เศรษฐศาสตร์ ม.4-6 หน่วยที่ 1

จากการศกึ ษาเรอ่ื งการแทรกแซงราคาโดยรฐั นกั เรยี นจะเหน็ ไดว้ า่ การปลอ่ ยใหต้ ลาด
หรอื ระบบเศรษฐกิจทาํ งานไปตามกลไกราคานนั้ อาจสรา้ งความเสียเปรยี บใหก้ บั คนบางกลมุ่ ในระบบ
เศรษฐกิจ น่นั หมายความวา่ กลไกราคาไมส่ ามารถทาํ งานไดอ้ ยา่ งมีประสทิ ธิภาพ กลา่ วคือ ไมส่ ามารถ
จดั สรรทรพั ยากรใหเ้ กิดประโยชนส์ งู สดุ ได้ ซงึ่ เรยี กวา่ “ภาวะตลาดลม้ เหลว” (Market Failure) รฐั บาล
กบั เอกชนจงึ ควรรว่ มมือกนั วางแผนอยา่ งดีในการแสวงหาทางเลือกท่ีเหมาะสมท่ีสดุ ไดด้ ว้ ยเหตนุ ี้
รฐั บาลซง่ึ เป็น “มือที่มองเหน็ ” จงึ จาํ เป็นตอ้ งเขา้ แทรกแซง เพ่ือเลือกหนทางท่ีเหมาะสมและเป็นธรรม
ท่ีสดุ แก่ทกุ ฝ่าย อยา่ งไรก็ตาม เม่ือรฐั บาลเขา้ แทรกแซงแลว้ อาจเกิดปัญหาตา่ ง ๆ ตามมาไดอ้ ีก
ซงึ่ เรยี กวา่ “ภาวะรฐั บาลลม้ เหลว” (Government Failure) ได้

รฐั บาลกบั เอกชนจงึ ควรรว่ มมือกนั วางแผนอยา่ งดีในการแสวงหาทางเลอื กที่เหมาะสม
ท่ีสดุ ได้

ตลาดล้มเหลว รัฐบาลแทรกแซงกลไกราคา รัฐบาลล้มเหลว

• ราคาดุลยภาพ • กาํ หนดราคาขัน้ สูง • เกดิ ภาวะอุปสงค์
ทาํ ให้ผู้บรโิ ภค ส่วนเกนิ
เดือดร้อน
• เกดิ ตลาดมดื

• ราคาดุลยภาพ • กาํ หนดราคาขั้นต่าํ • เกดิ ภาวะอุปทาน
ทาํ ใหผ้ ู้ผลิต ส่วนเกนิ
โดยเฉพาะ แผนภาพแสดงการแทรกแซงกลไกราคาจากรัฐ
สินค้าเกษตร • รัฐต้องรับภาระ
เดือดร้อน ด้านงบประมาณ

5. การกาํ หนดคา่ จ้าง อตั ราค่าจ้างแรงงานในสังคมไทย
และกฎหมายทเ่ี กยี่ วข้อง

5.1 ตลาดแรงงาน

ตลาดแรงงานเป็นตลาดปัจจยั การผลิตหนง่ึ ท่สี าํ คญั มาก เพราะถา้ นกั เรยี นสงั เกต
จะพบวา่ ในการผลิตทกุ ประเภทจาํ เป็นตอ้ งใชแ้ รงงาน แตจ่ ะมากนอ้ ยตา่ งกนั ไป ดงั นนั้
แรงงานจงึ ถือวา่ เป็นเฟื องจกั รท่ีสาํ คญั ประการหนง่ึ ในการขบั เคล่ือนระบบเศรษฐกิจให้
ดาํ เนินไปได้

ในตลาดแรงงานจะมีกลไกไปในทาํ นองเดียวกบั ตลาดสินคา้ และบรกิ าร ตา่ งกนั ท่ี
ในตลาดสนิ คา้ และบรกิ ารจะมี “ราคา” เป็นตวั กาํ หนดปรมิ าณเสนอซอื้ ขายสินคา้ ในตลาด
แตใ่ นตลาดแรงงานจะมี “คา่ จา้ ง” เป็นตวั กาํ หนดปรมิ าณซอื้ ขายแรงงาน ดงั นนั้ การทาํ งาน
ของตลาดแรงงานจงึ มี “กลไกตลาด” เขา้ มาเชน่ เดียวกบั กลไกราคาในตลาดสินคา้ และ
บรกิ าร
ตลาดแรงงาน

