No.1-พื้นฐานงานศิลปะสื่อผสม (3)

เอกสารประกอบการเรียน

กลุมสาระการเร�ยนรู ศลิ ปะ (ทัศนศลิ ป)

รายว�ชา ศลิ ปะ (ทศั นศลิ ป)

ชุด ศลิ ปะส่ือผสมจากวัสดธุ รรมชาติ เลม ที่ 1

พ้�นฐานงานศิลปะสือ่ ผสม

โดย
นางสาวชนกนนั ท ขามะวัน

ตําแหนง ครู วทิ ยฐานะ ครูชํานาญการ
-โรงเรย� นเวียงเจดีย์วิทยา

สํานักงานเขตพน้� ที่การศกึ ษามธั ยมศึกษา ลําปาง ลาํ พูน



คำ�น�ำ

เอกสารประกอบการเรียน เรอ่ื ง “ศิลปะสื่อผสมจากวัสดุธรรมชาต”ิ จัดทำ� เพื่อใช้จัดกิจกรรมการเรียน
การสอนส�ำหรับครู และให้นกั เรียนไดศ้ กึ ษาคน้ ควา้ เรียนรู้ดว้ ยตนเอง ได้ล�ำดับเนอื้ หาขั้นตอนจากง่ายไปหายาก
มเี นอื้ หางานปฏิบตั ทิ ่มี ีความเพลดิ เพลิน สง่ ผลใหร้ ักงานศลิ ปะและมคี วามคดิ สรา้ งสรรค์ โดยก�ำหนดกจิ กรรมที่
หลากหลาย ให้ความรู้สอดคล้องกับจุดประสงค์การเรียนรู้และเน้นความน่าสนใจ ซ่ึงผู้จัดท�ำได้จัดท�ำเอกสาร
ประกอบการเรียนทงั้ หมดจำ� นวน 5 เลม่ ดงั นี้

เล่มที ่ 1 เรือ่ ง พ้นื ฐานงานศิลปะสื่อผสม
เล่มท ่ี 2 เรื่อง วสั ดุสรา้ งสรรคจ์ ากธรรมชาติ
เล่มที ่ 3 เรอื่ ง ส่ือผสมสรา้ งสรรคป์ ะติดบนพ้นื ระนาบ
เลม่ ท ี่ 4 เร่อื ง สรา้ งสรรคส์ อื่ ผสมเลา่ เรอื่ งราว
เลม่ ที่ 5 เรื่อง สื่อผสมสร้างสรรคส์ อู่ าชพี
ผู้จัดทำ� จึงหวังเปน็ อย่างย่ิงวา่ เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศิลปะส่อื ผสมจากวัสดธุ รรมชาติ เล่มที่ 1
เรอ่ื ง พน้ื ฐานงานศิลปะสอื่ ผสม เลม่ นี้ คงจะเป็นประโยชน์ตอ่ ผสู้ นใจและเป็นแนวทางในการจดั การเรยี นการสอน
ในกลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะและกลุ่มสาระการเรียนรู้อ่ืน ๆ สามารถน�ำมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาการศึกษา
ต่อไป

ชนกนนั ท ขามะวนั

กเอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศิลปะสือ่ ผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เลม่ ที่ 1 เร่อื ง พน้ื ฐานงานศลิ ปะส่ือผสม

สารบัญ ก
ข
คำ� น�ำ ค
สารบญั 1
สารบัญภาพ 2
มาตรฐานการเรยี นรู้ 3
คำ� แนะนำ� การใชเ้ อกสารประกอบการเรยี นสำ� หรับครผู สู้ อน 4
ค�ำแนะนำ� ส�ำหรับนกั เรยี นในการใชเ้ อกสารประกอบการเรียน 5
แผนภูมลิ ำ� ดบั ขน้ั การเรยี นเอกสารประกอบการเรยี น 5
จดุ ประสงค์การเรยี นรู้ 6
สาระสำ� คัญ 9
แบบทดสอบกอ่ นเรียน 26
ใบความรู้ที่ 1 27
ใบกจิ กรรมที่ 1.1 29
ใบกิจกรรมท่ี 1.2 37
ใบความร้ทู ี่ 2 38
ใบกิจกรรมท่ี 2 41
แบบทดสอบหลงั เรียน 43
บรรณานกุ รม 44
ภาคผนวก 45
- เฉลยค�ำตอบกอ่ นเรียนและหลังเรยี น 46
- เฉลยใบกิจกรรมท่ี 1.1 48
- เฉลยใบกจิ กรรมท่ี 1.2
- เฉลยใบกิจกรรมท่ี 2

ข เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศิลปะสอ่ื ผสมจากวัสดุธรรมชาติ เล่มที่ 1 เรือ่ ง พน้ื ฐานงานศลิ ปะส่ือผสม

สารบญั ภาพ

ภาพท่ี หนา้
ภาพท่ี 1 งานศิลปะสอื่ ผสม 9
ภาพท่ี 2 งานศลิ ปะส่ือผสม 2 มติ ิ 10
ภาพท่ี 3 งานศลิ ปะสอื่ ผสม 2 มติ ิ 10
ภาพท่ี 4 งานศลิ ปะสอ่ื ผสม 3 มิติ 11
ภาพที่ 5 งานศิลปะสอ่ื ผสม 3 มติ ิ 11
ภาพที่ 6 งานศิลปะส่อื ผสมใช้กระบวนการจิตรกรรมเป็นหลกั 12
ภาพท่ี 7 งานศิลปะสอ่ื ผสมใชก้ ระบวนการจติ รกรรมเปน็ หลัก 13
ภาพท่ี 8 งานศลิ ปะสื่อผสมใชก้ ระบวนการประตมิ ากรรมเปน็ หลัก 13
ภาพท่ี 9 งานศิลปะสอ่ื ผสมใช้กระบวนการพิมพภ์ าพเปน็ หลัก 14
ภาพที่ 10 งานศลิ ปะสอ่ื ผสม 3 มติ ิ 14
ภาพที่ 11 งานศลิ ปะส่อื ผสม 3 มิติ 14
ภาพที่ 12 งานศลิ ปะสือ่ ผสมที่ใชเ้ ทคโนโลยี แสง สี เสยี ง 15
ภาพที่ 13 ดินสอสี 15
ภาพที่ 14 สีชอล์ค 16
ภาพที่ 15 สีชอล์คนำ้� มนั 16
ภาพที่ 16 สเี มจกิ 16
ภาพท่ี 17 สีนำ�้ มัน 17
ภาพท่ี 18 สีน�้ำ 17
ภาพที่ 19 สีอะคลลี กิ 17
ภาพที่ 20 สีโปสเตอร์ 18
ภาพที่ 21 ขวดแกว้ 18
ภาพที่ 22 ขวดพลาสติก 18
ภาพท่ี 23 กล่องกระดาษ 19
ภาพที่ 24 กระป๋องอลูมิเนียม 19
ภาพที่ 25 แผ่นไมอ้ ดั 19
ภาพที่ 26 เซรามิก 19

คเอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศิลปะสือ่ ผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เล่มที่ 1 เรื่อง พนื้ ฐานงานศิลปะส่อื ผสม

สารบญั ภาพ (ต่อ) หน้า
20
ภาพที่ 20
ภาพท่ี 27 ผา้ 20
ภาพท่ี 28 ตะปู 21
ภาพที่ 29 ซดี ี 21
ภาพที่ 30 ผลงานสอ่ื ผสมทม่ี นษุ ยส์ รา้ งขนึ้ 22
ภาพที่ 31 ผลงานส่ือผสมทม่ี นษุ ย์สรา้ งขน้ึ 22
ภาพที่ 32 ใบลานแห้ง 22
ภาพท่ี 33 เมล็ดพืชแหง้ 23
ภาพท่ี 34 เมล็ดเพกาแหง้ 23
ภาพท่ี 35 ใบหกู วางแห้ง 23
ภาพท่ี 36 กาบกล้วยแหง้ 24
ภาพท่ี 37 ผกั กระถนิ แห้ง 24
ภาพที่ 38 กาบปาล์มแหง้ 24
ภาพที่ 39 กลบี ดอกอัญชัญแห้ง 25
ภาพที่ 40 ลูกตะแบกแห้ง 25
ภาพท่ี 41 ศิลปะส่ือผสมจากวสั ดุ 29
ภาพท่ี 42 ศลิ ปะสอ่ื ผสมจากวัสดุธรรมชาติ 30
ภาพที่ 43 มารเ์ ซล ดชู องป์ 31
ภาพท่ี 44 The box in a valise 31
ภาพที่ 45 โรเบิรต์ เราเชนเบิรก์ 32
ภาพที่ 46 Minutiae 33
ภาพที่ 47 ศาสตราจารย์กมล ทศั นาญชลี 34
ภาพท่ี 48 Buddha Footprint, Nan-Yai Series II 34
ภาพท่ี 49 มณเฑียร บุญมา 35
ภาพที่ 50 เบ้าหลอมสำ� หรับจติ ใจ 36
ภาพท่ี 51 ศาสตราจารยเ์ ดชา วราชุน
ภาพที่ 52 ความทรงจำ� หมายเลข 1

ง เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศลิ ปะสอ่ื ผสมจากวัสดธุ รรมชาติ เลม่ ท่ี 1 เร่ือง พน้ื ฐานงานศิลปะสื่อผสม

มาตรฐานการเรยี นรู้

มาตรฐาน ศ 1.1 สร้างสรรค์งานทัศนศลิ ป์ตามจินตนาการ และความคิดสร้างสรรค์ วิเคราะห์ วิพากษ์ วิจารณ์
คณุ คา่ งานทศั นศลิ ป์ ถา่ ยทอดความรสู้ กึ ความคดิ ตอ่ งานศลิ ปะอยา่ งอสิ ระ ชนื่ ชม และประยกุ ตใ์ ชใ้ นชวี ติ ประจำ� วนั

ตัวชว้ี ดั

ม.3/2.  ระบุ และบรรยายเทคนิค วธิ กี าร ของศลิ ปินในการสรา้ งงาน ทัศนศลิ ป์
ม.3/5.  มีทักษะในการผสมผสานวัสดุตา่ ง ๆ ในการสรา้ งงานทศั นศลิ ป์โดยใช้หลักการออกแบบ
ม.3/8. วเิ คราะห์และอภปิ รายรปู แบบ เน้อื หาและคุณค่าในงานทศั นศิลป ์ ของตนเอง และผอู้ น่ื หรอื
ของศลิ ปิน

สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง

1. เทคนคิ วิธกี ารของศลิ ปนิ ในการสรา้ งงานทัศนศลิ ป์
2. การใชห้ ลักการออกแบบในการสร้างงานศลิ ปะสื่อผสม
3. การวิเคราะห์รูปแบบเนือ้ หาและคณุ ค่าในงานทัศนศลิ ป์

1เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศิลปะสื่อผสมจากวัสดุธรรมชาติ เลม่ ท่ี 1 เร่อื ง พน้ื ฐานงานศิลปะส่อื ผสม

คำ�แนะน�ำ การใช้
เอกสารประกอบการเรียนส�ำ หรับครผู สู้ อน

1. ครคู วรจัดเตรียมเอกสารประกอบการเรยี น เรือ่ ง ศิลปะสอ่ื ผสมจากวัสดธุ รรมชาติ เล่มท่ี 1 ความรู้
พน้ื ฐานงานศลิ ปะสอ่ื ผสม ซงึ่ ประกอบดว้ ย จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ ใบความรู้ ใบกจิ กรรม แบบทดสอบ
กอ่ นเรียน – หลงั เรียน และเฉลยแบบทดสอบ

2. ให้นักเรยี นทำ� แบบทดสอบกอ่ นเรียน เพอ่ื ประเมนิ ความรเู้ ดมิ ของนกั เรียน
3. แจ้งจุดประสงคก์ ารเรียนรใู้ ห้นักเรยี นทราบก่อนเรยี น
4. แจกเอกสารประกอบการเรียน เรอื่ ง ศลิ ปะสื่อผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เล่มท่ี 1 ความรพู้ ืน้ ฐานงาน

ศิลปะสื่อผสม ให้นักเรยี นศึกษาและแนะน�ำวิธใี ช้เพอ่ื นกั เรียน จะได้ปฏบิ ัตไิ ดอ้ ยา่ งถกู ต้อง
5. ด�ำเนินการสอนตามกจิ กรรมการเรียนรู้ท่กี ำ� หนดไว้ในแผนการจัดการเรยี นรู้
6. ในกรณที ่นี ักเรียนมีปัญหา ครคู วรให้ค�ำแนะนำ�
7. หลงั จากนักเรียนศึกษาเอกสารประกอบการเรยี น เรื่อง ศลิ ปะสอ่ื ผสมจากวัสดุธรรมชาติ เลม่ ท่ี 1

ความรู้พนื้ ฐานงานศิลปะสอ่ื ผสม เสร็จเรียบร้อยแลว้ ครแู ละนกั เรยี นควรช่วยกันสรุปและใหน้ ักเรยี น
ทำ� กจิ กรรมตามทีก่ �ำหนดให้ และทำ� แบบทดสอบหลังเรยี น
8. ครเู ฉลย แบบทดสอบกอ่ นเรียน – หลังเรยี น และบนั ทึกคะแนนของนกั เรยี นแต่ละคนไว้เพอ่ื ประเมนิ
การพัฒนาและความก้าวหน้าหากมีนักเรยี นไม่ผา่ นเกณฑ์ ครูควรจดั สอนซอ่ มเสรมิ

2 เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศิลปะสือ่ ผสมจากวัสดธุ รรมชาติ เล่มท่ี 1 เรอ่ื ง พ้ืนฐานงานศลิ ปะส่อื ผสม

ค�ำ แนะนำ�ส�ำ หรบั นักเรยี น
ในการใช้เอกสารประกอบการเรยี น

เอกสารประกอบการเรียนเล่มน้ี เป็นเอกสารประกอบการเรียนที่นักเรียนสามารถศึกษาได้ด้วยตนเอง
ให้นกั เรยี นอ่านคำ� แนะน�ำ ตามค�ำชแี้ จงแตล่ ะขัน้ ตอนต้ังแต่ตน้ จนจบ นกั เรียนจะได้รับความรู้อย่างครบถว้ นโดย
ปฏบิ ตั ติ ามขั้นตอน ดังต่อไปน้ี
1. น�ำเอกสารประกอบการเรียน มาใช้ในการเรยี นทกุ คร้ัง
2. ปฏิบตั ิตามกจิ กรรมตามล�ำดบั ขนั้ ตอนทค่ี รผู สู้ อนกำ� หนดไว้ ได้แก่ ทดสอบกอ่ นเรียน ปฏบิ ตั ิกจิ กรรม

ตัง้ แต่ต้นจนจบ ทุกกจิ กรรมและทดสอบหลังเรยี น
3. ใหค้ วามรว่ มมือในกิจกรรมต่าง ๆ และทำ� กิจกรรมทค่ี รูมอบหมายใหด้ ้วยความสนใจและต้งั ใจ
4. เข้าเรยี นอยา่ งสม่�ำเสมอ ไม่ขาดเรียน
5. หากไมเ่ ข้าใจให้นักเรียนสอบถามจากครผู สู้ อน หรอื กลับไปทบทวนจากเอกสารประกอบการเรียน

ด้วยตนเอง

เพือ่ น ๆ อ่านคำ� แนะนำ�
ส�ำหรบั นกั เรียนให้เขา้ ใจ

ก่อนนะครับ

3เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศลิ ปะสอื่ ผสมจากวัสดุธรรมชาติ เลม่ ท่ี 1 เรอื่ ง พน้ื ฐานงานศลิ ปะสื่อผสม

แผนภมู ิล�ำ ดบั ข้ันตอนการเรยี น

อ่านคำ�แนะนำ�

ศึกษาจุดประสงค์

ทดสอบก่อนเรยี น

ศกึ ษาใบความรู้

ทำ�กิจกรรม, ใบงาน

ทำ�แหบลบงั เทรียดนสอบ

ผ่านเกณฑ์ ไม่ผา่ นเกณฑ์

ศึกกษาารเเอรยีกนสเาลร่มปตรอ่ะไกปอบ

แผนภมู ิ ล�ำดบั ข้ันตอนการใช้เอกสารประกอบการเรียน เร่อื ง ศลิ ปะสอื่ ผสมจากวสั ดุธรรมชาติ

4 เอกสารประกอบการเรยี น ชดุ ศลิ ปะสอ่ื ผสมจากวัสดุธรรมชาติ เลม่ ท่ี 1 เร่อื ง พน้ื ฐานงานศิลปะส่ือผสม

จุดประสงคก์ ารเรียนรู้

1. ด้านความรู้ (K)
1.1 อธิบายความหมายของศิลปะส่อื ผสมและแบ่งประเภทได้
1.2 บอกรปู แบบและลักษณะเฉพาะของงานศลิ ปะส่อื ผสมได้
1.3 ระบสุ ื่อวสั ดุที่ใชใ้ นการสรา้ งสรรค์งงานศิลปะสอื่ ผสมได้
2. ดา้ นทักษะการปฏิบตั ิ (P)
2.1 เขียนแผนผงั ถ่ายทอดแนวคิดของศลิ ปนิ ในการสรา้ งสรรคง์ านศิลปะสอ่ื ผสมได้
3. ดา้ นเจตคติ (A)
3.1 ซือ่ สัตยส์ ุจริต
3.2 มีวินยั
3.3 มงุ่ ม่ันตง้ั ใจและรบั ผดิ ชอบในการท�ำงาน
3.4 เพียรพยายามและอดทนตอ่ การทำ� งาน
3.5 พอเพยี ง

สาระสำ�คัญ

1. ความหมายศลิ ปะสอ่ื ผสม
2. รปู แบบของงานศลิ ปะสอ่ื ผสม
3. ส่อื วสั ดุในการสร้างศิลปะสื่อผสม
4. แนวคิดและการถา่ ยทอดแนวคดิ ของศลิ ปนิ ในการสรา้ งงานศลิ ปะสือ่ ผสม

5เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศิลปะสื่อผสมจากวสั ดุธรรมชาติ เลม่ ที่ 1 เรอ่ื ง พ้ืนฐานงานศิลปะสอ่ื ผสม

แบบทดสอบกอ่ นเรียน
เลม่ ที่ 1 เรือ่ งพน้ื ฐานงานศิลปะสอื่ ผสม

คำ� ช้ีแจง
1. ข้อสอบมีทงั้ หมด 10 ขอ้ 10 คะแนน ใชเ้ วลาในการท�ำ 10 นาที
2. จงท�ำเครือ่ งหมายกากบาท (×) ลงในชอ่ ง ก ข ค หรอื ง ทเ่ี ปน็ ค�ำตอบท่ีถกู ตอ้ งท่สี ุด

ลงในกระดาษคำ� ตอบ
1. สือ่ ผสมหมายถึง...ขอ้ ใด
ก. การป้นั การหลอ่ การแกะสลัก ในงานชิ้นเดียวกนั
ข. การใชส้ นี ้ำ� สโี ปสเตอร์ สีเมจิกระบายลงบนพน้ื ระนาบ
ค. อาคารหรอื ส่งิ ก่อสร้างท่ีมีการตกแตง่ ทงั้ ภายนอกและภายในส่งิ ก่อสร้าง
ง. งานทัศนศลิ ป์ทีน่ �ำส่อื หลายชนดิ มารวมกนั การระบายสี นำ� วัสดทุ ี่เปน็ 3 มิติ มาประกอบเข้าไป

ในภาพ หรอื มีแสง เสียง กลน่ิ หรือการเคลื่อนไหวมาประกอบกับงาน
2. ศิลปะสื่อผสม 2 มติ มิ ีลักษณะอย่างไร
ก. ใชว้ ัสดุหลากหลายมีความหนาบางไมเ่ ท่ากัน
ข. ส่ือผสมท่สี รา้ งมาจากวสั ดทุ ่เี กดิ ข้ึนเองตามธรรมชาติ
ค. สร้างงานสอื่ ผสมบนพนื้ ระนาบใช้ เส้น สแี สง เงา ชว่ ยใหเ้ กดิ ภาพลวงตาแสดง

ความกวา้ ง ยาว สงู ต่ำ�
ง. ผลงานสอื่ ผสมท่มี ลี กั ษณะของชนิ้ งานมีรูปทรงวัตถุเหมอื นจรงิ สัมผัสได้ มคี วามกวา้ ง ยาว สงู ตำ�่

หนา บาง
3. ศิลปะส่ือผสม 3 มิติ มีลักษณะอยา่ งไร
ก. ใชว้ สั ดหุ ลากหลายมคี วามหนาบางไมเ่ ทา่ กนั
ข. ส่อื ผสมท่สี รา้ งมาจากวสั ดทุ ี่เกดิ ขึน้ เองตามธรรมชาติ
ค. สร้างงานสื่อผสมบนพนื้ ระนาบใช้ เสน้ สีแสง เงา ช่วยใหเ้ กิดภาพลวงตาแสดง

ความกว้าง ยาว สงู ต่�ำ
ง. ผลงานสอ่ื ผสมทมี่ ลี ักษณะของชิ้นงานมรี ูปทรงวตั ถุเหมอื นจรงิ สมั ผัสได้ มคี วามกว้าง ยาว สูง ตำ�่

หนา บาง

6 เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศลิ ปะสือ่ ผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เล่มที่ 1 เร่อื ง พ้นื ฐานงานศิลปะสอ่ื ผสม

ใช้ตวั เลอื กต่อไปน้ตี อบคำ� ถาม ข้อ 4 – 8 ข.
ก.

