บิ ทนี ํามาอบ

หมายเหตุ : ระบบการกลันเหมือนการตม้ เหล้า เพยี งไม่มกี ารใสน่ าในวัตถดุ ิบเท่านันวัตถดุ ิบทีนํามาใช้ตอ้ ง สด แก่และใหม่ จรงิ ๆ จงึ จะได้นายางกลนั มาก
วัตถดุ ิบทีแห้งแล้วจะไมม่ ยี างความรอ้ นในถังสงู มากแมจ้ ะใหไ้ ฟไม่มากจนทาํ ใหต้ างหรอื นาในวัตถดุ ิบเดอื ดแลว้ กลายเปนไอออกมาเมอื นายางออกมาหมด
แลว้ วัตถดุ บิ ซงึ เปนไม้จะกลายเปนถา่ น สามารถนําไปใช้เปนเชือเพลิงได้นายางไม้กลนั ทไี ดเ้ ก็บรกั ษาในรม่ อณุ หภูมหิ อ้ งสงั เกตไม้ยนื ต้นหรอื พืชล้มลกุ ที
แมลงศัตรูพชื ไม่รบกวน แสดงว่าภายในต้นมสี าร (ยาง กลนิ รส) ทแี มลงศัตรูไมช่ อบ เมอื นํามากลนั จะได้สารตัวนันนํามาใช้งาน

ประยกุ ต์สตู ร : คมิ ซา กัสส์

สารสกัดสมุนไพร 86
ปองกันกาํ จดั โรคและแมลงศัตรูพืช

64. สารสกัดสมุนไพรกลัน "แรมโบ้"

วสั ดุอปุ กรณ์

1.สารสกดั สมนุ ไพรทผี า่ นการหมกั จนไดท้ แี ลว้ (นา+ กาก) เลอื กสมนุ ไพรแตล่ ะประเภท เช่น กาํ จดั
หนอนไลแ่ มลง หรอื กาํ จดั เชือ เพอื ใช้ในการกลนั ใหไ้ ดส้ ารออกฤทธิเฉพาะตวั ไมค่ วรใช้สารสกดั
สมนุ ไพรสตู รรวมมติ ร แตค่ วรใช้สตู รแยกเมอื กลนั แลว้ จะนํามารวมกนั ภายหลงั ใหเ้ ปนสตู รรวม
มติ รกไ็ ด้

2.ชดุ หมอ้ ตม้ กลนั เหลา้ (หมอ้ กลนั ลกู ทงุ่ )ประกอบดว้ ย เตาไฟ (ฟน เตาแกส๊ ปคนิค เตาไฟฟา)
หมอ้ ตม้ กรวยรองหยดนาจากกน้ กระทะ กระทะนาหลอ่ เยน็ ทอ่ ตอ่ จากกรวยผา่ นนาหลอ่ เยน็ ในถงั
ภาชนะรองรบั นาสมนุ ไพรกลนั