อุปสงคแ์ รงงาน ค่าจา้ ง อุปทานแรงงาน

• ความตอ้ งการ “จา้ ง” ต้องการ ใหเ้ กิด • ความต้องการ “เสนอ”
แรงงาน เป็ นแรงงาน
ค่าจ้างดุลยภาพ
• น่ันคือฝ่ าย “นายจา้ ง” • น่ันคือฝ่ าย “ลูกจา้ ง”

• ค่าจา้ งทที่ งั้ ฝ่ ายนายจา้ ง
และลกู จา้ งพอใจ

แผนภาพแสดงองคป์ ระกอบของตลาดแรงงาน

5.2 การแทรกแซงกลไกตลาดในตลาดแรงงาน

เม่ือระดบั คา่ จา้ งดลุ ยภาพท่เี ป็นอย่นู นั้ ยงั คงทาํ ใหแ้ รงงานประสบกบั ปัญหา
เศรษฐกิจหรอื การกินอย่ใู นชีวิตประจาํ วนั เพ่อื ใหเ้ กิดความชว่ ยเหลือและแสดงออกถงึ ความ
เป็นธรรมในสงั คม ทาํ ใหเ้ กิดการแทรกแซงกลไกตลาดในตลาดแรงงานได้ 2 กรณี

1) รัฐแทรกแซงด้วยการกาํ หนดอตั ราค่าจา้ งขนั้ ต่าํ

การกาํ หนดอตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ คอื การท่ีรฐั กาํ หนดคา่ จา้ งใหมท่ ่ีสงู กวา่ ค่าจา้ ง
ดลุ ยภาพเดมิ ซง่ึ ผผู้ ลติ จะวา่ จา้ งแรงงานโดยใหอ้ ตั ราจา้ งต่าํ กวา่ อตั ราจา้ งขนั้ ต่าํ นีไ้ มไ่ ด้
เพราะมีผลบงั คบั ใชต้ ามกฎหมาย

จากแผนภาพจะเหน็ ไดว้ า่ อตั ราคา่ จา้ ง อตั ราค่าจา้ ง S (อุปทานแรงงาน)
ดลุ ภาพอย่ทู ่ี We ซง่ึ รฐั เหน็ วา่ ต่าํ เกินไปเม่ือ Wf A B ค่าจ้างขั้นต่าํ ทก่ี าํ หนดใหม่โดยรัฐ
เทียบกบั ภาวะคา่ ครองชีพในขณะนนั้
รฐั จงึ ตอ้ งกาํ หนดอตั ราคา่ จา้ งใหมท่ ่ีสงู กวา่ We อุปทานแรงงานส่วนเกนิ

E ค่าจา้ งดุลยภาพ

คา่ จา้ งดลุ ยภาพเดมิ เทา่ กบั Wf ซง่ึ อตั รา D (อุปสงคแ์ รงงาน)
คา่ จา้ งขนั้ ต่าํ นีท้ าํ ใหอ้ ปุ สงคแ์ รงงานเทา่ กบั
L1 แตอ่ ปุ ทานแรงงานอย่ทู ่ี L2 จงึ ทาํ ใหเ้ กิด 0 L1 L2 จาํ นวน
แรงงาน
ภาวะอปุ ทานแรงงานสว่ นเกิน เทา่ กบั
AB น่นั หมายความวา่ มปี รมิ าณเสนอขาย แผนภาพแสดงการแทรกแซงกลไกตลาดแรงงาน
ด้วยการกําหนดอัตราค่าจ้างขัน้ ต่ําโดยรัฐ

แรงงานมากกวา่ ปรมิ าณจา้ งแรงงาน จงึ ก่อใหเ้ กิดปัญหาวา่ งงานตามมาเทา่ กบั L1 L2
รฐั จงึ จาํ เป็นตอ้ งหามาตรการแกไ้ ขปัญหาการว่างงานอีกตอ่ ไป

2) การแทรกแซงจากสหภาพแรงงาน (Trade Union)

สหภาพแรงงาน คือ สมาคมซง่ึ ลกู จา้ งคนงานท่มี รี ะดบั ต่าํ กวา่ ระดบั บรหิ ารรว่ มกนั
จดั ตงั้ ขนึ้ เพ่อื แสวงหาและคมุ้ ครองผลประโยชนท์ ่เี ก่ียวกบั สภาพการจา้ งงาน นอกจากนีย้ งั
เนน้ การสง่ เสรมิ “แรงงานสมั พนั ธ”์ คือ ความสมั พนั ธอ์ นั ดรี ะหวา่ งนายจา้ งกบั ลกู จา้ ง และ
ลกู จา้ งดว้ ยกนั เอง