ค. ง.

จ.
4. ข้อใดคอื งานศิลปะสอื่ ผสมทใ่ี ช้กระบวนการประติมากรรมเปน็ หลกั .................................
5. ขอ้ ใดคืองานศิลปะสื่อผสมท่ีใชก้ ระบวนการจิตรกรรมเปน็ หลัก.......................................
6. ขอ้ ใดคืองานศิลปะสอ่ื ผสมทีใ่ ช้กระบวนการภาพพิมพเ์ ปน็ หลัก.........................................
7. ขอ้ ใดคอื งานศลิ ปะสื่อผสมที่ใช้ ส่ือ เทคโนโลยี แสง สี เสยี ง.............................................
8. ข้อใดคอื งานศิลปะสือ่ ผสมที่ใชก้ ระบวนการปะติดเปน็ หลัก..............................................

7เอกสารประกอบการเรียน ชุด ศลิ ปะสอ่ื ผสมจากวัสดธุ รรมชาติ เลม่ ท่ี 1 เรือ่ ง พ้ืนฐานงานศลิ ปะสอื่ ผสม

9. โรเบริ ต์ เราเซนเบริ ์ก มีแนวทางการสร้างงานอยา่ งไร
ก. สื่อผสมแนวจดั วางใชว้ สั ดุ รปู แบบเน้ือหาแบบไทยผสมตะวันตก
ข. มุมมองความคิดท่ีต้องการสอื่ ออกมาโดยใชว้ ัสดุหลากหลายใกล้ตัว
ค. ส่อื ความคดิ เป็นมโนทศั นศลิ ปม์ ากกว่าความสวยงามและใชข้ องเหลือใช้
ง. สรา้ งพน้ื ผิวบนโลหะทองแดง แสดงความสงบด้วยรูปทรงเรขาคณติ เรยี บง่าย
10. มณเฑยี ร บุญมา มีแนวทางการสร้างงานอย่างไร
ก. สื่อผสมแนวจดั วางใช้วสั ดุ รปู แบบเนือ้ หาแบบไทยผสมตะวนั ตก
ข. มุมมองความคิดท่ตี ้องการส่อื ออกมาโดยใช้วัสดุหลากหลายใกล้ตวั
ค. สื่อความคิดเป็นมโนทศั นศลิ ป์มากกว่าความสวยงามและใช้ของเหลือใช้
ง. สรา้ งพ้นื ผวิ บนโลหะทองแดง แสดงความสงบดว้ ยรปู ทรงเรขาคณติ เรียบง่าย

เรารเู้ ธอท�ำได้
สู้ๆนะคะ

8 เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศลิ ปะสื่อผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เลม่ ท่ี 1 เรื่อง พืน้ ฐานงานศิลปะส่ือผสม

ใบความรู้ท่ี 1
เรือ่ ง ความหมาย และลกั ษณะงานศลิ ปะสอ่ื ผสม

1. ความหมายของงานศลิ ปะสอื่ ผสม (Mixed Media Art)

งานศิลปะสอ่ื ผสม (Mixed Media Art) หมายถึง ผลงานศิลปะทีม่ นษุ ยส์ รา้ งสรรคโ์ ดยใชส้ ่อื วสั ดตุ า่ ง
ชนดิ กนั มาประกอบเขา้ มาเปน็ องคป์ ระกอบภาพดว้ ยการใชเ้ ทคนคิ การสรา้ งงานศลิ ปะหลายประเภทมาผสมผสาน
กันในผลงานช้ินน้ัน ๆ ท�ำให้เกิดความกลมกลืนและสวยงาม ผู้สร้างสรรค์งานสื่อผสมจะต้องมีประสบการณ์ใน
การสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์ มีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับคุณลักษณะเฉพาะของวัสดุ และสามารถน�ำส่ิงท่ี
แตกตา่ งกนั นำ� มาสรา้ งสรรคใ์ หเ้ ปน็ รปู แบบ 2 มติ ิ หรอื 3 มติ ิ และทส่ี ำ� คญั คอื ตอ้ งแสดงออกถงึ การผสมผสานกนั
ระหวา่ งแนวความคดิ กับผลงานใหล้ งตัวมากท่สี ดุ

ภาพที่ 1 งานศิลปะสือ่ ผสม
ทีม่ า : ผลงานโดย กมล ทัศนาญชล,ี 2540

9เอกสารประกอบการเรยี น ชดุ ศิลปะสอื่ ผสมจากวัสดธุ รรมชาติ เลม่ ที่ 1 เรอ่ื ง พนื้ ฐานงานศลิ ปะสื่อผสม

2. ลกั ษณะของงานศิลปะสอื่ ผสม

1. ลักษณะศลิ ปะส่ือผสม 2 มติ ิ หมายถึง การสร้างสรรคง์ านสื่อผสมลงแผน่ ระนาบเช่น กระดาษ ผา้ ใบ
หรือวัสดุอน่ื ที่มีผวิ เรียบ โดยใชเ้ ส้น รปู ร่าง รูปทรง สี แสงเงาและหลกั การออกแบบสรา้ งสรรคใ์ หเ้ กิดภาพลวงตา
แสดงความกว้าง ยาว สงู ต�่ำ ของวตั ถสุ ่งิ ของ หรอื ทิวทศั น์ ดูแลว้ มรี ะยะใกล้ไกลใหค้ วามลกึ สมจรงิ

ภาพท่ี 2 งานศลิ ปะสื่อผสม 2 มติ ิ
ทมี่ า : ผลงานโดย จนั จริ า ขามะวัน, 2546

ภาพท่ี 3 งานศิลปะส่อื ผสม 2 มิติ
ท่มี า : ผลงานโดย ดนยา เชียววัฒกี, 2550 - 2553

10 เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศิลปะสอ่ื ผสมจากวัสดุธรรมชาติ เลม่ ที่ 1 เรื่อง พนื้ ฐานงานศลิ ปะสอ่ื ผสม

2. ลกั ษณะศิลปะสื่อผสม 3 มิติ หมายถึง ผลงานส่อื ผสมทมี่ ลี กั ษณะของชิน้ งานมีรปู ทรงวัตถุเหมอื นจริง
สัมผัสได้ มีความกว้าง ยาว สูง ต่ำ� หนา บาง มบี รรยากาศล้อมรอบ เชน่ ประตมิ ากรรมลอยตัว สถาปัตยกรรม
ตา่ งๆ เป็นต้น ในการสร้างงานทัศนศลิ ป์แบบ 3 มิติจะต้องออกแบบเป็นภาพ 2 มิตกิ อ่ นเพอ่ื แสดงรายละเอยี ด
ต่างๆ เช่น รปู ทรง ขนาด สดั สว่ น สี วัสดุ จากน้ันจึงนำ� แบบท่ีออกแบบไวม้ าสรา้ งเป็นผลงานจริงใหเ้ ปน็ รปู ทรงท่ี
สัมผสั ได้

ภาพที่ 4 งานศลิ ปะสอ่ื ผสม 3 มติ ิ
ทม่ี า : ผลงานโดย ทวน ธีระพจิ ิตร,
(ไม่ปรากฏปีทส่ี รา้ งสรรค์ผลงาน)

ภาพท่ี 5 งานศิลปะสื่อผสม 3 มติ ิ
ท่มี า : ผลงานนักเรยี น โดย นกั เรยี น ชว่ งชน้ั ที่ 2
งานศลิ ปหัตถกรรม ปีการศกึ ษา 2557

11เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศลิ ปะสอื่ ผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เล่มท่ี 1 เรือ่ ง พ้นื ฐานงานศิลปะส่อื ผสม

3. สื่อวัสดแุ ละกลวิธกี ารสร้างสรรคง์ านศลิ ปะสอื่ ผสม

การใชส้ อ่ื วสั ดุ (Material) หมายถงึ วสั ดุหลากหลายประเภทที่ ศิลปนิ นำ� มาใชใ้ นการสรา้ งสรรค์ ผลงาน
ศิลปะตามแนวคดิ ของศิลปนิ สื่อวัสดุท่ีใช้ในการสรา้ งสรรคผ์ ลงานทางศลิ ปะมีอยูห่ ลายชนิด เชน่ ส ี ดิน ไม้ โลหะ
สารสงั เคราะห์ ฯลฯ ศลิ ปนิ จะเปน็ ผเู้ ลอื กสรรวสั ดแุ ลว้ สรา้ งผลงานตามกลวธิ ตี า่ ง ๆ เพอื่ ใหผ้ ลงานเกดิ คณุ คา่ ทาง
ความรู้สึกและความงามตามความต้องการหรือแนวความคิด โดยแยกประเภทในการใช้กลวิธี และสื่อวัสดุตาม
ประเภทของศิลปะ
3.1 กลวธิ กี ารสร้างสรรค์งานศลิ ปะส่ือผสม
3.1.1 งานศลิ ปะส่อื ผสมท่ีใช้กระบวนการจิตรกรรมเป็นหลัก
เปน็ การสรา้ งงานโดยเน้นวธิ ีการวาดภาพระบายสี ฟาดสี เปา่ สี เปน็ วธิ ีการหลกั มากกวา่ วิธีการอน่ื ๆ มกี ารน�ำเอา
สมี าใช้ในงานมากกว่า 2 ชนดิ ข้นึ ไปและมกี ารนำ� เอาวสั ดุอ่นื มาผสมผสานด้วย

ภาพท่ี 6 งานศลิ ปะสือ่ ผสมใช้กระบวนการจติ รกรรมเปน็ หลกั
ทมี่ า : ผลงานโดย วริ ตั น์ คำ� ศรีจันทร,์ 2553

12 เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศลิ ปะสอ่ื ผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เล่มท่ี 1 เรือ่ ง พ้นื ฐานงานศิลปะสอื่ ผสม

ภาพท่ี 7 งานศิลปะส่อื ผสมใชก้ ระบวนการจิตรกรรมเปน็ หลกั
ที่มา : ผลงานโดย ด.ญ. ปทติ ตา  กาญจนะปริชาต,ิ 2552

3.1.2 งานศลิ ปะสือ่ ผสมทใี่ ชก้ ระบวนการประติมากรรมเปน็ หลกั
เป็นการสร้างงานโดยการใช้วัสดุต่างชนิดมาประกอบกันเข้าเป็นองค์ประกอบของรูปทรงชิ้นงาน โดย
เน้นวิธีการสร้าง หรือเทคนิคการสร้างงานทางประติมากรรมเป็นหลัก เช่น การปั้น การหล่อ การแกะสลัก
มาผสมผสานกนั ในผลงานชน้ิ น้นั ๆ ให้เกดิ ความกลมกลืนสวยงาม

