เสียงในภาษา

เสียงในภาษาไทย



ชนิดของเสียงในภาษาไทย

a. เสียงแท้ หรือ เสียงสระ
b. เสียงแปร หรือ เสียงพยัญชนะ
c. เสียงดนตรี หรือ เสียงวรรณยุกต์

๑. เสียงแท้ หรือ เสียงสระ

ลักษณะของเสียงสระ
๑.๑ เป็นเสียงที่ลมผ่านออกมาได้โดย
สะดวกไม่ถูกอวัยวะในปากกักทางลม
๑.๒ อวัยวะที่ช่วยให้เสียงสระต่างกัน 

ได้แก่ ลิ้น  และริมฝีปาก
๑.๓ เสียงสระจะออกเสียงได้ยาวนาน
๑.๔ เสียงสระมีทั้งเสียงสั้นและเสียงยาว

ขึ้นอยู่กับระยะเวลาในการออกเสียง

๑. เสียงแท้ หรือเสียงสระ(ต่อ)

หน้าที่ของเสียงสระ
เสียงสระเป็นเสียงที่ช่วยให้

พยัญชนะออกเสียงได้  เพราะเสียง
พยัญชนะต้องอาศัยเสียงสระเสมอ  จึง
จะออกเสียงได้

๑. เสียงแท้ หรือเสียงสระ(ต่อ)

สระรูปเดียวที่ใช้แทนเสียงสระ เช่น
✰ -ะ -ั

อ่าน สระอะ เช่น มะระ จะ หัด ผัด
ฟัก
สระหลายรูปประสมกันที่ใช้แทนเสียงสระ
เช่น
✰ -ึ (  ิ ,  ํ )

อ่านสระอึ เช่น หึ ครึ ปึก ดึก สึก

๑. เสียงแท้ หรือเสียงสระ(ต่อ)

เสียงสระในภาษาไทย แบ่งเป็น ๒ ประเภท
คือ สระเดี่ยว และสระประสม
สระเดี่ยว คือ สระที่เปล่งเสียงโดยอวัยวะในช่อง
ปากอยู่ในตำแหน่งเดียวตลอดเสียง เช่น เสียง
สระของคำว่า ตา มี เจอ ปู นา ขา เก เป็นต้น
สระประสม คือ สระที่ออกเสียงสระเดี่ยว ๒
เสียง มี ๓ หน่วยเสียง เช่น สระเอีย (อี + อา)
เช่น เสียงสระในคำว่า เมีย เตี้ย เสีย เขียง
เป็นต้น

๑. เสียงแท้ หรือเสียงสระ(ต่อ)

สระเกิน(ไม่นับเป็นเสียงสระ) เช่น
อำ (อะ + ม), ใอ  (อะ + ย), ไอ  (อะ + ย),
เอา  (อะ + ว), ฤ  (ร + อึ), ฤา  (ร + อือ),
ฦ  (ล + อึ), ฦา  (ล + อื) เป็นต้น

๑. เสียงแท้ หรือเสียงสระ(ต่อ)

วิธีใช้สระ
(๑)รูปสระที่ปรากฏในพยางค์หรือคำ

- บน เช่น ( ิ ,  ่) ตัวอย่าง ดี, ศรี
- หลัง เช่น (ะ) ตัวอย่าง ปะ, ดะ, จะ
- บน, หลัง เช่น ( ํ , า) ตัวอย่าง ดำ
- ล่าง เช่น ( ุ) ตัวอย่าง ลุก, ซุง
- หน้า เช่น (เ) ตัวอย่าง เซ, เกเร
- หน้า, หลัง เช่น (เ, ะ) ตัวอย่าง เตะ

๑. เสียงแท้ หรือเสียงสระ(ต่อ)

วิธีใช้สระ
(๑)รูปสระที่ปรากฏในพยางค์หรือคำ(ต่อ)

