InDesign 12 4 64

คณะผูจ้ ดั ทำ�
นายธวชั ชัย เปาะทอง
นายธีรพงค ์ ยอดระบ�ำ

นางสาวมาริษา เหมือนใจ


หลักสตู รพฒั นาการเกษตรเเละการจัดการธุรกิจเกษตร
อาจารย์ท่ีปรกึ ษา : อาจารย์ สาธิต บัวขาว

การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

น

กา รปลกู พริกตามมาตรฐานการปฏบิ ัติทางการเกษตรที่ดี

คู่มอื Production of publications in the good agricultural practice (GAP)

เฉพาะพ้นื ท่ลี มุ่ น�ำ้ ปากพนัง

kalonice





คณะเกษตรศาสตร์
มหาวิทยาลยั เทคโนโลยรี าชมงคล

เอกสารประกอบการฝึกอบรมการถ่ายทอดองคค์ วามรู้ และเทคโนโลยกี ารปลูกพริกตามมาตรฐาน
การปฏิบตั ิทางการเกษตรที่ดี(GAP)ท่ีสอดคลอ้ งกบั ความตอ้ งการของตลาดกิจกรรมส่งเสริมและสนบั สนุน
การวิจยั การจดั การความรู้การวิจยั เพ่ือการใชป้ ระโยชน์เชิงชุมชนสังคม“ภายใตโ้ ครงการจดั การความรู้การ
วจิ ยั เพ่อื การใชป้ ระโยชนป์ ระจ�ำปี 2563”



บันทกึ

.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................

คำ�น�ำ ..

พน้ื ทลี่ มุ่ น้ำ� ปากพนงั ต้งั อยทู่ างตอนใตข้ องจงั หวดั นครศรีธรรมราชมพี น้ื ทที่ ้งั หมดประมาณ 1.98 ลา้ น
ไร่ ประชากรส่วนใหญป่ ระกอบอาชีพท�ำนา สวนไมผ้ ล สวนปาลม์ น้ำ� มนั ประมง เล้ยี งกงุ้ ทะเล รบั จา้ ง ซ่ึงในอดตี
พน้ื ทลี่ มุ่ น้ำ� ปากพนงั เป็นเมอื งอขู่ า้ วอนู่ ้ำ� ทส่ี �ำคญั ของภาคใต้ ซ่ึงพน้ื ทลี่ มุ่ น้ำ� ปากพนงั เป็นพน้ื ทรี่ าบลมุ่ มนี ้ำ� ขงั ใน
ช่วงฤดฝู น จนเกดิ น้ำ� ทะเลหนนุ ท�ำใหล้ กั ษณะคณุ สมบตั ขิ องดนิ เป็นดนิ เหนียว ดนิ บนเป็นดนิ เหนียวปนทราย สี
ด�ำหรือสีน้ำ� ตาลปนเทา ปฏกิ ริ ิยาดนิ เป็นกรด ดนิ ลา่ งเป็นดนิ เหนียวสีเทา พบจดุ ประสีแดงเหลอื งหรือน้ำ� ตาล อาจ
พบเมด็ ทราย และเศษเปลอื กหอยประปนในเน้อื ดนิ ทค่ี วามลกึ 150 เซนตเิ มตร ปฏกิ ริ ิยาดนิ เป็นกลางถงึ เป็นดา่ ง
ปานกลาง ซ่ึงจดั อยใู่ นกลมุ่ ชดุ ดนิ ท่ี 3 ปัจจบุ นั ประชากรมกี ารประกอบอาชีพเกษตรกรรมปลกู พชื เล้ยี งสตั ว์ โดย
เฉพาะการปลกู พริกในพน้ื ทลี่ มุ่ น้ำ� ปากพนงั เกษตรกรมกั จะประสบปัญหาน้ำ� ทว่ มขงั ในพน้ื ทแี่ ปลงปลกู พริก ปัญหา
ดา้ นผลผลติ ตกตำ่� ราคาพริกตกตำ่� ปัญหาตน้ ทนุ สงู และมสี ารพษิ ตกคา้ งในกระแสเลอื ด

ซ่ึงการปลูกพริกที่มีหลกั การปฏิบตั ิทางการเกษตรท่ีดี(GAP)เป็นแนวทางในการปฏิบตั ิเพ่ือผลิต
สินคา้ ทางการเกษตรทม่ี คี วามปลอดภยั และคณุ ภาพถกู ใจผบู้ รโิ ภคในวธิ ีควบคมุ และป้องกนั การเกิดปัญหาใน
กระบวนการผลิตผลผลิตทไี่ ดจ้ ากกระบวนการตดิ ตามการปฏบิ ตั ทิ างการเกษตรที่ดี(GAP)มคี วามปลอดภยั ตอ่
เกษตรกรไมท่ �ำลายสงิ่ แวดลอ้ ม ผลผลติ มคี ณุ ภาพปลอดภยั จากการปนเป้ือนของสารเคมแี ละเช้ือโรค เป็นทตี่ อ้ งการ
ท้งั ในและตา่ งประเทศ เพอื่ เป็นแนวทางในการท�ำการเกษตรกรรมเพอื่ ใหไ้ ดผ้ ลผลติ ทม่ี คี ณุ ภาพดเี ป็นทตี่ อ้ งการของ
ตลาดตรงตามมาตรฐานทกี่ �ำหนดใหผ้ ลผลติ คมุ้ คา่ ตอ่ กระบวนการการลงทนุ ผลผลติ ทางการเกษตรทปี่ ลอดภยั ตอ่
เกษตรกรผผู้ ลติ และปลอดภยั ตอ่ ผบู้ ริโภค ซ่ึงการใชท้ รพั ยากรทมี่ อี ยใู่ นใหเ้ กดิ ประโยชนส์ งู สุดสามารถตรวจสอบ
และสอบทวนไดไ้ มก่ อ่ ใหเ้ กดิ มลพษิ ตอ่ ส่ิงมชี ีวติ อนื่ และสภาพแวดลอ้ มรวมท้งั เกดิ ความยงั่ ยนื ทางการเกษตร

ท้งั น้ีการปลกู พริกตามมาตรฐานการปฏบิ ตั ทิ างการเกษตรที่ดี(GAP)เป็นการปลกู พริกปลอดภยั ซ่ึง
พริกทเ่ี กษตรกรปลกู ไดร้ บั มาตรฐานเกษตรทดี่ ีแมจ้ ะไดใ้ ชส้ ารเคมกี ใ็ ชอ้ ยา่ งถกู ตอ้ งท้งั ชนดิ ปริมาณ และวธิ กี าร
ใช้ รวมท้งั การผา่ นการตรวจประเมนิ รบั รองคณุ ภาพ โดยไดร้ บั มาตรฐานการปฏบิ ตั ทิ างการเกษตรทดี่ ี (GAP)
เพอ่ื ใหไ้ ดผ้ ลผลติ ทด่ี มี คี ณุ ภาพตรงมาตรฐานทก่ี �ำหนดต้งั แตแ่ หลง่ น้ำ� พน้ื ทป่ี ลกู การใชว้ ตั ถอุ นั ตรายทางการเกษตร
การจดั การคณุ ภาพการผลติ กอ่ นการเกบ็ เกยี่ ว และการปฏบิ ตั หิ ลงั การเกบ็ เกยี่ ว การพกั ผลผลติ การขนยา้ ย การเกบ็
รกั ษา สุขลกั ษณะส่วนบคุ คลตลอดจนการจดบนั ทกึ และการตรวจสอบ โดยขอ้ ก�ำหนดดงั กลา่ ว ท�ำใหเ้ กษตรกร
ปรบั เปลยี่ นการผลติ โดยลดการใชส้ ารเคมใี นการผลติ เพอ่ื ใหผ้ ลผลติ มคี วามปลอดภยั

ขอขอบพระคุณ
คณะผจู้ ดั ท�ำ



บันทกึ

.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................

การใชแ้ บคทีเรีย Bacillus
เพ่ือควบคุมโรคแอนแทรกโนสของพริก (Colletotrichum sp.)

(ก) เช้ือสาเหตุโรคกงุ้ แหง้ ของพริก (ข) บาซิลลัส ซับทิลสิ

(ก) แบคทีเรียบาซิลลสั บนอาหารเล้ียงเช้ือ
(ข) แบคทีเรียบาซิลลสั ซบั ทิลิส ยบั ย้งั การเจริญของ

วิธีใชแ้ ละอตั ราใช้
เช้ือแบคทีเรียบาซิลลสั ซบั ทิลิส 40-50 กรัม/น้ำ� 20 ลิตร ฉีดพน่ เม่ือเร่ิมพบ โรค และ
ฉีดพน่ ซบั ทิลิส 40-50 กรัม/น้ำ� 20 ลิตร ฉีดพน่ เม่ือเร่ิมพบ โรค และฉีดพน่ ทุก 5 วนั
(ประมาณ 4-5 คร้ัง)

48การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี

สารบัญ

ค�ำน�ำ 1
ประวตั ิ 2
ส่วนประกอบของพริก 5
การปฏิบตั ิทางการเกษตรที่ดี 6
ขอ้ ก�ำหนด 8 ประการ เพอ่ื ใหไ้ ดก้ ารรับรองแหล่งผลิต GAP 11
การปฏิบตั ิทางการเกษตรที่ดีส�ำหรับพริก 17
ธาตุอาหารท่ีจ�ำเป็ นต่อพริ ก 22
การเกบ็ ตวั อยา่ งดินเพ่ือการวเิ คราะห์ธาตุอาหาร 29
โรคพริกและแมลง 41
การจดั การโรคของพริกโดยชีววธิ ี



เชื้อสาเหตุ
โรค

โรคกลา้ เหี่ยวของแอปเปิ้ ล Fusarium sp.
โรคแขง้ ด�ำของยาสูบ Phytophthora nicotianae
โรคโคนเน่าด�ำของถว่ั Macrophomina sp., M. phaseolina
โรคเน่าระดบั ดินของพืชผกั Sclerotium rolfsii
โรคเน่าสีเทาของผกั และผลไม ้ Botrytis cinerea
โรคเน่าสีน้ำ� ตาลของพีท Monilinia laxa, M. fructicola, Rhizopus stolonifer
โรคใบจุดของผกั Alternaria alternata
โรคใบจุดซิกาโทกาของกลว้ ย Mycosphaerella fijiensis
โรคใบด่างของมะเขือเทศ Cucumber mosaic virus
โรคใบไหมข้ องขา้ วโพด Bipolaris maydis
โรคใบไหมข้ องพริก Phytophthora capsici
โรคผลจุดด�ำ ผลร่วงของสม้ Phyllosticta citricarpa
โรคราเขียวของเห็ด Trichoderma sp., T. harzianum
โรคล�ำตน้ เน่าของเรพซีด Sclerotium sclerotiorum
โรคเหี่ยวของขา้ วสาลี Fusarium graminearum