ภาพท่ี 8 งานศลิ ปะสือ่ ผสมใช้กระบวนการ
ประตมิ ากรรมเปน็ หลัก
ที่มา : ผลงานโดย: SCULP+TURB 68
มหาวทิ ยาลยั ศลิ ปากร, 2557

13เอกสารประกอบการเรียน ชุด ศลิ ปะส่ือผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เล่มที่ 1 เรอื่ ง พ้นื ฐานงานศลิ ปะสอ่ื ผสม

3.1.3 งานศิลปะสอื่ ผสมท่ีใช้กระบวนการภาพพิมพเ์ ปน็ หลัก
เป็นการสร้างงานโดยเน้นวิธีการพิมพ์ภาพเป็นหลัก เช่น เทคนิคพิมพ์ภาพจากแม่พิมพ์วัสดุธรรมชาต ิ
เทคนคิ พิมพ์ภาพจากแม่พมิ พต์ ะแกรงไหม เทคนคิ พมิ พ์ภาพจากแม่พมิ พ์ยางลบ เทคนคิ พมิ พ์ภาพจากแม่พมิ พ์
แกะไม้ แล้วน�ำเอาวสั ดุอนื่ หรอื วธิ ีการอน่ื มาผสมผสาน

ภาพที่ 9 งานศลิ ปะสือ่ ผสมใช้กระบวนการ
ภาพพมิ พ์เป็นหลัก
ท่มี า : ผลงานโดย ลีซ่า มอสซสิ , 2555
3.1.4 งานศลิ ปะสอื่ ผสมทใ่ี ช้กระบวนการปะตดิ เปน็ หลกั
เป็นการสร้างงานโดยเน้นวิธีการปะติดเป็นหลัก คือ การน�ำวัสดุต่างชนิดทั้งวัสดุที่มนุษย์สร้างขึ้น เช่น
พลาสติก เหล็ก ผา้ เชอื ก วารสาร ภาพถ่ายและวสั ดทุ ีเ่ กดิ ข้ึนเองในธรรมชาติ เช่น ใบไม้ กาบไม้ กงิ่ ไม้ ดอกไม้
มาทากาวติดบนแผ่นไมห้ รอื กระดาษท�ำใหเ้ กดิ ความแตกต่างของพ้นื ผิว หรือมีการยกให้สูงเพ่มิ ความหลากหลาย
เปน็ งาน 3 มิติไดด้ ้วย

ภาพที่ 10 งาน ศิลปะส่อื ผสม 3 มิติ
ท่มี า : ผลงานนักเรยี นโดย
ด.ญ.พรสวรรค์ แผน่ เงนิ ปีการศึกษา 2558

ภาพที่ 11 งานศลิ ปะสอื่ ผสม 3 มิติ
ทมี่ า : ผลงานโดย ชมรมพฒั นาครปู ะติด, 2558

14 เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศิลปะสอ่ื ผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เลม่ ที่ 1 เรื่อง พ้ืนฐานงานศลิ ปะสอ่ื ผสม

3.1.5 งานศิลปะส่อื ผสมท่ีใช้ส่ือ เทคโนโลยี แสง สี เสียง
เป็นงานศิลปะส่ือผสม ที่น�ำสื่อหลายชนิดมารวมกัน เช่น การระบายสีลงบนพื้นระนาบแล้วอาจจะน�ำ
วัสดุที่เป็น 3 มิติ มาประกอบเข้าไปในภาพด้วย นอกจากน้ีอาจมีแสง เสียง กลิ่น หรือการเคลื่อนไหวมา
ประกอบกับงานกไ็ ด้

ภาพท่ี 12 งานศลิ ปะสื่อผสมทีใ่ ชเ้ ทคโนโลยี แสง สี เสยี ง
ท่ีมา : ถา่ ยภาพโดย จันจริ า ขามะวัน, 2558

3.2 ตวั อยา่ งส่อื วสั ดุทีใ่ ช้ในการสรา้ งสรรคศ์ ลิ ปะส่อื ผสม

3.2.1 สชี นิดตา่ ง ๆ
- ดนิ สอสี (Pencil Color) เปน็ สแี ทง่ แบบดนิ สอมหี ลายสี ใชร้ ะบายเปน็ เสน้ คลา้ ยงานวาดเสน้ (Drawing)
ระบายเรยี บไดย้ าก ส่วนใหญ่จะใชร้ า่ งหรือสเกต็ ซอ์ ย่างหยาบ

ภาพท่ี 13 ดินสอสี
ที่มา : ถา่ ยภาพโดย จันจริ า ขามะวนั , 2558

15เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศิลปะส่ือผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เลม่ ท่ี 1 เรอ่ื ง พ้ืนฐานงานศิลปะส่อื ผสม

- สชี อลค์ (Pastel) มีลักษณะเปน็ แท่งกลมและแท่งเหลี่ยม นยิ มเขียนบนกระดาษ มหี ลายชนดิ เวลา
เขียนต้องใชม้ ือเกล่ยี ใหเ้ รยี บ หรือระบายใหเ้ ป็นรอ่ งรอยการสโตก้ (Strokes) และปาดให้เปน็ รอยตามแทง่ เหล่ียม
ของสี

ภาพท่ี 14 สีชอลค์
ทมี่ า : ถ่ายภาพโดย จนั จริ า ขามะวัน, 2558
- สีชอล์คน�้ำมัน (oil Pastel) มีลักษณะเป็นแท่งกลมและแท่งเหล่ียม สีพาสเทลแท่งน�้ำมัน (Oil
Pastel) เวลาเขียนสามารถผสมสีบนกระดาษหรอื แคนวาสไดเ้ ลยโดยไม่ต้องใช้มือเกลีย่ จะมีลกั ษณะคลา้ ยภาพ
สีนำ�้ มนั

ภาพที่ 15 สชี อล์คนำ�้ มัน
ที่มา : ถา่ ยภาพโดย จันจิรา ขามะวัน, 2558
- สเี มจกิ (Magic Color) เปน็ สีเคมเี ป็นแท่งไสส้ ักหลาด สสี ดมหี ลายขนาดใช้ สเกต็ ซภ์ าพ และเขยี น
ตวั หนังสอื ได้
ภาพที่ 16 สีเมจกิ
ท่มี า : ถ่ายภาพโดย จันจริ า ขามะวนั , 2558

16 เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศลิ ปะส่ือผสมจากวัสดธุ รรมชาติ เลม่ ท่ี 1 เรือ่ ง พนื้ ฐานงานศิลปะส่ือผสม

– สีน�้ำมนั (Oil Color) เปน็ สีทเ่ี กิดจากการผสมของสารสกี ับนำ้� มัน เชน่ นำ�้ มนั ลิดสดี นำ้� มนั สว่ นมากจะ
เขยี นบนผา้ ใบหรือไม้กระดาน สนี ำ�้ มันมีวธิ ีการเขียนได้ทง้ั ลกั ษณะสีหนาและสีบางแบบสีน�ำ้

ภาพท่ี 17 สนี ้ำ� มนั
ท่มี า : ถา่ ยภาพโดย จันจริ า ขามะวัน, 2558
- สนี ้ำ� (Water Color) เป็นสโี ปรง่ แสงใชผ้ สมกับน�ำ้ ระบายบนกระดาษ การเขียนสีน้�ำมีวิธีการหลาย
อย่าง เช่น ระบายสเี ปยี กบนพนื้ เปยี ก (Wet on wet) ระบายสเี ปยี กบนพนื้ แหง้ (Wet on dry) ระบายสนี �้ำทขี่ ้น
บนกระดาษเปยี ก (Dry on wet) และระบายสีน�ำ้ ข้นบนพนื้ แห้ง (Dry on dry)
ภาพที่ 18 สีน�ำ้
ท่มี า : ถ่ายภาพโดย จันจริ า ขามะวัน, 2558
- สอี ะคริลกิ (Acylic Color) มชี ่ือเรียกเฉพาะว่า สีโพลเิ มอร์ (Polymer Paint) ใช้ผสมกบั น�้ำ มีลักษณะ
พเิ ศษ คอื สามารถใช้เขียนบาง ๆ แบบสนี ้�ำ หรอื เขียนหนา ๆ แบบสีนำ�้ มันก็ได้ และเมอ่ื แห้งแลว้ จะไมล่ ะลายน้ำ�
เหมาะสำ� หรบั การเขียนภาพสแี บน ๆ มากกวา่ การเกล่ยี ให้กลมกลืน
ภาพที่ 19 สอี ะคริลิก
ที่มา : ถา่ ยภาพโดย จนั จิรา ขามะวนั , 2558

17เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศลิ ปะส่ือผสมจากวัสดุธรรมชาติ เลม่ ที่ 1 เรื่อง พ้นื ฐานงานศิลปะส่อื ผสม

- สโี ปสเตอร์ (Poster Color) เปน็ สีผสมน�้ำบรรจขุ วด มคี ณุ สมบตั ิทบึ แสงใชร้ ะบายบนกระดาษ เวลา
ระบายจะใชส้ ขี ้นพอดี ใช้ในงานออกแบบ เขยี นภาพประกอบภาพโปสเตอร์ และงานจติ รกรรมทวั่ ไป

ภาพท่ี 20 สโี ปสเตอร์
ท่มี า : ถา่ ยภาพโดย จันจริ า ขามะวนั , 2558

3.2.2 วสั ดุท่มี นษุ ยส์ รา้ งขึน้

เช่น เหล็ก อะลูมเิ นยี ม แก้ว กระดาษ ไม้อดั เซรามิก พลาสติก ผา้ เปน็ ตน้
ภาพที่ 21 ขวดแก้ว
ที่มาภาพ : ถา่ ยภาพโดย จนั จิรา ขามะวนั , 2558

ภาพท่ี 22 ขวดพลาสติก
ท่มี า : ถา่ ยภาพโดย จนั จิรา ขามะวัน, 2558

18 เอกสารประกอบการเรยี น ชดุ ศิลปะสื่อผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เลม่ ที่ 1 เรอ่ื ง พื้นฐานงานศิลปะสื่อผสม

ภาพ 23 กลอ่ งกระดาษ
ทม่ี าภาพ : ถา่ ยภาพโดย จันจิรา ขามะวัน, 2558
ภาพที่ 24 กระป๋องอะลมู เิ นียม
ทีม่ า : ถา่ ยภาพโดย จนั จิรา ขามะวนั , 2558
ภาพท่ี 25 แผน่ ไมอ้ ัด
ท่มี าภาพ : ถ่ายภาพโดย จนั จิรา ขามะวนั , 2558
ภาพที่ 26 เซรามกิ
ทม่ี า : ถ่ายภาพโดย จันจริ า ขามะวัน, 2558

19เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศลิ ปะสอ่ื ผสมจากวัสดุธรรมชาติ เล่มที่ 1 เร่อื ง พื้นฐานงานศลิ ปะสอื่ ผสม