- หน้า, บน เช่น (เ, เ,  ็)
ตัวอย่าง แข็ง, แท็กซี่

- หน้า, บน, หลัง เช่น (เ,  ิ,  ่ , ย)
ตัวอย่าง เพียง, เสียบ

๑. เสียงแท้ หรือเสียงสระ(ต่อ)

วิธีใช้สระ

(๒)พยัญชนะประสมกับสระและมีตัวสะกด
- คงรูป เช่น ก + -า + ง ! กาง
- แปลงรูป เช่น ร + -ะ + บ ! รับ

- ลดรูป
!ทั้งหมด เช่น บ + โ-ะ + ก ! บก
!บางส่วน เช่น ค + เ-อ + ย ! เคย

๑. เสียงแท้ หรือเสียงสระ(ต่อ)

วิธีใช้สระ
(๒)พยัญชนะประสมกับสระและมีตัว
สะกด(ต่อ)

- เติมรูป เช่น ม +  -ื    ! มือ
- ลดรูปและแปลงรูป เช่น

ล + เ-าะ + ก ! ล็อก
- รูปสระ ใ- มี ๒๐ คำ

๒. เสียงแปร หรือ เสียงพยัญชนะ

เสียงพยัญชนะสามารถปรากฏที่ต้น
คำ  โดยนำหน้าเสียงสระ เรียกว่า
“พยัญชนะต้น” และปรากฏหลังคำ โดย
อยู่หลังเสียงสระ เรียกว่า “พยัญชนะท้าย
พยางค์” หรือ “ตัวสะกด” โดยพยัญชนะ
ไทยมีทั้งหมด ๔๔ รูป ๒๑ เสียง

๒. เสียงแปร หรือ เสียงพยัญชนะ(ต่อ)

พยัญชนะ ๑ ๒ ๓ ๔ ๕
วรรค
ฆ ง
วรรค กะ ก ข ฃค ฅ ฌ ญ
วรรค จะ ฒ ณ
วรรค ฏะ จ ฉ ชซ ธ น
วรรค ตะ ภ ม
วรรค ปะ ฎ ฏฐ ฑ

ด ตถ ท

บ ปผ ฝ พ ฟ

เศษวรรค ย ร ล ว ศ ษ ส ห ฬ อ
ฮ

๒. เสียงแปร หรือ เสียงพยัญชนะ(ต่อ)

หน้าที่ของพยัญชนะ
๒.๑ เป็นพยัญชนะต้นของพยางค์หรือคำ
เช่น กะ, บ้าน
๒.๒ เป็นอักษรควบกล้ำ คือ คำที่มี
พยัญชนะต้นควบกับพยัญชนะ ร ล ว

๒. เสียงแปร หรือ เสียงพยัญชนะ(ต่อ)

(๑) อักษรควบแท้ ๑๕ คู่ ได้แก่

กร, กล, กว, ขร, ขล, ขว, คร, คล, คว, ตร,
ปร, ปล, พร, พล, ผล

- อักษรควบแท้ที่ได้รับมาจาก
ภาษาอื่น ได้แก่ ภาษาสันสกฤต (ทร)
ตัวอย่าง จันทรา ภาษาอังกฤษ ตัวอย่าง
(บร, บล, ดร, ฟร, ฟล, ทร) เช่น เบรก, บลู,
ดรีม, ฟรี, ฟลุต, ทรู เป็นต้น

๒. เสียงแปร หรือ เสียงพยัญชนะ(ต่อ)

(๒) อักษรควบไม่แท้ ได้แก่ จร,
ซร, ศร, สร ตัวอย่าง จริง, ไซร้, ศรี, สระ

- พยัญชนะต้น ท ควบกับ ร
อ่านออกเสียงเป็น ซ เช่น ทราม (ซาม)

๒. เสียงแปร หรือ เสียงพยัญชนะ(ต่อ)

๒.๓ เป็นอักษรนำ คือ พยัญชนะ  ๒  ตัวประสม
สระเดียวกัน เช่นเดียวกับอักษรควบกล้ำแต่ต่างกัน
ตรงที่วิธีการออกเสียง 