วธิ ีการใช้และอัตราใช้
1 แช่ท่อนพนั ธุ์หรือเมลด็ แช่หวั พนั ธุ์หรือเมลด็ ในสารละลายชีวภณั ฑ์
BS สายพนั ธุ์ BS-DOA 24
อตั รา 50 กรัม ต่อน้ำ� 20 ลิตร เป็นเวลา 30 นาที ผ่งึ ใหแ้ หง้ ก่อนน�ำไปปลูก แปลง
ปลูก
2 หลงั ปลูก ใหร้ ดดว้ ยสารละลาย ชีวภณั ฑ์ BS สายพนั ธุ์ BS-DOA 24
อตั รา 50 กรัม ต่อน้ำ� 20 ลิตร รดใหท้ ว่ั แปลงทุก 30 วนั

47การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

การใช้เชื้อแบคทเี รียปฏปิ ักษ์ Bacillus เพอ่ื ป้องกนั กำ� จดั โรคพชื
แบคทีเรียที่นิยมน�ำมาใช้ เช่น Bacillus spp. เพื่อการควบคุมโรคพชื
เน่ืองจากสามารถควบคุมเช้ือสาเหตุโรคพืชไดด้ ว้ ยกลไกต่างๆเช่นการสร้างสาร
ปฏิชีวนะการกระตุน้ ใหเ้ กิดความตา้ นทานโรคในพืชสามารถเจริญเพ่ิมปริมาณได้
รวดเร็ว(จิระเดช,2549)แบคทีเรียบาซิลลสั สามารถสร้างสปอร์ท่ีเรียกว่าเอน็ โดส
ปอร์(endospore)เป็ นโครงสร้างท่ีมีความทนทานต่อสภาวะแวดลอ้ มที่ไม่เหมาะ
สมทนต่ออุณหภูมิสูง แสงแดด และสามารถปรับตวั ใหอ้ ยใู่ นสภาพธรรมชาติได้
ยาวนาน แบคทีเรียกลุ่มน้ีเป็นกลุ่มที่มกั พบไดท้ ว่ั ไปในสภาพธรรมชาติ รวมท้งั
เช้ือแบคทีเรียสายพนั ธุ์ B. subtilis ท่ีมีการน�ำมาประยกุ ตก์ นั อยา่ งกวา้ งขวาง พบวา่
มกั จะเจริญปะปนอยมู่ ากมายท้งั ในดิน

เช้ือรา Fusarium solani เช้ือ Bacillus subtilis

การใช้แบคทเี รีย Bacillus เพอื่ ควบคมุ โรคเห่ียวของพริก (Ralstonia so-
lancearum)
ควบคุมโรคเห่ียวสาเหตุจาก แบคทีเรีย Ralstonia solanacearum ในพืช
ตระกลู มะเขือ เช่น พริก มะเขือเทศ มะเขือเปราะ มะเขือยาว มนั ฝร่ัง และ พืช
ตระกลู ขิง ไดแ้ ก่ ขิง ปทุมมา ขมิ้น ไพล

46การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

การปลูกพรกิ ตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี



วสั ดุส�ำหรับทำ� ป๋ ยุ หมกั จากก้อนเช้ือเห็ด
1.กอ้ นเช้ือเห็ดนางฟ้า นางรม แครง หูหนู ท่ีหมดอายหุ รือไม่ใหผ้ ลผลิตแลว้
2.ป๋ ุยคอก ไดแ้ ก่ มูลววั ข้ีไก่แกลบ มูลหมูตากแหง้ หรือมูลควาย
3.สารเร่งซุปเปอร์ พด.1 หรือ หวั เช้ืออีเอม็
4.เช้ือสดไตรโคเดอร์
5 เช้ือราบิววาเรีย เมธาไรเซียม (ส�ำหรับก�ำจดั หนอนและแมลงท่ีมากินเสน้ ใย และ
ขยายพนั ธุ์ขณะท�ำป๋ ุยหมกั )
วธิ ีทำ� ป๋ ยุ หมกั จากก้อนเช้ือเห็ด
1.น�ำกอ้ นเช้ือเห็ดท่ีหมดอายแุ ลว้ จ�ำนวน 100 กิโลกรัม มาทุบใหล้ ะเอียดแลว้ ผสม
ป๋ ุยคอก 20 กิโลกรัม คลุกเคลา้ ให้
2.ละลายสารเร่งซุปเปอร์พด 1. อตั รา 10 กรัม ต่อน้ำ� 20 ลิตร หวั เช้ืออีเอม็ อตั รา
10 ซีซี ต่อน้ำ� 10 ลิตร เช้ือราบิวาเรีย หรือเมตาไรเซียม อตั รา 50 กรัมต่อน้ำ� 10 ลิตร
คลุกเคลา้ ส่วนผสมท้งั หมดใหเ้ ขา้ กนั ปรับกองป๋ ุยหมกั ใหม้ ีความช้ืนประมาณ 60-65
เปอร์เซ็นต์
3.กลบั กองป๋ ุยหมกั ทุก 7 วนั เพ่อื ระบายอากาศ และไม่ใหเ้ กิดการสะสมความร้อน
มากเกินไป เมื่อกองป๋ ุยเริ่มเยน็ ลง (ประมาณ 1 เดือน) ก่อนน�ำไปใช้ ใหร้ าดดว้ ยน้ำ�
ละลายเช้ือราไตโคเดอร์มาเขม้ ขน้ อตั รา 2 กิโลกรัมต่อน้ำ� 4 ลิตร ก่อนน�ำไปใช้
การน�ำป๋ ยุ หมกั จากก้อนเช้ือเห็ดไปใช้
1.ป๋ ุยหมกั ที่ไดส้ ามารถน�ำไปใชร้ องกน้ หลุมก่อนปลูกพืช อตั รา 200 กรัม/
หลุม และโรยบริเวณทรงพมุ่ พริก อตั รา 200 กรัม/ตน้ ทุกๆ 1-2 เดือน
2.สามารถน�ำป๋ ุยหมกั จากกอ้ นเช้ือเห็ดไปใชเ้ ป็นวสั ดุส�ำหรับเพาะกลา้ พืช
พริก ไดโ้ ดยไม่ตอ้ งผสมกบั วสั ดุปลูกหรืออาจผสมกบั วสั ดุเพาะอื่นอตั รา 1: 4

45การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

การน�ำเช้ือราไตรโคเดอร์มาไปใช้พชื ปลกู ทวั่ ไป
1.การคลุกเมลด็ เช้ือสด 10 กรัม ใชส้ �ำหรับคลุกเมลด็ พนั ธุ์ 1 กิโลกรัม ด�ำเนิน
การโดยใส่เช้ือสดลงในถุงพลาสติก เติมน้ำ� ละอาดเลก็ นอ้ ย บีบใหส้ ปอร์สีเขียวหลุดออก
ใส่เมลด็ ลงในถุง คลุกเคลา้ ใหเ้ ขา้ กนั น�ำเมลด็ พืชไปปลูกไดท้ นั ที หรือผ่งึ ลมใหแ้ หง้ ก่อน
2.การผสมเช้ือราไตรโคเดอร์มากบั ป๋ ุยหมกั เช้ือสด 1 กิโลกรัม + ร�ำ 4
กิโลกรัม + ป๋ ุยหมกั 100 กิโลกรัม (ที่เยน็ แลว้ ) คลุกเคลา้ ใหเ้ ขา้ กนั น�ำไปรองกน้ หลุม
หรือหวา่ นบริเวณโคนตน้ พชื
3. เช้ือสดท่ีผสมแลว้ (1 ส่วน) + วสั ดุปลูก (4 ส่วน)
- คลุกเคลา้ ใหเ้ ขา้ กนั ก่อนบรรจุลงในภาชนะปลูก - หวา่ นลงดินในแปลงก่อนปลูกพืช
- หวา่ นลงในแปลงท่ีปลูกพืชแลว้ - หวา่ นลงดินใตท้ รงพมุ่ / โคนตน้
4. การใชเ้ ช้ือสดฉีดพน่ เช้ือไตรโคเดอร์มาสด 1 กิโลกรัม ผสมกบั น้ำ� 200
ลิตร โดยการเติมน้ำ� ลงในถุงเช้ือสด กวนเพือ่ ลา้ งสปอร์ กรองเอาเฉพาะสปอร์สีเขียว เติม
น้ำ� ใหค้ รบ 200 ลิตร
-ฉีดพน่ หลงั หวา่ นเมลด็ และคลุมฟาง
-ฉีดพน่ ระยะที่พืชก�ำลงั เจริญเติบโต
-ฉีดพน่ หลงั หยอดเมลด็ ลงในหลุมปลูกแลว้
-ฉีดพน่ หลงั ยา้ ยกลา้ พชื ลงปลูก
-ฉีดพน่ ในกระบะเพาะกลา้ /กระถางปลูก
-ฉีดพน่ ลงดินใตท้ รงพมุ่ พืชเช้ือสด 250 กรัม ผสมฝ่ นุ แดง 2 ขีด

การใช้เช้ือราไตโคเดอร์มาเพอื่ คลกุ เมลด็ พริกก่อนปลกู
แช่เมลด็ พนั ธุ์ก่อนปลูก เพ่ือควบคุมเช้ือราท่ีติดมากบั เมลด็ พนั ธุ์ไดเ้ ป็นอยา่ งดี
ใชเ้ ช้ือราไตรโคเดอร์มา อตั รา 10 กรัม หรือประมาณ 1 ชอ้ นโตะ๊ ผสมน้ำ� 5-10 มิลลิลิตร
คลุกกบั เมลด็ พนั ธุ์ 1 กิโลกรัม ผ่งึ ใหแ้ หง้ ก่อนน�ำไปเพาะกลา้
การใช้เช้ือราไตรโคเดอร์มาเพอ่ื ควบคมุ โรคพริกในแปลงปลกู พริก
ใชเ้ ช้ือราไตรโคเดอร์มาชนิดสดฉีดพน่ ตน้ พริกไดโ้ ดยตรง เช้ือราไตรโคเดอร์มา 1 กิโลกรัม
ผสมน้ำ� 80-100 ลิตร กรองเอาเฉพาะน้ำ� ฉีดพน่ บนพืชหรือรดลงดินหรือวสั ดุปลูก ใชใ้ น
พ้ืนที่ 1 ไร่ ควรฉีดพน่ ในตอนเยน็

44การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี

พริก Chili

ชื่อวทิ ยาศาสตร์ Capsicum frutescens
L. var. frutescens
ชื่อสามญั Chilli
ช่ือวงศ์ SOLANACEAE
ช่ืออน่ื ครี (กระเหร่ียง-ก�ำแพงเพชร) ดปี ลี
ข้นี ก พริกข้หี นู (ใต)้ ปะแกว (ชาวบน-
นครราชสีมา) พริก (กลาง เหนอื ) พริกข้หี นู
(กลาง) หมกั เพด็ (ตะวนั ออกเฉียงเหนอื )
พริกแด้ พริกแต้ พริกน�ำ (เหนอื ) มะระตี
(เขมร-สุรินทร)์ มอื ซาซีซู มอื ส่าโพ (กระเห

พ รี่ยง-แมฮ่ อ่ งสอน) ดปี ลี (ปัตตาน)ี

การปรุงอาหารอย่าอรเอเงชปกินงัิแ่ือรกมพเวูดฤใถีร่านยีษนิ่่ชหปโใากดลีนว1�ายำปโเ4ยนปชี9ม1ารดิ3ว5าตใโโโน4ุเคดปก8เลยขรสแมัตตตเลปบลุเรกะ็ น้ออสัเสขนดผไ้าด้แนขู ส้ลนอ�ู่ำยพะง�ำโุมพทรรหีวปกิรปกิีเลตขเอกัอข้าเฐมน้ามาสากรนใู่ยลกินกโุาาปรางมรปรกกปีะ่อกาเลนทารกูรสคศพป้ิน้นไลทรพศกิกูยตบใพเนวปซร็รจนากิรนีกเไษวขชดลท่อ้วกาี่งงรห1พทะ6ลจศรกาากิวย่อยทรรนเร้ขอมี่ ปษ้ยาอีี สป1า1ู่ีเย8ม7ขก8ุ0าต5ว0แเ่าลมพส2้วดร�,ำ0เแหิกิ ต0ลไรอด0ะับร้เเปขปป์เีร็้านรใเสนนะทู่ปปเียทน่ี รรนศิยะะไมแเเทททลในศศยะ

1การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี

ส่วนประก

ดอก มีลกั ษณะเป็นพู สีขาวหรือสีม่วงประมาณ 5 กลีบ
เกสรตวั ผมู้ ีประมาณ 1-10 อนั แตกออกจากโคนที่กลีบดอก อบั
เกสรตวั ผมู้ กั มีสีน้ำ� เงิน เป็นกระเปาะขนาดเลก็ และยาว ส่วนเกสร
ตวั เมียมี 1- 2 รังไข่ มีลกั ษณะชูข้ึนเหนือเกสรตวั ผู้ รูปร่างเหมือน
กระบองหวั มน รังไข่มี 3 – 4 พู มกั จะออกดอก และติดผลในช่วง
วนั ส้นั

ล�ำตน้ และก่ิง สูงประมาณ 30-75 เซนติเมตร พริกเป็นพชื ที่มีการ
เจริญของก่ิงเป็นแบบ dichotomous คือ กิ่งจะเจริญจากล�ำตน้
เพียง 1 กิ่ง แลว้ แตกออกเป็น 2 กิ่ง และเพิม่ เป็น 4 กิ่ง 8 กิ่ง 16
ก่ิง ไปเร่ือยๆ ดงั น้นั จึงมกั ไม่พบล�ำตน้ หลกั แต่จะพบเพียงก่ิง
หลกั ๆเท่าน้นั ท้งั ล�ำตน้ และกิ่งน้นั ในระยะแรกจะเป็ นไมเ้ น้ือ
อ่อนแต่เม่ือมีอายมุ ากข้ึนกิ่งกจ็ ะยง่ิ แขง็ มาก แต่ก่ิงหรือตน้ พริก
กย็ งั คงเปราะและหกั ง่าย

2การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี

ขนั้ ตอนและวธิ ีการผลติ หัวเช้ือสดไตรโคเด

วสั ดุและอุปกรณ์
1.หวั เช้ือราไตรโคเดอร์มา (ชนิดแหง้ /น้ำ� )
2. หมอ้ หุงขา้ ว
3. ขา้ วสาร
4. ยางวง
5. เขม็ หมุด
6. ถุงพลาสติกทนร้อนขนาด 8 x 12 นิ้ว
7. กรวยกรอง/ผา้ ขาวบาง
8. ขวดน้ำ� ด่ืม ขนาด 500 มิลลิลิตร

1. หุงขา้ วใหส้ ุกพอดี ตกั ขา้ วใส่ถุงขณะยงั ร้อน ถุงละ วธิ ีเตรียมอาหารเลย้ี งเช้ือ
250-300 กรัม รีดอากาศออกจากถุง วางใหอ้ ุ่น
43การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี
2. เหยาะหวั เช้ือแหง้ หรือฉีดพน่ หวั เช้ือน้ำ� ประมาณ
3-4 คร้ัง รัดปากถุงดว้ ยยาง เขยา่ ใหห้ วั เช้ือกระจายเขา้
กนั ใชเ้ ขม็ หมดุ เจาะ 30-40 รู ใตย้ างรัด เพอื่ ระบายอากาศ
3. วางถุงเช้ือบริเวณท่ีมีแสงสวา่ ง อากาศถ่ายเทสะดวก
ไม่มีแมลงศตั รูรบกวน ดึงถุงดา้ นบนข้ึนเลก็ นอ้ ย

4. เม่ือครบ 7 วนั จะไดเ้ ช้ือราไตรโคเดอร์มาชนิดสด
สามารถน�ำไปใชไ้ ดท้ นั ที

การผลิตหวั เช้ือแบบน้ำ�

1. เติมน้ำ� ด่ืมสะอาดขนาด 500 มิลลิลิตร ลงในถุงหวั
เช้ือชนิดสด คลุกเคลา้ ให้เขา้ กนั กรองเอาเฉพาะน้ำ� สี
เขียว ลงในขวดน้ำ� เดิม จะไดห้ วั เช้ือน้ำ� เขม้ ขน้

2. การขยายเช้ือน้ำ� กระท�ำเช่นเดียวกบั การขยายเช้ือ
แบบผงแหง้ โดยฉีดพน่ หรือหยดหวั เช้ือน้ำ� 3-4 คร้ัง/ถุง

การใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มาเพอ่ื ป้องกนั กำ� จดั การเกดิ โรคของพชื
เช้ือราไตรโตเดอร์มาเจริญไดด้ ีในดินทมี่ อี นิ ทรียวตั ถมุ คี ณุ สมบตั ิ
ในการยบั ย้งั หรือท�ำลายเช้ือสาเหตุโรคพชื หลายชนิดไดแ้ ก่ Pythium (โรค
เน่าระดบั ดิน กลา้ เน่า), Phytophthora (โรครากและโคนเน่า), Fusarium
(โรคเหี่ยว), Sclerotium (โรคเหี่ยว โรครากและโคนเน่า), Rhizoctonia (โรค
เน่าระดบั ดิน กลา้ เน่า) และ Colletotrichum (แอนแทรกโนส/กงุ้ แหง้ ) เช้ือ
ราไตรโคเดอร์มามีกลไกในการยบั ย้งั หรือควบคุมเช้ือสาเหตุของโรคพืช
ดงั น้ี
1. การสร้างสารปฏิชีวนะ (antibiosis) คือ การสร้างผลผลิตจาก
กระบวนการเมแทบอลิซึม ซ่ึงมีคณุ สมบตั ิเป็นสารปฏิชีวนะ (antibiotic) ซ่ึง
สารจะมีประสิทธิภาพในการท�ำลายชีวิต หรือยบั ย้งั เช้ือก่อโรคพืช หลาย
ชนิด ไดแ้ ก่ เช้ือรา Rhizoctonia, Sclerotium, Alternaria, Colletotrichum
และ Fusarium เป็ นตน้ ท้งั น้ีเช้ือราไตรโคเดอร์มาสายพนั ธุ์ที่สามารถ
ควบคุมโรคพชื
2. การแข่งขนั (competition) เช้ือจุลินทรียป์ ฏิปักษม์ ีความ
สามารถในแข่งขนั กบั เช้ือสาเหตุโรคพืช ไดแ้ ก่ แก่งแยง่ แหล่งอาหารพวก
คาร์โบไฮเดรต ไนโตรเจน ก๊าซออกซิเจน ตลอดจนสารท่ีจ�ำเป็นต่อการ
เจริญของพชื ท�ำใหพ้ ืชอาศยั ขาดอาหารเพอ่ื การเจริญและตายในที่สุด เช้ือ
ราไตรโคเดอร์มาเป็นราปฏิปักษท์ ่ีมีประสิทธิภาพในการแก่งแยง่ แขง่ ขนั สูง
3. การเป็ นปรสิต (parasitism) เช้ือจุลินทรียป์ ฏิปักษม์ ีความ
สามารถในการเขา้ ไปเจริญและอาศยั ในเช้ือโรคพชื หรือเจริญบริเวณใกล้
เคียงพชื อาศยั แลว้ คอยดูดกินอาหาร ท�ำลายเช้ือโรคโดยตรง ท้งั น้ีกลไกการ
เป็นปรสิตแบบน้ีไดแ้ ก่ การสร้างสารพษิ หรือเอนไซมย์ อ่ ยสลายผนงั เซลล์
ของเช้ือโรค ในขณะท่ีปรสิตของเช้ือราบางชนิดที่สามารถเขา้ ไปเจริญและ
มีชีวติ ในเช้ือสาเหตุ แลว้ คอ่ ยๆ แทงผา่ นเสน้ ใยเช้ือโรคแต่ไม่ท�ำใหเ้ ช้ือโรค
ตาย เรียกวา่ biotrophic mycoparasite
4. การชกั น�ำใหพ้ ืชตา้ นทานต่อโรค (induced host resistance)
เป็ นอีกกลไกหน่ึงที่น่าสนใจเน่ืองจากเช้ือจุลินทรียป์ ฏิปักษ์บางชนิด
นอกจากควบคุมโรคพชื ไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพแลว้ ยงั มีความสามารถใน
การกระตุน้ หรือชกั น�ำใหพ้ ชื สร้างความตา้ นทานต่อการเขา้ ท�ำลายของเช้ือ
โรค

42การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี

อบของพรกิ

ผลพริก ผลอ่อนมกั ช้ีข้ึนแต่เมื่อแก่ผลจะหอ้ ยลง ผล
มีลกั ษณะแบน กลมยาว จนถึงพองอว้ นส้นั ผลมีขนาดเลก็ หรือ
ขนาดใหญ่ มีความเผด็ แตกต่างกนั ตามพนั ธุ์ ผลเม่ืออ่อนสีเขียว
เขม้ บางพนั ธุ์อาจมีสีขาวออกเหลืองเขียว เมื่อผลแก่จะเปลี่ยน
เป็นแดงหรือเหลือง ขนาดผลทว่ั ไปประมาณ 1- 1.5 นิ้ว มีเสน้ ผา่
ศูนยก์ ลาง 1/4 -2/3 นิ้ว เมลด็ ดา้ นในจะเกิดรวมกนั ที่รก (Placenta)
ตลอดจากโคนจนถึงปลายผล

ใบ เป็นชนิดใบเดี่ยวมีลกั ษณะแบนเรียบ สีเขียว
อ่อน และเขียวเขม้ ตามอายขุ องใบ ใบเป็นมนั มีขนปกคลุม
เลก็ นอ้ ย รูปร่างของใบมีลกั ษณะรูปไข่จนถึงเรียวยาว ปลายใบ
แหลม
ราก ระบบรากของพริกมีรากแกว้ ตน้ พริกท่ีโตเตม็
ท่ีรากฝอยจะออกหากินดา้ นขา้ งในรัศมีเกินกวา่ 1 เมตร และ
หยงั่ ลึกลงไปในดินเกินกวา่ 1.20 เมตร รากฝอยหากินของพริก
จะพบอยอู่ ยา่ งหนาแน่นมากในบริเวณรอบๆ ตน้ ใตผ้ วิ ดินลึก
ประมาณ 60 เซนติเมตร

3การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี



การจดั การโรคของพริกโดยชีววธิ ี

การจดั การโรคของพริกโดยชีววธิ ีใหป้ ระสบความส�ำเร็จ เร่ิม
จากการเตรียมพ้นื ที่ปลูก การเตรียมตน้ กลา้ การจดั การดินและน้ำ� การ
จดั การศตั รูพืช และการเกบ็ เก่ียว โดยการป้องกนั การเกิดโรคของพริก
พืชในระยะเร่ิมแรก อาจกระท�ำไดห้ ลายวธิ ี เช่น การคลุกหรือแช่เมลด็
พนั ธุ์พริกดว้ ยชีวภณั ฑเ์ ช้ือราไตรโคเดอร์มา (Trichoderma sp.) หรือชีว
ภณั ฑเ์ ช้ือแบคทีเรียปฏิปักษ์Bacillus subtilis นอกจากจะช่วยป้องกนั การ
เขา้ ท�ำลายของเช้ือสาเหตโุ รคทางดินแลว้ ยงั มีส่วนช่วยส่งเสริมการเจริญ
ของกลา้ พืชอีกดว้ ย ท้งั น้ีการน�ำเช้ือราไตรโคเดอร์มาไปใชเ้ พื่อป้องกนั
ก�ำจดั โรคพชื สามารถประยกุ ตใ์ ชไ้ ดห้ ลายวธิ ี ไดแ้ ก่ การผสมในป๋ ุยหมกั
ท่ียอ่ ยสมบูรณ์แลว้ น�ำไปใชโ้ ดยการรองกน้ หลุมก่อนปลูกพชื ซ่ึงเป็นวธิ ี
ท่ีจะช่วยลดการเกิดโรคพืชไดเ้ ป็นอยา่ งดี
การใชป้ ๋ ุยหมกั จากกอ้ นเช้ือเห็ดเก่าผสมเช้ือราไตรโคเด
อร์มา จะเป็นอีกวิธีการหน่ึงเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการยบั ย้งั การ
เกิดโรคของพริกไดเ้ ป็นอยา่ งดี นอกจากน้ีแลว้ การศึกษาความหลาก
หลายของเช้ือจุลินทรียท์ ้งั ก่อนและหลงั การใชเ้ ช้ือปฏิปักษ์ ในการ
ป้องกนั ก�ำจดั โรคพืชจ�ำเป็ นตอ้ งมีการติดตามจ�ำนวนประชากรของ
เช้ือจุลินทรียก์ ่อโรคและเช้ือปฏิปักษเ์ พอื่ ใหค้ วามทราบถึงการมีชีวติ
รอดและการด�ำรงในส่ิงแวดลอ้ มน้นั ไดอ้ ยา่ งยง่ั ยนื และพฒั นาวธิ ีการ
ใชจ้ ุลินทรียใ์ หเ้ กิดประสิทธิภาพสูงสุด

41การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี



การปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี
Good Agricultural Practices (GAP)

เปข มแกทเไคสกกดวาวบางูรี่มษบ็รดตาคแา้วีคตขเมศลรกมกุ้นุรณนยฐจอ่ย้่ีคอกงาาสั่มวภา่กยยนากง่มการนาืก่กากพีผงาGาราทราครลดรลแAรจาปรผติใีนงแดงัPชบนลทจกลวกทต้ะิวเานุทเะาปปรตรงรส้กปืาอเ็พนจัอหก้งา�นลใรำงยมษรหลนอขปาผางตตรักอกดตกลลรบัง้ัรงาภราติอแใกสสรรฐหตยดัตาทงิ่เาากตารเภแ้ปรน่กม�ผบ็ำาวเยกัดิจคทัมลมดเตากปจมค่ีตาิรลมอ่ไย่ียรตีัรเอสา้กเมวะกอรกมตโษินท่ฐากบษยรรเตาคา�คศชตำฐในผรรา้หรลนราบเลเกษพกมนุเสG้์รกติษฐรกอื่งรทูดAิกแตใสากจี่มกหรจลิPรหุดุาลผไ�ไะร้แำ3บีหกดพลดผผลปหอ่ผตนิ้ผษลิบู้ะ้ ใรอ่ลสลตสติดรหะผผโินิโแอง่ัเกเ้ภภคลกลดลสคาทมตตดคิิิะยรง่ิา้ .

1. พชื ผล เช่น ผกั ผลไม้ ชา กาแฟ ฝา้ ย ฯลฯ
2. ปศสุ ตั ว์ เช่น ววั ควาย แกะ หมู ไกฯ่ ลฯ
เวกาลดด็ ปดลงัาเนช่ลนิ 3ฯป.ลลสฯาตั แวซน์ ล้ำ� มเอชน่น แปลละาปนล้ำ� าจเดืทปรา้รทะเ์ภกทงุ้ ลป�ลำตาวั สยงาั วกมะี
mi,
eici

5การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี

ข้อกำ� หนด 8 ประการเพอ่ื ให้ได้การรับรองแหล่งผลติ GAP

1. แหล่งน�ำ้
แหล่งน้ำ� ตอ้ งสะอาด ไม่มีการปนเป้ื อน
ของวตั ถุหรือส่ิงที่เป็นอนั ตราย

2. พืน้ ทป่ี ลูก
ตอ้ งไม่มีวตั ถุหรือส่ิงท่ีเป็นอนั ตรายท่ีจะท�ำใหเ้ กิดการตกคา้ งหรือ
ปนเป้ื อน
3.การใช้วตั ถุอนั ตรายทางการเกษตร
-ใชต้ ามค�ำแนะน�ำหรืออา้ งอิงของกรมวชิ าการ
เกษตรหรือตามฉลากที่ข้ึนทะเบียนอยา่ งถูกตอ้ งกบั กรม
วชิ าการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
-ใชส้ ารเคมีท่ีประเทศคู่คา้ อนุญาตใหใ้ ช ้
-ห้ามใชว้ ตั ถุอนั ตรายที่ระบุในทะเบียนวตั ถุ
อนั ตรายท่ีทางราชการหา้ มใช้

6การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

ลกั ษณะการทำ� ลาย
ตวั เต็มวยั เพศเมียเขา้ ท�ำลายพริกในระยะท่ีพริกติดผลจนถึงเก็บเก่ียวโดย
วางไข่ลงไปในผลพริกโดยใชอ้ วยั วะวางไข่แทงเขา้ ไปเมื่อฟักออกเป็นตวั หนอนก็ จะ
ชอนไชกินไส้ในพริกในระยะแรกจะสังเกตไดย้ ากจะพบเพียงอาการชา้ บริเวณใตผ้ ิว
เปลือก เมื่อหนอนโตข้ึนเร่ือยๆ ท�ำใหผ้ ลเน่าและมีนา้ ไหลเยมิ้ ออกทางรูท่ีมีหนอนเจาะ
ออกมาเพอ่ื เขา้ ดกั แดใ้ นดินรอยแผลท่ีเกิดจาการวางไขย่ งั มีผลใหเ้ ช้ือจุลินทรียส์ าเหตโุ รค
พชื เขา้ ท�ำลายต่อท�ำใหผ้ ลพริกเน่าและร่วงหล่นก่อนระยะเกบ็ เกี่ยวหากไม่มีการป้องกนั
หรือควบคุมความเสียหายท่ีเกิดข้ึนจากการท�ำลายอาจรุนแรงมากถึง100 เปอร์เซ็นต์