ภาพที่ 27 ผา้
ท่ีมาภาพ : ถา่ ยภาพโดย จนั จริ า ขามะวัน, 2558
ภาพท่ี 28 ตะปู
ท่มี า : ถ่ายภาพโดย จันจริ า ขามะวัน, 2558
ภาพที่ 29 ซีดี
ทมี่ าภาพ : ถา่ ยภาพโดย จันจิรา ขามะวัน, 2558

20 เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศลิ ปะสอ่ื ผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เล่มที่ 1 เร่อื ง พืน้ ฐานงานศลิ ปะส่ือผสม

ตวั อย่างผลงาน ศิลปะสอื่ ผสม จากวัสดุท่ีมนษุ ย์สรา้ งข้ึน

ภาพท่ี 30 ผลงานสอื่ ผสมจากวัสดุทมี่ นษุ ย์สรา้ งขน้ึ
ท่ีมา : ผลงานนกั เรียนโดย นางสาวชนากานต์ เวียงลอ
และนางสาวธนติ า แซว่ ่าง, 2558

ภาพที่ 31 ผลงานสือ่ ผสมจากวัสดุท่ีมนุษยส์ ร้างขน้ึ
ทม่ี า : ผลงานนกั เรียนโดย นายโชคชยั สิงขรทองผกา
และ นางสาวชลดา อินทรแ์ กว้ ปกี ารศึกษา 2558

21เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศลิ ปะสือ่ ผสมจากวสั ดุธรรมชาติ เลม่ ที่ 1 เรื่อง พนื้ ฐานงานศิลปะส่ือผสม

3.2.3 วสั ดจุ ากธรรมชาติ

คือ วัสดทุ ่ีเกิดขนึ้ เองตามธรรมชาติ เช่น ใบไม้ ดอกไม้ กาบไม ้ เมล็ดพชื รากไม้
ภาพที่ 32 ใบลานแห้ง
ทมี่ า : ถ่ายภาพโดย จนั จริ า ขามะวนั , 2558

ภาพท่ี 33 เมล็ดพชื แหง้
ที่มา : ถ่ายภาพโดย จันจริ า ขามะวนั , 2558

ภาพที่ 34 เมล็ดเพกาแห้ง
ท่มี า : ถ่ายภาพโดย จนั จิรา ขามะวนั , 2558

22 เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศิลปะสอื่ ผสมจากวสั ดุธรรมชาติ เล่มท่ี 1 เรอ่ื ง พน้ื ฐานงานศลิ ปะสอ่ื ผสม

ภาพที่ 35 ใบหูกวางแหง้
ทม่ี า : ถา่ ยภาพโดย จนั จริ า ขามะวัน, 2558

ภาพท่ี 36 กาบกล้วยแห้ง
ที่มา : ถา่ ยภาพโดย จันจิรา ขามะวัน, 2558
ภาพท่ี 37 ฝักกระถนิ แหง้
ท่ีมา : ถ่ายภาพโดย จนั จริ า ขามะวนั , 2558

23เอกสารประกอบการเรยี น ชดุ ศลิ ปะสือ่ ผสมจากวัสดุธรรมชาติ เล่มท่ี 1 เร่อื ง พื้นฐานงานศิลปะสื่อผสม

ภาพที่ 38 กาบปาลม์ แห้ง
ท่มี า : ถา่ ยภาพโดย จนั จริ า ขามะวนั , 2558

ภาพท่ี 39 กลีบดอกอญั ชญั แหง้
ทมี่ า : ถา่ ยภาพโดย จันจริ า ขามะวัน, 2558
ภาพที่ 40 ลูกตะแบกแห้ง
ทีม่ า : ถ่ายภาพโดย จันจิรา ขามะวัน, 2558

24 เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศิลปะสอื่ ผสมจากวสั ดุธรรมชาติ เลม่ ที่ 1 เรื่อง พื้นฐานงานศลิ ปะสอื่ ผสม

ตัวอยา่ งผลงาน ศลิ ปะส่ือผสม จากวสั ดธุ รรมชาติ

ภาพที่ 41 ศิลปะสอื่ ผสมจากวัสดุธรรมชาติ
ทม่ี า : ผลงานนักเรียนโดย นางสาวกัญนัฐ จนั ตา
ปกี ารศึกษา 2558

ภาพที่ 42 ศลิ ปะส่อื ผสมจากวัสดธุ รรมชาติ
ทีม่ า : ผลงานนกั เรียนโดย ด.ญ. ดารารัตน์ มุย่ แดง
และ ด.ญ. สริ ภทั ร ใจค�ำ ปกี ารศึกษา 2558

25เอกสารประกอบการเรยี น ชดุ ศลิ ปะสอ่ื ผสมจากวัสดธุ รรมชาติ เลม่ ที่ 1 เร่อื ง พืน้ ฐานงานศิลปะสอ่ื ผสม

ใบกิจกรรมที่ 1.1
เรื่อง ความหมาย และลักษณะงานศลิ ปะสอื่ ผสม

คำ� สั่ง ใหน้ ักเรียนศึกษาแบบฝกึ ทกั ษะ เลม่ ท่ี 1 เรื่องพน้ื ฐานงานศลิ ปะส่อื ผสม และตอบ
คำ� ถามในหวั ขอ้ ต่อไปนี้ (10 คะแนน)

1. อธบิ ายความหมายของศลิ ปะสอื่ ผสมมาให้เขา้ ใจ (5 คะแนน)
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
2. ให้นักเรียนอธิบายลักษณะงานศิลปะสื่อผสมแบบ 2 มิติ และงานศิลปะสื่อผสมแบบ 3 มิติ
เป็นแผนผังความคิด (5 คะแนน)

ช่อื ...................................................................................................................ชน้ั .................... เลขที่...................

26 เอกสารประกอบการเรียน ชุด ศลิ ปะสือ่ ผสมจากวัสดธุ รรมชาติ เล่มที่ 1 เรือ่ ง พน้ื ฐานงานศิลปะสอื่ ผสม

ใบกจิ กรรมที่ 1.2
เรือ่ ง สื่อวสั ดกุ ลวธิ ีการสรา้ งสรรคง์ านศิลปะสอื่ ผสม

1. ค�ำชี้แจง ให้นักเรียนดูภาพ แล้วบอกงานศิลปะสื่อผสมในภาพใช้กระบวนการใด
เปน็ หลกั (8 คะแนน)
1. 2. 3.

........................................... ........................................... ...........................................
4. 5. 6.

........................................... ........................................... ...........................................
7. 8. 9.

........................................... ........................................... ...........................................

27เอกสารประกอบการเรยี น ชดุ ศลิ ปะสอ่ื ผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เลม่ ที่ 1 เรอื่ ง พน้ื ฐานงานศลิ ปะสอื่ ผสม

2. ให้นักเรียนเลือกวัสดุที่เหมาะสมกับงานศิลปะส่ือผสมแบบ 2 มิติ และอธิบายวิธีการน�ำมาใช้มาให้
เข้าใจ (2 คะแนน)
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
3. ให้นักเรียนบอกประโยชน์และคุณค่าของงานส่ือผสมมา 5 ข้อ (5 คะแนน)
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................

ชอ่ื ...................................................................................................................ชน้ั .................... เลขท.่ี ..................

28 เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศิลปะสอ่ื ผสมจากวสั ดุธรรมชาติ เลม่ ที่ 1 เร่อื ง พนื้ ฐานงานศลิ ปะสื่อผสม

ใบความรู้ที่ 2
เรอื่ ง ศิลปนิ สาขาศิลปะสื่อผสม

1. เทคนคิ วธิ กี ารในการสรา้ งงานศลิ ปะส่อื ผสมของศิลปิน

ศลิ ปนิ ทศั นศลิ ปส์ าขาสอ่ื ผสมสรา้ งสรรคผ์ ลงานศลิ ปะโดยการนำ� สอื่ และวสั ดตุ า่ ง ๆ มาใชอ้ ยา่ งหลากหลาย
ตามความคิดและจินตนาการในแบบทีต่ นเองพงึ พอใจ โดยอาศัยเทคนคิ วธิ กี ารต่าง ๆ ทั้งทางจติ รกรรม เช่น การ
เขยี นภาพ การระบายสี หรอื ดา้ นประติมากรรม เช่น การปน้ั หล่อ แกะสลัก หรือเทคนิค อน่ื ๆ เข้ามาผสมผสาน
จนเกดิ เป็นผลงานสาขาสือ่ ผสมข้นึ มา การรบั รคู้ วามงามของผลงานส่อื ผสม รับรู้ได้จากประสาทสัมผัสทั้ง 5 ตอ้ ง
สังเกตและทำ� ความเขา้ ใจแนวคิด เทคนิควธิ ีการของศลิ ปนิ แตล่ ะท่าน จงึ จะดผู ลงานในสาขาสอื่ ผสมได้เขา้ ใจ

2. ศลิ ปินตา่ งประเทศ สาขาศิลปะสือ่ ผสม
2.1 มารเ์ ซล ดชู องป์ (Marcel Duchamp)

ภาพท่ี 43 มาร์เซล ดชู องป์
ทม่ี า http://stavenhagen.net/musing/Hprej.html
สบื คน้ วนั ที่ 3 กรกฎาคม 2558

2.1.1 แนวทางการสร้างสรรคผ์ ลงาน

มารเ์ ซล ดชู องป์ (ค.ศ.1887 - 1968) ศิลปนิ ชาวฝรง่ั เศสท่มี ีแนวความคิดในการนำ� วัตถสุ ิ่งของต่าง ๆ ท่ี
เหลอื ใชม้ าสรา้ งสรรคเ์ ปน็ ผลงานทศั นศลิ ป์ โดยผลงานเนน้ ทม่ี กี ารสอ่ื ความคดิ หรอื มโนทศั นศลิ ป์ (Conceptual Art)
มากกว่าความสวยงามผลงาน ช่วงแรกผลงานของเขาเป็นงานจิตรกรรมท่ีแสดงถึงความเคล่ือนไหวในภาพเขียน
แตภ่ ายหลงั ไดเ้ นน้ การสรา้ งผลงานสอ่ื ผสม ผลงานของเขาแตล่ ะชนิ้ ไดร้ บั การวพิ ากษว์ จิ ารณอ์ ยา่ งมาก เพราะบางชนิ้
ส่ือความหมายค่อนข้างรุนแรง แต่บางชิ้นก็สามารถตีความได้หลากหลายว่าศิลปินต้องการส่ือถึงอะไร ตัวอย่าง
ผลงานชน้ิ สำ� คัญของเขา เชน่ กลอ่ งในกระเป๋าเดินทาง (The Box in a Valise)

29เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศลิ ปะส่อื ผสมจากวสั ดุธรรมชาติ เลม่ ที่ 1 เรื่อง พน้ื ฐานงานศิลปะส่อื ผสม