(๑) ไม่ออกเสียงตัวนำ ออกเสียงกลืนกับเสียง
ตัวนำ   ได้แก่ อ นำ ย มีอยู่ ๔ คำ คือ อย่า
อยู่ อย่าง อยาก

(๒) ห นำ อักษรต่ำเดี่ยว ได้แก่ ง  ญ  น  ม 
ย  ร  ล  ว เช่น หงาย หงอน หญ้า ใหญ่

(๓) ออกเสียงตัวนำ  ได้แก่
ก.  อักษรสูงนำอักษรต่ำเดี่ยว 

อักษรนำ คำอ่าน อักษรนำ คำอ่าน

ขนม ขะ - หฺนม เขนย ขะ - เหฺนย

ฉงน ฉะ - หฺงน ฝรั่ง ฝะ - หฺรั่ง

ถลอก ถะ - หฺลอก สมอง สะ - หฺมอง

ไถง ถะ - ไหฺง สวิง สะ -หฺวิง

ผนึก ผะ - หฺนึก สยาย สะ - หฺยาย

* ยกเว้น ขมา ขโมย ขมำ สมา

สมาคม สมิทธิ สโมสร สลัม สแลง

ไม่ออกเสียงตามตัวนำ

ข. อักษรกลางนำอักษรต่ำเดี่ยว 

อักษรนำ คำอ่าน อักษรนำ คำอ่าน
จริต จะ - หฺริด ปรอท ปะ - หฺรอด
จรวด จะ - หฺรวด ตนุ ตะ - หฺนุ
จมูก จะ - หฺมูก ตลอด ตะ - หฺลอด
ตลาด ตะ - หฺลาด ปริตร ปะ - หฺริด
ตลก ตะ - หฺลก อนาถ อะ - หนาด

* ยกเว้น ปลาต (ปะ – ลาด)

ค.อักษรสูงนำอักษรต่ำคู่  หรืออักษรกลาง 

อักษรนำ คำอ่าน อักษรนำ คำอ่าน
สูง นำ สูง นำ
ต่ำคู่ กลาง สะ - บาย
ผะ - กา
ไผท ผะ - ไท สบาย ถะ - กน
เผชิญ ผะ - เชิน
ผกา

ถกล

๒. เสียงแปร หรือ เสียงพยัญชนะ(ต่อ)

๒.๔ เป็นพยัญชนะท้ายพยางค์ หมายถึง
เสียงพยัญชนะที่อยู่ท้ายคำหรือพยางค์ ที่
เรียกว่า ตัวสะกด มีอยู่ทั้งหมด ๘ มาตรา

๒. เสียงแปร หรือ เสียงพยัญชนะ(ต่อ)

ที่ มาตรา เสียง รูปพยัญชนะ ตัวอย่าง
ตัวสะกด

๑. แม่ กก /ก/ ก ข ค ฆ คร ปัก สุข ยุค เมฆ

๒. แม่ กด /ด/ ด ต ถ ท ธ ฎ มสีมดัคจิรต นาถ บาท

ฏ ฑ ฐ ฒ จ อาวุธ กฎ ปรากฏ

๓. แม่ กบ /ป/ ชบ ปซ พศภษฟ ส ลคารุบฑ บรัฐาปวิโเรทฒพ กิจ

๔. แม่ กน /น/ น ณ ญ ร ล ฬ รโ้าลนภ คุกณราผฟลาญ

๕. แม่ กง /ง/ ง ลพิงร แนิสลง ยุง

๖. แม่ กม /ม/ ม แชมงปเ่ขอ็มง ลม ริม

๗. แม่ เกย /ย/ ย พชารยหมเคย น้อย

๘. แม่ เกอว /ว/ ว หโิชวย แก้ว ขาว

เขียว เปรี้ยว

ข้อสังเกต

๑. วิธีบอกเสียงตัวสะกด ให้นักเรียนเขียนเสียง
อ่านของคำนั้นลงไป เช่น โลภ (อ่านว่า โลบ)
อยู่ในมาตราแม่ กบ เป็นต้น

