Top Class Sains Tg 5

  Science  Form 5  Chapter 3 Sustainability of the Environment

Antara berikut, yang manakah B Burn the plastic 9. Which phenomena is
waste in the forest caused by excessive use
betul bagi kitaran hayat produk? of chemical and organic
Membakar sisa plastik fertilisers in agriculture?
A Upcycle - its original tersebut di dalam hutan
Antara fenomena berikut,
object cannot be C Dispose of the plastic yang manakah disebabkan
waste into the river. oleh penggunaan baja
clearly identified kimia dan baja organik yang
Upcycle - objek asalnya Membuang sisa plastik berlebihan dalam pertanian?
tidak boleh dikenal pasti tersebut di dalam sungai.
dengan jelas A Eutrophication
B ‘Cradle-to-cradle’ D Take home the
plastic waste for Eutrofikasi
causes waste at the recycling.
B Thermal pollution
end of its life Membawa pulang sisa
‘Cradle to cradle’ plastik tersebut untuk Pencemaran terma
menyebabkan pembaziran dikitar semula.
di akhir hayatnya C Depletion of ozone
C ‘Cradle to grave’ layer
Environmental Pollution
has waste, rubbish 3.2 Penipisan lapisan ozon
Pencemaran Alam Sekitar
or waste material D Greenhouse effects
7. Which of the following
produced is the effect of Kesan rumah hijau
‘Cradle to grave’mempunyai contaminated water?
sisa, sampah atau bahan 10. Which pair of air
terbuang yang terhasil Antara berikut, yang pollutants can cause acid
D ‘Recycle’- utilises manakah adalah kesan akibat rain in industrial areas?
air tercemar?
existing products to Pasangan pencemar udara
yang manakah yang boleh
create new objects A Death of aquatic mengakibatkan hujan asid di
organism kawasan perindustrian?
that have new
Kematian hidupan A Carbon dioxide and
functions and given a akuatik soot

fresh touch through B Increase temperature Karbon dioksida dan
of river water jelaga
their creativity
‘Recycle’ memanfaatkan Peningkatan suhu air B Lead and sulphur
produk sedia ada untuk sungai dioxide
membuat objek baharu
yang mempunyai fungsi C Cause genetic disease Plumbum dan sulfur
baharu dan diberikan and cancer dioksida
sentuhan segar melalui
kreativiti masing-masing Menyebabkan penyakit C Nitrogen oxide and
baka dan kanser sulphur dioxide
6. Steven had a picnic at
the waterfall with his D Damage to buildings Nitrogen oksida dan
family and brought lots and structures as sulfur dioksida
of plastic-wrapped food. well as habitat
What is the best action D Carbon dioxide and
he can take to dispose of Kerosakan bangunan carbon monoxide
the plastic waste? dan binaan serta habitat
Karbon dioksida dan
Steven berkelah di kawasan air 8. Which of the following karbon monoksida
gases causes global
terjun bersama keluarga dan warming? 11. Which of the following
membawa banyak makanan activities should be
yang dibungkus plastik. Antara gas berikut, yang implemented to control
Apakah tindakan terbaik yang the problem of acid rain?
perlu dilakukannya untuk manakah menyebabkan
melupuskan sisa plastik pemanasan global? Antara yang berikut, aktiviti
tersebut? manakah yang perlu
A Ammonia dilaksanakan bagi mengawal
A Bury the plastic masalah hujan asid?
waste in the ground Ammonia
A Avoid deforestation
Menanam sisa plastik B Carbon dioxide
tersebut di dalam tanah. Mengelakkan
Karbon dioksida penebangan hutan

C Sulphur dioxide

Sulfur dioksida

D Nitrogen oxide

Nitrogen oksida

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 40

Science  Form 5  Chapter 3 Sustainability of the Environment

B Doing 5R program to Bagaimanakah BOD dapat C Reclaim the river
plastic bank
digunakan sebagai penunjuk
Melakukan program 5R bagi pencemaran alam sekitar Menambak tebing sungai
kepada barangan plastik
A Measure the balance D Clear more forest for
C Reduce the use of of oxygen and development
aerosols in daily carbon dioxide in
activities water. Bersihkan lebih
banyak hutan untuk
Mengurangkan Mengukur keseimbangan pembangunan
penggunaan aerosol oksigen dan karbon
dalam aktiviti seharian dioksida dalam air. 15. Which of the following is
correct for eco-currency?
D Install electrostatic B High BOD value of
filters and water indicates low Antara berikut, yang manakah
precipitators on pollution. betul bagi eco-currency?
factory chimneys
Nilai BOD air yang A Scientiest will be
Memasang penapis dan tinggi menunjukkan
pemendak elektrostatik pencemaran yang paid more than a
pada cerobong asap rendah.
kilang breeder.
C Low BOD value Saintis akan dibayar
shows that the water lebih banyak daripada
has a lot of organic penternak.
12. Choose the right waste. B Eco is a currency
match for the type of
environmental pollution Nilai BOD air yang that represents
and its causes. rendah menunjukkan air
itu mempunyai bahan environmental values
Pilih padanan yang betul buangan organik yang
tinggi. in the economic
bagi jenis pencemaran alam
sekitar dan puncanya. D Measure the time field.
taken to decolourise Eco ialah mata wang
the color of yang mewakili nilai-nilai
methylene blue persekitaran dalam
Type of solution. bidang ekonomi.
Causes C Each contributor
pollution Punca Mengukur masa
Jenis yang diambil untuk to environmental
melunturkan warna
pencemaran larutan metilena biru. sustainability will

A Acid rain Chlorofluoro be paid according to
carbon
Hujan asid Klorofluoro their expertise.
karbon
Setiap penyumbang
kelestarian alam sekitar
B Thermal Methane ECPnorevnsisreeorrnvvamattieioonnnt aonfdthe akan dibayar mengikut
pollution Metana kepakaran mereka.
D The eco-currency
Pencemaran
terma 3.2 Pemeliharaan dan Pemuliharaan project explores the
Alam Sekitar
idea of introducing
C Eutrophication Nitrogen
Eutrofikasi 14. Which activity currency for
oxide contributes to the
Nitrogen preservation and humanitarian value.
conservation of Projek eco-currency
oksida environment? meneroka idea

D Greenhouse Carbon Aktiviti yang manakah memperkenalkan
effect dioxide mata wang untuk nilai
Karbon menyumbang kepada kemanusiaan.
Kesan rumah dioksida pemeliharaan dan
hijau pemuliharaan alam sekitar?

13. How can BOD be A Reforestation
used as an indicator
of environmental Penghutanan semula
pollution?
B Build a fish pond

Bina kolam ikan

41 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 3 Sustainability of the Environment

Paper 2

Section A/ Bahagian A

1. An environmental researcher conducted a study of water pollution in different areas.
Seseorang penyelidik alam sekitar membuat kajian tentang pencemaran air di kawasan yang berbeza.

Industrial area
Kawasan perindustrian

Residential area Forest area
Kawasan perumahan Kawasan hutan

Agricultural area
Kawasan pertanian

Diagram 1 / Rajah 1

Table 1 shows the time taken to decolourise the methylene blue solution.
Jadual 1 menunjukkan masa yang diambil untuk melunturkan larutan metilena biru.

Area The time taken to decolourise the methylene blue solution (minute)

Kawasan Masa diambil untuk melunturkan larutan metilena biru (minit)

Industrial 2.0

Perindustrian

Residential 5.5

Perumahan

Forest 20.0

Hutan

Agricultural 4.5

Pertanian

Table 1 / Jadual 1
(a) State one observation for this experiment.

Nyatakan satu pemerhatian bagi eksperimen ini..

[1 mark / 1 markah]

(b) State the factor that is fixed in this experiment

Nyatakan faktor yang ditetapkan dalam eksperimen ini

[1 mark / 1 markah]

(c) (i) Which of the area is the most polluted?
Kawasan yang manakah paling tercemar?

[1 mark / 1 markah]

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 42

Science  Form 5  Chapter 3 Sustainability of the Environment

(ii) In your opinion, why the situation occured?
Pada pendapat anda, mengapakah keadaan itu terjadi?

[1 mark / 1 markah]

(d) If the agricultural area uses excessive fertilisers, predict what will happen to the population
of the aquatic animals in the pond in that area?

Sekiranya kawasan pertanian itu menggunakan baja secara berlebihan, ramalkan apa yang akan terjadi
kepada populasi haiwan akuatik di dalam kolam di kawasan itu?

[1 mark / 1 markah]

Section B/ Bahagian B

2. Diagram 2 shows the fish pond found in Mr. Aiman's orchard. He uses chemical fertilisers to
fertilise his trees.

Rajah 2 menunjukkan kolam ikan yang terdapat di dalam kebun buah-buahan Encik Aiman. Beliau menggunakan

baja kimia untuk menyuburkan pokok-pokoknya.

(a) (i) Diagram 2 / Rajah 2

Name the group of microorganism X that will grow abundantly covering the surface of
the pond.

Namakan kumpulan mikroorganisma X yang akan bertumbuh dengan banyak menutupi permukaan
kolam itu.

(ii) [1 mark / 1 markah]

Name two substances in chemical fertilisers that promote growth of microorganisms X
in 2(a)(i).

Namakan dua bahan di dalam baja kimia yang menggalakkan pertumbuhan mikroorganisma X di 2(a)(i).

[2 marks / 2 markah]

(b) Name the process.

Namakan proses tersebut.

[1 mark / 1 markah]
(c) Do you agree if Mr. Aiman just let the growth of X? Justify your answer.

Adakah anda bersetuju sekiranya Encik Aiman membiarkan sahaja pertumbuhan X tersebut? Wajarkan
jawapan anda.

[2 marks / 2 markah]
43 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 3 Sustainability of the Environment

Section C/ Bahagian C

3. The activities we do every day can lead to an increase in carbon footprint.

Aktiviti-aktiviti yang kita lakukan setiap hari boleh menyebabkan peningkatan jejak kaki karbon.

(a) What is the meaning of carbon footprint?

Apakah maksud jejak kaki karbon?

[2 marks / 2 markah]

(b) Diagram 3 shows three situations.

Rajah 3 menunjukkan tiga keadaan.

Sea level rises

Aras air laut
meningkat

Melting of glaciers Global warming Changing of climate
and ice at poles and weather
Pemanasan global
Pencairan glasier Perubahan iklim dan
dan ais di kutub cuaca

Diagram 3 / Rajah 3
Study the information in Diagram 3 and construct the concept of global warming.

Kaji maklumat pada Rajah 3 dan bina konsep pemanasan global.

[6 marks / 6 markah]
(c) The following are the activities performed by a student.

Berikut adalah aktiviti yang dilakukan oleh seorang murid.

• Carpooling with neighbours to get to school

Berkongsi kereta dengan jiran untuk ke sekolah

• Using pots from used buckets to plant chili

Menggunakan pasu daripada baldi terpakai untuk menanam pokok cili

In your opinion, can such activities lead to an increase in carbon footprint? Justify your
answer.