การป้องกนั กำ� จดั

1. ท�ำความสะอาดแปลงปลูก โดยการเกบ็ ผลพริกท่ีร่วงหล่นไปท�ำลาย เพื่อ
ลดแหล่งเพาะพนั ธุ์ของแมลงวนั ผลไมใ้ นพริก หรือท�ำลายพืชอาศยั ที่อยรู่ อบๆแปลง
ปลูกพริก
2. การใชน้ ้ำ� มนั ปิ โตรเลียม อตั รา 60 มิลลิลิตร/น้ำ� 20 ลิตร
3. การใชส้ ารชีวภณั ฑใ์ นการป้องกนั ก�ำจดั เช่น เช้ือราบิวเวอร์เรีย เช้ือรา
เมตตาไรเซียม
4. การใชส้ ารฆ่าแมลงท่ีมีประสิทธิภาพ ไดแ้ ก่ มาลาไธออน อตั รา 50
มิลลิลิตร/น้ำ� 20 ลิตร เนื่องจากตวั หนอนอาศยั อยใู่ นผลพริกโอกาสนอ้ ยมากที่สารเคมี
จะถูกตวั หนอนโดยตรง และท�ำใหห้ นอนตาย จึงควรใชต้ ้งั แต่พืชออกดอกเพื่อไม่ให้
ตวั เตม็ วยั มาวางไข่บนผลพริก โดยฉีดพน่ ใหท้ ว่ั ตน้ พชื ทุก 7 วนั และเวน้ ระยะก่อน
การเกบ็ เก่ียวผลผลิตอยา่ งนอ้ ย 7 วนั
5. การใชส้ ารล่อ
5.1 การใชส้ ารล่อแมลงวนั ผลไมต้ วั ผู้
5.2 การใชเ้ หยอื่ โปรตีน โดยการใชย้ สี ตโ์ ปรตีนออโตไล
เสท ผสมกบั สารเคมี ก�ำจดั แมลงมาเป็นเหยอ่ื ล่อแมลงวนั พริก สารน้ีสามารถดึงดูด
แมลงวนั พริกตวั ผแู้ ละตวั เมีย ซ่ึงช่วยลดการเขา้ ท�ำลายของแมลงวนั พริกไดเ้ ป็นอยา่ งดี

39การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี

แมลงวนั ทอง

จากไข่ถึงตวั เตม็ วยั ใชเ้ วลา 23 – 25 วนั ตวั เตม็ วยั เพศเมียจะใชอ้ วยั วะวางไข่ที่
แหลม และแขง็ แรงแทงลงไปในเน้ือเยอ่ื พืชลึก 0.5 – 1.0 มิลลิเมตร เพ่อื วางไข่ ระยะไข่ ใช้
เวลา 2 – 3 วนั เมื่อใกลฟ้ ักสีจะเขม้ ข้ึน ระยะหนอน มี 3 ระยะ ใชเ้ วลา 8 – 10 วนั ระยะดกั แด้
ใชเ้ วลา 11 -14 วนั หนอนจะเขา้ ดกั แดใ้ นดิน จากน้นั จะฟักออกเป็นตวั เตม็ วยั ซ่ึงมีอายเุ ฉล่ีย
77 – 183 วนั ตวั เตม็ วยั มีปี กบางใส สะทอ้ นแสง และมีแถบสีเหลืองที่ส่วนอก จึงเรียกวา่
“แมลงวนั ทอง”

38การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี

4. การจดั การกระบวนการผลติ เพื่อให้ได้
ผลติ ผลคุณภาพ
- ปฏิบตั ิและจดั การการผลิตตามแผนควบคุมการ
ผลิต

5. การเกบ็ เกย่ี วและการปฏบิ ัตหิ ลงั การเกบ็ เกย่ี ว
- เกบ็ เก่ียวผลผลิตในระยะเวลาที่เหมาะสมตามแผน
ควบคุมการผลิต
- อุปกรณ์ภาชนะบรรจุท่ีใชร้ วมถึงวิธีการเก็บเกี่ยว
ตอ้ งสะอาดไม่ก่อให้เกิดอนั ตรายต่อคุณภาพของ
ผลิตผลและไม่ปนเป้ื อนสิ่งอนั ตรายที่มีผลต่อการ
บริโภค

6. การเกบ็ รักษาและการขนย้ายผลติ ผลภายในแปลง
เพาะปลูก
- สถานท่ีเก็บรักษาตอ้ งสะอาด อากาศถ่ายเทไดด้ ีสามารถ
ป้องกนั การปนเป้ื อนของวตั ถแุ ปลกปลอม วตั ถอุ นั ตราย และ
สตั วพ์ าหะน�ำโรค
- อุปกรณ์และพาหนะในการขนยา้ ยตอ้ งสะอาด ปราศจาก
การปนเป้ื อนส่ิงอนั ตรายที่มีผลต่อความปลอดภยั ในการ
บริโภค
- ตอ้ งขนยา้ ยผลิตผลอยา่ งระมดั ระวงั

7การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี

7. สุขลกั ษณะส่วนบุคคล
- ผปู้ ฏิบตั ิงานตอ้ งมีความรู้ท่ีเหมาะสม หรือผา่ นกระบวนการอบรมการ
ปฏิบตั ิท่ีถูกตอ้ งและถูกสุขลกั ษณะ
- มีการดูแลสุขลกั ษณะส่วนบุคคล เพอื่ ป้องกนั ไม่ใหผ้ ลิตผลเกิดการปน
เป้ื อนจากผทู้ ่ีสมั ผสั กบั ผลิตผลโดยตรง โดยเฉพาะในข้นั การเกบ็ เก่ียวและ
หลงั การเกบ็ เกี่ยวส�ำหรับพชื ท่ีใชบ้ ริโภคสด
8. การบนั ทกึ ข้อมูล
- บนั ทึกขอ้ มูลเกี่ยวกบั ปัจจยั การผลิต การใชว้ ตั ถุอนั ตรายทางการเกษตร
ขอ้ มูลการขยายผลผลิตรวมถึงการปฏิบตั ิในทุกข้นั ตอน
- ตอ้ งมีการบนั ทึกขอ้ มูลการส ารวจและการปูองกนั การก�ำจดั ศตั รูพืช
- ตอ้ งมีการบนั ทึกขอ้ มูลผรู้ ับซ้ือผลิตผล หรือแหล่งท่ีน�ำผลิตผลในแต่ละ
รุ่นไปจ�ำหน่าย

8การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

ลกั ษณะการทำ� ลาย การป้องกนั กำ� จดั

ตวั ออ่ นและตวั เตม็ วยั ดดู กินน้ำ� เล้ยี ง 1. ควรตรวจดูตน้ พริกท่ีปลูกทุกๆ 7 วนั โดยเฉพาะ
จากตาดอกและยอดออ่ นท�ำใหใ้ บออ่ นของตน้ ในช่วงฤดูฝน ซ่ึงเป็นระยะท่ีพริกก�ำลงั แตกใบอ่อน
พริกหงิกขอบใบมว้ นงอลงดา้ นล่างท�ำให้ใบ ถา้ สงั เกตเห็นพริกเริ่มแสดงอาการใบหรือยอดหงิก
มีลกั ษณะเรียวแหลม กา้ นใบยาวงอ บิดเบ้ียว ใหใ้ ชก้ �ำมะถนั ผงอตั รา 60-80 กรัมต่อน้ำ� 20 ลิตรพน่
หรือแตกเป็นฝอยได้ตน้ พชื แคระแกรน ชะงกั ตรงบริเวณท่ีเกิดการระบาดและบริเวณใกลเ้ คียงโดย
การเจริญเติบโต อาการข้นั รุนแรงจะพบว่า พน่ 2 คร้ังห่างกนั 3 วนั และพน่ ซ้ำ� เม่ือพบการระบาด
ส่วนยอดหงิกเป็นฝอยและมีสีน้ำ� ตาลแดง ไร (ไม่ควรพน่ ในเวลาแดดจดั เพราะจะท�ำใหเ้ กิดอาการ
ขาวพริกมกั ระบาดในช่วงท่ีมีอากาศช้ืนฝนตก ใบไหมไ้ ด)้
เลก็ นอ้ ย ตลอดเวลา 2. ถา้ พบในระยะท่ีไรระบาดมากแลว้ ควรใช้ amitraz
อตั รา 40-60 มล. ต่อน้ำ� 20 ลิตรพน่ 2 คร้ังห่างกนั 5-7
วนั และพน่ ซ้ำ� หากพบวา่ ยงั มีไรระบาด
3. กรณีพริกท่ีปลูกแบบสวนครัวหลงั บา้ นการเดด็
ยอดที่หงิกไปท�ำลายเสียจะช่วยลดการระบาดของไร
ขาวไดบ้ า้ ง (ฐานขอ้ มูลพนั ธุกรรมพืชสวน, 2557)

37การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

ไรขาว

ไรขาวพริกมีซีพจกั รส้นั ระยะไข่-ตวั เตม็
วยั กินเวลานาน 4-5 วนั ไข่ของไรขาวพริกมีสีขาว
ใสลกั ษณะเป็นรูปไข่ผวิ ของไข่ดา้ นบนมีจุดเลก็ ๆสี
ขาวข่นุ คลา้ ยฟองอากาศเรียงกนั เป็นแถวพาดตาม
แนวยาวของไข่ประมาณ 5-6 แถว ตวั อ่อนเมื่อเจริญ
เติบโตเตม็ ที่จะหยดุ นิ่งอยกู่ บั ท่ีเหมือนการเขา้ ดกั แด้
ในแมลง และมีการเปลี่ยนรูปร่างเป็นตวั เตม็ วยั ภาย
ใตผ้ นงั ล�ำตวั ของตวั อ่อนที่เกาะน่ิงพบวา่ ตวั เตม็ วยั
เพศเมียใชเ้ วลาประมาณ 0.74 วนั จึงออกจากดกั แด้
และมีอายอุ ยไู่ ดน้ านประมาณ 9 วนั เศษ ส่วนตวั ผู้
น้ีใชเ้ วลาประมาณไม่ถึง 1 วนั กอ็ อกเป็นตวั เตม็ วยั
และมีอายอุ ยไู่ ดน้ านเฉลี่ย 6 วนั เศษ

เขตแพร่ กระจายและฤดูกาลระบาด

ระบาดท�ำความเสียหายใหก้ บั พริกมากในระยะท่ีฝนตกชุก พบ
ระบาดท�ำลายพริกในทุกแหล่งปลูกของประเทศไทย

36การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี





ลกั ษณะการทำ� ลาย

ลกั ษณะการทำ� ลาย
ตวั อ่อนและตวั เตม็ วยั ท�ำลายใบพริกโดยดูดกินน้ำ� เล้ียงในใบอ่อน หรือยอด
อ่อน ท�ำใหใ้ บหรือยอดอ่อนหงิก และมว้ นงอข้ึนดา้ นบนท้งั สองขา้ ง ใบที่ถูกท�ำลายจะ
เห็นเป็นรอยสีน้ำ� ตาล ถา้ การระบาดรุนแรงพืชจะชะงกั การเจริญเติบโต หรือ แหง้ ตาย
ในท่ีสุด ถา้ เกิดกบั ใบออ่ นหรือยอดออ่ นกจ็ ะท�ำใหใ้ บหรือยอดออ่ นหงิก ขอบใบหงิกและ
มว้ นงอข้ึนดา้ นบนท้งั สองขา้ ง ถา้ เกิดในระยะพริกก�ำลงั ออกดอกกจ็ ะท�ำใหด้ อกพริกร่วง
ถา้ ระบาดในช่วงพริกติดผลแลว้ จะท�ำใหร้ ูปทรงของผลบิดงอไม่ไดค้ ุณภาพหากเกิดการ