๒. บางคำที่มีรูปพยัญชนะ ย หรือ ว อยู่ท้าย
พยางค์ อาจไม่ใช่คำในแม่เกย และแม่เกอว ก็ได้

๓. รูปพยัญชนะที่ไม่ใช้เป็นตัวสะกด ได้แก่ ฉ ฌ
ผฝห อ ฮ

๒.๕ เป็นตัวการันต์ พยัญชนะที่มี
เครื่องหมายทัณฑฆาตกำกับอยู่เราเรียกว่า
ตัวการันต์ โดยจะไม่อ่านออกเสียง
พยัญชนะตัวนั้นซึ่งคำเหล่านี้ส่วนมากเรา
รับมาจากภาษาอื่นจึงต้องรักษารูปศัพท์
เดิมไว้ด้วยการใส่พยัญชนะการันต์ เช่น
ฟิล์ม การ์ตูน สวรรค์ ทุกข์ สถานการณ์
เกณฑ์ คัมภีร์ อนันต์ สงฆ์ เป็นต้น

๓. เสียงดนตรี หรือ เสียงวรรณยุกต์

คำต่อไปนี้ มีลักษณะของวรรณยุกต์อย่างไร
ก้าง กา
ลาง ล้า

๓. เสียงดนตรี หรือ เสียงวรรณยุกต์(ต่อ)

วรรณยุกต์ มี 2 ลักษณะ คือ
เสียงวรรณยุกต์ และรูปวรรณยุกต์

๓. เสียงดนตรี หรือ เสียงวรรณยุกต์(ต่อ)

รูปวรรณยุกต์ มี 4 รูป ได้แก่
1. รูปเอก
2. รูปโท
3. รูปตรี
4. รูปจัตวา

เสียงวรรณยุกต์ มี ๕ เสียง ได้แก่
๑. เสียงสามัญ เช่น กา คา วัน
๒. เสียงเอก เช่น ป่า กัด ข่า
๓. เสียงโท เช่น ว่า ลวด มาก
๔. เสียงตรี เช่น เม้า พัด นะ
๕. เสียงจัตวา เช่น ขา เสือ หาย

๓. เสียงดนตรี หรือ เสียงวรรณยุกต์(ต่อ)

สังเกตคำต่อไปนี้ แล้วบอกประโยชน์ของ
วรรณยุกต์
ไข ไข่ ไข้
ปา ป่า ป้า
คา ค่า ค้า

ประโยชน์ของวรรณยุกต์

เมื่อเขียนลงในคำ แสดงให้เห็นถึงความ
หมายที่หลากหลายของคำในภาษา

บอกลักษณะของรูปและเสียงวรรณยุกต์ ของคำต่อไปนี้
โดยทำเครื่องหมาย ✓ ลงในช่องว่าง

รูปวรรณยุกต์ เสียงวรรณยุกต์
พยางค์ไม่มี สามัญ เอก โท ตรี จัตวา

บ้าน
ฉัน
รัก
พระ
เจ้า
อยู่
หัว

๓. เสียงดนตรี หรือ เสียงวรรณยุกต์(ต่อ)

เฉลย เสียงวรรณยุกต์

รูปวรรณยุกต์

พยางค์ไม่มี สามัญ เอก โท ตรี จัตวา

บ้าน ✓ ✓ ✓
ฉัน ✓ ✓
รัก ✓ ✓
พระ ✓ ✓
เจ้า ✓ ✓
อยู่ ✓ ✓
หัว ✓

ไตรยางศ์

พยัญชนะต่อไปนี้ มีระดับเสียงต่างกันหรือไม่
ก
ข
ค

ออกเสียงพยัญชนะ
ก - กอ
ข - ขอ
ค - คอ

แล้วสังเกตระดับเสียงที่ออก

โปรดตอบ
กข ค
พยัญชนะใดที่มีระดับเสียงสูง ระดับเสียงกลาง
ระดับเสียงต่ำ

ไตรยางศ์(ต่อ)

