เล่มที่ 1 ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

ชดุ ฝึกอบรมดว้ ยตนเอง การสอนทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

เฉลยใบกจิ กรรมท่ี 1.2
ทักษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ขัน้ พนื้ ฐาน

คำชีแ้ จง : จงตอบคำถามตอ่ ไปนใี้ ห้ถกู ตอ้ ง
1. ข้อมลู จากทกั ษะการสังเกต จำแนกได้กป่ี ระเภท ประกอบด้วย
ตอบ ข้อมูลจากทกั ษะสังเกตมี 3 ประเภท คอื
1.1 ข้อมูลเชงิ คณุ ภาพ (Qualitative observation) เป็นข้อมูลท่ีเก่ยี วกับลักษณะ และ

คณุ สมบัติของสงิ่ ทส่ี ังเกต เช่น รปู ร่าง กลนิ่ รส เสียง การสัมผัส ซ่งึ เปน็ ลักษณะหรอื คณุ สมบัติท่ียังไม่
ระบุออกมาเป็นตวั เลขแสดงปริมาณ

1.2 ข้อมูลเชิงปริมาณ (Quantitative observation) เป็นข้อมูลที่บอกหรือกะประมาณ
รายละเอยี ดสิ่งที่สังเกตเปน็ ตัวเลข เชน่ จำนวน ขนาด มวล อุณหภูมิ ทีต่ ้องมีหน่วยกำกับไวด้ ว้ ย หน่วยน้ี
อาจเป็นหน่วยมาตรฐานเอสไอ (SI) เช่น เมตร กิโลกรัม หรือหน่วยอื่น ๆ เช่น มิลลิเมตร เซนติเมตร
องศาเซลเซียส ฯลฯ

1.3 ขอ้ มูลเก่ยี วกับการเปลย่ี นแปลง (Observation of change) เป็น ข้อมูลที่ได้จาก
การสังเกต และการปฏสิ มั พันธ์ของสิง่ น้ันกับส่งิ อนื่ เช่น เมอื่ ใสล่ กู อมในแกว้ ท่มี นี ำ้ บรรจอุ ยทู่ ่ีอุณหภมู หิ อ้ ง
ลูกอมนั้นจะมีขนาดเล็กลงเรื่อย ๆ และในที่สุดจะละลายหายไปในเวลา 10 นาที ในการสังเกตวัตถุหรือ
ปรากฏการณ์แต่ละคร้ังนัน้ ผสู้ ังเกตต้องพยายามสังเกตตามวัตถุประสงค์ท่ีตงั้ ไว้ ควรสงั เกตอย่างละเอียด
ถ่ถี ว้ นหลาย ๆ คร้ัง ควรใช้ประสาทสมั ผัสมากกวา่ หนงึ่ อยา่ งและควรใหม้ ากที่สุดเทา่ ที่จะทำได้ โดยไมต่ อ้ ง
ใช้ประสบการณห์ รอื ความคดิ เห็นสว่ นตวั ตวั อย่างการใชป้ ระสาทสัมผสั ทั้ง 5 มาใชใ้ นการสงั เกต

2. ทกั ษะการสังเกตและทักษะการลงความเหน็ ขอ้ มลู มีความเหมือนแตกตา่ งกนั อยา่ งไร
ตอบ ทกั ษะการสงั เกตนนั้ เกดิ จาดใชป้ ระสาทสมั ผสั ทัง้ 5 สัมผสั กับวัตถหุ รอื ปรากฎการณ์
ต่าง ๆ โดยตรง เพื่อหาข้อมูลหรือรายละเอียดของสิง่ เหล่าน้ัน ส่วนทักษะการลงความเห็นจากข้อมลู
คือการอธิบายหรือตีความหมายผลที่ได้จากการสังเกตว่าเหตุใดจึงเป็นเช่นนั้น การอธิบายหรือ
ตีความหมายผลที่ได้คอื การลงความเหน็ จากข้อมูล
3. วัตถุประสงค์ในการจัดกระทำขอ้ มลู และสอ่ื ความหมายข้อมูล เพื่ออะไร
ตอบ วัตถุประสงค์เพื่อสื่อความหมายให้ผู้อื่นเข้าใจสิ่งท่ีต้องสื่อให้ชัดเจนและถูกต้องและ
รวดเรว็

เล่มที่ 1 ทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ หน้า 91

ชุดฝกึ อบรมด้วยตนเอง การสอนทกั ษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

4. ทักษะการหาสเปสกับสเปส สเปสกับเวลามคี วามสัมพันธ์กันอยา่ งไร
ตอบ ความสามารถในการหาความสัมพันธ์ระหว่างรูป 2 มิติ 3 มิติ และความสัมพันธ์
ระหว่างตำแหน่งที่อยู่ของวัตถุอีกชนิดหนึ่ง รวมไปถึงความสัมพันธ์ระหว่างตำแหน่งที่อยู่กับเวลา
ขนาด รูปรา่ ง หรอื ทศิ ทางของวตั ถุในเวลาท่ีต่างกนั
5. การพยากรณ์ แบ่งออกเป็นกี่ประเภทประกอบด้วยกีป่ ระเภท
ตอบ ทกั ษะการพยากรณแ์ บง่ เปน็ 2 ประเภท คอื

5.1 การพยากรณ์ภายในขอบเขตข้อมูล หมายถึง การคิดคะเนคำตอบหรือค่าของ
ข้อมูลท่ีอยู่ภายในขอบเขตขอ้ มลู ทส่ี ังเกตหรอื วดั ได้