วธิ ีตม้ กลนั

ใสส่ ารสกดั สมนุ ไพรทผี า่ นการหมกั จนไดท้ แี ลว้ (ทดลองใช้แลว้ ว่าไดผ้ ลแน่นอน) ใสล่ งในถงั ตม้
ปรมิ าณ 1 ใน 3 ของความจถุ งั
ใสช่ ดุ กรวยรองหยดนาจากกนั กระทะ กะใหก้ รวยตรงกบั ตาํ แหน่งกน้ กระทะจรงิ ๆ แลว้ จดั ทอ่ ตอ่
จากกรวยผา่ นนาหลอ่ เยน็ ในถงั ใหเ้ รยี บรอ้ ยและมนั คง
ตงั กระทะบนปากถงั ..ใช้ดนิ เหนียวอดุ รอยรวั ระหว่างขอบปากถงั กบั ผวิ กน้ กระทะและทรี ูออกของ
กรวยทขี า้ งถงั เพอื ไมใ่ หไ้ อนาไหลรอดออกไปได้
ใสน่ าหลอ่ เยน็ ในกระทะและในถงั หลอ่ เยน็ จนเตม็
ตดิ ไฟใหค้ วามรอ้ นทกี นั ถงั กลนั
ตม้ ใหส้ กดั สมนุ ไพรเดอื ดจนเกดิ ไอนาภายในถงั ไอนานีเมอื ลอยขนึ ไปกระทบกน้ กระทะซงึ มคี วาม
เยน็ กจ็ ะกลายเปนหยดนา จากหยดนาขนาดเลก็ .ๆ รวมตวั กนั เปนหยดนาขนาดใหญ่ ไหลมารวมกนั
ทศี ูนยก์ ลางกน้ กระทะแลว้ ตกลงบนจานกรวย ไหลลงไปตามทอ่ จนกระทงั ออกปลายทอ่ ลงสภู่ าชนะ
รองรบั เปน."นาสารสมนุ ไพรกลนั ".ทพี รอ้ มใช้งานเหมอื นสารสกดั สมนุ ไพรสด.ๆ.(ไมไ่ ดก้ ลนั ).จาก
ถงั หมกั ทกุ ประการ
เนืองไอนามจี าํ นวนมาก..สว่ นหนึงลอยขนึ ไปกระทบเยน็ ทกี น้ กระทะแลว้ กลนั ตวั เปนหยดนาออกไปที
ปลายทอ่ แลว้ ปรากฎว่ายงั มไี อนาอกี สว่ นหนึงซงึ ไมส่ ามารถออกทชี ่องว่างระหว่างขอบปากถงั ตม้ กบั
พนื กน้ กระทะและช่องขา้ งรูทอ่ กรวยได.้ .ไอนานีจงึ ออกทางทอ่ ไปโผลท่ ปี ลายทอ่ คกู่ บั นาทกี ลนั แลว้ ลง
ภาชนะรบั นากลนั บางครงั คดิ เปนการสญู เสยี 25-50% ของไอนาทงั หมด กรณีนีแกไ้ ขโดยการใช้
ทอ่ โลหะ (ทองแดงดที สี ดุ ) ขดเปนวงกลมในถงั นาเพอื ทาํ การหลอ่ เยน็ ซาหรอื เสรมิ การหลอ่ เยน็ จากกน้
กระทะอกี ครงั หนึง จะช่วยใหก้ ารสญู เสยี ของไอนาลดลง การจะใหก้ ารสญู เสยี ลดลงมากหรอื น้อยเพยี ง
ใดนันขนึ อยกู่ บั ระบบหลอ่ เยน็ ..หากมพี นื ทคี วามเยน็ กว้างและอณุ หภมู ติ าหรอื เยน็ จดั เพยี งใด การกลนั
ตวั ของไอนาเปนหยดนากจ็ ะมมี ากขนึ เทา่ นัน
อตั ราใชแ้ ละวธิ ีใช้

นาสารสมนุ ไพรกลนั 20-30 ซซี .ี / นา 20 ล. ฉีดพน่ ช่วงทอี ากาศไม่รอ้ น ใหท้ วั ทรงพ่มุ ทงั ใต้ใบบน
ใบ ทกุ 3-5 วัน

ศัตรูพชื เบ้าหมาย

ขนึ อยกู่ ับชนิดหรอื ประเกทของสารสกัดสมนุ ไพรทใี ช้หมกั หรอื นํามากลนั

หมายเหตุ : เจ้าของสตู รสามารถใช้ได้ผลดเี ยยี ม ทังในไม้ผลเพอื เอาผลผลติ และในไม้ผลเพอื การขยายพันธุ์ ในแปลงเกษตรแบบผสมผสานมดู :
จ.ส.อ.นวันหร์ - วันเพญ สนลอย*สวนวันเพญ็ พนั ธไ์ ม"้ 62/1 หมู่ 5 ค.ไม้เดด็ อ.เมอื ง จ.ปราจนี บรุ ี โทร (O1)803-4030, (037)405-026