Pada pendapat anda, adakah aktiviti tersebut boleh menyebabkan peningkatan jejak kaki karbon? Wajarkan
jawapan anda.

[4 marks / 4 markah]

HOTS Challenge

As a student, state three steps of carbon handprint that you can practice in your school.

Sebagai seorang pelajar sekolah, nyatakan tiga langkah tapak tangan karbon yang boleh anda amalkan di
sekolah anda.

Quiz 3

21PAK- 44

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

CHA PTER Rate of Reaction

41 Kadar Tindak Balas

SMART Notes Fast reaction takes a short time, so rate of reaction is high.
Tindak balas yang cepat mengambil masa yang singkat, maka kadar
Meaning: Rate of reaction is the tindak balas adalah tinggi.
change in quantity of reactant
or product per unit time. Explosion Combustion
Takrif : Kadar tindak balas ialah Letupan Pembakaran
perubahan kuantiti bahan atau hasil
tindak balas per unit masa. Slow reaction takes a long time, so rate of reaction is low.
Tindak balas yang perlahan mengambil masa yang lama, maka kadar
Rate of tindak balas adalah rendah.
Reaction
Kadar Tindak Decomposition Photosynthesis
Pereputan Fotosintesis
Balas

Applications of the concept of Determining rate of reaction
rate of reaction: Menentukan kadar tindak balas
Aplikasi konsep kadar tindak balas :
(a) Average rate of reaction 50 / 100
(a) Industry : Use catalyst Kadar tindak balas purata = 0.5 cm3 /s
Industri: Menggunakan
50 cm3 hydrogen gas produced in
mangkin 100 s

(i) Haber process: produce 50 cm3 gas hidrogen terhasil dalam 100 s
ammonia
(b) Rate of reaction at a given time
Catalyst: Iron filings Kadar tindak balas pada masa tertentu
Proses Haber: menghasilkan
By determining the gradient of graph at a given time
ammonia Dengan menentukan kecerunan graf pada masa yang diberi

Mangkin : serbuk ferum Size of reactants
Saiz bahan tindak balas
(ii) Contact process:
produce sulphuric acid Factors affecting Temperature of reactants
Catalyst: Vanadium (V) rate of reaction Suhu bahan tindak balas
oxide
Faktor yang Concentration of reactants
Proses Sentuh: penghasilan mempengaruhi Kepekatan bahan tindak balas
asid sulfurik kadar tindak balas
Presence of catalyst
Mangkin: Vanadium (V) Kehadiran mangkin
oksida
Pressure
(b) Everday life: Use yeast as Tekanan
catalyst to make bread

Kehidupan harian: guna
yis sebagai mangkin dalam
pembuatan roti

45 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 4 Rate of Reaction

Introduction to Rate of Reaction

4.1 Pengenalan Kadar Tindak Balas

1. Classify the reactions below to fast and slow reactions. TP 1
Kelaskan tindak balas di bawah kepada tindak balas cepat dan perlahan.

Rusting Fermentation Neutralisation

Pengaratan Penapaian Peneutralan

Photosynthesis Combustion Explosion

Fotosintesis Pembakaran Letupan

Fast reaction Slow reaction

Tindak balas cepat Tindak balas perlahan

2. (a) Define rate of reaction. TP 1 in quantity of reactants or products per unit

Takrif kadar tindak balas. kuantiti bahan atau hasil tindak balas per unit .

Rate of reaction is the
.

Kadar tindak balas ialah

(b) Give two units for rate of reaction.

Berikan dua unit bagi kadar tindak balas.

3. State the possible observable and measurable changes during a reaction. TP 2
Nyatakan perubahan yang boleh diperhatikan dan boleh diukur semasa tindak balas.

Reaction Measurable
change
Tindak balas
Perubahan yang
(a) Zinc powder react with hydrochloric acid producing hydrogen gas. diukur

Serbuk zink bertindak balas dengan asid hidroklorik menghasilkan gas hidrogen.

(b) Potassium iodide solution react with lead(II) nitrate solution
producing lead(II)iodide precipitate.

Larutan kalium iodida bertindak balas dengan larutan plumbum(II) nitrat
menghasilkan mendakan plumbum(II) iodida.

4. Zinc powder reacts with 50 cm3 of 1.0 mol dm–3 nitric acid. Volume of hydrogen gas produced are
recorded in the table below.

Serbuk zink bertindak balas dengan 50 cm3 asid nitrik 1.0 mol dm–3. Isi padu gas hidrogen yang terhasil direkodkan

di dalam jadual di bawah.

Time (s) / Masa (s) 0.0 30.0 60.0 90.0 120.0 150.0 180.0 210.0 240.0

Volume of hydrogen gas (cm3) 0.0 15.0 20.0 35.0 38.0 45.0 48.0 48.0 48.0

Isi padu gas hidrogen (cm3)

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 46

Science  Form 5  Chapter 4 Rate of Reaction 

(a) Draw a graph of the volume of hydrogen gas against time. TP 3

Lukiskan graf isi padu gas hidrogen melawan masa.
Volume

Isi padu
(cm3)

Time (s)
Masa

(b) State the maximum volume and the time this volume is achieved. TP 2

Nyatakan isi padu maksimum dan masa apabila isi padu ini tercapai.

(i) Maximun volume:
Isi padu maksimum

(ii) Time:

Masa

(c) Use the maximum volume and time to determine the average rate of reaction. TP 3

Gunakan isi padu maksimum dan masa untuk menentukan kadar tindak balas purata.

(d) Draw a tangent at the 90th second on the graph. TP 3

sLukiskan tangen pada masa 90 s di atas graf.

(e) Determine the gradient of the graph at the 90th second. TP 3

Tentukan kecerunan graf pada masa 90 s.

(f) State the rate of reaction at the 90th second. Explain your answer. TP 4

Nyatakan kadar tindak balas pada masa 90 s. Jelaskan jawapan anda.

(g) The rate of reaction reduces with time. By referring to the graph, explain the statement.

Kadar tindak balas mengurang dengan masa. Dengan merujuk kepada graf, terangkan pernyataan ini. TP 5

47 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 4 Rate of Reaction

Factors Affecting Rate of Reaction

4.2 Faktor yang Mempengaruhi Kadar Tindak Balas

5. Write the factors that affect the rate of reaction. TP 1
Tuliskan faktor-faktor yang mempengaruhi kadar tindak balas.

Factors affecting the
rate of reaction

Faktor yang mempengaruhi
kadar tindak balas


6. An experiment is carried out to investigate the effect of particle size on the rate of reaction.
Satu eksperimen dijalankan untuk mengkaji kesan saiz zarah ke atas kadar bagi suatu tindak balas.
Procedure / Prosedur:
1. Pour 25 cm3 hydrochloric acid into a conical flask.

Tuang 25 cm3 asid hidroklorik ke dalam sebuah kelalang kon.

2. Put 2 g of zinc pieces into the conical flask.

Masukkan 2 g ketulan zink ke dalam kelalang kon tersebut.

3. Measure the volume of hydrogen gas produced after 120 s.
Sukat isi padu gas hidrogen yang terhasil selepas 120 s.
4. Repeat the experiment with 2 g zinc powder.
Ulang eksperimen dengan 2 gram serbuk zink.

(a) The diagram below shows the apparatus set up used for the experiment. Name apparatus
Y and substance P.

Rajah di bawah menunjukkan susunan radas yang digunakan untuk ekperimen ini. Namakan radas Y dan
bahan P.

Y

Zinc + hydrochloric acid P
Zink + asid hidroklorik

Apparatus Y: Substance P:

Radas Y: Bahan P:

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 48

Science  Form 5  Chapter 4 Rate of Reaction 

(b) The result of the experiment is shown below. Calculate the average rate of reaction for
both experiment. TP 3

Keputusan eksperimen ditunjukkan di bawah. Hitungkan kadar tindak balas purata bagi kedua-dua
eksperimen.

Aspect Experiment I: Zinc Experiment II: Zinc
pieces powder
Aspek
Eksperimen I: Ketulan zink Eksperimen II: Serbuk zink
Volume of gas
100 cm3 150 cm3
Isi padu gas
120 s 120 s
Time to collect gas

Masa untuk mengutip gas

Average rate of reaction

Kadar tindak balas purata

(c) State the / Nyatakan: TP 2

Manipulated variable Constant variable

Pemboleh ubah dimanipulasi Pemboleh ubah dimalarkan

(d) Conclusion:

Kesimpulan:

7. An experiment is carried out to investigate the effect of temperature on the rate of reaction.
Satu eksperimen dijalankan untuk mengkaji kesan suhu ke atas kadar tindak balas.
Procedure / Prosedur :
1. Pour 25 cm3 of sulphuric acid into a beaker.

Tuangkan 25 cm3 asid sulfurik ke dalam bikar.

2. Put in 10 cm of magnesium ribbon. Start the stopwatch to record the time for the magnesium
ribbon to completely dissolved.

Masukkan 10 cm pita magnesium. Hidupkan jam randik dan rekodkan masa bagi pita magnesium untuk melarut
dengan lengkap.

3. Repeat the experiment with 25 cm3 of sulphuric acid that was heated to 60°C.

Ulang eksperimen dengan 25 cm3 asid sulfurik yang dipanaskan sehingga 60°C.

(a) The diagram below shows the apparatus set up used for the experiment. Name gas P. TP 1

Rajah di bawah menunjukkan susunan radas yang digunakan untuk ekperimen ini. Namakan gas P.

P: Clamp

Pengepit
Measuring cylinder
Silinder penyukat

Magnesium ribbon + Water
sulphuric acid Air
Pita magnesium + asid sulfurik
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
49

  Science  Form 5  Chapter 4 Rate of Reaction

(b) What happened when magnesium ribbon is reacted with sulphuric acid at 60°C? TP 3

Apakah yang berlaku apabila pita magnesium bertindak balas dengan asid sulfurik pada suhu 60°C?

(c) The table below shows the result of the experiment. Calculate the average rate of reaction
for both experiment in the table below. TP 3

Jadual di bawah menunjukkan keputusan eksperimen. Hitungkan kadar tindak balas purata bagi kedua-dua
eksperimen di dalam jadual di bawah.

Aspect Experiment I : Room temperature Experiment II : 60°C

Aspek Eksperimen I : Suhu bilik Eksperimen II : 60°C

Time 120 s 80 s

Masa

Average rate of reaction

Kadar tindak balas purata

(d) State the / Nyatakan: TP 2 Constant variable

Manipulated variable Pemboleh ubah dimalarkan

Pemboleh ubah dimanipulasi

(c) Rate of reaction is higher when temperature is increased. Explain this statement based on
the kinetic energy of the reactants. TP 4

Kadar tindak balas lebih tinggi apabila suhu meningkat. Terangkan pernyataan ini berdasarkan tenaga kinetik
bahan tindak balas.