5.2 การพยากรณภ์ ายนอกขอบเขตข้อมูล หมายถงึ การคดิ คะเนคำตอบหรือค่าของ
ข้อมูลท่มี ากกว่าหรอื นอ้ ยกวา่ ขอบเขตขอ้ มลู ทส่ี งั เกตหรอื วัดได้

ไปดเู ฉลยกิจกรรมถัดไปกันคะ

เลม่ ที่ 1 ทักษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ หนา้ 92

ชุดฝึกอบรมด้วยตนเอง การสอนทกั ษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์

เฉลยใบกิจกรรมท่ี 1.3
ทกั ษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ข้ันบรู ณาการ

คำช้ีแจง : จงตอบคำถามต่อไปน้ีให้ถกู ตอ้ ง
1. ขอ้ มูลสมมตฐิ านที่ดี ควรมีลักษณะอย่างไร
ตอบ สมมตฐิ านที่ดี จะเป็นแนวทางในการออกแบบการทดลองเพื่อปฏิบัตกิ ารหาคำตอบ

2. การกำหนดนิยามเชิงปฏิบัตจิ ะมีความสัมพันธก์ ับทกั ษะใดมากที่สดุ
ตอบ ทกั ษะการสงั เกต และทักษะการวดั

3. ทกั ษะการทดลอง ประกอบด้วยกจิ กรรมใดบา้ ง
ตอบ การออกแบบการทดลอง การปฎบิ ัติการทดลอง และการบนั ทึกผลการทดลอง

4. หากต้องการศกึ ษาว่า “ต้นมะมว่ งจะเจริญเตบิ โตในดินร่วนไดด้ ีกว่าดินเหนยี ว” มีตัวแปร
ใดบ้างทีเ่ กี่ยวข้อง

ตอบ ตวั แปรต้น ไดแ้ ก่ ชนิดของดนิ (ดนิ ร่วน, ดินเหนยี ว)
ตัวแปรตาม ไดแ้ ก่ การเจริญเติบโตของตน้ มะม่วง
ตัวแปรที่ตอ้ งควบคุม ไดแ้ ก่ ชนดิ พันธข์ องมะมว่ ง ขนาดกระถาง ปรมิ าณนำ้ และปุ๋ย

ทใี่ ห้กับต้นมะมว่ ง แสงแดด ระยะเวลาทใ่ี ชใ้ นการทดลอง

5. ความสำคญั ของของการสรา้ งแบบจำลองคอื อะไร
ตอบ ช่วยอธิบายความคดิ แนวคดิ หรอื ปรากฎการณ์ ทำใหเ้ กดิ การ ทำใหเ้ กิดการสง่ เสริม
และกระตุน้ กระบวนการเรยี นรู้ การสร้างคำอธบิ าย การวเิ คราะห์ ทำให้ผู้เรียนสามารถเรียนรูแ้ ละเข้าใจ

เล่มที่ 1 ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ หน้า 93

ชดุ ฝึกอบรมด้วยตนเอง การสอนทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

เฉลยใบกจิ กรรมท่ี 1.4
ความสำคัญของทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

คำชแี้ จง : จงตอบคำถามตอ่ ไปนใ้ี หถ้ กู ต้อง
1. ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ มีความสำคัญต่อการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์

อยา่ งไร
ตอบ เป็นกระบวนการทผ่ี ู้เรียนสามารถนำไปใช้ในการสืบเสาะแสวงหาความรู้และนำความรู้

ไปประยุกต์ใชใ้ นชวี ติ ประจำวันอยา่ งมีเหตผุ ล

2. เพราะเหตุใด ทักษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์จงึ เป็นทักษะแกนสำคญั
ตอบ เน้นการเรียนรู้ตลอดชีวิต และช่วยพัฒนาทักษะในการสื่อสาร ความคิดเชิงวิจารณ์
และทกั ษะในการแกป้ ัญหาจากหลักฐานทเ่ี กบ็ รวบรวมไดใ้ นชว่ งเวลานนั้ ๆ

3. องค์ประกอบพน้ื ฐานของทักษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตรป์ ระกอบดว้ ยอะไรบา้ ง
ตอบ การค้นคว้า การทดลอง และใชแ้ สวงหาความรู้ใหม่ ๆ

4. ตามทฤษฎีคอนสตรัคติวสิ ต์ (Constructivist) ผู้สอนมงุ่ พัฒนาผ้เู รียนอย่างไร
ตอบ จัดกิจกรรมให้ผู้เรียนได้มีโอกาสใช้ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์อย่างจริงจัง
สมำ่ เสมอ โดยหวงั ใหผ้ เู้ รียนร้จู ักใชก้ ระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์สบื เสาะแสวงหาความร้ดู ว้ ยตนเอง

ทำถูกกนั ม๊ัยคะ

เล่มที่ 1 ทักษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์ หนา้ 94

ชดุ ฝึกอบรมด้วยตนเอง การสอนทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

เฉลยแบบทดสอบหลงั ศกึ ษาชุดฝึกอบรม
เร่อื ง ทกั ษะกระบวนการทางวทิ ยาศาสตร์

ข้อท่ี คำตอบ ข้อท่ี คำตอบ
1. ก 11. ก
2. ค 12. ง
3. ข 13. ค
4. ง 14. ข
5. ข 15. ง
6. ง 16. ค
7. ก 17. ข
8. ข 18. ก
9. ง 19. ง
10. ข 20. ก

...ต่อไป...ขอให้ท่านศกึ ษา
ชดุ ฝึกอบรม เลม่ ท่ี 2 กนั ตอ่ เลยคะ่

เลม่ ท่ี 1 ทกั ษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ หน้า 95