87

65.กลินล่อแมลงวันทองกลัน

วสั ดุอปุ กรณ์ วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

เตรยี มเครอื งมอื ตม้ กลนั เหมือนการกลันสมนุ ไพร สารกลนิ ลอ่ แมลงวันทองทกี ลนั ได้ จาํ นวน 1-5 หยดๆ

วัตถดุ บิ ทางธรรมชาติสาํ หรบั กลนั เอากลินสาร ใสก่ อ้ นสาํ ลอี ดั แน่นหรอื วัสดอุ ืนทีคณุ ลักษณะคลา้ ย

ล่อแมลงวันทอง ได้แก่ สาํ ลีนําวัสดทุ หี ยดสารกลนิ ล่อแลว้ วางในกับดัก

1. ใบสดแก่กระเพราขาว แมลงวันทองอายกุ ารใชังานขนึ อย่กู บั ความเข้มข้น

2.ใบสดแกก่ ระเพราแดง ของสารกลนิ ลอ่ เก็บรกั ษาสารกลนิ ล่อทไี ดใ้ นขวด ปด

3. เกสรสดดอกเดหลี ฝาสนิท อณุ หภมู หิ อ้ ง

4.ดอกสดยโี ถ

5.ใบสดแกพ่ ลปู า เทคนิคการเพมิ ประสทิ ธิภาพ

6. ใบสดแก่พลับพลงึ

7.ใบสดแกเ่ ขียวหมนื ป ทําการกลนั ซารอบสองหรอื รอบสาม เหมือนการกลนั

ซาสารสกดั สมนุ ไพรซงึ จะไดส้ ารกลนิ ล่อทมี ีความเขม้

วธิ ีกลนั ข้นขนึ ตามตอ้ งการ

นําวัดถดุ บิ (สบั เลก็ หรอื ใสท่ งั ชิน) ใสล่ งในถังต้ม
กลนั แลว้ ทําการตม้ กลนั เหมือนการกลันสารสกดั
สมนุ ไพรทกุ ประการ นากลนั ทีได้คอื "สารกลนิ ล่อ
แมลงวันทอง"ทีมีคณุ สมบตั ิเช่นเดียวกับกลนิ
สงั เคราะหป์ ระเภทยจู นิ อล หรอื นาสมิ าน

หมายเหตุ :จากกลนิ ลอ่ ดงั กลา่ ว ตอ้ งการเปลยี นเปนกลินไล่กใ็ ห้เปลยี นไปใช้วัตถดุ ิบจากธรรมชาติ ได้แก่ ใบสะเดา ดอกคาํ แสด เปลอื ก/ใบมะกรูด ตะไคร้
หอม ตะไครแ้ กง เมล็ดแตงไทย ผลละห่งุ โดยการนํามาต้มกลนั แบบเดยี วกนั จากการกลันสารกลินลอ่ และสารกลินไลว่ ิธีการกลนั นีสามารถนํามาประยกุ ต์
ใช้กับการกลนั สารระเหยประเภทมีกลนิ หอมจากวัตถดุ บิ ธรรมชาตอิ นื ๆ เช่นกหุ ลาบ กระดงั งา ซอ่ นกลนิ จาํ ป ตะไครห้ อม ตะไครแ้ กง ขงิ ขา่ ฯลฯ ตาม
วัตถปุ ระสงคข์ องการใช้งานไดท้ กุ อย่างการดัดแปลงหม้อนึงไฟฟาในครวั มาใช้เปนหม้อต้มกลนั สารสกดั สมนุ ไพร สารกลนิ ลอ่ สารกลนิ ไล่ หรอื สารระเหย
หอมกส็ ามารถทําไดเ้ ช่นกัน แต่ปรมิ าณนากลนั ทีออกมาอาจจะช้ากว่าหม้อต้มนึงขนาดใหญ่ ทงั นีคณุ ภาพของสารกลนั ทีได้ไมต่ ่างกนั