Applications of the Concept of Rate of Reaction

4.3 Aplikasi Konsep Kadar Tindak Balas

8. Fill in the blanks to explain the applications of the concept of rate of reaction in everyday life.
Isikan tempat kosong untuk menerangkan aplikasi konsep kadar tindak balas di dalam kehidupan harian. TP 3

Factor Examples

Faktor Contoh

(a) Temperature Milk kept in the refrigerator will Milk left outside at room

Suhu last . temperature will be

Susu yang disimpan di dalam peti sejuk .
tahan .
Susu yang dibiar di luar pada suhu bilik
akan menjadi .

(b) Size Wooden twigs are wood is harder
to ignite.
Saiz to ignite.
Ranting kayu lebih
dinyalakan. Kayu yang lebih
susah untuk dinyalakan.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 50

Science  Form 5  Chapter 4 Rate of Reaction 

(c) Concentration dishwashing Less concentrated dishwashing
liquids can clean the dishes cleaner. liquid can clean dishes but
Kepekatan
Cecair pencuci pinggan yang lebih clean.
dapat membersihkan
Cecair pencuci pinggan yang kurang
pinggan dengan lebih bersih. pekat boleh membersihkan pinggan tetapi

bersih.

9. Look at the pictures and state the factors involved in the applications of the concept of reaction.
Lihat gambar dan nyatakan faktor yang terlibat di dalam aplikasi konsep kadar tindak balas itu. TP 4

(a) Satay / Sate (b) Pressure cooker / Periuk tekanan

Factor / Faktor: Factor / Faktor:
(c) Using yeast in bread making (d) Keeping food in refrigerator

Menggunakan yis di dalam pembuatan roti Menyimpan makanan di dalam peti sejuk

Factor / Faktor: Factor / Faktor:

10. (a) The concept of rate of reaction is applied in manufacturing industry. Catalysts are used to
the rate of reaction. TP 4

Konsep kadar tindak balas diaplikasikan di dalam industri pembuatan. Mangkin digunakan untuk
kadar tindak balas.

(b) Production of ammonia in the process used as the
catalyst.
menggunakan sebagai
Penghasilan ammonia di dalam proses
mangkin.

(c) Name the catalyst used in the Contact process and the substance produced in this process.

Namakan mangkin yang digunakan di dalam proses Sentuh dan bahan yang dihasilkan dalam proses ini.

(d) Suggest two advantages of using catalysts in the manufacturing industry. TP 3

Cadangkan dua kelebihan menggunakan mangkin di dalam industri pembuatan.

1.
2.

51 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 4 Rate of Reaction 4

SPM Practice

Paper 1

4.1 IRnetaroctdiuocntion to Rate of B Volume of water A S
produced B T
Pengenalan Kadar Tindak Balas C U
Isi padu air terhasil D V
1. Which of the
following processess C Volume of nitric acid 6. Which of the following
has the highest rate of is a unit for rate of
reaction? Isi padu asid nitrik reaction?
Antara proses berikut,
D Volume of calcium Antara berikut, yang manakah
yang manakah merupakan nitrate solution
tindak balas yang cepat? unit bagi kadar tindak balas ?
Isi padu larutan kalsium
nitrat A kg
B J mol–1
HOTS Applying 4. Dina measures the C ms–2
D cm3 s–1
A Photosyntesis in time taken for 10 cm
plants 7. Diagram 2 shows a graph
of magnesium tape to of volume against time.
Fotosintesis dalam
tumbuhan dissolve in sulphuric Rajah 2 menunjukkan graf isi

B Burning of charcoal acid. What is the average padu melawan masa.
Volume
Pembakaran arang rate of reaction if total
Isi padu (cm3)
C Rusting of iron pipe time is 2 minutes?
Dina menyukat masa untuk 120
Pengaratan paip besi
10 cm pita magnesium larut 100
D Fermentation of rice dalam asid sulfurik. Apakah
kadar tindak balas purata jika 80 X
Penapaian beras jumlah masa ialah 2 minit?
60
2. Which of the following A 0.2 cm min–1
B 0.5 cm min–1 40
is not a unit for rate of C 2 cm min–1
D 5 cm min–1 20
reaction ?
5. Diagram 1 shows a graph 10 20 30 40 50 60 70
Antara berikut, yang manakah of volume against time.
Time (s)
bukan unit bagi kadar tindak Rajah 1 menunjukkan graf isi Masa
balas ? Diagram 2 / Rajah 2
padu melawan masa.
A cm3 min–1 What is represented by
B g s–1 Volume gradient tangent X?
C cm3 g–1 Isi padu (cm3)
D cm3 s–1 Apakah yang diwakili oleh

3. For the reaction between U V kecerunan tangen X?
limestone and nitric acid,
what is the observable T A Average rate of
changes that can be S reaction in 40 s
measured?
Time (s) Kadar tindak balas purata
Bagi tindak balas antara batu Masa dalam 40s

kapur dan asid nitrik, apakah Diagram 1 / Rajah 1 B Rate of reaction at
perubahan pemerhatian yang 40 s
boleh diukur? Which point shows the
highest rate of reaction? Kadar tindak balas pada
A Volume of carbon 40 s
dioxide gas Titik manakah menunjukkan
C Overall rate of
Isi padu gas karbon kadar tindak balas yang paling reaction
dioksida tinggi?
Kadar tindak balas
keseluruhan

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 52

Science  Form 5  Chapter 4 Rate of Reaction 

D Rate of reaction at 70 s A Increase the volume B Act as a catalyst
of the acid
Kadar tindak balas pada Bertindak sebagai
70 s Tambahkan isi padu asid mangkin

4.2 RFaecatcotriosnAffecting Rate of B Use big size zinc C To give energy to the
granules reaction
Faktor yang Mempengaruhi Kadar
Tindak Balas Gunakan ketulan zink Untuk memberi tenaga
bersaiz besar pada tindak balas
8. Which of the following is
not a factor that can affect C Add distilled water to D To increase the
the rate of reaction? the acid concentration of
hydrogen peroxide
Antara berikut, yang Tambah air suling pada
asid Untuk meningkatkan
manakah bukan faktor yang kepekatan hidrogen
mempengaruhi kadar tindak D Heat the acid peroksida
balas?
Panaskan asid
A Presence of catalyst
11. Which of the following 13. Which of the following
Kehadiran mangkin produces the highest rate explains why stirring
of reaction with solid increases the reaction
B Concentration of copper(II) carbonate? between magnesium and
solution hydrochloric acid ?
Antara yang berikut, yang
Kepekatan larutan Antara yang berikut, yang
manakah menghasilkan
C Volume of solution kadar tindak balas tertinggi manakah menerangkan
dengan pepejal kuprum(II) mengapa mengacau
Isi padu larutan karbonat? meningkatkan tindak balas
antara magnesium dan asid
D Temperature of A 2.0 mol dm–3 hidroklorik ?
solution hydrochloric acid
A The kinetic energy
Suhu larutan Asid hidroklorik 2.0 mol of the reactants
dm –3 increases.
9. Which of the following is
B 1.1 mol dm–3 Tenaga kinetik bahan
the property of a catalyst? hydrochloric acid tindak balas meningkat.

Antara berikut, yang Asid hidroklorik 0.1 mol B Concentration of the
dm –3 reactants increases.
manakah ciri suatu mangkin?
A Does not change C 0.4 mol dm–3 Kepekatan bahan tindak
hydrochloric acid balas meningkat.
chemically
Asid hidroklorik 0.4 mol C Size of the reactants
Tidak berubah secara dm –3 increases.
kimia
B Used up during a D 0.1 mol dm–3 Saiz bahan tindak balas
hydrochloric acid meningkat.
reaction
Digunakan semasa tindak Asid hidroklorik 0.1 mol D Volume of the
balas dm –3 reactants increases.
C Increases the amount
12. Manganese(IV)oxide Isi padu bahan tindak
of product is added to hydrogen balas meningkat.
Meningkatkan jumlah peroxide which
hasil tindak balas decomposes into 14. Which of the following
D Can be used in many oxygen gas. Why is explains why using
manganese(IV) oxide iron powder makes the
reactions added? reaction between iron
Boleh digunakan dalam and acid faster?
banyak tindak balas Mangan(IV)oksida ditambah
Antara yang berikut, yang
10. Lim wants zinc granules kepada hidrogen peroksida
to react faster with yang terurai kepada gas manakah menerangkan
sulphuric acid.What oksigen. Mengapakah mengapa menggunakan
should he do? mangan(IV) oksida ditambah? serbuk besi membuat tindak
balas antara besi dan asid
Lim mahu ketulan zink A To increase the lebih laju?
volume of oxygen gas
bertindak balas lebih cepat
dengan asid sulfurik. Apakah Untuk meningkatkan isi
yang patut dia lakukan? padu gas oksigen

53 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 4 Rate of Reaction

A Size of iron is smaller 4.2 CARpoeanpcclitecipaottnioofnRsaotfetohfe A To lower the
temperature
Saiz besi lebih kecil Aplikasi Konsep Kadar Tindak Balas
Untuk merendahkan
B Temperature of acid 16. Which catalyst is used suhu
is higher in the Haber process?
B To increase the rate
Suhu asid lebih tinggi HOTS Applying of reaction

C Mass of iron is more Mangkin yang manakah Untuk meningkatkan
kadar tindak balas
Jisim besi adalah lebih digunakan di dalam proses
Haber? C To increase the
D Concentration of acid pressure
is higher A Copper(II) sulphate
Untuk meningkatkan
Kepekatan asid lebih Kuprum(II) sulfat tekanan
tinggi
B Iron D To increase the time
15. Diagram 3 shows the of reaction
reaction between Ferum
calcium carbonate and Untuk meningkatkan
hydrochloric acid. C Vanadium(V) oxide masa tindak balas

Rajah 3 menunjukkan tindak Vanadium(V) oksida 19. Tiara wants to cook meat
in a short time. Which of
balas antara kalsium karbonat D Nickel the following is not the
dengan asid hidroklorik. correct method?
Nikel
Diagram 3 / Rajah 3 Tiara ingin memasak daging
17. Which of the following
Which action can explains why food stored dalam masa yang singkat.
increase the rate of in the refrigerator last Antara yang berikut, yang
reaction ? longer? HOTS Analysing manakah bukan kaedah yang
betul? HOTS Creating
Tindakan manakah yang Antara yang berikut, yang
A Increase the volume
boleh meningkatkan kadar manakah menerangkan of water
tindak balas? mengapa makanan yang
disimpan di dalam peti sejuk Meningkatkan isi padu air
A Add water to the acid tahan lebih lama?
B Soak the meat in salt
Tambahkan air ke dalam A The food becomes solution before cook
asid colder
Rendam daging dalam
B Use a larger container Makanan menjadi lebih larutan garam sebelum
sejuk masak
Guna bekas yang lebih
besar B The food becomes C Cook in a pressure
drier cooker
C Use bigger size of
calcium carbonate Makanan menjadi lebih Masak di dalam periuk
kering tekanan
Guna kalsium karbonat
bersaiz besar C Slows down the rate D Slice the meat thinly
of food being spoiled
D Increase the by microorganisms. Hiris daging dengan nipis
temperature of the
acid Melambatkan kadar
makanan menjadi rosak
Tingkatkan suhu asid oleh mikroorganisma

D The food becomes
tasteless

Makanan menjadi tiada
rasa

18. Why is vanadium(V)
oxide used in the
Contact process ?

HOTS Applying

Kenapakah vanadium(V)

oksida digunakan di dalam
proses Sentuh?