การป้องกนั และกำ� จดั

การป้องกนั และกำ� จดั
1. การใหน้ ้ำ� แบบสปริงเกอร์จะช่วยลดการระบาดของเพล้ียไฟ
2. หมน่ั ส�ำรวจแปลงพริกโดยใชว้ ธิ ีเคาะยอดพริกกบั กระดาษสีขาวจะท�ำใหเ้ ห็นตวั เพล้ียไฟ
ไดง้ ่ายข้ึน หากพบการท�ำลายที่บริเวณยอดหรือใบพริก หรือพบเพล้ียไฟประมาณ 10 ตวั
ต่อยอด ใหร้ ีบท�ำการป้องกนั ก�ำจดั
3. เมื่อพบการระบาดของเพล้ียไฟควรฉีดพน่ ดว้ ยสารเคมีป้องกนั ก�ำจดั โดยฉีดพน่ ใหท้ ว่ั ตาม
ใตใ้ บ ซอกใบ ยอดอ่อน หรือในช่อดอก ซ่ึงในการใชส้ ารเคมีป้องกนั ก�ำจดั ควรเลือกใชด้ ว้ ย
ความรอบคอบ ส�ำหรับสารเคมีท่ีมีประสิทธิภาพในการป้องกนั ก�ำจดั เพล้ียไฟ ไดแ้ ก่ ฟิ โปร
นิล อะบาเมก็ ติน คาร์โบซลั แฟน อิมิดาโคลพริด ไซเปอร์เมทริน โฟซาโลน แลมบด์ าไซฮา
โลทริน โดยใชใ้ นอตั ราตามท่ีฉลากแนะน�ำ

35การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี

เพลย้ี ไฟพริก

เพล้ียไฟพริกเป็นแมลงขนาดเลก็ ล�ำตวั แคบยาว มีความยาวประมาณ 1-2
มม. ตวั เตม็ วยั มีปี กเรียวยาว 2 คู่ ปี กแต่ละขา้ งมีขนบาง ๆ ตวั อ่อนมีลกั ษณะคลา้ ยตวั
แก่แต่ไม่มีปี ก ตวั เตม็ วยั มีสีน้ำ� ตาลอ่อน เพล้ียไฟมกั อยรู่ วมกนั เป็นกลุ่มชอบหากิน
บริเวณฐานดอกและข้วั ผลอ่อน มีการขยายพนั ธุ์ท้งั แบบผสมพนั ธุ์และไม่ผสมพนั ธุ์
ตวั เมียมีอายปุ ระมาณ 15 วนั เม่ือไดร้ ับการผสมจะออกไข่ไดป้ ระมาณ 40 ฟอง
ส่วนตวั เมียท่ีไม่ผสมพนั ธุ์ออกไข่ไดป้ ระมาณ 30 ฟอง วงจรชีวติ จากไข่ถึงตวั เตม็
วยั ประมาณ 15-20 วนั

ไข่ ตวั อ่อนระยะที่1 ตวั อ่อนระยะที่ 2 ดกั แด้ ตัวเต็มวัย

การแพรก่ ระจายและฤดกู าลระบาด
เพล้ียไฟระบาดมากในช่วงฤดูแลง้ หรือเม่ือฝนทิ้งช่วงเป็นเวลานาน กระแสลม
เป็นปัจจยั ช่วยใหเ้ พล้ียไฟเเพร่กระจายไปไดอ้ ยา่ งรวดเร็ว

34การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

การปฏิบัติทางการเกษตรทดี่ สี �ำหรับพริก
Good Agricultural Practices for Peppers

พริกเป็นพชื ลม้ ลุกอายหุ ลายฤดูล�ำตน้ ต้งั
ตรงสูงประมาณ 30-75เซนติเมตรใบแบนเรียบและ
เป็นมนั ใบมรี ูปร่างกลมรีปลายใบแหลมใบเเตกออก
ตรงขา้ มกนั ดอกเป็ นดอกเดี่ยวขนาดเล็กกา้ นดอก
ตรงหรือโคง้ กลีบดอกจะมีสีขาวหรือ สีม่วงเกสร
เพศผู้มี 1-10 อนั เกสรตวั เมียมี 1-2 รังไข่ ผลมีหลาย
ขนาดพริกข้หี นูจะมีผลขนาดเลก็ ยาวประมาณ2.51-
4 เซนติเมตร เสน้ ผา่ ศูนยก์ ลาง 0.5-0.8 เซนติเมตร
เมื่ออ่อนสีเขียวเขม้ และเม่ือเจริญเต็มที่จะเปล่ียน
เป็นสีแดงหรือเหลืองในแต่ละผลจะมีเมลด็ จ�ำนวน
มากเรียงตวั กนั หนาแน่นขนส่วนของรากมีสีขาว

การเลอื กพนั ธ์ุทใ่ี ช้ส�ำหรับการเพาะปลกู
1.เลือกพนั ธุ์ที่สมบูรณ์และตา้ นทานต่อ
โรคและแมลง
2.เป็นพนั ธุท์ ่ีตลาดตอ้ งการใหผ้ ลผลิตสูง
และเจริญเติบโตดีพนั ธุ์ที่นิยมปลูกพริกข้ีหนู ไดแ้ ก่
พนั ธุ์หว้ ยสีทน (ศรีสะเกษ) พนั ธุ์หวั เรือ พนั ธุ์จินดา
และพนั ธุ์ยอดสน

11การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี

1. สภาพพืน้ ทปี่ ลูก
พริกสามารถปลูกได้ในดิน
แทบทุกชนิดที่มีความอุดมสมบูรณ์จะ
ตอ้ งมีการระบายน้ำ� และการถา่ ยเทอากาศ
ดี สภาพอุณหภูมิที่เหมาะสม คือ 24-29
องศาเซลเซียส

2. การปลูก

2.1 การเตรียมดิน: ไถตากดินไวป้ ระมาณ 7-14 วนั แลว้ ไถพรวนอีก
1-2 คร้ัง ท�ำการยกแปลงใหส้ ูงข้ึน 10 เซนติเมตร ขดุ หลุมตามระยะ
ปลูกลึก 20 เซนติเมตร
2.2การเตรียมพนั ธุ:์ โดยการเพาะเมลด็ ในถาดเพาะหรือแปลงเพาะกลา้
- การเพาะเมลด็ ในถาดหลุม ใชเ้ มลด็ พริก หลุมละ 1 เมลด็ เม่ือตน้ กลา้
งอกและอายไุ ด้ ประมาณ 30 วนั จึงยา้ ยลงปลูกในแปลง
- การเพาะเมลด็ ในแปลงเพาะกลา้ โดยหวา่ นเมลด็ ลงในแปลงเพาะ
กวา้ ง 1 เมตร ยาว 10 เมตรพ้ืนท่ีท่ีเตรียมใหพ้ รวนดินผสมป๋ ุยคอก 4-5
กิโลกรัมต่อพ้นื ที่ 1 ตารางเมตร คลุกเคลา้ ใหเ้ ขา้ กนั เพื่อใหด้ ินร่วนซุย
และตากดินไว้7-15 วนั โรยเมลด็ เป็นแถวห่างกนั 10 เซนติเมตร ระยะ
แต่ละเมลด็ ห่างกนั 0.5 เซนติเมตร กลบดินบางๆ เสมอผวิ ดิน หรือใช้
ฟางคลุมและรดน้ำ� ใหช้ ุ่ม จนตน้ กลา้ งอกและอายไุ ด้ 20-35 วนั (สูง
10-15 เซนติเมตร) จึงยา้ ยปลูกในแปลง
2.3 วิธีการปลูก: ใชต้ น้ กลา้ ที่มีความสมบูรณ์แขง็ แรงปราศจากโรค
มาปลูกได้ 2 แบบ
- ปลูกแบบแถวเด่ียว ระยะระหวา่ งตน้ 50 เซนติเมตร ระหวา่ งแถว
100 เซนติเมตร ถา้
- ปลูกแบบแถวคู่ ระยะระหวา่ งตน้ 50 เซนติเมตร ระหวา่ งแถว 80
เซนติเมตร ระหวา่ งแถวคู่ 120 เซนติเมตร

12การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

8. โรคยอดและดอกเน่า (wet rot, blossom rot)
สาเหตุ เช้ือรา Choanephora cucurbitarum (Berk.
& Rav.) Thaxt.
อาการ พบบนยอดอ่อน ใบอ่อน ตาดอก ดอก และ
ผลอ่อน เน้ือเยอ่ื พืชแสดงอาการเน่าเละ กลายเป็นสีน้ำ� ตาลด�ำ
หกั พบั ขยายลุกลามอยา่ งรวดเร็ว มองเห็นกา้ นชูสปอร์ใสต้งั
ฉากชูข้ึนจากส่วนท่ีเป็ นโรคตรงปลายกา้ นเป็ นตุ่มสีด�ำ โดย
เฉพาะส่วนยอด กา้ นผลและก่ิง มกั เกิดในระยะท่ีพริกก�ำลงั
ติดผล ผลพริกมีขนาดเลก็ ร่วงหล่น พบเช้ือเขา้ ท�ำลายมากใน
สภาพอากาศร้อนอบอา้ ว สลบั กบั มีฝนตก ความช้ืนสูง
การป้องกนั กำ� จดั
1. ควรส�ำรวจแปลงปลูกอยา่ งสม่ำ� เสมอ เม่ือพบอาการยอด
ช้ำ� หกั พบั หรือบริเวณยอดมีเช้ือราเขา้ ท�ำลาย ใหร้ ีบตดั ออก
แลว้ น�ำไปเผาท�ำลาย
2. ปรับระยะการปลูกพริก อยา่ ใหแ้ น่นเกินไป เพ่อื ใหอ้ ากาศถ่ายเท และระบายความช้ืน
3. หลีกเลี่ยงการใหน้ ้ำ� ตอนเยน็ และการใหน้ ้ำ� แบบพน่ ฝอย
4. ใชส้ ารก�ำ จัดเชอ้ื รา ได้แก่ ไตรโฟลีน (triforine) และคอปเปอร์ ไฮดรอกไซด์ (copper hydroxide)