เม่อื สหภาพแรงงานเป็นตวั แทนของแรงงานท่ีไดร้ บั ผลกระทบจากระดบั คา่ จา้ ง
ดลุ ยภาพ ทาํ ใหส้ หภาพแรงงานอาจตอ่ รองคา่ จา้ งกบั นายจา้ งไดม้ ากขนึ้ ซง่ึ วธิ ีท่ีนิยมใช้ เช่น
การเรยี กรอ้ งใหข้ นึ้ คา่ จา้ งเพียงอย่างเดียว ซง่ึ กรณีนีจ้ ะก่อใหเ้ กิดการวา่ งงาน การเรยี กรอ้ ง
ใหข้ นึ้ คา่ จา้ งและใหว้ า่ จา้ งแรงงานเทา่ เดิมเพ่ือประกนั การวา่ งงาน หรอื การจาํ กดั จาํ นวน
คนงานในตลาดแรงงานเพ่อื ใหเ้ กิดการขาดแคลนแรงงานในตลาดแรงงาน สง่ ผลใหน้ ายจา้ ง
ยอมขนึ้ คา่ จา้ งใหก้ บั แรงงาน

5.3 การกาํ หนดค่าจ้างในสังคมไทย

1) คา่ จา้ งและคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ เป็นตวั เงิน นายจา้ งเป็นผจู้ า่ ย
ใหแ้ ก่ลกู จา้ ง
(1) คา่ จา้ ง
คา่ จา้ ง คือ เงนิ ท่นี ายจา้ งและ องคป์ ระกอบของค่าจา้ ง
ลกู จา้ งตกลงกนั โดยจ่ายเป็นคา่ ตอบแทน
ในการทาํ งานตามสญั ญาจา้ ง สาํ หรบั เพ่อื ตอบแทนการทาํ งานของลกู จา้ งในวนั และเวลา
ระยะเวลาทาํ งานปกตเิ ป็นรายช่วั โมง รายวนั ทาํ งานปกติ และยงั รวมถงึ เงินท่ีนายจา้ งจ่ายใหใ้ น
รายสปั ดาห์ รายเดอื น หรอื ระยะเวลาอ่นื วนั หยดุ และวนั ลาท่ีลกู จา้ งไมไ่ ดท้ าํ งานดว้ ย
หรอื จ่ายใหโ้ ดยคาํ นวณตามผลงานท่ลี กู จา้ ง
ทาํ ไดใ้ นเวลาทาํ งานปกตขิ องวนั ทาํ งาน

(2) ค่าจา้ งขัน้ ต่าํ
ตามมาตรฐานแรงงานสากลจากองคก์ ารการแรงงานระหว่างประเทศ (ILO :
International Labour Organization) อตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ คอื อตั ราคา่ จา้ งท่ีนายจา้ งตอ้ งจา่ ย
ใหล้ กู จา้ งซง่ึ เป็นแรงงานไรฝ้ ีมอื เม่ือแรกเขา้ ทาํ งาน เพ่อื ใหไ้ ดม้ รี ายไดเ้ พียงพอตอ่ การเลีย้ งดู
ตนเองและครอบครวั
ดงั นนั้ การกาํ หนดคา่ จา้ งหรอื คา่ จา้ งขนั้ ต่าํ ท่ดี ีนนั้ ควรพิจารณาวา่
•คา่ จา้ งนนั้ ทาํ ใหแ้ รงงานมีรายไดเ้ พยี งพอในการเลีย้ งตนเองและครอบครวั หรอื ไม่

• ภาวะคา่ ครองชีพ (Cost of Living) ของปีนนั้ ๆ วา่ เป็นอย่างไร หากคา่ ครองชีพ
ปรบั เพ่มิ คา่ จา้ งขนั้ ต่าํ ก็จาํ เป็นตอ้ งปรบั เพ่ิมตามไปเทา่ นนั้ เรยี กวา่ เป็นการ “ปรบั เพ่มิ

ตามภาวะ
คา่ ครองชีพ” (Cost of Living Adjustment) เพ่ือใหล้ กู จา้ งไดม้ ีรายไดเ้ พียงพอกบั ภาวะ