ประยกุ ต์สตู ร : คมิ ซา กัสส์

สารสกดั สมุนไพร 88
ปองกันกําจดั โรคและแมลงศตั รูพชื

66. นาปูนใสกาํ จัดเชือรา

ปนู ขาว ปนู แดง

สว่ นผสม วธิ ีทาํ

1.ปนู ขาวสาํ หรบั ผสมซเี มนตก์ ่อสรา้ ง หรอื ปนู กิน นําปนู ขาวสาํ หรบั ผสมซเี มนตก์ อ่ สรา้ ง หรอื ปนู
หมากสแี ดงหรอื ปนู กนิ หมากสขี าวของชาวอีสาน กินหมากสแี ดง หรอื ปนู กนิ หมากสขี าวของชาว
หรอื ปนู เปลอื กหอยเผาอย่างใดอย่างหนึง จํานวน อสี าน หรอื ปนู เปลือกหอยเผา อย่างใดอยา่ ง
5 กก หนึง จาํ นวน 5 กก. แช่นาเปลา่ 200 ล. คนให้
เนือปนู ละลายมากทสี ดุ ทงิ ไว้ 1 คืน เพือใหเ้ นือ
2. นาเปลา่ 200 ล. ปนู นอนกน้ ถัง นาสว่ นบนทีเรยี กว่า "นาปนู ใส
3. ถังนา คือ นาหัวเชือ

วธิ ีใช้

นาหัวเชือ 1 ล. เจอื จางนาเปล่า 20 ล. ฉีดพน่
ช่วงทีอากาศไม่รอ้ น ให้ทวั ทรงพมุ่ ทงั ใตใ้ บบน
ใบและลงถงึ พืนเชือรา
โรครากเน่าโคนเน่า โรคโคนกาบใบเน่า
ไสเ้ ดอื นฝอยรากปม โรคแคงเคอร์

หมายเหตุ :ปนู ทนี ํามาใช้มีสถานะเปนด่าง สามารถแกไ้ ขดินทเี ปนกรดได้
ประยกุ ตส์ ตู ร : คมิ ซา กสั ส์

89

67. นมสดจืดกาํ จัดเพลียไฟ

นมสด นาเปล่า

วธิ ีทาํ

นมกล่องสดจืดหรอื เปรยี วจากทอ้ งตลาด หรอื นมสดสตั วร์ ดี ใหม่ เปน "นมสดหัวเชือ" ใช้ได้ทนั ที
วธิ ีใชแ้ ละอคั ราใช้

นมสดหัวเชือ จาํ นวน 100-200 ซซี .ี เจอื จางนาเปล่า
20 ล. ฉีดพน่ ช่วงอากาศเปดแสงแดดจ้า ให้ทวั ทรงพมุ่ โชกทงั ใตใ้ บบนใบ ทกุ 3-5 วัน
ศัตรู พืชเปาหมาย

เพลียไฟ และแมลงปากกัด/ดูดทกุ ชนิด

หมายเหตุ :การฉีดพน่ ควรกระทําช่วงอากาศรอ้ นแห้ง ซงึ เปนช่วงเวลาทีเพลยี ไฟเข้าทําลายพืชเนืองจากสภาพอากาศรอ้ น ควรฉีดพ่นให้ไชกทัวตัน นานๆ
ถ้าฉีดพน่ ไมโ่ ชก นาทฉี ีดเมอื ถูกแดดจะรอ้ นเปนเหตใุ ห้ไบเหียวเหมอื นถูกนารอ้ นรวกได้ในนมสดมธี าตอุ าหารทางดว่ นสาํ หรบั พชื มอี ัตราสว่ น ซ/ี เอ็น เรโช
30/1 นอกจากจะเปนการบํารุงตน้ ไปในตวั แลว้ ยังช่วยสรา้ ง ชี/เย็น เรโช แกไ่ ม้ผลช่วง
สะสมอาหารเพอื กา รออกดอกด้วย