การแบ่งพยัญชนะตามระดับเสียงเป็น 3 หมู่
เรียกว่าไตรยางศ์

ไตรยางศ์(ต่อ)

ไตรยางศ์ประกอบด้วย
1. อักษรเสียงกลาง หรือเรียกสั้น ๆ ว่า อักษรกลาง
2. อักษรเสียงสูง หรือเรียกสั้น ๆ ว่า อักษรสูง
3. อักษรเสียงต่ำ หรือเรียกสั้น ๆ ว่า อักษรต่ำ

ไตรยางศ์(ต่อ)

อักษรกลาง มี 9 ตัว คือ ก จ ฎ ฏ ด ต
บ มีหลักการท่องจำง่าย ๆ

- ไก่ จิก เด็ก ตาย บน ปาก โอ่ง
ก จ ดฎ ตฏ บ ป อ

ไตรยางศ์(ต่อ)

- ไก่ จิก ตด ปอบ
ก จ ตดฏฎ ปอบ

ไตรยางศ์(ต่อ)

อักษรสูง มี 11 ตัว คือ ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ส ห
มีหลักการท่องจำง่าย ๆ ดังนี้
- ไข่ ฃวด ฉิ่ง ฐาน ถุง ผึ้ง ฝา ศาลา ฤๅษี เสือ หีบ

ข ฃ ฉ ฐ ถ ผฝ ศ ษ ส ห

ไตรยางศ์(ต่อ)

- ไข่ ฃวด ฉิ่ง ฐาน ถุง ผึ้ง ฝา ศึกษา สอง หน
ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศษ ส ห

ไตรยางศ์(ต่อ)

- ผี ฝาก ถุง ข้าว สาร ให้ ฉัน
ผ ฝ ถฐ ขฃ ศษส ห ฉ

ไตรยางศ์(ต่อ)

- ผี ฝาก ถุง ข้าว สาร ให้ เศรษฐี ฃิม แฉ่ง
ผ ฝ ถ ข ส ห ศษฐ ฃ ฉ

ไตรยางศ์(ต่อ)

- ฤๅษี ฉี่ ใส่ ฃวด ผึ้ง ฝาก หวด ถุง ไข่ เศรษฐี
ษ ฉ ส ฃ ผ ฝ ห ถ ข ศฐ

ไตรยางศ์(ต่อ)

อักษรต่ำ มี 24 ตัว คือ
คฅฆงชซฌญฑฒณท
ธนพฟภมยรลวฬฮ

ไตรยางศ์(ต่อ)

โปรดตอบ อักษรต่ำตัวใดที่มี
เสียงเดียวกับอักษรต่อไปนี้

อักษรสูง
ฉ สษศ
ขฃ
ผฝ
ห ถฐ

เฉลย อักษรต่ำ
อักษรสูง ชฌ
ซ
ฉ คฅฆ
สษศ พภ
ขฃ ฟ
ผ ฮ
ฝ
ห ทฑธฒ
ถฐ

เฉลย ไตรยางศ์(ต่อ)
อักษรสูง
อักษรต่ำ
ฉ ชฌ
สษศ ซ
ขฃ คฅฆ
ผ พภ
ฝ ฟ
ห ฮ
ถฐ
ทฑธฒ

ไตรยางศ์(ต่อ)

อักษรที่มีเสียงคู่กับอักษรสูง หรือเรียกสั้น ๆ ว่า
อักษรคู่ มี 14 ตัว คือ ซ ช ฌ ค ฅ ฆ พ
ภ ฟ ฮ ท ธ ฑ ธ หากนำอักษรคู่มาเทียบ
เสียงกับอักษรสูง สามารถเทียบเสียงได้ 7 คู่

มีหลักการท่องจำง่าย ๆ ดังนี้

- พ่อ ค้า ฟัน ทอง ซื้อ ช้าง
ฮ่อ

พภ คฅฆ ฟ ทฑธฒ ซ ชฌ ฮ