คา่ ใชจ้ ่ายท่เี พ่ิมขนึ้ แตไ่ มไ่ ดห้ มายความวา่ ลกู จา้ งจะมรี ายไดส้ งู กวา่ เดมิ เสมอไป
• นอกจากนี้ ยงั อาจตอ้ งพจิ ารณาจากอตั ราเงินเฟอ้ (ระดบั ราคาสนิ คา้ ในตลาด)

มาตรฐานการครองชีพ ตน้ ทนุ การผลติ ความสามารถในการขยายธรุ กิจจากสภาพ
ทางเศรษฐกิจ

ความสามารถในการผลิต (ผลิตภาพ) ของแรงงาน ผลติ ภณั ฑม์ วล รวม
ภายในประเทศหรอื จีดพี ี

ความตอ้ งการแรงงานและปรมิ าณคนวา่ งงานในตลาดแรงงาน เพราะเศรษฐกิจท่มี ี

2) การกาํ หนดอัตราคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ ในสังคมไทย

(1) พฒั นาการ
การกาํ หนดอตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ ในประเทศไทยเรม่ิ ขนึ้ ใน พ.ศ. 2516 โดยใหอ้ าํ นาจ
แก่กระทรวงมหาดไทย แตต่ อ่ มาใน พ.ศ. 2536 มกี ารจดั ตงั้ กระทรวงแรงงานและสวสั ดกิ ารสงั คม
จงึ ทาํ ใหม้ ีหนา้ ท่กี าํ หนดอตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ แทนกระทรวงมหาดไทย

ชว่ งระยะเวลา การกาํ หนดอัตราค่าจ้างในสงั คมไทย

พ.ศ. 2516-2521 อตั ราคา่ จา้ งขน้ั ต่าํ ตามกฎหมายต่าํ กวา่ คา่ จา้ งขนั้ ต่าํ ท่เี หมาะสมท่ีลกู จา้ งควรจะไดร้ บั
เพราะกฎหมายในชว่ งแรกนีถ้ กู กาํ หนดจากฐานเร่มิ ตน้ ซง่ึ ต่าํ กว่าความเป็นจรงิ
พ.ศ. 2522-2532 อตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ ตามกฎหมายสงู กวา่ คา่ จา้ งขนั้ ต่าํ ท่เี หมาะสมท่ีลกู จา้ งควรไดร้ บั
เพราะบทบาทของขบวนการแรงงานหรอื สหภาพแรงงานท่ีไดเ้ รยี กรอ้ งเคล่อื นไหว

ชว่ งระยะเวลา การกาํ หนดอตั ราค่าจา้ งในสังคมไทย

พ.ศ. 2533-2540 อตั ราคา่ จา้ งขน้ั ต่าํ ตามกฎหมายต่าํ กวา่ คา่ จา้ งขนั้ ต่าํ ท่เี หมาะสมท่ลี กู จา้ งควรจะไดร้ บั ทง้ั ๆ ท่ี
มีคา่ ครองชีพสงู ขนึ้ แตเ่ น่ืองจากบทบาทของขบวนการแรงงานหรอื สหภาพแรงงานออ่ นลง
พ.ศ. 2541-2543 อนั เน่ืองมาจากการแยกตวั ของแรงงาน รฐั วิสาหกิจ ตามพระราชบญั ญตั พิ นกั งานรฐั วิสาหกิจ
พ.ศ. 2544-2554 สมั พนั ธ์ พ.ศ. 2534 ทาํ ใหแ้ รงงานภาคเอกชนท่เี หลอื ขาดผนู้ าํ ท่เี ขม้ แขง็ ในการเรยี กรอ้ งและคน
ในสงั คมเรม่ิ ใหก้ ารยอมรบั ท่นี อ้ ยลง
ประกาศใชพ้ ระราชบญั ญตั ิคมุ้ ครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ซง่ึ มีมาตรการกาํ หนดกรอบและ
บทบาทหนา้ ท่ีของคณะกรรมการคา่ จา้ งอยา่ งชดั เจน รวมทง้ั ใหอ้ าํ นาจคณะกรรมการคา่ จา้ ง
แตง่ ตง้ั คณะอนกุ รรมการ เพ่ือทาํ หนา้ ท่ใี หค้ วามเหน็ ใจในเร่อื งคา่ จา้ งไดต้ ามความเหมาะสม
ไดม้ ีการปรบั ระบบอตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ ใหม่ โดยแตง่ ตงั้ คณะอนกุ รรมการเศรษฐกิจคา่ จา้ งขน้ั ต่าํ
จงั หวดั เพ่ือพิจารณาอตั ราคา่ จา้ งในจงั หวดั ของตน โดยนาํ ปัจจยั เก่ียวกบั สภาวะและสงั คม
ของแตล่ ะจงั หวดั เขา้ มาพิจารณา เชน่ คา่ ครองชีพ ผลประกอบของนายจา้ ง และประสิทธิภาพ
การทาํ งานของลกู จา้ ง