ประยุกต์สตู ร : คิม ซา กัสส์

สารสกัดสมุนไพร 90
ปองกนั กําจัดโรคและแมลงศตั รูพชื

68.กาวเหนียวทาํ เอง

สว่ นผสมวธิ ีทาํ

นามนั ละหงุ่ 150 ซซี .ี ผงยางสน 100 กรมั ไขคารน์ ัวบา 10-20 กรมั ใสภ่ าชนะตงั ไฟออ่ นๆ เคียวให้
รอ้ นจนมีไอขนึ ทีผิวหน้า แล้วทยอยโรยผงยางสนกับไขคารน์ ัวบาลงไปช้า ๆ ใช้ไมพ้ ายคนสมาเสมอ
เพือให้สว่ นผสมทังหมดเข้ากนั ดี นานประมาณ 5 นาที เมอื เหน็ ว่าทกุ อย่างผสมเขา้ กันดีแลว้ ยก
ภาชนะลงวางบนนาแข็งใหเ้ กดิ อาการรอ้ นกระทบเย็น ซงึ จะช่วยใหม้ คี วามเหนียวเพิมขนึ เมือเย็น
ลงแล้วแยกบรรจใุ สภ่ าชนะเก็บตา่ งหาก

วธิ ีใชแ้ ละอตั ราใช้

ใช้แปลงปายกาวเหนียวทไี ดท้ าลงบนวัสดุ เช่น กับดกั สเี หลือง-ฟา-ขาว ตามความตอ้ งการ ทา
บางๆ เพือไม่ใหส้ นิ เปลอื ง

ศัตรู พืชเปาหมาย

แมลงวันผลไม้ แม่ผีเสอื ของหนอนชอนใบ แมผ่ ีเสอื กลางคืนของหนอนกระทู้หลอดหอม หนอนใย
ผกั หนอนคบื กะหลา แมลงวันทอง แมลงหวีขาว เพลยี ไฟ เพลยี ไก่แจ้ เพลียจักจนั เพลียอ่อน

หมายเหตุ : ถ้าต้องการทํากาวเหนียวแบบเจลหรอื ครมี ให้ใช้เจราตนิ แทนนามันละห่งุ และไขคารน์ ัวบา หรอื ใช้เฉพาะยางสนกับเจราตนิ เพียง 2 อยา่ งก็ได้
เพราะเจราตนิ มคี วามเหนียวซงึ สามารถใช้แทนกันได้นามนั ละหุ่ง ไขคารน์ ัวบา เจราตนิ ซอื ได้ที บ.รวมเคมี 1986 จาํ กัด กทม. โทร.(02)224-1822-4

ประยุกต์สตู ร : สวุ ฒั น์ ชอยอารีย์ กองก็ฎและสดั ววิ ทิ ยา กรมวชิ าการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

91

69. สารจับใบทาํ เอง

สว่ นผสมและวธิ ีทาํ วธิ ีทาํ

1.นาเปล่า 20 ล. เตมิ หวั เชือเอ็มทีลงไปนากอ่ น คนให้เขา้ กนั ดี แลว้ เติมหัว
2.หวั เชือเอ็มท.ี 7.5 กก. เชือ เอม็ ที. ตามลงไป คนอกี รอบให้เขา้ กนั ดี ไดน้ าหัวเชือ
3.หัวเชือแอลเอ. 5 กก. สแี ละกลนิ ตามความ สารจับใบ

ตอ้ งการ

วธิ ีทาํ และอตั ราใช้

หัวเชือสารจบั ใบ 20 ซซี .ี / นา 20 ล. ใสต่ ามหลังอาหาร
ทางใบ ฮอรโ์ มน หรอื สารสกัดสมนุ ไพร