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 54

Science  Form 5  Chapter 4 Rate of Reaction 

Paper 2

Section A/ Bahagian A

1. Diagram 1 shows an experiment to investigate the effect of temperature on the rate of reaction
between magnesium and hydrochloric acid.

Rajah 1 menunjukkan satu eksperimen untuk mengkaji kesan suhu ke atas kadar tindak balas antara magnesium

dengan asid hidroklorik.

Set Apparatus Stopwatch reading (s)

Set Radas Bacaan jam randik

I

Hydrochloric acid
Asid hidroklorik

60

Magnesium 45 15
Magnesium 30

Temperature of acid: 30°C Time: s

Suhu asid Masa 60
45 15
II
30
Hydrochloric acid
Asid hidroklorik

Magnesium
Magnesium

Temperature of acid: 45°C Time: s

Suhu asid Masa

Diagram 1 / Rajah 1

(a) Write the readings of the stopwatch in the empty space in Diagram 1.

Tuliskan bacaan jam randik di dalam ruang kosong di dalam Rajah 1.

[2 marks / 2 markah]

(b) State the relationship between the temperature of the hydrochloric acid and the time for
the magnesium to completely reacts.

Nyatakan hubungan antara suhu asid hidroklorik dengan masa bagi magnesium lengkap bertindak balas.

[1 mark / 1 markah]
(c) If the magnesium tape is 10 cm, calculate the average rate of reaction for Set I.

Jika pita magnesium yang digunakan ialah 10 cm, hitungkan kadar tindak balas purata bagi Set I.

[1 mark / 1 markah]

55 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 4 Rate of Reaction

(d) Set I is repeated with the 10 cm magnesium tape cut into 10 small pieces. Predict the time
for the reaction to be completed.

Set I diulang dengan pita magnesium 10 cm itu dipotong kapada 10 kepingan kecil. Ramalkan masa bagi
tindak balas berlaku dengan lengkap.

[1 mark / 1 markah]

2. The graph in Diagram 2 shows a curve for Experiment I conducted to study the rate of reaction
between 5 g of calcium carbonate granules with nitric acid.

Graf di dalam Rajah 2 menunjukkan satu lengkung bagi Eksperimen I yang dijalankan untuk mengkaji kadar tindak

balas antara 5 g ketulan kalsium karbonat dengan asid nitrik.

Volume (cm3) 10 20 30 40 50 60 70 Experiment I
Isi padu Eksperimen I
Masa (s)
35 Time
30
25
20
15
10

5
0

Diagram 2 / Rajah 2

(a) Diana repeated the experiment using 5 g of calcium carbonate powder. Draw and label
the curve for Experiment II on the graph in Diagram 2.

Diana mengulangi ekxperimen dengan menggunakan 5 g serbuk kalsium karbonat. Lukiskan dan labelkan
lengkung bagi Eksperimen II atas graf dalam Rajah 2.

[1 mark / 1 markah]

(b) State the variable in this experiment.

Nyatakan pemboleh ubah di dalam eksperimen ini.

(i) Manipulated variable:
Pemboleh ubah dimanipulasi

(ii) Constant variable:
Pemboleh ubah dimalarkan

[2 marks / 2 markah]

(c) Mark (✓) for two other factors that can increase the rate of reaction in Experiment II.

Tandakan (✓) bagi dua lagi faktor yang dapat meningkatkan kadar tindak balas dalam Eksperimen II.

Volume of nitric acid Temperature

Isi padu asid nitrik Suhu

Concentration of nitric acid [2 marks / 2 markah]

Kepekatan asid nitrik

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 56

Science  Form 5  Chapter 4 Rate of Reaction 

Section B/ Bahagian B

3. Experiment I and Experiment II are carried out to investigate the factor of catalyst on the
decomposition of hydrogen peroxide. Experiment I was conducted using catalyst and experiment
II was carried out without the use of catalyst. Diagram 3 shows the apparatus set up used for
experiment I.

Eksperimen I dan Eksperimen II dijalankan untuk mengkaji faktor mangkin ke atas penguraian hidrogen peroksida.

Eksperimen I dijalankan dengan menggunakan mangkin dan eksperimen II dijalan tanpa menggunakan mangkin
Rajah 3 menunjukkan susunan radas yang digunakan untuk ekperimen I.

Hydrogen peroxide + Water
Manganese (IV) oxide Air
Hidrogen peroksida +
Mangan(IV) oksida

Diagram 3 / Rajah 3

(a) Define the meaning of catalyst.

Takrifkan mangkin.

[1 mark / 1 markah]

(b) What material serves as a catalyst in this experiment?

Apakah bahan yang berfungsi sebagai mangkin dalam eksperimen ini?

[1 mark / 1 markah]

(c) Hydrogen peroxide decomposes to oxygen gas and water. Write a word equation for the
decomposition of hydrogen peroxide.

Hidrogen peroksida terurai kepada gas oksigen dan air. Tuliskan persamaan perkataan bagi penguraian
hidrogen peroksida.

[1 mark / 1 markah]

(d) (i) Sketch a graph of the rate of reaction of decomposed hydrogen peroxide to oxygen gas
in experiment I and experiment II. Label graph I and II in your sketch.

Lakarkan graf kadar tindak balas hidrogen peroksida terurai kepada gas oksigen dalam eksperimen I
dan eksperimen II. Labelkan graf eksperimen I dan II dalam lakaran graf anda.

[3 marks / 3 markah]
57 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 4 Rate of Reaction

(ii) Explain your answer in 3(d(i).
Jelaskan jawapan anda di dalam 3(d)(i).

[1 mark / 1 markah]

Section C/ Bahagian C
4. Study the following information.
Kaji maklumat berikut.

Potatoes cut into slices or long strips will cook faster compared to uncut potatoes.

Kentang yang dipotong nipis atau memanjang akan masak lebih cepat berbanding kentang yang tidak dipotong

(a) State one problem statement from the above information.

Nyatakan satu pernyataan masalah daripada maklumat di atas.

[1 mark / 1 markah]

(b) Suggest one hypothesis to investigate the above statement.

Cadangkan satu hipotesis untuk menyiasat pernyataan di atas.

[1 mark / 1 markah]

(c) Based on the given statement, design a laboratory experiment to test your hypothesis by
using two magnesium tape with the same length, 50 cm3 of nitric acid, stopwatch and other
apparatus.

Berdasarkan pernyataan yang diberi, reka bentuk satu eksperimen makmal untuk menguji hipotesis anda
dengan menggunakan dua pita magnesium yang sama panjang, 50 cm3 asid nitrik, jam randik dan radas lain.

Your description should include the following criteria:

Huraian anda harus mengandungi aspek berikut:

(i) Aim of experiment

Tujuan eksperimen

[1 mark / 1 markah]

(ii) Identification of variables
Mengenal pasti pemboleh ubah

[2 marks / 2 markah]

(iii) Procedure or method
Prosedur atau kaedah

[4 marks / 4 markah]

(iv) Tabulation of data

Penjadualan data

[1 mark / 1 markah]

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 58

HOTS Challenge Science  Form 5  Chapter 4 Rate of Reaction 
Vent pipe
Cover Paip lubang
Penutup

Air vent
Lubang udara

A pressure cooker can be used to cook meat faster than a regular pot.

Periuk tekanan boleh digunakan untuk memasak daging dengan lebih cepat daripada periuk biasa. HOTS Analysing

(a) Describe how the pressure cooker works.

Jelaskan bagaimana periuk tekanan berfungsi.



(b) One of the instructions when using a pressure cooker is that when the time of cooking
ends, the air vent needs to be open first before opening the cover. Suggest a reason for
this action. HOTS Evaluating

Salah satu arahan apabila menggunakan periuk tekanan ialah apabila masa memasak telah selesai, lubang
udara perlu dibuka dahulu sebelum membuka penutup. Cadangkan sebab bagi tindakan ini.



Quiz 4

21PAK-

59 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

CHA PTER  Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds

51 Carbon Compounds
Sebatian Karbon

SMART Notes

Carbon Compound Organic compounds: from living things
Sebatian Karbon Sebatian organik: daripada benda hidup

Compound that contain the Inorganic compounds: from non-living things
element carbon as one of its Sebatian tak organik: daripada benda bukan hidup
components
Sebatian yang mengandungi Hydrocarbon / Hidrokarbon
unsur karbon sebagai salah satu
komponennya

The carbon cycle transfers carbon from the Saturated Unsaturated
atmosphere to the organism and back to Tepu Tak tepu
the atmosphere
Four processes: Respiration, photosynthesis, Alkane Alkene
combustion, decomposition Alkana Alkena
Kitar Karbon memindahkan karbon dari atmosfera
Structure
ke organisma dan kembali ke atmosfera Struktur
Empat proses: Respirasi, fotosintesis, pembakaran,
penguraian

Alcohol Fats Oil quantity
Alkohol Lemak Kuantiti minyak

Preparation Saturated fats Palm oil Extraction process
Penyediaan Lemak tepu Minyak sawit Proses pengekstrakan

Properties / Sifat Unsaturated fats Use / Kegunaan Component
Chemical, Physical Lemak tak tepu Medicine / Ubatan Komponen
Cosmetic/ Kosmetik
Kimia, Fizikal Prosthetic / Prostetik Chemical
properties
Use / Kegunaan Excess fat intake Saponification Sifat kimia
Fuel, medicine, industry, Pengambilan lemak Saponifikasi • Oxidation
cosmetic Pengoksidaan
Bahan api, perubatan, industri, berlebihan Cleansing action of soap • Hydrolysis
kosmetik Tindakan pembersihan sabun Hidrolisis
• Esterification
Pengesteran

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 60

Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds 

Introduction to Carbon Compounds

5.1 Pengenalan Sebatian Karbon

1. Classify the substances into organic carbon compounds and inorganic carbon compounds. TP 1
Kelaskan bahan kepada sebatian karbon organik dan sebatian bukan karbon organik.

Calcium carbonate Hydrocarbon Fats

Kalsium karbonat Hidrokarbon Lemak

Cyanide Alcohol Carbon monoxide

Sianida Alkohol Karbon monoksida

Organic carbon compound Inorganic carbon compound

Sebatian karbon organik Sebatian karbon bukan organik

2. State process I, II, III and IV in the carbon cycle below. TP 3
Nyatakan proses I, II, III dan IV di dalam kitar karbon di bawah.