(2) กฎหมายคา่ จา้ งทส่ี าํ คญั
พระราชบญั ญตั ิคมุ้ ครองแรงงาน (ฉบบั ท่ี 3) พ.ศ. 2551 เป็นกฎหมายคมุ้ ครอง

แรงงานเก่ียวกบั คา่ จา้ งโดยตรง บงั คบั ใชเ้ ม่อื วนั ท่ี 25 กมุ ภาพนั ธ์ โดยปรบั ปรุงแกไ้ ข
พระราชบญั ญตั คิ มุ้ ครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ในสว่ นบทบญั ญตั ิท่ีเก่ียวกบั คา่ จา้ งท่ีไมเ่ หมาะสม
กบั สภาพเศรษฐกิจและสงั คม และไมเ่ อือ้ ประโยชนต์ อ่ การดาํ เนินการเพ่อื ใหก้ ารคมุ้ ครองลกู จา้ ง
ในเรอ่ื งของคา่ จา้ ง

ประเภทของอตั ราค่าจา้ ง
อตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ คือ อตั ราคา่ จา้ งท่คี ณะกรรมการคา่ จา้ ง กาํ หนดตาม
พระราชบญั ญตั ิคมุ้ ครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ซง่ึ แกไ้ ขเพ่มิ เติมโดยพระราชบญั ญตั ิคมุ้ ครอง
แรงงาน (ฉบบั ท่ี 3) พ.ศ. 2551 โดยคณะกรรมการคา่ จา้ งมีแนวคิดเก่ียวกบั อตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ วา่
“เป็นอตั ราคา่ จา้ งท่ีเพยี งพอสาํ หรบั แรงงานพฒั นาฝีมอื 1 คน ใหส้ ามารถดาํ รงชีพอยไู่ ด้
ตามสมควรแก่สภาพเศรษฐกิจและสงั คม โดยมีมาตรฐานการครองชีพท่ีเหมาะสม
ตามความสามารถของธรุ กิจในทอ้ งถ่ินนนั้ ”

ตารางแสดงอตั ราค่าจ้างข้ันตาํ่ ซึ่งได้ประกาศให้มผี ลบงั คบั ใช้ ต้งั แต่วนั ท่ี 1 เมษายน พ.ศ. 2556

คา่ จ้างขั้นตา่ํ พนื้ ท่ี
300 กรุงเทพมหานคร กระบ่ี กาญจนบรุ ี กาฬสินธุ์ กาํ แพงเพชร ขอนแก่น จนั ทบรุ ี
ฉะเชิงเทรา ชลบรุ ี ชยั นาท ชยั ภมู ิ ชมุ พร เชียงราย เชียงใหม่ ตรงั ตราด ตาก
นครนายก นครปฐม นครพนม นครราชสีมา นครศรธี รรมราช นครสวรรค์ นนทบรุ ี
นราธิวาส นา่ น บงึ กาฬ บรุ รี มั ย์ ปทมุ ธานี ประจวบคีรขี นั ธ์ ปราจีนบรุ ี ปัตตานี
พระนครศรอี ยธุ ยา พงั งา พทั ลงุ พิจิตร พิษณโุ ลก เพชรบรุ ี เพชรบรู ณ์ แพร่ พะเยา
ภเู กต็ มหาสารคาม มกุ ดาหาร แมฮ่ ่องสอน ยะลา ยโสธร รอ้ ยเอด็ ระนอง ระยอง
ราชบรุ ี ลพบรุ ี ลาํ ปาง ลาํ พนู เลย ศรสี ะเกษ สกลนคร สงขลา สตลู สมทุ รปราการ
สมทุ รสาคร สมทุ รสงคราม สระแกว้ สระบรุ ี สงิ หบ์ รุ ี สโุ ขทยั สพุ รรณบรุ ี
สรุ าษฎรธ์ านี สรุ นิ ทร์ หนองคาย หนองบวั ลาํ ภู อา่ งทอง อดุ รธานี อทุ ยั ธานี
อตุ รดิตถ์ อบุ ลราชธานี และอาํ นาจเจรญิ