ภาพที่ 44 The box in a valise
ทีม่ า : ผลงานโดย มารเ์ ซล ดูชองป์, 2478-2484
กล่องในกระเป๋าเดนิ ทาง มารเ์ ซล ดชู องป์ เสนอผลงานในลกั ษณะแปลกใหม่ โดยการจ�ำลองหรือทำ� ส�ำเนา
ผลงานในลักษณะแปลกใหม่ เขาจ�ำลองหรือท�ำสำ� เนาผลงานชิ้นสำ� คญั ของตนที่สร้างขน้ึ ในชว่ งเวลาต่าง ๆ ท้งั งาน
2 มิติ และ 3 มติ ิ ย่อสว่ นใหม้ ีขนาดเล็ก แต่สามารถดูแลว้ เขา้ ใจได้ดวี า่ เปน็ ผลงานอะไรจากน้ันน�ำไปบรรจภุ ายใน
กล่องซ่งึ อย่ใู นกระเป๋าเดินทางขนาดเล็ก

2.1.2 เทคนิคและวธิ กี ารในการสรา้ งสรรค์ผลงาน

ใช้วัสดุหลากหลายน�ำมาผสมผสานกันโดยเป็นวัสดุเหลือใช้ เช่น กล่องหนัง แผ่นเซลลูลอยด์ กระจก
กระดาษ และอ่ืน ๆ น�ำมาจัดวางผสมผสานกันตามการออกแบบอย่างเป็นข้ันตอน นับต้ังแต่การท�ำกล่องที่เปิด
และคล่ที ับได้ การออกแบบพน้ื ท่ภี ายในกลอ่ งเพ่อื ให้สามารถจัดวางผลงานจำ� ลองขนาดเลก็ เสนห่ ์ของผลงานอยู่
ท่กี ารตคี วามไดห้ ลายแบบขึ้นอยู่กับมุมมอง บางคนตคี วามถงึ ลักษณะเพศชายหญงิ แต่บางคนกต็ ีความว่าศลิ ปิน
ต้องการสอื่ ถึงงานศลิ ปะทที่ ำ� เป็นการค้า ซงึ่ สามารถนำ� ตดิ ตัวไปขายได้

30 เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศลิ ปะส่อื ผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เลม่ ท่ี 1 เรอื่ ง พื้นฐานงานศลิ ปะส่ือผสม

2.2 โรเบริ ต์ เราเซนเบิร์ก(Robert Rauschenberg)

ภาพท่ี 45 โรเบริ ์ต เราเชนเบิรก์
ทมี่ า : https://sites.google.com/site/popart20the
century/home/artist
สืบคน้ วนั ที่ 3 กรกฎาคม 2558

2.2.1 แนวทางการสร้างสรรค์ผลงาน

เป็นศิลปินอเมริกันท่ีมีชื่อเสียงในแนวศิลปะประชานิยม (Pop art) ซึ่งศิลปินกลุ่มนี้มีแนวคิดว่า ศิลปะ
สร้างข้ึนจากส่ิงสัพเพเหระต่าง ๆ ในชีวิตประจ�ำวัน เป็นการแสดงความรู้สึกจากประสบการณ์ตรงท่ีศิลปินมีต่อ
สังคมในช่วงเวลาท่ีสร้างผลงานน้ัน ๆ เร่ืองราวที่ศิลปินน�ำมาเสนอมีความหลากหลาย เช่น ดารา ยานพาหนะ
โฆษณา การเมือง ไปจนถึงเรื่องง่าย ๆ ใกล้ตัว วัสดุท่ีน�ำมาใช้มีความหลากหลาย รวมถึงส่ิงของท่ีทิ้งแล้ว สิ่งที่
ศิลปินเน้นเปน็ เรือ่ งมุมมองของความคิดทต่ี ้องการส่อื ความหมายผา่ นงานศลิ ปะ ตวั อย่างผลงานท่นี ำ� มาเปน็ กรณี
ศกึ ษา คือ Minutiae

2.2.2 เทคนคิ และวิธีการในการสร้างสรรคผ์ ลงาน

โรเบิร์ต เราเซนเบิรก์ ใชแ้ ผน่ ป้ายนำ� มาส่อื ถงึ การเต้นบลั เลต์ โดยผสมผสานวัสดตุ า่ ง ๆ เช่น ปา้ ย ไม้ ผ้า
สีน้ำ� มัน กระดาษหนังสอื พมิ พ์ โลหะเศษไม้ พลาสตกิ เปน็ ต้น ซง่ึ ศลิ ปินได้ออกแบบวา่ จะนำ� วสั ดุช้ินใดไปจดั วาง
บรเิ วณไหนหรอื เช่ือมโยงเขา้ หากนั อยา่ งไรโดยคำ� นึงถงึ ความเป็นเอกภาพและความสมดลุ ในผลงาน รวมท้ังมีการ
ใชส้ ีนำ�้ มนั ป้ายและเทราดลงบนพน้ื ทบี่ างสว่ นเพ่อื สรา้ งมิติมีความหมายผลงาน

ภาพท่ี 46 minutiae
ทมี่ า : ผลงานโดย โรเบริ ์ต เราเชนเบริ ์ก, 2468

สร้างขึ้นในปี ค.ศ.1945 เป็นผลงานส่ือผสมขนาดใหญ่เพื่อส่ือถึงเพื่อนที่เป็นนักเต้นบัลเลต์ ตัวผลงานมี
สสี นั ทส่ี วา่ งสดใส โดยใชแ้ ผน่ ปา้ ย 2 แผน่ ทตี่ งั้ แสดงอยา่ งเปน็ อสิ ระ มลี กั ษณะตา่ งกนั ทงั้ รปู ทรง ขนาด นำ� มายดื โยง
เข้าดว้ ยกัน ท�ำใหแ้ ผน่ ปา้ ยท้ังสองต้ังอยู่ได้และดูเปน็ งานชิน้ เดียวกนั

31เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศิลปะสื่อผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เล่มท่ี 1 เรอื่ ง พน้ื ฐานงานศิลปะสื่อผสม

3. ศิลปินไทย สาขาศลิ ปะส่อื ผสม
3.1 ศาสตราจารย์กมล ทศั นาญชล ี

ภาพท่ี 47 ศาสตราจารย์กมล ทศั นาญชลี
ทม่ี าภาพ : https://sites.google.com/a/thaiartcouncilusa.org
/www/Home
สืบคน้ วันท่ี 3 กรกฎาคม 2558

ศาสตราจารย์กมล ทศั นาญชลี ศลิ ปินแหง่ ชาติ ปี 2540 สาขาทศั นศลิ ป์ (จิตรกรรมและสื่อผสม) เกิดเมือ่

17 มกราคม 2487 ถือเปน็ ศลิ ปนิ ดีเด่นในดา้ นจิตรกรรมและส่ือผสมรว่ มสมัยของไทย ได้รับการยกยอ่ งทง้ั ในและ
ตา่ งประเทศ ทางด้านศิลปะร่วมสมัยของไทย ผลงานที่เปน็ เอกลกั ษณใ์ นแนวทางสากลท่ีมพี ื้นฐานจากศลิ ปะแบบ
ประเพณไี ทยในอดีต
ปจั จุบนั ศาสตราจารยก์ มล ทัศนาญชลี สอนหนงั สอื และสร้างสรรค์ผลงานศลิ ปะอยทู่ สี่ หรฐั อเมริกา ใน
ฐานะประธานสภาศิลปกรรมไทยแห่งสหรัฐอเมริกา นอกจากนี้ยังสนับสนุนและส่งเสริมศิลปินไทยในการศึกษา
และหาประสบการณ์ ทั้งน้ี ศาสตราจารยก์ มล ทัศนาญชลี ยังเปน็ คนไทยและคนเอเชยี เพียงหนึ่งเดียว ทผ่ี ลงาน
ศลิ ปะถกู บันทกึ ไวใ้ น Gardner’s Art Through The Ages หรอื หนงั สือประวัติศาสตรศ์ ลิ ป์โลก ซึ่งเป็นหนังสือ
รวบรวมผลงานศิลปะท่ัวโลก ท้ังก่อนประวัติศาสตร์จนถึงปัจจุบัน โดยท่ัวโลกมีศิลปินได้รับการบันทึกเพียง
30,000 คน ส่วนใหญ่จะเปน็ ชาวยโุ รปและอเมรกิ ัน

3.1.1 แนวทางการสรา้ งสรรค์ผลงาน

งานศลิ ปะของศาสตราจารย์กมล ทศั นชาญชลี จัดเปน็ งานนามธรรมและก่ึงนามธรรมท่แี สดงตัวตนของ
ศลิ ปนิ ผา่ นกระบวนการแสดงออกในวธิ กี ารทหี่ ลากหลายผสมผสานกนั แมจ้ ะใชภ้ าพลกั ษณท์ เ่ี ขา้ ใจไดห้ รอื สญั ลกั ษณ์
อ่ืนใดกม็ กั จะไมม่ ีความหมายเดน่ ชดั นอกจากเปน็ ส่วนผสมของทัศนธาตทุ างศิลปะท่แี สดงความงามผ่านรูปทรง
เส้นสหี รอื คณุ ลักษณะของวัสดเุ ท่านน้ั เปน็ อทิ ธพิ ลทีเ่ หน็ ไดช้ ัดจากศลิ ปะสมยั ใหมแ่ บบอเมริกัน โดยเฉพาะแนวทาง
แบบ “Abstract Expressionism” ซึง่ เนน้ ให้ศิลปินคน้ พบตัวเองด้วยการแสดงออกอย่างอสิ ระ แสดงตัวตนผ่าน
ร่องรอยทปี่ รากฏ

32 เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศิลปะสื่อผสมจากวัสดุธรรมชาติ เล่มท่ี 1 เรอื่ ง พ้ืนฐานงานศลิ ปะสอื่ ผสม

ภาพท่ี 48 Buddha Footprint, Nang-Yai Series II
ทมี่ า : ผลงานโดย ศาสตราจารยก์ มล ทัศนาญชลี, 2525

3.1.2. เทคนิคและวิธกี ารในการสรา้ งสรรคผ์ ลงาน

ศาสตราจารยก์ มล ทัศนชาญลี ไดน้ �ำวตั ถดุ บิ และแรงบันดาลใจจากวฒั นธรรมไทยไปสรา้ งสรรค์จนเป็น
ทย่ี อมรับในระดบั สากล ดงั เชน่ ผลงาน “Buddha Footprint, Nang Yai Series II” ปี 2525 ซึ่งปรากฏอยใู่ น
หนงั สอื “2000 Gardener’s Art Through the Ages 11th Edittion” ร่วมกบั ศิลปินระดบั โลกมากมาย เปน็
งานในชุดท่เี ขาไดแ้ รงบนั ดาลใจจากรปู ทรงของหนงั ใหญ่ เค้ารา่ งของรอยพระพุทธบาท ประกอบกับวัสดุอย่าง
โครงไม้ไผ่ และพ้นื ผิวของกระดาษท�ำมอื ทมี่ ีสว่ นผสมของเย่อื กระดาษสา