Carbon dioxide
III Karbon dioksida

Plants I II
I IV Fuel
Tumbuhan
Animals Bahan api

Haiwan Dead animals/plants

Haiwan mati / Tumbuhan mati

Number Process Number Process

Nombor Proses Nombor Proses

I III atoms only.
IV
II sahaja.
and
Hydrocarbons © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
dan
5.2 Hidrokarbon
61
3. (a) Define hydrocarbon. TP 1

Takrif hidrokarbon.

Compounds made up of

Sebatian terdiri daripada atom

  Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds

(b) State two types of hydrocarbon.

Nyatakan dua jenis hidrokarbon.

(c) State the names of the 3 members of alkane and alkene. Draw the molecules of the
members.

Nyatakan nama 3 ahli bagi alkana dan alkena. Lukiskan molekul ahli-ahli itu. TP 3

Alkane Alkene

Alkana Alkena

(i) n = 1 (i) n = 2

(ii) n = 2 (ii) n = 3

(iii) n = 3 (iii) n = 4

4. (a) Complete the diagram below. TP 2

Lengkapkan rajah di bawah.

A.

B. (i) Use:
C.
D. Kegunaan
Lubricant / Pelincir
(ii) Use:

Kegunaan

Crude oil Fuel oil / Minyak bahan api

Minyak mentah

Bitumen / Bitumin (iii) Use:

Kegunaan

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 62

Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds 

(b) The diagram shows the apparatus used in the fractional distillation in the laboratory. Label
tha apparatus used in the diagram below.

Rajah menunjukkan radas yang digunakan dalam penyulingan berperingkat di dalam makmal. Label radas
yang digunakan dalam rajah di bawah. TP 3

P

Q

R T
Crude oil Fraction
Minyak mentah Pecahan

S

P: S:
Q: T:
R:

Alcohol

5.3 Alkohol

5. An experiment is carried out to prepare ethanol using different carbohydrate sources.
Satu eksperimen dijalankan untuk penyediaan etanol menggunakan sumber karbohidrat yang berbeza.

Procedure / Prosedur:
(i) Add yeast into glucose solution in a conical flask.
Tambahkan yis ke dalam larutan glukosa di dalam kelalang kon.
(ii) Connect the delivery tube to a test tube containing limewater.
Sambungkan tiub penghantar ke tabung uji yang mengandungi air kapur.
(iii) Left the apparatus for 3 hours.
Biarkan radas selama 3 jam.

Delivery tube Retort stand
with stopper Kaki retort
Tiub penghantar
dengan penyumbat

Conical flask
Kelalang kon

Glucose solution Limewater
and yeast Air kapur
Larutan glukosa
dan yis

(iv) The mixture is filtered and distilled at 78˚C.

Campuran dituras dan disuling pada 78°C.

63 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds

(v) Repeat the experiment with different carbohydrates.

Ulang eksperimen dengan karbohidrat yang berbeza.

(a) Complete the table below. TP 3

Lengkapkan jadual di bawah.

Carbohydrates Observation Limewater

Karbohidrat Pemerhatian Air kapur

Glucose Colourless liquid, strong smell Cloudy

Glukosa Larutan jernih, bau yang tajam Keruh

Cooked rice

Nasi

Tapioca

Ubi kayu

(b) Based on the observation, state two products for the fermentation of the carbohydrates.

TP 4
Berdasarkan pemerhatian, nyatakan dua hasil tindak balas bagi penapaian karbohidrat itu.

(c) State the / Nyatakan: TP 2 Constant variable

Manipulated variable Pemboleh ubah dimalarkan

Pemboleh ubah dimanipulasi

(d) State the hypothesis for this experiment. TP 2

Nyatakan hipotesis bagi eksperimen ini.

(e) Why is the temperature for distillation is at 78°C? TP 3

Kenapakah suhu penyulingan pada 78°C?

6. Fill in the blanks to show the physical and chemical properties of ethanol. TP 2
Isikan tempat kosong untuk menunjukkan sifat fizikal dan sifat kimia bagi etanol.

(a) Physical property

Sifat fizikal

Colour Odour State Boiling point Solubility Volatility
Takat didih Keterlarutan
Warna Bau Keadaan Kemeruapan

(i) (ii) (iii) (iv) (v) (vi)

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 64

Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds 

(b) Chemical property

Sifat kimia

(i) Ethanol burns easily to produce and water. Colour of flame is
.
. Name of the reaction is
dan air. Warna nyalaan
Etanol terbakar dengan mudah untuk menghasilkan .

adalah . Nama tindak balas ialah

(ii) Ethanol reacts with ethanoic acid to produce an , ethyl

ethanoate. This process is called . , etil etanoat.

Etanol bertindak balas dengan asid etanoik untuk menghasilkan

Proses ini dinamakan .

(c) Name four uses of alcohol in daily life. TP 1 INFO 3 Alcoholic
liver disease
Namakan empat kegunaan alkohol dalam kehidupan harian. Penyakit hati
alkohol
(i)
(ii)

(iii)

(iv)

Fats

5.4 Lemak

7. (a) What are fats? TP 1

Apakah lemak?

Fats are natural and . Fats are products from the reaction between
acid.
Lemak adalah dan asid
semula jadi. Lemak adalah hasil dari tindak balas antara

.

(b) Is consuming excess fat good for health?

Adakah pengambilan lemak berlebihan baik untuk kesihatan?

Intake of excess fats can cause , gallstones or .

Pengambilan lemak berlebihan boleh menyebabkan , batu karang hempedu atau

(c) Solid fats usually originate from sources of , oil normally originates from

. , minyak lazimnya

Lemak yang berkeadaan pepejal lazimnya berasal daripada sumber

berasal daripada sumber .

65 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds

8. What are the similarities and differences between saturated fats and unsaturated fats?
Apakah persamaan dan perbezaan antara lemak tepu dan lemak tak tepu?

Saturated fats Unsaturated fats

Lemak tepu Lemak tak tepu

Similarities

Persamaan

• Organic compounds containing carbon, hydrogen and oxygen

Sebatian organik yang mengandungi unsur karbon, hidrogen dan oksigen

• Do not dissolve in water

Tidak larut dalam air

Differences

Perbezaan

Source

Sumber

State at room temperature

Keadaan pada suhu bilik

Bonding

Ikatan

Cholesterol

Kolesterol

Melting point

Takat lebur

Palm oil

5.5 Minyak Sawit

9. (a) Palm oil is a type of oil that are extracted from oil palm fruits. Complete A, B and C. TP 1

Minyak sawit adalah jenis minyak yang diekstrak daripada buah kelapa sawit. Lengkapkan A, B dan D.

A: C:

AB

C B:

Pulp Kernel Shell

Sabut Isirung Tempurung

(b) The part that contains the most oil is the . The part that contains the

best quality oil is the . . Bahagian yang
Bahagian yang mengandungi paling banyak minyak ialah
mengandungi minyak yang tinggi kualiti ialah .

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 66

Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds 

10. (b) The stages in the process of palm oil extraction is shown below. Complete the chart below
by filling in the blanks with the correct answers. TP 2

Peringkat yang terlibat dalam proses pengekstrakan minyak kelapa sawit ditunjukkan seperti di bawah.
Lengkapkan carta di bawah dengan mengisikan jawapan yang betul dalam ruang kosong.

(a) Name of stage:
Nama peringkat:

(b) The oil palm fruits and bunches are sterilised with .
Buah kelapa sawit bersama tandannya disterilkan dengan
.

(c) Purposes of this process:

Tujuan proses ini:

(i)

(ii)

(d) Name of stage:

Nama peringkat:

The oil palm fruit is separated from its bunch.

Buah kelapa sawit dipisahkan daripada tandannya.

Digestion/ Pencernaan

(e) The oil palm fruit is to loosen the pulps from its shell. The pulp and shell

which contain the kernel are processed separately.

Buah kelapa sawit untuk menanggalkan sabut daripada tempurungnya. Sabut dan
tempurung yang mengandungi isirung diproses secara berasingan.

Pulp / Sabut Kernel / Isirung

(f) Name of stage / Nama peringkat: (i) The shell which contains the kernel is

The pulp is pressed to extract the oil. under high pressure and

Sabut ditekan untuk mengekstrak minyak. then to separate kernel

(g) Name of stage / Nama peringkat: from the shell. Kernel is dried and the

(h) Name of stage / Nama peringkat: oil is extracted.

Carbon is used to remove colouring matter Tempurung yang mengandungi isirung
in the oil.
pada tekanan tinggi
Karbon digunakan untuk menyingkirkan bahan
berwarna dalam minyak. dan kemudian untuk

menanggalkan isirung daripada tempurung.

Isirung dikeringkan dan minyak dalam isirung

diekstrakkan.

Pure palm oil / Minyak sawit tulen Pure kernel oil / Minyak isirung tulen

67 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds

11. What are the components of palm oil?
Apakah komponen minyak sawit?

(a) Pal oil has , vitamin A and vitamin .
and
Minyak sawit mengandungi , vitamin A dan vitamin .

(b) Palm oil is a balanced oil with the same amount of .

Minyak sawit merupakan minyak yang seimbang dengan jumlah dan

.

12. State three uses of palm oil as: TP 2 Non-food items
Nyatakan tiga kegunaan minyak sawit sebagai:
Barangan bukan makanan
Food items

Barangan makanan


13. (a) Label the two parts of the soap molecule structure. State the function of each part. TP 2

Label dua bahagian struktur molekul sabun. Nyatakan fungsi setiap bahagian.
B
A

Part Function

Bahagian Fungsi

A

B

(b) When soap is dissolves in water, the surface of the water is reduced. So

the surface of cloth becomes completely with soap water. The tail part

of the soap molecule will to the grease. The part of
the soap molecule will dissolve in water.

Apabila sabun dilarutkan di dalam air, permukaan air akan dikurangkan. Maka,

permukaan kain oleh air sabun secara menyeluruh. Bahagian ekor sabun akan

pada gris. Bahagian molekul sabun akan melarut di dalam

air.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 68

SPM Practice Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds 

5

Paper 1 C Ethanol!!!! 6. Diagram 2 shows the
road pavement.
5.1 CInotmropdouucntidosn to Carbon Etanol
Rajah 2 menunjukkan suatu
Pengenalan Sebatian Karbon D Glycerol
turapan jalan raya.
1. Which of the following is Gliserol
an inorganic compound? Diagram 2 / Rajah 2
4. Which of the following
HOTS Applying is not from the What is the substance
homologous series used for the pavement?
Antara yang berikut, yang alkane?
HOTS Applying
manakah sebatian bukan Antara berikut, yang manakah
organik? Apakah bahan yang
bukan dari siri homolog
A Brown sugar alkana? digunakan untuk turapan itu?