อตั ราคา่ จา้ งรายช่วั โมง คณะกรรมการคา่ จา้ งไดป้ ระชมุ เม่ือวนั ท่ี 3 ตลุ าคม พ.ศ. 2555
เหน็ ชอบใหม้ กี ารปรบั ปรุงอตั ราคา่ จา้ งรายช่วั โมงสาํ หรบั นกั เรยี น นิสิต และนกั ศกึ ษา เพ่อื ใหม้ ี
ความเหมาะสมกบั สภาพเศรษฐกิจและสงั คม โดยกาํ หนดใหน้ ายจา้ งจา่ ยคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ ช่วั โมงละ
40 บาท การจา้ งงานชนิดไมเ่ ตม็ เวลา เป็นการจา้ งงานนอกเวลาเรยี นในช่วงเปิดภาคเรยี น วนั เรยี น
ปกติไมเ่ กินวนั ละ 4 ช่วั โมง วนั หยดุ เรยี น วนั หยดุ สดุ สปั ดาห์ และวนั หยดุ นกั ขตั ฤกษไ์ มเ่ กินวนั ละ
6 ช่วั โมง และในชว่ งปิดภาคเรยี น ไมเ่ กินวนั ละ 7 ช่วั โมง สปั ดาหล์ ะไมเ่ กิน 36 ช่วั โมง และการ
ทาํ งานท่ตี ิดตอ่ กนั มาแลว้ ไมเ่ กิน 4 ช่วั โมง ตอ้ งจดั ใหม้ เี วลาพกั ไมน่ อ้ ยกวา่ 1 ช่วั โมง

อตั ราคา่ จา้ งตามมาตรฐานฝีมอื คณะกรรมการคา่ จา้ งไดม้ มี ตเิ หน็ ชอบเม่อื วนั ท่ี 20
ธนั วาคม พ.ศ. 2556 ใหก้ าํ หนดอตั ราคา่ จา้ งตามมาตรฐานฝีมอื ใน 5 กลมุ่ สาขา รวม 13 อาชีพ
โดยใชม้ าตรฐานฝีมอื แรงงานแหง่ ชาตติ ามกฎหมายวา่ ดว้ ยการสง่ เสรมิ การพฒั นาฝีมือแรงงาน
เป็นเกณฑว์ ดั คา่ ทกั ษะฝีมือ ความรู้ ความสามารถ

(3) หน่วยงานทกี่ าํ หนดคา่ จา้ ง

หนว่ ยงานหลกั ท่ที าํ หนา้ ท่ีกาํ หนดค่าจา้ งในสงั คมไทย คอื คณะกรรมการ
คา่ จา้ ง ซง่ึ เป็นองคก์ รไตรภาคี ประกอบดว้ ยผแู้ ทนจาก 3 ฝ่าย ฝ่ายละ 5 คน มหี นา้ ท่ใี นการ
กาํ หนดคา่ จา้ งและแนวทางในการพจิ ารณาปรบั คา่ จา้ งของนายจา้ งตามภาวะเศรษฐกิจและ
สงั คม เพ่ือใหส้ ถานประกอบการท่ีมผี ลกาํ ไรใชเ้ ป็นแนวทางปรบั คา่ จา้ งใหแ้ ก่ลกู จา้ งท่ีมฝี ีมือ

และกง่ึ ฝีมือท่ที าํ งานเกิน 1 ปี

เป็นผพู้ ิจารณา ผแู้ ทนฝ่ายรฐั บาล ตามแนวปฏิบตั ิสากลของสมาชกิ
ขนั้ สดุ ทา้ ย องคก์ ารแรงงานระหวา่ งประเทศ
ไตรภาคี
คณะกรรมการคา่ จา้ ง (International Labour
Organization : ILO)

คา่ จา้ งนน้ั ผแู้ ทนฝ่ายนายจา้ ง แรงงาน ผแู้ ทนฝ่ายลกู จา้ ง คา่ จา้ งนน้ั
ตนมีกาํ ลงั จา่ ย สมั พนั ธ์ ตนพอใจและ
หรอื ไม่สรา้ งภาระ เพียงพอตอ่ การ
มากไปหรอื ไม่ แผนภาพแสดงองคก์ รไตรภาคีของคณะกรรมการค่าจ้าง ดาํ รงชพี หรอื ไม่