9. โรคพริกทเ่ี กดิ จากเชื้อไวรัส
เช้ือไวรัสท่ีท�ำใหเ้ กิดโรคกบั พริกมีหลายชนิด ลกั ษณะของพริกที่
ถูกเช้ือไวรัสเขา้ ท�ำลาย ไดแ้ ก่ อาการ ใบด่างเป็นสีเขียวอ่อนสลบั กบั
เขียวเขม้ ตวั อยา่ งเช้ือไวรัสก่อโรคในพริกท่ีส�ำคญั ไดแ้ ก่ Potato virus
(PVY), Chilli veinal mottle virus, Cucumber mosaic virus (CMV)
และ Tobacco etch virus การถ่ายทอดเช้ือโรคโดยน้ำ� ค้นั ซ่ึงมีเพล้ียอ่อน
เป็ นแมลงพาหะ
อาการ เสน้ ใบขยายบวมโต ใบด่างเขียวเขม้ สลบั เขียวอ่อน ลกั ษณะด่าง
ลายหดยน่ ตน้ พริกแคระแกร็น ผลมีขนาดเลก็ บิดเบ้ียว เมลด็ นอ้ ย
- Chilli veinal mottle virus
อาการ เน้ือใบมีลกั ษณะอาการด่างซีด แต่เน้ือเยอ่ื รอบ ๆ เสน้ ใยยงั คง
เขียวปกติ ปลายใบซีด หากเป็นรุนแรงใบจะลีบ อาการด่างเห็นไดอ้ ยา่ ง
ชดั เจน ตน้ หดส้นั
- Cucumber mosaic virus (CMV)
การป้องกนั กำ� จดั
1. ท�ำลายตน้ พริกเป็นโรคไวรัสโดยการเผาท�ำลาย
2. ก�ำจดั แมลงพาหะ เช่น เพล้ียอ่อน ดว้ ยสารเคมี หรือชีวภณั ฑก์ �ำจดั แมลงศตั รูพชื
33การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

7. โรคแอนแทรกโนส หรือโรคก้งุ แห้ง (anthracnose)
สาเหตุ เช้ือรา Colletotrichum capsici (Syd.) Butler & Bisby,
C. gloeosporioides Penz,
C. accutatum
อาการ เป็นโรคท่ีส�ำคญั ในระบบการผลิตพริก ส่วนใหญ่เช้ือ
เขา้ ท�ำลายผลพริก แต่หากสภาพแวดลอ้ มเหมาะสมต่อการเกิด
โรคกส็ ามารถพบโรคไดบ้ ริเวณใบและก่ิงกา้ น
อาการท่ีเกิดบนผลพริก : ระยะแรกเกิดเป็นจุดแผลช้ำ� กลม หรือ
รูปร่างไม่แน่นอน สีน้ำ� ตาล ต่อมาเน้ือเย่ือยบุ ตวั ลง แผลแห้ง
เปลี่ยนเป็นสีน้ำ� ตาลด�ำ หรือด�ำ และมีการสร้าง fruiting body
แบบ acervulus สีน้ำ� ตาลด�ำเรียงเป็นวงรีซอ้ นกนั ในสภาพอากาศช้ืนอาจพบกลุ่มสปอร์สีสม้ หรือสีเหลืองบนแผล
ท�ำใหผ้ ลพริกยบุ ตวั ลง และแหง้ เช้ือโรคสามารถเขา้ ท�ำลายไดท้ กุ ระยะของผล หากเขา้ ตอนผลออ่ น เซลลท์ ่ีถกู ท�ำลาย
จะหยดุ เจริญ ในขณะท่ีเซลลร์ อบๆ เจริญปกติ จึงท�ำใหเ้ กิดอาการบิดเบ้ียวหรือโคง้ งอ เน่ืองจากเซลลท์ ่ีตายอยดู่ า้ น
ใน จึงเป็นท่ีมาของช่ือโรคกงุ้ แหง้
อาการบนใบพริก :พบเป็นแผลไหมแ้ หง้ รูปร่างไม่แน่นอน
การป้องกนั ก�ำจดั
1. เช้ือโรคสามารถติดไปกบั เมลด็ พนั ธุ์ ดงั น้นั ควรคลุกเมลด็ ดว้ ยสารเคมี เช่น ไทแรม (thiram) หรือ แช่น้ำ� ร้อนที่
อุณหภูมิ 45-50 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 15-20 นาที
2. ลดการสะสมเช้ือโรค โดยการก�ำจดั วชั พืช และพชื อาศยั อ่ืน
3.ใชส้ ารเคมี เช่น เบนโนมิล (benomyl) คาร์เบนดาซิม (carbendazim) ไซแรม (ziram) และ ไซเนบ (zineb) เป็นตน้
4. คลุกเมลด็ ดว้ ยเช้ือราไตรโครเดอร์มาก่อนปลูก
5. ฉีดพน่ ดว้ ยเช้ือราไตรโคเดอร์มา หรือเช้ือแบคทีเรียบาซิลลสั

32การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

3. การดูแลรักษา
3.1 การใหน้ ้ำ� ควรใหน้ ้ำ� อยา่ งสม่ำ� เสมอ และใหท้ นั ที
หลงั จากการใส่ป๋ ุยแลว้ หลงั จากน้นั ท�ำการคลุมดินเพื่อ
รักษาความช้ืนของดิน และลดการระเหยของน้ำ� ดว้ ยการ
ใชพ้ ลาสติกทึบแสง หรือฟางขา้ ว คลุมโคนตน้
3.2 การใส่ป๋ ุย ในเดือนแรก ควรใส่ป๋ ุยคอกหรือป๋ ุยหมกั
อตั รา 500 กิโลกรัมต่อไร่ หรือ N:P:K สูตร 15-15-15
อตั รา 30-50 กิโลกรัมต่อไร่ต่อคร้ัง คร้ังแรกใส่หลงั จาก
ยา้ ยกลา้ ปลกู แลว้ 7 วนั คร้ังท่ี 2 ใส่เม่ือเริ่มออกดอก หรือ
หลงั ยา้ ยปลูกแลว้ ประมาณ 30 วนั ใส่คร้ังที่ 2 ขา้ งแถว
แลว้ พรวนดินกลบ

4. การเกบ็ เกยี่ ว
4.1 ระยะเก็บเก่ียวที่เหมาะสม: เร่ิม
เกบ็ เก่ียวผลผลิตได้ เม่ืออายุ 60-90 วนั หลงั จาก
ยา้ ยกลา้ ปลูก
4.2 วิธีการเก็บเกี่ยว: ใชม้ ือปลิดผล
ตามอายเุ กบ็ เกี่ยวพริก ผลผลิตท่ีเกบ็ ไดค้ วรเกบ็
ใส่ถาดหรือตะกร้าที่สะอาดไวใ้ นที่ร่ม และไม่
ควรกองสุมทบั กนั เพราะจะท�ำให้เกิดการเน่า
เสียได้

13การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

6. สุขลกั ษณะและความสะอาด
- ควรหลีกเล่ียงการใชส้ ารเคมี ดว้ ยการปลูกพชื แบบผสมผสาน หรือ
หากตอ้ งการใช้ควรใชอ้ ยา่ งถกู ตอ้ งและเหมาะสม เพอ่ื ไมใ่ หม้ ีสารพษิ
ตกคา้ งในวตั ถุดิบ และสิ่งแวดลอ้ ม
- ควรรักษาแปลงปลกู สมนุ ไพรใหถ้ กู สุขลกั ษณะและสะอาดอยเู่ สมอ
- ก�ำจดั วชั พชื เพอื่ ไม่ใหแ้ ข่งขนั กบั พืชหลกั หรือเป็นแหล่งเพาะศตั รู
พชื ซ่ึงอาจติดไปกบั ผลผลิต
- หลงั การตดั แต่ง ควรน�ำเศษพชื ไปทิ้งนอกแปลง หรือท�ำลายเสีย
- หลงั การพน่ สารป้องกนั ก�ำจดั ศตั รูพืช ตอ้ งท�ำความสะอาดอุปกรณ์
ที่ใชเ้ ผาก�ำจดั วสั ดุเหลือใช้ และก�ำจดั ภาชนะบรรจุใหถ้ ูกวธิ ี
- เกบ็ รักษาวสั ดุทางการเกษตร เช่น ป๋ ุย สารป้องกนั ก�ำจดั ศตั รูพืช
เคร่ืองมือ เคร่ืองใช้ ในการท�ำการเกษตรกรรมใหเ้ รียบร้อยปลอดภยั
อยใู่ นสภาพพร้อมใชง้ าน

14การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี

5. โรครากและโคนเน่า (root and foot rot)
สาเหตุ เช้ือรา Sclerotium rolfsii Sacc.
อาการ เช้ือรามกั เขา้ ท�ำลายเม่ือตน้ พริกโต เช้ือเขา้ ท�ำลายส่วนของ
รากและโคนตน้ ท�ำใหใ้ บพริกเหลือง เห่ียว เมื่อถอนตน้ ดูจะพบ
อาการรากเน่า ช้ำ� เป็นสีน้ำ� ตาล เปลือกรากหลุดร่อน บริเวณโคน
ตน้ แสดงอาการเน่าช้ำ� และมกั พบเสน้ ใยสีขาวลกั ษณะหยาบ แผ่
รอบโคนตน้ สังเกตเห็นไดอ้ ย่างชดั เจน นอกจากน้ีมกั พบเม็ด
สเคอลโรเทียม (sclerotium) ลกั ษณะกลม สีขาวครีมหรือสีน้ำ� ตาล
บริ เวณโคนพริ กท่ีเป็ นโรค
การป้องกนั กำ� จดั
1. หลงั เก็บผลผลิตรุ่นสุดทา้ ยให้โรยปูนขาว และตากหนา้ ดิน
อยา่ งนอ้ ย 3 เดือน จะสามารถลดปริมาณเช้ือไดฤ้ ดูปลูกถดั ไปได้
2. ปลูกพืชหมุนเวยี น และควรใส่อินทรียวตั ถุในดิน
3. ขดุ ท�ำลายตน้ เป็นโรคและราดดินดว้ ยสารเคมี เช่น คาร์บ๊อก
ซิน (carboxin)
6. โรคราน�้ำค้าง (downy mildew)
สาเหตุ เช้ือรา Peronospora tabacina
อาการระยะแรกพบบริเวณใตใ้ บพริกเป็นแผลสีเหลอื ง
พบกลุ่มของเส้นใยและสปอร์ สี ขาวหรื อเทาอ่อน
ลกั ษณะเป็นขยุ หลงั จากน้นั แผลจะแหง้ หากเกิดโรค
รุนแรงจะท�ำใหใ้ บเหลือง และร่วงหล่น
การป้องกนั กำ� จดั
1. เก็บใบท่ีเป็นโรคเผาท�ำลาย และเผาท�ำลายตน้ พืช
หลงั การเกบ็ เกี่ยว เพอื่ ก�ำจดั แหล่งสะสมเช้ือโรค
2. ฉีดพน่ ดว้ ยสารเคมี เช่น เมตาแลคซิล (metalaxyl)
มาแนบ (maneb) หรือคาร์เบนดาซิน (carbendazim)

31การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

3. โรคใบจดุ ตากบ (frog-eye leaf spot)
สาเหตุ เช้ือรา Cercospora capsici Heald & Wolf
อาการ อาการใบจุดตากบสามารถเกิดไดก้ บั ทุกส่วนของตน้ พริก
เช่น ใบ กิ่ง ตน้ กลีบดอก กา้ นผล โดยบนใบมกั เกิดมากท่ีสุด ลกั ษณะเป็นแผล
จุดเลก็ ๆ สีเหลือง และเปลี่ยนเป็นน้ำ� ตาล รูปร่างกลมขนาด 2 มิลลิเมตร ถึง 1
เซนติเมตร บริเวณกลางแผลมีสีซีดจางจนถึงสีขาวเห็นไดช้ ดั เจนคลา้ ยจดุ ตากบ
หากเกิดโรครุนแรง ใบพริกจะเหลืองและร่วง ส�ำหรับอาการบนกิ่งหรือล�ำตน้
มกั เกิดเป็นแผลยาวสีน้ำ� ตาลท�ำใหก้ ่ิงแหง้ ตาย หากเช้ือเขา้ ท�ำลายบริเวณข้วั ผล
จะท�ำใหผ้ ลร่วง
การป้องกนั กำ� จดั
1. เช้ือสาเหตุสามารถติดไปกบั เมลด็ พนั ธุ์ ดงั น้นั ควรเลือกซ้ือเมลด็ พนั ธุ์จาก
แหล่งที่มีคุณภาพ
2. คลุกเมลด็ ดว้ ยไทแรม (thiram) ไซแนบ (zineb) หรือมาแนบ (maneb)
4. โรคเห่ียวจากแบคทเี รีย (bacterial wilt)
สาเหตุ เช้ือแบคทีเรีย Ralstonia solanacearum (Smith)
Yabuuchi et al.
อาการ โรคเห่ียวที่เกิดจากแบคทีเรียเป็นโรคที่ส�ำคญั เน่ืองจาก
มีพืชอาศยั กวา้ งมากกวา่ 250 ชนิด พืชที่ถูกเช้ือเขา้ ท�ำลายจะ
แสดงอาการเห่ียวเฉา แต่ใบยงั คงเป็นสีเขียว (เห่ียวเขียว) ส่ง
ผลใหท้ �ำใหพ้ ืชตายอยา่ งรวดเร็ว หากเช้ือเขา้ ท�ำลายในระยะ
เริ่มใหผ้ ลผลิตพืชจะแสดงอาการรุนแรงมากกวา่ ตน้ พืชท่ีแก่
โดยอาจเกิดโรคเพียงดา้ นใดดา้ นหน่ึงของตน้ กไ็ ด้ การตรวจ
อาการเหี่ยวท่ีเกิดจากแบคทีเรียโดยการตดั รากหรือล�ำตน้ แช่
น้ำ� จะพบกลุ่มแบคทีเรียสีขาวข่นุ ไหลออกมา
การป้องกนั กำ� จดั
1. ปรับดินใหเ้ ป็นด่างโดยการเติมปนู ขาว และควรเพมิ่ อินทรีย
วตั ถุในดิน เช่น ป๋ ุยหมกั จากซากพืช
2. ใชเ้ ช้ือแบคทีเรียปฏิปักษบ์ าซิลลสั
3. ปลูกพืชหมุนเวยี นท่ีไม่ใชพ้ ืชอาศยั ของโรค
4. ใชพ้ นั ธุ์ตา้ นทาน

30การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี

7. การบันทกึ ข้อมูล
ในการผลิตเกษตรดีท่ีเหมาะสมของพริกควรมีการบนั ทึกขอ้ มลู การปฏิบตั ิ
ในข้นั ตอนการผลิตต่างๆเพ่ือสามารถน�ำไปใชใ้ นการตรวจสอบวิธีการผลิตไดโ้ ดย
เฉพาะการน�ำไปใชเ้ ป็นวตั ถุดิบคือสารออกฤทธ์ิ
ดงั น้นั การบนั ทึกขอ้ มูลจะเป็นส่ิงท่ีช่วยในการผลิตวตั ถุดิบใหไ้ ดส้ ารออก
ฤทธ์ิท่ีมีคุณภาพตรงตามมาตรฐานและหากมีขอ้ ผดิ พลาดหรือบกพร่องเกิดข้ึน จะได้
สามารถแกไ้ ขหรือปรับปรุงวธิ ีการผลิตไดท้ นั ทีรายละเอียดที่ควรบนั ทึกไดแ้ ก่
1. บนั ทึกข้นั ตอนการผลิต เช่น รายละเอียดการใส่ป๋ ุย ใหน้ ้ำ� การใชส้ าร
เคมีป้องกนั ก�ำจดั ศตั รูพืช โดยเฉพาะป๋ ุยซ่ึงมีผลต่อปริมาณสารส�ำคญั และสารเคมี
ป้องกนั ก�ำจดั ศตั รูพืช ซ่ึงหากมีสารพษิ ตกคา้ งจะท�ำใหค้ ุณภาพของสมุนไพรไม่เป็น
ไปตามมาตรฐาน
2. บนั ทึก วนั ปลกู วนั ออกดอก วนั เกบ็ เกี่ยว การเกบ็ เกี่ยว วธิ ีการบรรจุ การ
ขนส่ง และช่ือผปู้ ฏิบตั ิงาน ฯลฯ เพอื่ ใชต้ รวจสอบคุณภาพของวตั ถุดิบสมุนไพร เช่น
ถา้ เกบ็ เก่ียวในช่วงเวลา/อายุท่ีไมเ่ หมาะสมจะมีผลท�ำใหค้ ุณภาพต่ำ� ขอ้ มลู ที่บนั ทึกไว้
จะสามารถน�ำมาใชป้ รับปรุงแกไ้ ขวธิ ีการผลิตท่ีมีคุณภาพดีตามมาตรฐาน
3. บนั ทึก วนั เดือน ปี และวธิ ีการปฏิบตั ิงานเพอื่ ใชต้ รวจสอบ และวางแผน
การป้องกนั และแกไ้ ขปัญหา

15การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรท่ีดี



โรคพรกิ เเละเเมลง

1. โรคเน่าคอดนิ (damping-off)
สาเหตุ เช้ือ Pythium sp., Fusarium sp. และ Sclerotium sp.
อาการ มกั เกิดในระยะกลา้ ลกั ษณะเป็นแผลช้ำ� ฉ่ำ� น้ำ� ที่โคนตน้
แลว้ ขยายเป็นรอยช้ำ� สีน้ำ� ตาลรอบโคนตน้ ท�ำใหต้ น้ กลา้ หกั พบั
ตน้ กลา้ เห่ียวและแหง้ ตายในที่สุด
การป้องกนั กำ� จดั
1. ไม่เพาะกลา้ ใหแ้ น่นมากเกินไป แปลงปลูกควรมีการระบาย
น้ำ� ไดด้ ี น้ำ� ไม่ขงั
2. ใหน้ ้ำ� พอเหมาะ ไม่ควรรดน้ำ� ตอนเยน็ หรือค่ำ�
3. ฉีดพน่ ดว้ ยเช้ือราปฏิปักษไ์ ตรโคเดอร์มา หรือเช้ือ แบคทีเรีย
Bacillus subtilis โดยการคลุกเมลด็ ก่อนปลูก หรือใส่ในดิน
4. ฉีดพน่ ดว้ ยสารป้องกนั ก�ำจดั เช้ือรา ไดแ้ ก่ เมทาแลกซิล โพรพาโมคาร์บไฮโดรคลอไรด์ (propamocarb hydrochlo-
ride) หรือ อีไตรไดอะโซล + ควนิ โตซีน (etridiazole + quintozene) (อุดมศกั ด์ิ, 2563)

2.โรคเห่ียว (fusarium wilt) 29การปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี
สาเหตุ เช้ือรา Fusarium oxysporum f.sp. vasinfectum (Atk)
Snyd & Hans
อาการ เช้ือราเขา้ ท�ำลายบริเวณรากและโคนตน้ ใบพริกแสดง
อาการเหี่ยวเหลือง ลู่ลงและร่วงหล่น เมื่อถอนตน้ พริกดูพบวา่
เปลือกรากเน่าหรือหลุดร่อน เปล่ียนเป็นสีน้ำ� ตาล หากอากาศ
ช้ืน สงั เกตเห็นส่วนของเสน้ ใยและสปอร์เช้ือราสีขาวหรือสม้
อ่อนเจริญปะปน
การป้องกนั กำ� จดั
1. เช้ือสาเหตุสะสมอยใู่ นดินเป็นเวลาน้นั จ�ำเป็นตอ้ งหลีกเล่ียง
การปลูกในที่เคยมีโรค
2. ใชพ้ นั ธุ์ตา้ นทาน
3. ปรับพ้นื ที่ปลูกโดยการยกร่อง เพือ่ ใหน้ ้ำ� ระบายไดด้ ี
4. ใชป้ ๋ ุยหมกั ที่มีส่วนผสมของเช้ือไตรโคเดอร์มา หรือราดดว้ ย
เช้ือราไตรเคอร์มา บริเวณรอบทรงพมุ่
5. ฉีดพน่ หรือราดดว้ ยแบคทีเรียปฏิปักษบ์ าซิลลสั