Gula perang A Propene A Bitumen

B Charcoal Propena Bitumin

Arang B Propane B Wax

C Baking powder Propana Lilin

Serbuk penaik C Etane C Diesel

D Margarine Etana Diesel

Marjerin D Butane D Kerosene

2. Which of the following Butana Kerosin
process do not happen in
the carbon cycle? 5. Diagram 1 shows a 7. The following
carbon compound, X. information shows
Antara proses berikut, yang the characteristic of
Rajah 1 menunjukkan substance T.
manakah tidak berlaku di
dalam kitar karbon? sebatian karbon, X. Maklumat berikut

A Photosynthesis HH menunjukkan ciri bahan T.
C"C
Fotosintesis Consist of hydrogen
HH and carbon only.
B Distillation Originated from dead
Diagram 1 / Rajah 1 plants and animals.
Penyulingan
Which statement is true Terdiri daripada hidrogen
C Decomposition about X? dan karbon sahaja.
Berasal daripada
Penguraian Pernyataan yang manakah tumbuhan dan haiwan
yang sudah mati.
D Combustion benar tentang X?
What is T?
Pembakaran A An alkane Apakah T ?
A Diamond
5.2 Hydrocarbon Suatu alkana
Intan
Hidrokarbon B A saturated
hydrocarbon B Petroleum
3. Which of the following
is an unsaturated Suatu hidrokarbon tepu Petroleum
hydrocarbon?
C Dissolve in water
Antara yang berikut, yang
Larut di dalam air
manakah adalah hidrokarbon
tak tepu? D Burns to produce
carbon dioxide and
A Ethene water

Etena Terbakar menghasilkan
karbon dioksida dan air
B Propane

Propana

69 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds

C Ethanol A Carbon Antara yang berikut, yang

Etanol Karbon manakah kesan pengambilan
alkohol yang berlebihan?
D Milk B Carbon dioxide and
water A Anaemia
Susu
Karbon dioksida dan air Anemia
5.3 Alcohol
C Carbon and water B Diabetic
Alkohol
Karbon dan air Diabetik
8. Which of the following
substance is added D Carbon monoxide C Obesity
to glucose during and water
fermentation? Obesiti
Karbon monoksida dan
Antara yang berikut, bahan air D Stomach ulcer

yang manakah ditambah 11. What is the name of the Ulser perut
pada glukosa semasa process when ethanol
penapaian? reacts with ethanoic 5.4 Fats
acid?
A Salt Lemak
Apakah nama tindak balas
Garam 14. Which of the following is
apabila etanol bertindak balas
B Sulphur dengan asid etanoik? true about fat?

Sulfur A Saponification Antara berikut, yang manakah

C Yeast Saponifikasi benar tentang lemak?

Yis B Fermentation A An inorganic
compound
D Distilled water Penapaian
Suatu sebatian bukan
Air suling C Combustion organik

9. In the distillation of Pembakaran B Elements are only
hydrogen and carbon
ethanol, why is the D Esterification
Unsur-unsur hanya
distillation occurs at Pengesteran hidrogen dan karbon

78°C ? 12. Diana wants to produce C Sources are plants
Dalam penyulingan etanol, ethanol using tapioca. and animals
What are the processes
kenapakah penyulingan that she needs to do? Sumber adalah tumbuhan
berlaku pada suhu 78°C? dan haiwan
HOTS Applying
A Boiling point of D Sources are plants
water is 78°C. Diana mahu menghasilkan only

Takat didih air ialah 78°C. etanol daripada ubi kayu. Sumber adalah tumbuhan
Apakah proses yang patut sahaja
B Boiling point of dilakukannya?
ethanol is 78°C. 15. Which of the following is
A Fermentation,
Takat didih etanol ialah Combustion true about saturated fat?
78°C. Antara yang berikut, yang
Penapaian, Pembakaran
C To prevent air from manakah benar tentang
entering. B Oxidation, lemak tepu?
Distillation
Untuk menghalang udara A Molecule has
masuk. Pengoksidaan, maximum number of
Penyulingan hydrogen atoms.
D To prevent drying.
C Fermentation, Molekul mempunyai
Untuk menghalang Distillation bilangan atom hidrogen
pengeringan. yang maksimun
Penapaian, Penyulingan
10. Which of the following B Elements are
are the products when D Distillation, hydrogen and
ethanol burns in air? Hydrolysis oxygen only

Antara berikut, yang Penyulingan, Hidrolisis Unsur-unsur hanya
hidrogen dan oksigen
manakah hasil tindak balas 13. Which of the following is
apabila etanol terbakar di a result of excess intake C Low melting point
dalam udara? of alcohol?
Takat lebur yang rendah

D Soluble in water

Larut di dalam air

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 70

Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds 

16. Which of the following What is Q? 19. The following
explains why the intake Apakah Q? information shows a part
of saturated fats should A Kernel of extraction process of
be moderate? palm oil.
Isirung
Antara yang berikut, yang Maklumat berikut
B Pulp
manakah menerangkan menunjukkan sebahagian
mengapa pengambilan lemak Sabut daripada proses
tepu perlu sederhana? pengekstrakan minyak kelapa
C Skin sawit.
A High cost
Kulit V – Bunches are
Kos yang tinggi sterilise using
D Shell steam
B Decompose easily
Tempurung Tandan disterilkan
Mudah terurai menggunakan stim
18. A student is provided
C High cholesterol with palm oil and she is W – Fruits are
asked to produce solid detached from
Kolesterol tinggi soap. What is the process their bunches
that she need to carry
D Low energy supply Buah sawit
out? HOTS Applying dileraikan daripada
Pembekal tenaga yang Seorang pelajar diberikan tandan
rendah
minyak kelapa sawit dan What are the processes V
5.5 Palm oil diminta untuk menghasilkan and W?
sabun pepejal. Apakah
Minyak sawit proses yang perlu dilakukan Apakah proses V dan W?
oleh pelajar itu?
17. Diagram 3 shows the VW
cross section of the oil A Fermentation
palm fruit. A Threshing Digestion
Penapaian
Rajah 3 menunjukkan keratan Penanggalan Pencernaan
B Saponification
rentas buah kelapa sawit. B Sterilisation Filtration
Saponifikasi
P Pensterilan Penurasan
Q C Combustion
R C Extraction Sterilisation
Pembakaran
Pengekstrakan Pensterilan
D Distillation
D Sterilisation Threshing
Penyulingan
Pensterilan Penanggalan
Diagram 3 / Rajah 3

Paper 2

Section A/ Bahagian A

1. A group of students carried out an activity to prepare ethanol in the laboratory.
Sekumpulan pelajar menjalankan satu aktiviti untuk menyediakan etanol di dalam makmal.

Materials / Bahan:
Cooked rice, sucrose, yeast, distilled water, limewater

Nasi, sukrosa, yis, air suling, air kapur

Procedure / Procedure:
1. Put a spatula of yeast and 10 cm3 warm water in a beaker. Stir to make a paste.

Masukkan satu spatula yis dan 5 cm3 air suam ke dalam bikar. Kacau untuk dijadikan pes.

2. Dissolve a spatula of sucrose in 20 cm3 distilled water in a conical flask. Pour the yeast
paste into the sucrose solution.

Larutkan satu spatula sukrosa di dalam 10 cm3 air suling dalam kelalang kon. Tuangkan pes yis ke dalam
larutan sukrosa itu.

71 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds

3. Connect a delivery tube to the conical flask. Dip the end of the delivery tube into
limewater in a test tube.

Sambungkan tiub penghantar ke kelalang kon. Celupkan hujung tiub penghantar ke dalam air kapur di dalam
tabung uji.

4. Repeat step 1 to 3 using cooked rice. Leave both conical flasks for 1 day.

Ulang langkah 1 hingga 3 menggunakan nasi. Biarkan kedua kelalang kon selama 1 hari.

Observation is recorded in Table 1.
Pemerhatian direkod di dalam Jadual 1.

Boiling tube Carbohydrate Limewater

Tabung didih Karbohidrat Air kapur

A Sucrose solution / Larutan sukrosa Become cloudy / Menjadi keruh
Cooked rice / Nasi
B Become cloudy / Menjadi keruh
Table 1 / Jadual 1

(a) What is the manipulated variable in this activity?

Apakah pemboleh ubah yang dimanipulasi di dalam aktiviti ini?

[1 mark / 1 markah]

(b) State one inference based on the observation in Table 1.

Nyatakan satu inferens berdasarkan pemerhatian dalam Jadual 1.

[1 mark / 1 markah]

(c) State the hypothesis for this activity.

Nyatakan hipotesis bagi aktiviti ini.

[1 mark / 1 markah]

(d) The contents in the conical flask is distilled at 78°C. The distillate is ethanol. State two
physical properties of the distillate.

Kandungan di dalam kelalang kon disuling pada 78°C. Hasil sulingan adalah etanol. Nyatakan dua sifat

fizikal hasil sulingan itu.

[2 marks / 2 markah]

Section B/ Bahagian B

2. Diagram 1 shows the cross section of an oil palm fruit.
Rajah 1 menunjukkan keratan rentas bagi sebiji buah kelapa sawit.

Pulp Kernel
Sabut Isirung
Shell
Tempurung

Diagram 1 / Rajah 1

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 72

Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds 

(a) Based on Diagram 1, state the part that contains the most palm oil.

Berdasarkan Rajah 1, nyatakan bahagian yang mempunyai paling banyak minyak.

[1 mark / 1 markah]

(b) Palm oil is widely used compared to other cooking oils. State three reasons why we should
use palm oil in our cooking.

Minyak sawit digunakan secara meluas berbanding dengan minyak masakan yang lain. Nyatakan tiga sebab
mengapa kita patut menggunakan minyak sawit di dalam masakan kita.

1.

2.

3.

[3 marks / 3 markah]

(c) Complete the flow chart of extraction process of palm oil.

Lengkapkan carta alir bagi proses pengekstrakan minyak kelapa sawit.

Sterilisation Digestion

Pensterilan Pencernaan

Purification Filtration

Penulenan Penurasan

3. Diagram 2.1 shows an experiment conducted in a science laboratory. [2 marks / 2 markah]
Rajah 2.1 menunjukkan satu eksperimen yang dijalankan di dalam makmal sains.
 

Delivery tube Retort stand
with stopper Kaki retort
Tiub penghantar
dengan penyumbat

Conical flask
Kelalang kon

Glucose solution Limewater / Air kapur
and yeast Diagram 2.1 / Rajah 2.1
Larutan glukosa
dan yis

(a) Name the process occurs in the conical flask in Diagram 2.1.

Namakan proses yang berlaku dalam kelalang kon dalam Rajah 2.1

[1 mark / 1 markah]

(b) (i) What is gas X released in the process mentioned in 3(a)?
Apakah gas X yang dibebaskan dalam proses yang disebutkan dalam 3(a)?

[1 mark / 1 markah]

73 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds

(ii) State one characteristic of gas X.

Nyatakan satu ciri bagi gas X.