โดยคณะกรรมการคา่ จา้ งจะมีปลดั กระทรวงแรงงานเป็นประธาน นอกจากนีย้ งั มี
คณะอนกุ รรมการคา่ จา้ งจงั หวดั เพ่ือเสนออตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ ประจาํ จงั หวดั ของตนท่ีเหมาะสม
อีกดว้ ย

(4) ขัน้ ตอนการกาํ หนดคา่ จา้ งขัน้ ต่าํ

คณะอนุกรรมการค่าจ้างจงั หวัดพจิ ารณาอตั ราคา่ จา้ งขัน้ ต่าํ จากอตั ราเงนิ เฟ้อและค่าครองชพี ของจงั หวัด

เสนอตวั เลขคา่ จ้างทขี่ อขึน้ อนุกรรมการวชิ าการและกล่นั กรองคา่ จา้ ง

คณะกรรมการคา่ จ้าง มอบหมาย • ผแู้ ทนจากธนาคารแหง่ ประเทศไทย
พจิ ารณาวา่ กระทรวงพาณิชย์ สาํ นกั งานคณะกรรมการ
ตัดสนิ ใจ เหมาะสม การพฒั นาเศรษฐกิจและสงั คมแหง่ ชาติ
ครั้งสุดทา้ ย นายจา้ ง ลกู จา้ ง

ประกาศเป็ นอตั ราคา่ จา้ งขั้นต่าํ • หนา้ ท่ีกล่นั กรองดตู วั เลขดรรชนีการบรโิ ภค
ตามแตล่ ะจงั หวดั
แผนภาพแสดงขัน้ ตอนการกําหนดค่าจ้างขัน้ ต่าํ

3) ปัญหาและผลกระทบจากการกาํ หนดอัตราค่าจา้ งในสังคมไทย

(1) ปัญหาทเ่ี กดิ
•ความสมดลุ ระหวา่ งอตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ กบั อตั ราเงนิ เฟอ้
ในบางจงั หวดั ท่มี อี ตั ราเงนิ เฟอ้ สงู มาก แตอ่ าจไมไ่ ดร้ บั การปรบั เพ่มิ คา่ จา้ งขนั้ ต่าํ ทงั้ นีเ้ ป็นเพราะ
คณะกรรมการคา่ จา้ งไมไ่ ดก้ าํ หนดหลกั เกณฑ์ สตู รคาํ นวณ มาตรฐานท่ีชดั เจน
ในการพฒั นาคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ ตอ่ คณะอนกุ รรมการคา่ จา้ งจงั หวดั และในความเป็นจรงิ พืน้ ท่ีทงั้ จงั หวดั
ประกอบดว้ ยเขตเมอื งและเขตชนบท ซง่ึ มีคา่ ครองชีพท่ีแตกตา่ งกนั ดงั นนั้ การพิจารณาคา่ จา้ งจงึ
จาํ เป็นตอ้ งพจิ ารณาเป็นรายอาํ เภอหรอื รายอตุ สาหกรรม เพราะประเภทอตุ สาหกรรมท่ีตา่ งกนั
ก็สง่ ผลใหผ้ ลติ ภาพของแรงงานตา่ งกนั ซง่ึ ก็ควรจะไดร้ บั คา่ จา้ งแรงงานท่ีตา่ งกนั ดว้ ย

• ความเป็นตวั แทนทแี่ ทจ้ รงิ ของลูกจา้ ง
คณะกรรมการฝ่ายลกู จา้ งนนั้ อาจมไิ ดเ้ ป็นลกู จา้ งท่ีไดร้ บั ค่าจา้ งขนั้ ต่าํ

ในเวลานนั้ ซง่ึ อาจเกิดการขาดความเขา้ ใจในความตอ้ งการท่แี ทจ้ รงิ ของลกู จา้ ง
จงึ ควรมกี าร
ปรบั ปรุงคณุ สมบตั ิของคณะกรรมการใหเ้ ป็นตวั แทนของลกู จา้ งท่ีไดร้ บั ค่าจา้ ง
ขนั้ ต่าํ อยา่ งแทจ้ รงิ
• นายจา้ งหลกี เลยี่ งการจ่ายคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ ใหแ้ ก่ลูกจา้ ง

โดยกรณีท่กี ารผลิตใชแ้ รงงานเป็นจาํ นวนมาก (Labour-Intensive Industry)
เชน่ เสือ้ ผา้ สาํ เรจ็ รูป เฟอรน์ ิเจอร์ ผผู้ ลิตอาจใหผ้ ผู้ ลิตรายอ่ืน (subcontractor)
เหมาการผลิต
ทงั้ กระบวนการ ซง่ึ อาจทาํ ใหไ้ มส่ ามารถวา่ จา้ งแรงงานตามอตั ราท่กี าํ หนดได้

• อตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ เป็นอตั ราเดยี วจึงอาจเกดิ ความไมเ่ ป็นธรรมแกแ่ รงงาน
บางกลมุ่
ทงั้ นีเ้ พราะอตั ราคา่ จา้ งขนั้ ต่าํ พิจารณาเฉพาะอตั ราเงินเฟอ้ หรอื คา่ ครองชีพ โดยขาด

การพจิ ารณาไปท่คี วามสามารถของผทู้ าํ งาน เชน่ งานท่ที าํ ไดย้ าก งานอนั ตรายเส่ียงตอ่ ชีวิต
งานสกปรก เช่น ขดุ ลอกทอ่ งานท่ตี อ้ งรบั ผิดชอบมาก เชน่ เป็นผเู้ กบ็ รกั ษาเงิน แตไ่ ดร้ บั คา่ จา้ ง
เทา่ กบั ผอู้ ่นื

ทงั้ หมดนี้ รฐั จงึ ควรใหค้ วามสาํ คญั ตงั้ แตท่ ่มี าของอตั ราจา้ งขนั้ ต่าํ ท่ีตอ้ งพิจารณาปัจจยั
หลายมิตแิ ละควบคมุ การบงั คบั ใชใ้ หม้ ีประสทิ ธิภาพ โดยเฉพาะกบั สถานประกอบการท่ีไมม่ ี
สหภาพแรงงานคอยถ่วงดลุ อย่างสถานประกอบการขนาดกลาง-เลก็ และควรสง่ เสรมิ แรงงาน
สมั พนั ธเ์ พ่อื เสรมิ สรา้ งความเขา้ ใจอนั ดตี อ่ กนั ระหวา่ งลกู จา้ งและนายจา้ ง

(2) ผลกระทบจากการกาํ หนดอตั ราค่าจา้ งขนั้ ต่าํ

ผลดี ผลเสีย

• คา่ จา้ งท่ีแทจ้ รงิ เพ่มิ ขนึ้ หากปรบั ค่าจา้ งขน้ั ต่าํ • ค่าจา้ งสงู ขนึ้ → ตน้ ทนุ การผลติ สงู ขนึ้ โดยเฉพาะ
ใหส้ งู กว่าอตั ราเงินเฟอ้ ทาํ ใหป้ ระชาชนมี อตุ สาหกรรมท่ีใชแ้ รงงานเขม้ ขน้ (Labour-Intensive
อาํ นาจซอื้ เพม่ิ ขนึ้ ผผู้ ลติ มีการลงทนุ เพ่มิ ขนึ้ Industry) → ผปู้ ระกอบการอาจเลือกไปใชเ้ ทคโนโลยี
เกิดการเรง่ การบรโิ ภคและการลงทนุ ตามมา ในการผลิตมากขนึ้ → เกิดปัญหาการวา่ งงานตามมา
• เป็นการกระจายรายไดส้ ่ผู มู้ ีรายไดต้ ่าํ ทาํ ให้ • อาจเกิดภาวะเงนิ เฟอ้ ได้ เพราะการเพม่ิ ค่าจา้ งเป็นการ
ผดู้ อ้ ยโอกาสทางเศรษฐกิจ สามารถดาํ รงชีวติ เพ่มิ อปุ สงคห์ รอื อาํ นาจซือ้ ของคนในระบบ เม่ืออาํ นาจ
อยรู่ อดได้ ซือ้ สงู สง่ ผลใหเ้ กิดการเรง่ อปุ ทานดว้ ย ตน้ ทนุ การผลติ จงึ
• กระตนุ้ ใหผ้ ผู้ ลิตเพ่มิ ประสทิ ธิภาพการผลิต ย่ิงเพม่ิ ขนึ้ ราคาสินคา้ จงึ แพงกลายเป็นภาวะเงนิ เฟอ้
เพ่ือใหค้ มุ้ ค่ากบั ค่าจา้ งท่ีเพ่มิ ขนึ้ • นกั ลงทนุ ตา่ งชาติอาจมาลงทนุ ในประเทศลดลงดว้ ย
คา่ จา้ งท่ีสงู ขนึ้ แตฝ่ ีมือแรงงานอาจไม่มีการพฒั นาตาม