33เอกสารประกอบการเรยี น ชดุ ศิลปะสอื่ ผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เล่มท่ี 1 เรื่อง พื้นฐานงานศิลปะสื่อผสม

3.2 มณเฑยี ร บญุ มา

ภาพท่ี 49 มณเฑยี ร บุญมา
ทมี่ า : http://www.rama9art.org/artisan/artdb/artists/
home.php?p=profiles&name=Montie
สบื ค้นวันที่ 3 กรกฎาคม 2558

3.2.1 แนวทางการสรา้ งสรรคผ์ ลงาน

มณเฑยี ร บุญมา (พ.ศ. 2496-2543) ศลิ ปินผมู้ บี ทบาทในการสร้างสรรค์ศลิ ปะประเภทสื่อผสมแนวทาง
การจัดวาง โดยใชว้ ัสดรุ ปู แบบ เนื้อหาแบบไทยผสมผสานกบั แบบตะวันตก ริเรม่ิ ท�ำงานศิลปะท่ีใหผ้ ชู้ มสามารถ
มีส่วนร่วมในผลงาน รวมถึงให้ได้รับกล่ินจากผลงานนอกเหนือจากการสัมผัสด้วยสายตาเพียงอย่างเดียว เป็น
ศิลปินไทยอีกท่านหนึ่งท่ีได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ โดยได้รับเชิญให้น�ำผลงานไปร่วมแสดงที่จัดอยู่ใน
พิพิธภัณฑ์ชั้นน�ำของโลกหลายแห่ง ผลงานศิลปะที่มีชื่อเสียงของมนเฑียร บุญมา เช่น เบ้าหลอมส�ำหรับจิตใจ
(Mold for the mild)

ภาพท่ี 50 เบา้ หลอมสำ� หรบั จิตใจ
ท่ีมา : ผลงานโดย มณเฑียร บุญมา, 2542

ผลงาน Molds for the mind หรือเบ้าหลอมส�ำหรับจติ ใจ สรา้ งขนึ้ เมอ่ื พ.ศ. 2542 ในชว่ งกอ่ นมณเฑยี ร
บญุ มา จะเสยี ชวี ติ ด้วยโรคมะเรง็ เปน็ ผลงานส่อื ผสมทีแ่ สดงในรูปแบบ 3 มิติ เพอ่ื ให้ผชู้ มสามารถชมผลงานศิลปะ
ได้รอบด้าน โดยหล่อเป็นเศียรพระพุทธรูปซึ่งมีก้านโลหะประดับอยู่ภายนอกในชุดมีผลงงานย่อย 3 ชิ้น ทั้งน้ี
ศลิ ปนิ ไดน้ ำ� แนวคดิ ทเี่ ป็นพุทธปรัชญามาส่ือไวใ้ นผลงานด้วย

34 เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศลิ ปะสอื่ ผสมจากวสั ดธุ รรมชาติ เล่มที่ 1 เรื่อง พ้ืนฐานงานศลิ ปะส่ือผสม

3.2.2 เทคนิคและวธิ กี ารในการสร้างสรรค์ผลงาน

ใชว้ ัสดปุ ระเภทโลหะและสมุนไพรเป็นหลักมหี ลักการออกแบบที่สลับซบั ซ้อนโดยรูปลกั ษณภ์ ายนอกเป็น
เศียรพระพุทธรูปขนาดใหญ่ แต่เมื่อลอดเข้าไปอยู่ในเศียรพระพุทธรูปจะได้กล่ินสมุนไพรโชยหอมกรุ่นจมูก
ประสาทสัมผัสของผู้ชมจะเสพได้ท้ังภาพและกล่ินเน้ือหาสาระของผลงานอาจสื่อถึงสภาพจิตใจที่เข้มแข็งจะ
สามารถต่อสู้ และเอาชนะโรคภัยไข้เจ็บต่าง ๆ ได้ โดยใช้โลหะแทนสภาพจิตใจที่เข้มแข็ง สมุนไพรคือยาที่จะ
ต่อสูก้ ับโรคร้ายหรอื สอ่ื ให้มนษุ ย์มองขา้ มรปู ลกั ษณภ์ ายนอกท่ีอาจจะไม่งดงามมีสง่ิ ขวางกน้ั ปดิ บงั แต่ภายในจะได้
สัมผัสกบั ความงามความสงบอนั เปน็ แกน่ แท้ของชีวิต

3.3 ศาสตราจารยเ์ ดชา วราชนุ

ภาพท่ี 51 ศาสตราจารยเ์ ดชา วราชุน
ท่มี าภาพ : http://woradar.blogspot.com/2014/09/6-
2488-197-10-10320-0-2246-3269-www.html?m=1
สืบค้นวนั ท่ี 3 กรกฎาคม 2558

3.3.1 แนวทางการสรา้ งสรรคผ์ ลงาน

ศลิ ปนิ แหง่ ชาติและเป็นอาจารย์สอนศลิ ปะ ทำ� งานศิลปะด้วยความทมุ่ เทมาอยา่ งยาวนาน การสร้างสรรค์
ผลงานในระยะแรกเป็นงานภาพพิมพ์ซิลค์สกรีนโดยใช้รูปทรงเรียบง่ายน้อยช้ินหรือใช้รูปทรงเรขาคณิตที่แสดงถึง
ความน่ิงสงบเป็นสิ่งแทนวัตถุและรูปทรงอินทรีย์แสดงความเคล่ือนไหวของชีวิต ภายหลังได้เปล่ียนมาท�ำงาน
ศิลปะประเภทสื่อผสม ซ่ึงท�ำได้อย่างโดดเด่นมีเอกลักษณ์เฉพาะตนมีความแปลกใหม่ รวมทั้งค้นพบเทคนิควิธี
ในการสร้างพื้นผิวบนโลหะทองแดงให้เป็นงานศิลปะ ศาสตราจารย์เดชา วราชุน ได้รับรางวัลจากการแสดง
ศิลปกรรมแห่งชาติหลายครั้ง รวมท้ังได้รับเชิญให้น�ำผลงานสื่อผสมไปจัดแสดงนิทรรศการในอีกหลายประเทศ
เป็นศิลปินไทยอีกหน่ึงท่านท่ีนานาชาติยอมรับในฝีมือ ตัวอย่างผลงานของเดชา เช่น ความทรงจ�ำหมายเลข 1
จนิ ตนาการจากธรรมชาตเิ ป็นต้น

35เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศิลปะสื่อผสมจากวัสดุธรรมชาติ เล่มที่ 1 เรอ่ื ง พ้ืนฐานงานศลิ ปะสอื่ ผสม

ภาพที่ 52 ความทรงจ�ำหมายเลข 1
ทีม่ า : ผลงานโดย ศาสตราจารยเ์ ดชา วราชุน, (ไมป่ รากฏปีทส่ี ร้าง)
ความทรงจ�ำหมายเลข 1 ลักษณะผลงานเป็นแบบนามธรรมส่ือความคิดของศิลปินมีต่อสภาพสังคม
ปัจจุบัน ผลงานมีลักษณะเป็น 2 มิติ โดยเลือกใช้วัสดุเป็นโลหะชนิดต่าง ๆ ที่ตนคุ้นเคยและมีประสบการณ์น�ำมา
สร้างเป็นผลงานลักษณะผลงานชิ้นน้ีมีความสะดุดตา แต่ไม่สลับซับซ้อน แม้จะดูเสมือนว่ามีผลงานย่อย 2 ชิ้น
ซงึ่ มีรปู ร่าง รูปทรง สสี ัน ผวิ พ้นื ที่มคี วามแตกตา่ งกนั มาประกอบเขา้ ด้วยกนั กต็ าม

3.3.2 เทคนคิ และวิธกี ารในการสร้างสรรค์ผลงาน

น�ำวสั ดทุ ่ีเปน็ โลหะ เช่น แผ่นทองแดง ทองเหลือง อะลมู ิเนยี ม แลว้ ใช้เทคนคิ กัดกรด แบบงา่ ยให้เกิด
ปฏิกิริยา ลงบนพืน้ โลหะ จนเกดิ เป็นร่องรอย ลวดลาย สีสัน และผิวพ้นื ลกั ษณะต่าง ๆ จากนน้ั นำ� มาประกอบกับ
วัตถุต่าง ๆ เพ่ือจ�ำแนกใหเ้ ห็นความแตกตา่ ง มีมิติและส่ือความหมาย ผลงานเน้นการจัดวางองคป์ ระกอบใหม้ ี
ความเป็นเอกภาพ ความกลมกลนื และความสมดลุ โดยใช้เสน้ สี น้ำ� หนกั รปู ทรงพน้ื ผิวมาประกอบกันได้อย่าง
ลงตัว ซึ่งศลิ ปินสื่อถึงความเกย่ี วพันระหวา่ งผคู้ นกบั วัตถุและชีวติ ในสงั คมทีอ่ ย่ใู นส่งิ แวดล้อมที่เปน็ ความเจรญิ ทาง
เทคโนโลยี

36 เอกสารประกอบการเรยี น ชดุ ศลิ ปะสื่อผสมจากวัสดธุ รรมชาติ เล่มที่ 1 เรือ่ ง พน้ื ฐานงานศิลปะสอื่ ผสม

ใบกิจกรรมท่ี 2
เร่อื ง ศิลปินสาขาส่อื ผสม

คำ� สงั่ ใหน้ ักเรียนเขยี นแผนผงั ความคดิ ศลิ ปนิ สาขาศิลปะสื่อผสม และแนวทางการ
สร้างสรรคผ์ ลงาน (10 คะแนน)

ศลิ ปินสาขา
ศิลปะส่ือผสม และ
แนวทางการสรา้ งสรรคผ์ ลงาน

ชื่อ...................................................................................................................ช้ัน.................... เลขที่...................

37เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศิลปะสอื่ ผสมจากวัสดธุ รรมชาติ เล่มท่ี 1 เรอ่ื ง พ้ืนฐานงานศลิ ปะส่อื ผสม

แบบทดสอบหลงั เรยี น
เลม่ ท่ี 1 เร่ืองพืน้ ฐานงานศิลปะส่อื ผสม

ค�ำชี้แจง
1. ข้อสอบมีท้ังหมด 10 ขอ้ 10 คะแนน ใชเ้ วลาในการท�ำ 10 นาที
2. จงท�ำเครอ่ื งหมายกากบาท (×) ลงในชอ่ ง ก ข ค หรอื ง ที่เป็นคำ� ตอบท่ถี ูกต้อง
ทส่ี ุดลงในกระดาษคำ� ตอบ
1. โรเบริ ์ต เราเซนเบริ ก์ มีแนวทางการสร้างงานอยา่ งไร
ก. ส่ือผสมแนวจดั วางใช้วัสดุ รปู แบบเน้ือหาแบบไทยผสมตะวนั ตก
ข. มุมมองความคดิ ทตี่ ้องการส่ือออกมาโดยใชว้ ัสดหุ ลากหลายใกลต้ ัว
ค. สือ่ ความคดิ เปน็ มโนทัศนศลิ ป์มากกวา่ ความสวยงามและใช้ของเหลอื ใช้
ง. สร้างพ้นื ผิวบนโลหะทองแดง แสดงความสงบดว้ ยรูปทรงเรขาคณิต เรยี บงา่ ย
2. มณเฑียร บุญมา มแี นวทางการสรา้ งงานอยา่ งไร
ก. ส่อื ผสมแนวจดั วางใช้วสั ดุ รปู แบบเน้ือหาแบบไทยผสมตะวนั ตก
ข. มุมมองความคดิ ทีต่ อ้ งการสื่อออกมาโดยใช้วสั ดหุ ลากหลายใกล้ตวั
ค. ส่อื ความคดิ เปน็ มโนทัศนศลิ ป์มากกว่าความสวยงามและใช้ของเหลอื ใช้
ง. สรา้ งพ้นื ผิวบนโลหะทองแดง แสดงความสงบด้วยรูปทรงเรขาคณติ เรียบง่าย
3. สือ่ ผสมหมายถึง...ข้อใด
ก. การปั้น การหลอ่ การแกะสลัก ในงานชิ้นเดียวกนั
ข. การใช้สีนำ�้ สีโปสเตอร์ สีเมจกิ ระบายลงบนพน้ื ระนาบ
ค. อาคารหรือส่ิงก่อสร้างทม่ี กี ารตกแต่งทัง้ ภายนอกและภายในสง่ิ กอ่ สรา้ ง
ง. งานทัศนศิลปท์ นี่ �ำส่ือหลายชนดิ มารวมกนั การระบายสี นำ� วสั ดทุ ีเ่ ป็น 3 มิติ มาประกอบ
เข้าไปในภาพ หรือ มแี สง เสียง กลิน่ หรือการเคล่ือนไหวมาประกอบกับงาน

38 เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศลิ ปะสื่อผสมจากวัสดุธรรมชาติ เลม่ ที่ 1 เรอื่ ง พื้นฐานงานศิลปะส่อื ผสม

4. ศิลปะสือ่ ผสม 2 มติ มิ ีลักษณะอย่างไร
ก. ใช้วสั ดุหลากหลายมีความหนาบางไม่เท่ากนั
ข. สอ่ื ผสมทส่ี รา้ งมาจากวัสดทุ ี่เกดิ ข้ึนเองตามธรรมชาติ
ค. สรา้ งงานส่ือผสมบนพน้ื ระนาบใช้ เส้น สี แสงเงา ชว่ ยให้เกดิ ภาพลวงตาแสดงความ กวา้ ง
ยาว สงู ต่�ำ
ง. ผลงานสอ่ื ผสมท่ีมีลกั ษณะของชนิ้ งานมรี ปู ทรงวัตถเุ หมือนจริงสมั ผัสได้ มคี วาม กว้าง ยาว
สงู ตำ่� หนา บาง

5. ศลิ ปะสอ่ื ผสม 3 มติ ิ มีลักษณะอยา่ งไร
ก. ใช้วสั ดุหลากหลายมคี วามหนาบางไมเ่ ทา่ กนั
ข. สอื่ ผสมทส่ี ร้างมาจากวัสดทุ ีเ่ กิดขน้ึ เองตามธรรมชาติ
ค. สร้างงานสื่อผสมบนพน้ื ระนาบใช้ เสน้ สี แสงเงา ชว่ ยให้เกิดภาพลวงตาแสดงความ กวา้ ง
ยาว สูง ตำ่�
ง. ผลงานสอ่ื ผสมที่มลี ักษณะของชิน้ งานมีรปู ทรงวัตถเุ หมอื นจรงิ สมั ผสั ได้ มคี วาม กวา้ ง
ยาว สงู ตำ่� หนา บาง

ใช้ตัวเลอื กต่อไปน้ีตอบค�ำถาม ขอ้ 6 – 10 ข.

ก.

ค. ง.

39เอกสารประกอบการเรียน ชุด ศลิ ปะส่อื ผสมจากวัสดธุ รรมชาติ เลม่ ท่ี 1 เรื่อง พ้ืนฐานงานศิลปะสื่อผสม

จ.

6. ข้อใดคอื งานศลิ ปะสอื่ ผสมทใ่ี ชก้ ระบวนการจิตรกรรมเปน็ หลกั .......................................................
7. ขอ้ ใดคืองานศลิ ปะสื่อผสมที่ใช้กระบวนการประตมิ ากรรมเป็นหลกั ................................................
8. ขอ้ ใดคอื งานศิลปะส่ือผสมท่ใี ช้กระบวนการภาพพิมพ์เปน็ หลัก.......................................................
9. ข้อใดคืองานศิลปะสื่อผสมท่ใี ชก้ ระบวนการปะติดเป็นหลัก.............................................................
10. ขอ้ ใดคือ งานศลิ ปะสอื่ ผสมที่ใช้ สอ่ื เทคโนโลยี แสง สี เสียง........................................................

40 เอกสารประกอบการเรียน ชุด ศลิ ปะส่ือผสมจากวสั ดุธรรมชาติ เล่มที่ 1 เรอื่ ง พ้นื ฐานงานศลิ ปะส่ือผสม

บรรณานกุ รม

ชลดู นมิ่ เสมอ. องคป์ ระกอบของศลิ ปะ. พิมพค์ รั้งที่ 7. กรงุ เทพมหานคร : สำ� นกั พิมพ์อมรินทร์, 2553
มยั ตะติยะ. สุนทรยี ภาพทางทศั นศลิ ป์. กรุงเทพมหานคร : วาดศิลป,์ 2547
วโิ ชค มกุ ดามณ.ี หนงั สอื เรยี น รายวชิ าพน้ื ฐาน ทศั นศลิ ปม์ ธั ยมศกึ ษาปที ี่ 3. พมิ พค์ รง้ั ท่ี 4 กรุงเทพมหานคร :

พฒั นาคุณภาพวิชาการ, 2554
วฑิ ูรย์ โสแกว้ . คมู่ อื การสอนเพอื่ ครผู สู้ อนรายวชิ าพนื้ ฐาน ทศั นศลิ ปช์ นั้ มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 3. กรงุ เทพมหานคร :

วัฒนาพานชิ , 2551
วริ ณุ ตงั้ เจรญิ . หนงั สอื เรยี นสาระการเรยี นรพู้ นื้ ฐานทศั นศลิ ป์ กลมุ่ สาระการเรยี นรศู้ ลิ ปะชนั้ มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 3.

พมิ พค์ รง้ั ท่ี 1. กรงุ เทพมหานคร : พฒั นาคณุ ภาพ วชิ าการ, 2546
สุชาติ เถาทอง และคณะ. หนังสือเรียน รายวชิ าพื้นฐาน ทัศนศิลป์ มธั ยมศกึ ษาปที ่ี 4. กรงุ เทพมหานคร :

อกั ษรเจริญทัศน์, 2544
สชุ าติ วงษท์ อง และคณะ. หนังสือเรียน รายวชิ าพืน้ ฐาน ทศั นศลิ ป์ มธั ยมศกึ ษาปีท่ี 5. กรงุ เทพมหานคร :

วฒั นาพานชิ , 2549
สุชาติ เถาทอง และคณะ. หนังสือเรยี น รายวิชาพืน้ ฐาน ทัศนศิลป์ มัธยมศึกษาปีท่ี 3. กรุงเทพมหานคร :

อกั ษรเจริญทัศน์, 2551

41เอกสารประกอบการเรียน ชดุ ศิลปะสอื่ ผสมจากวัสดธุ รรมชาติ เลม่ ท่ี 1 เร่ือง พน้ื ฐานงานศลิ ปะสื่อผสม

เวบ็ ไซต์

ศิลปะลัทธิป๊อบอารต์ . (ออนไลน)์ เข้าถงึ ไดจ้ าก https://sites.google.com./sitepopart20thecentury/
home/artist สบื ค้นวนั ที่ 3 กรกฎาคม 2558

สภาศลิ ปกรรมไทยสหรฐั อเมรกิ า. (ออนไลน)์ เขา้ ถงึ ไดจ้ าก https://sites.google.com./a/thaiartcouncilusa
.org/www/Home สบื ค้นวันที่ 3 กรกฎาคม 2558

Art Database Rama IX Art Museum. (ออนไลน์) เขา้ ถงึ ไดจ้ าก www.rama9art.org/artisan/artab/
artists/home.php?p=profiles&name=Montie สืบค้นวนั ที่ 3 กรกฎาคม 2558

Hyperprejudices. (ออนไลน)์ เขา้ ถงึ ไดจ้ าก https://stavenhagen.net/musing/Hprej.html
สบื ค้นวันท่ี 3 กรกฎาคม 2558

Nam. https://woradar.blogspot.com/2014/og/6-2488-197-10-10320-0-2246-3269-www.html?m=1
สบื ค้นวันท่ี 3 กรกฎาคม 2558

42 เอกสารประกอบการเรยี น ชุด ศิลปะส่อื ผสมจากวัสดุธรรมชาติ เล่มท่ี 1 เร่อื ง พ้นื ฐานงานศลิ ปะสอื่ ผสม

ภาคผนวก

43เอกสารประกอบการเรยี น ชดุ ศลิ ปะสอ่ื ผสมจากวสั ดุธรรมชาติ เลม่ ที่ 1 เร่อื ง พ้นื ฐานงานศิลปะสอื่ ผสม

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรยี น
เล่มที่ 1 เรอ่ื งพ้นื ฐานงานศลิ ปะส่ือผสม

ข้อ คำ� ตอบ ขอ้ คำ� ตอบ
1. ง 6. ค
2. ค 7. จ
3. ง 8. ง
4. ข 9. ข
5. ก 10. ก

เฉลยแบบทดสอบหลังเรยี น
เลม่ ที่ 1 เรอื่ งพืน้ ฐานงานศิลปะสอ่ื ผสม

ข้อ ค�ำตอบ ขอ้ ค�ำตอบ
1. ข 6. ก
2. ก 7. ข
3. ง 8. ค
4. ค 9. ง
5. ง 10. จ

44 เอกสารประกอบการเรยี น ชดุ ศิลปะสือ่ ผสมจากวัสดุธรรมชาติ เล่มท่ี 1 เร่ือง พนื้ ฐานงานศลิ ปะสื่อผสม