[1 mark / 1 markah]
(c) Diagram 2.2 shows distillation process of mixture P. Mixture P is the product in the conical

flask from Diagram 2.1.

Rajah 2.2 menunjukkan proses penyulingan bagi campuran P. Campuran P adalah bahan yang dihasilkan
dalam kelalang kon dalam Rajah 2.1.

Distillation flask Thermometer
Kelalang penyulingan Termometer

P Water out
Air keluar
Porcelain chips
Serpihan porselin Liebig condenser
Kondenser Liebig

Water in Distillate
Air masuk Hasil sulingan

Bunsen burner Wooden block
Penunu Bunsen Bongkah kayu

(i) Diagram 2.2 / Rajah 2.2

Name the pure substance P.

Namakan bahan tulen P.

[1 mark / 1 markah]

(ii) State one use of substances P in medical field.

Nyatakan satu kegunaan bahan P dalam bidang perubatan.

[1 mark / 1 markah]

(iii) What is the effect of excessive consumption of substance P to internal organ in the

body such as stomach?
Apakah kesan pengambilan bahan P secara berlebihan ke atas organ dalam badan seperti perut?

[1 mark / 1 markah]

Section C/ Bahagian C
4. Kajian menunjukkan minyak kelapa sawit mempunyai banyak nutrien yang diperlukan oleh

badan kita.
Studies show that palm oil has many nutrients that our body needs.

(a) Explain why palm oil is cheaper than other vegetable oils such as corn oil, peanut oil and
sunflower oil.

Terangkan mengapakah minyak kelapa sawit lebih murah berbanding minyak sayuran lain seperti minyak
jagung, minyak kacang dan minyak bunga matahari.

[2 marks / 2 markah]

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 74

Science  Form 5  Chapter 5 Carbon Compounds 

(b) Palm oil is used to produce various types of products. Why is palm oil more widely used
than other vegetable oils in the production of food products? Give reasons to support your
opinion.

Minyak sawit digunakan untuk menghasilkan pelbagai jenis produk. Mengapakah minyak sawit lebih banyak
digunakan berbanding minyak sayuran yang lain dalam penghasilan produk makanan? Berikan alasan untuk
menyokong pendapat anda.

[4 marks / 4 markah]
(c) Oil palm plantation development activities are often associated with the cause of the

extinction of flora and fauna, environmental pollution as well as affecting the local
community because it involves a wide area.
What are your suggestions to manage the development activities of this oil palm plantation
so that it does not impact the environment and the local community. Justify your answer.

Aktiviti pembangunan ladang sawit sering dikaitkan dengan punca masalah kepupusan flora dan fauna,
pencemaran alam sekitar serta menjejaskan masyarakat setempat kerana melibatkan kawasan yang luas.

Apakah cadangan anda untuk menguruskan aktiviti pembangunan ladang kelapa sawit ini supaya tidak
memberi impak kepada alam sekitar dan masyarakat setempat. Wajarkan jawapan anda.

[6 marks / 6 markah]

HOTS Challenge

Sanitiser
Pembasmi kuman

The COVID-19 pandemic has made alcohol-based hand sanitiser very important. It is the best
alternative for keeping our hands germ-free other than washing with soap and water.
Handmade sanitiser can be made by using isopropyl alcohol that contains 91% alcohol.
Describe how to make hand sanitiser at home.

Pandemik COVID-19 telah menjadikan pembersih tangan berasaskan alkohol sangat penting. Bahan ini adalah
alternatif terbaik selain memastikan tangan kita bersih selain mencuci menggunakan air dan sabun.
Pembersih tangan buatan sendiri boleh dibuat dengan menggunakan isopropil alkohol yang mengandungi 91%
alkohol. Jelaskan bagaimana untuk membuat pembersih tangan di rumah. HOTS Evaluating

21PAK- 75 Quiz 5
© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

CHA PTER  Science  Form 5  Chapter 6 Electrochemistry

61 Electrochemistry
Elektrokimia

SMART Notes Electrolytic Cell
Sel Elektrolitik
Electrolysis is the decomposition of
a compound in a molten or aqueous A
state into its constituent elements Carbon
when electricity is passed through it. Karbon
Elektrolisis ialah proses penguraian sesuatu Electrolyte
sebatian dalam keadaan leburan atau akueus Elektrolit
kepada unsur juzuknya apabila arus elektrik
mengalir melaluinya.

Electrochemistry Electrolyte: Substances in the molten or aqueous
Elektrokimia state which allow electric current to flow through
them.
Electrolysis in industry Elektrolit: Bahan dalam keadaan leburan atau akueus yang
Elektrolisis dalam industri
(i) Extraction of metals dapat mengalirkan arus elektrik.
Pengekstrakan logam Factors that affect products of electrolysis
(ii) Electroplating
Penyaduran Faktor yang mempengaruhi hasil elektrolisis
(iii) Purification of metal (i) Position of ion in electrochemical series
Penulenan logam
(iv) Wastewater treatment Kedudukan ion dalam siri elektrokimia
(ii) Concentration of electrolyte
using electrocoagulation Kepekatan elektrolit
Pengolahan air sisa dengan (iii) Type of electrodes
Jenis elektrod
menggunakan elektro-
penggumpalan Chemical cell Energy change in a
Sel kimia chemical cell :
Chemical energy to
V Electrical energy.
Perubahan tenaga dalam
Metal Metal sel kimia: Tenaga kimia ke
Logam Logam tenaga elektrik.
Electrolyte
Elektrolit Production of
electrical energy from
various sources.
Penghasilan tenaga
elektrik daripada pelbagai
sumber.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 76

Science  Form 5  Chapter 6 Electrochemistry 

Electrolytic Cell

6.1 Sel Elektrolitik

1. Draw an electrolytic cell. Label carbon electrodes and the electrolyte sodium chloride solution.
Lukiskan satu sel elektrolitik. Labelkan elektrod karbon dan elektrolit larutan natrium klorida. TP 2

2. (a) Define an electrolytic cell. TP 1

Takrif sel elektrolitik.

A cell that use electrical energy to produce energy.
Satu sel yang menggunakan tenaga elektrik untuk menghasilkan tenaga

(b) Substance that can conduct electricity in molten or state is an .
Bahan yang boleh mengalirkan arus elektrik dalam keadaan lebur atau
. ialah

(c) Match the correct meanings for the following.

Padankan makna yang betul bagi perkara berikut.

Negative ion Anode

Ion negatif Anod

Negative electrode Anion

Elektrod negatif Anion

Positive electrode Cation

Elektrod positif Kation

Positive ion Cathode

Ion positif Katod



77 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 6 Electrochemistry

3. Classify the substances to electrolyte and non-electrolyte. TP 2
Kelaskan bahan kepada elektrolit dan bukan elektrolit.

Calcium carbonate Sea water Dry ethanoic acid Molten lead(II)
bromide
Kalsium karbonat Air laut Asid etanoik kering
Leburan plumbum(II)
Naphthalene Ammonia solution Hydrochloric acid bromida

Naftalena Larutan ammonia Asid hidroklorik Sugar solution

Air gula

Electrolyte Non-electrolyte

Elektrolit Bukan elektrolit

4. The diagram shows the apparatus set-up for the electrolysis of 1.0 mol dm–3 sodium chloride
solution using carbon electrodes. TP 3

Rajah menunjukkan susunan radas bagi elektrolisis larutan natrium klorida 1.0 mol dm–3 dengan menggunakan

elektrod karbon.

P: _______________ Q: _______________

Sodium chloride
solution
Larutan natrium
A klorida



(a) (i) Label anode and cathode.
Labelkan anod dan katod.

(ii) Ammeter is used for .

Kegunaan ammeter ialah untuk .

(b) (i) The ions in the solution are hydrogen ion, hydroxide ion, and
.
.

Ion-ion di dalam larutan ialah ion hidrogen, ion hidroksida, dan

(ii) The ions attracted to anode are hydroxide ions and . The ions attracted

to cathode are hydrogen ions and . dan ion-ion tertarik ke katod ialah ion

Ion-ion tertarik ke anod ialah ion hidroksida

hidrogen dan .

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 78

Science  Form 5  Chapter 6 Electrochemistry 

(iii) The ions discharged at cathode: .
.
Ion yang dinyahcas di katod ialah
Product at anode:
The ions discharged at anode:
Hasil di anod:
Ion yang dinyahcas di anod:

(iv) Product at cathode:
Hasil di katod:


(c) What are the three factors that affect the products at the electrodes? TP 1

Apakah tiga faktor yang mempengaruhi hasil di elektrod-elektrod?

(i)

(ii)

(iii)

(d) The factor that determine the product at: TP 2

Faktor yang menentukan hasil di:

(i) Electrode carbon P is
Elektrod karbon P ialah

(ii) Electrode carbon Q is
Elektrod karbon Q ialah

Chemical Cell

6.2 Sel Kimia

5. Draw a chemical cell. Label magnesium and copper as electrodes and copper(II) sulphate solution
as electrolyte. TP 2

Lukiskan satu sel kimia. Labelkan magnesium dan kuprum sebagai elektrod dan larutan kuprum(II) sulfat sebagai

elektrolit.



6. (a) Chemical cell is a cell that change chemical energy to energy. TP 1
.
Sel kimia ialah satu sel yang menukarkan tenaga kimia kepada tenaga

(b) A chemical cell consists of two metals dipped in an and
connected to a galvanometer or a voltmeter.
dicelup dalam satu dan
Sel kimia terdiri daripada dua logam yang
disambung kepada galvanometer atau voltmeter.

79 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 6 Electrochemistry

7. (a) The diagram below shows the apparatus set up of a chemical cell. TP 2

Rajah di bawah menunjukkan susunan radas bagi satu sel kimia.

V

Copper Zinc
Kuprum Zink

Copper(II)
chloride solution
Larutan kuprum
(II) klorida

(i) State which metal is more electropositive.
Nyatakan logam yang lebih elektropositif.

(ii) State which metal becomes:
Nyatakan logam yang manakah adalah:

the negative terminal:

terminal negatif:

the positive terminal:

terminal positif:

(iii) State the flow of electrons in the cell.
Nyatakan pergerakan elektron dalam sel ini.

(b) The observation at the negative terminal and positive terminal are given below: TP 3

Pemerhatian di terminal negatif dan terminal positif diberikan di bawah:

Electrode Observation Inference

Elektrod Pemerhatian Inferens

Negative Size of electrode becomes smaller
terminal
Saiz elektrod semakin kecil
Terminal negatif

Positive terminal Brown layer on the electrode

Terminal positif Lapisan perang pada elektrod

(i) Complete the inference in the table above.
Lengkapkan inferens dalam jadual di atas.

(ii) State a conclusion based on the answer in (b) (i).
Nyatakan satu kesimpulan berdasarkan jawapan di dalam (b) (i).