พชื เปาหมาย

พชื ประเภทมีนวลใบมากมคี วามจําเปนมากกว่าพืชทมี ี
นวลใบน้อย

หมายเหตุ :สามารถทําให้มกี ลนิ ได้ เช่น กลนิ มะนาว ให้ใสห่ ัวเชือกลนิ มะนาว หรอื หัวเชือกลนิ อนื ๆ ทําให้มสี โี ดยการใสส่ ผี สมอาหาร ความแรงของกลนิ และ
ความเข้มของสขี นึ อยู่กับปรมิ าณหัวเชือกลนิ และสหื ัวเชือ เอ็มท.ี (เอ็ม 70 แอล) คือสาร ทใี ช้ทําให้เกิดฟองในแชมพสู ระผม และหัวเชือ แอลเอ. คอื สารขจดั
ไขมนั ในแชมพสู ระผมหรอื นายาลา้ งจาน เมอื นํามาใช้ในพืชจะช่วยขจดั นวลใบหรอื ลดแรงตงึ ผวิ หัว เชือ เอ็มที. และ หัวเชือ แอลเอ. มจี าํ หน่ายที บ.รวมเคมี
1986 จํากัด โทร.(02)224 -1822-4

ประยุกตส์ ตู ร : คิม ซา กัสส์

วิธีการหมัก
สารสกัด
สมุนไพร

วธิ ีการหมกั สารสกดั สมนุ ไพร

สตู ร 1 สตู ร 2

หมักด้วย เอทธินแอลกอฮอล์ หรอื เมทธินแอลกอฮอล์ หมักด้วย นา + แอลกอฮอล์ อตั ราสว่ น 10: 1 หรอื 10
หรอื เมทานอล อยา่ งใดอยา่ งหนึง อัตราสว่ น 1:1 กบั : 5 ใสพ่ อทว่ มสมนุ ไพร

สมนุ ไพร

สตู ร 3 สตู ร 4

หมักดว้ ย นา + เหลา้ ขาว + หวั นาสม้ สายชู หมกั ดว้ ย นา + กากนาตาล + จลุ นิ ทรยี อ์ ัตราสว่ น
อตั ราสว่ น 20 : 5 : 1 ใสล่ งถังหมกั โดย นา + เหล้า 100 : 1 : 5 ใสล่ งถังหมกั โดย นา + กากนาตาล +
ขาว +หวั นาสม้ สายชู 3 สว่ น สมนุ ไพร 1 สว่ น หรอื
ให้นาทว่ มสมนุ ไพร 2-3 เท่า ใสเ่ หล้าขาว 10% ของ จลุ นิ ทรยี ์ ถอื เปน 3 สว่ น สมนุ ไพร 1 สว่ น

นา ใสห่ วั นาสม้ สายชู 10% ของเหล้าขาว

สตู ร 5 สตู ร 6

หมกั ด้วย นาเปล่า พอท่วมสมนุ ไพร สตู รนีสามารถ แช่ในนารอ้ นพอท่วมหรอื ทว่ มมากกว่า 2 เท่า
นําไปใช้ไดท้ งั นาหมกั สมนุ ไพรสดๆ และนํากลนั เปน ปล่อยใหเ้ ยน็ แลว้ นําไปใช้ หรอื ใสน่ าเปลา่ ต้มเคยี ว
จนกระทังปรมิ าณนาลดลงจะไดส้ ารสกัดสมนุ ไพร
นาสมนุ ไพรกลนั
เข้มขน้ กลนั เปนนาสมนุ ไพรกลัน

94

ประสบการณ์จาก
เกษตรกร

สว่ นหนงึ ของจดหมายจากสมาชกิ รายการ "สสี นั ชวี ติ ไทย" วทิ ยุเพอื การเกษตร
และอาชพี เสรมิ 594 เอเอ็ม.08.00-09.00 และ 20.00-20.30 น.ทกุ วนั ยนื ยนั

ผลทีไดจ้ ากการใชส้ ารสกัดสมุนไพรในแปลงเกษตร แมจ้ ะผดิ ๆ ถกู ๆ หรอื ขาดๆ

เกินๆ แต่ถ้าไดใ้ ชป้ ระจาํ ๆ จนธรรมชาติฟนคืนชพี ขนึ มาได้ ความสาํ เรจ็ ทางการ
เกษตรยอ่ มบงั เกิดทันที...