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 80

SPM Practice Science  Form 5  Chapter 6 Electrochemistry 

6

Paper 1

6.1 Electrolytic Cell 4. Why electrolyte must be C Copper(II) ion,
hidrogen ion
Sel Elektrolitik in the liquid state?
Ion kuprum(II), ion
1. Which of the following is Mengapakah elektrolit mesti hydrogen
an electrolyte?
dalam keadaan cecair? D Chloride ion, zinc
Antara berikut, yang manakah A So the ions can ion

merupakan elektrolit? move Ion klorida, ion zink
Supaya ion boleh
HOTS Applying bergerak 7. Which of the following
B So that ions does not are the products for the
A Melted sugar electrolysis of molten
get too hot aluminium oxide?
Gula lebur
Supaya ion tidak terlalu Antara berikut, yang
B Magnesium tape panas
C So the electrons can manakah hasil elektrolisis
Pita magnesium leburan aluminium oksida?
move
C Vinegar Supaya elektron boleh A Oxygen gas,
bergerak hydrogen gas
Cuka
Gas oksigen, gas
D Soft margarine hidrogen

Marjerin lembut B Hydrogen gas,
aluminium
D so the ions can be
Gas hidrogen, aluminium
2. Which of the following attracted
process involved the Supaya ion boleh tertarik C Chlorine gas, oxygen
decomposition of gas
salt solution using 5. Which of the following
electricity? are not the apparatus for Gas klorin, gas oksigen
an electrolytic cell?
Antara proses berikut, D Oxygen gas,
Antara berikut, yang aluminium
yang manakah melibatkan
penguraian larutan garam manakah bukan radas untuk Gas oksigen, aluminium
menggunakan arus elektrik? sel elektrolitik? HOTS Applying
8. Which of the following
A Combustion A Ammeter is not a factor that
affect the products of
Pembakaran Ammeter electrolysis?

B Melting B Voltmeter Antara berikut, yang

Peleburan Voltmeter manakah bukan faktor
yang mempengaruhi hasil
C Neutralisation C Carbon electrodes elektrolisis?

Peneutralan Elektrod karbon A Temperature of
electrolyte
D Electrolysis D Connecting wire
Suhu elektrolit
Elektrolisis Wayar penyambung
B Types of electrodes
3. What is a cation? 6. Which of the following
Apakah kation? Jenis elektrod
A Positive ion ions are attracted to the
C Concentration of
Ion positif anode? electrolyte

B Negative ion Antara ion-ion berikut, yang Kepekatan elektrolit

Ion negatif manakah tertarik ke anod? D Position of ions in
A Hydrogen ion, electrochemical series
C An atom
hydroxide ion Kedudukan ion di dalam
Satu atom siri elektrokimia
Ion hidrogen, ion
D Electron hidroksida © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.
B Sulphate ion,
Elektron

hydroxide ion
Ion sulfat, ion hidroksida

81

  Science  Form 5  Chapter 6 Electrochemistry

9. Diagram 1 shows one A Blue solution D A cell that gives out
use of electrolysis to becomes less blue heat energy
produce beautiful and
shiny items. Larutan biru menjadi Satu sel yang
kurang biru mengeluarkan tenaga
Rajah 1 menunjukkan haba
B Bubbles at impure
satu kegunaan elektrolisis copper 13. Diana wants to produce
untuk menghasilkan alat a potato chemical cell.
yang cantik dan bersinar. Gelembung pada kuprum What is the apparatus
tak tulen that she need?
HOTS Applying
C Bubbles at pure Diana mahu menghasilkan sel
Diagram 1 / Rajah 1 copper
kimia kentang. Apakah radas
What is the name of the Gelembung pada kuprum yang dia perlu? HOTS Applying
process? tulen
A Zinc and copper
Apakah nama proses itu? D Brown layer at pure plates
A Extraction copper
Plat zink dan kuprum
Pengekstrakan Lapisan perang pada
kuprum tulen B Battery
B Electroplating
11. In the electrolysis of Bateri
Penyaduran
dilute sulphuric acid, C Bunsen burner
C Purification
what are the factors Penunu Bunsen
Penulenan
involved? D Ammeter
D Electrocoagulation Dalam elektrolisis asid
Ammeter
Elektro-penggumpalan sulfurik cair, apakah faktor
yang terlibat? 14. Which of the
10. Diagram 2 shows the following element is
apparatus set-up for A Concentration of electropositive?
purifying metals. sulphuric acid
Antara unsur berikut, yang
Rajah 2 menunjukkan Kepekatan asid sulfurik
manakah elektropositif?
susunan radas untuk B Types of electrodes
menulenkan logam. A Carbon
Jenis elektrod
A Karbon
C Position of ions in
electrochemical series B Chlorine

Kedudukan ion di dalam Klorin
siri elektrokimia
C Neon
D Volume of sulphuric
acid Neon

Isi padu asid sulfurik D Magnesium

6.2 Chemical Cell Magnesium

Sel Kimia 15. Which of the following
electrodes cannot be
Impure Pure copper 12. What is a chemical cell? used in a chemical cell?
copper Kuprum tulen
Kuprum Apakah sel kimia? Antara berikut, elektrod
tak tulen Electrolyte A A neutral cell
Elektrolit yang manakah tidak boleh
Diagram 2 / Rajah 2 Satu sel neutral digunakan di dalam sel
kimia? HOTS Analysing
If electrolyte is copper(II) B A cell that change
sulphate solution, which chemical energy to A Silver and lead
of the following is the electrical energy electrodes
correct observation?
Sel yang menukarkan Elektrod argentum dan
Jika elektrolit ialah larutan tenaga kimia kepada Plumbum
tenaga elektrik
kuprum(II) sulfat, yang B Carbon and carbon
manakah antara berikut C A cell that change electrodes
adalah pemerhatian yang electrical energy to
betul ? chemical energy Elektrod karbon dan
karbon
Sel yang menukarkan
tenaga elektrik kepada
tenaga kimia

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 82

Science  Form 5  Chapter 6 Electrochemistry 

C Zinc and aluminium B To electroplate keys 19. Diagram 4 shows a
electrodes
Untuk menyadur kunci chemical cell.
Elektrod zink dan Rajah 4 menunjukkan satu
aluminium C To purify impure
copper sel kimia. HOTS Applying
D Iron and copper
electrodes Untuk menulenkan Iron Zinc
kuprum tak tulen Ferum Zink
Elektrod ferum dan
kuprum D Produce batteries

16. Which of the following Menghasilkan bateri
is not true about a
chemical cell? 18. Diagram 3 shows a Lemon
chemical cell. Lemon
Antara yang berikut, yang
Rajah 3 menunjukkan satu Diagram 4 / Rajah 4
manakah tidak benar tentang
sel kimia? sel kimia. Why does the bulb light
up?
A Do not need an V
electrolyte Kenapakah mentol menyala?
Zinc Zinc A Bulb produce
Tidak memerlukan Zink Zink
elektrolit Weak acid electrical energy
Asid lemah
B Need two metal Mentol menghasilkan
electrodes Diagram 3 / Rajah 3 tenaga elektrik

Memerlukan dua elektrod What is incorrect about B Lemon juice is an
logam the cell? electrolyte

C Electrical energy is Apakah yang salah tentang Jus lemon ialah elektrolit
produced
sel itu? C Zinc is a conductor
Tenaga elektrik terhasil
A Voltmeter Zink adalah konduktor
D Need a voltmeter
Voltmeter D Iron becomes ions
Memerlukan voltmeter
B Electrolyte Ferum menjadi ion
17. Which of the following is
the use of chemical cell? Elektrolit

Antara yang berikut, yang C Pairs of electrodes

manakah kegunaan sel kimia? Pasangan elektrod

A To extract metal D Connecting wires

Untuk mengekstrak Dawai penyambung
logam

Paper 2

Section A/ Bahagian A
1. Diagram 1 shows the apparatus set-up for the electrolysis of molten lead(II) bromide using carbon

electrodes.
Rajah 1 menunjukkan susunan radas bagi elektrolisis plumbum(II) bromida lebur menggunakan elektrod karbon.

A
Carbon
Karbon
Lead (II)
bromide
Plumbum (II)
bromida

Diagram 1 / Rajah 1

83 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 6 Electrochemistry

(a) What is the energy change in the electrolysis process?

Apakah perubahan tenaga bagi proses elektrolisis ini?

[1 mark / 1 markah]

(b) State the products at the:

Nyatakan hasil di :

(i) anode / anod:



(ii) cathode / katod:



[2 marks / 2 markah]

(c) The experiment is repeated with solid lead(II) bromide. Predict the observation after 10
minutes. Give one reason for your answer.

Eksperimen diulang dengan pepejal plumbum(II) bromida. Ramalkan pemerhatian selepas 10 minit. Berikan
satu alasan bagi jawapan anda.

[2 marks / 2 markah]

Section B/ Bahagian B

2. Diagram 2 shows the apparatus set-up of a chemical cell.
Rajah 2 menunjukkan susunan radas bagi satu sel kimia.

V Voltmeter reading: 1.8 V
Bacaan voltmeter: 1.8 V

Magnesium Silver
Magnesium Argentum
Silver nitrate solution
Larutan argentum nitrat

Diagram 2 / Rajah 2

(a) Based on Diagram 2, which metal has the function of the anode?

Berdasarkan Rajah 2, logam manakah berfungsi sebagai anod?

[1 mark / 1 markah]
(b) A white solid layer is produced at the silver electrode. What is the name of this white solid?

Lapisan pepejal putih terbentuk di elektrod argentum. Apakah nama pepejal putih ini?

(c) (i) [1 mark / 1 markah]

Then the silver electrode is replaced with copper electrode. Tick (✓) for the new
voltmeter reading.

Kemudian elektrod argentum diganti dengan elektrod kuprum. Tandakan (✓) bagi bacaan voltmeter
baharu.

2.0 V ( ) 1.5 V ( )

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 84

Science  Form 5  Chapter 6 Electrochemistry 

(ii) Explain your answer.
Terangkan jawapan anda.

[1 mark / 1 markah]

(d) Electrical energy can produce a chemical reaction. Using the materials and the apparatus
provided below, design an electrolytic cell to purify an impure copper metal. Label your
diagram.

Tenaga elektrik boleh menghasilkan tindak balas kimia. Dengan menggunakan bahan dan radas yang
dibekalkan di bawah, rekabentuk satu sel elektrolitik untuk menulenkan satu logam kuprum tak tulen.
Labelkan rajah anda.

Copper electrode, impure copper electrode, copper(II) nitrate solution, beaker,
connecting wires, 3 dry cells, ammeter

Elektrod kuprum, elektrod kuprum tak tulen, larutan kuprum(II) nitrat, bikar, dawai penyambung, 3 sel
kering, ammeter



[3 marks / 3 markah]

Section C/ Bahagian C

3. Study the following information.
Kaji maklumat berikut.

One of the factors that affect the products of electrolysis of an aqueous solution is
concentration of electrolyte. Higher concentration of electrolytes will affect the product at
the anode.

Satu faktor yang mempengaruhi hasil elektrolisis larutan akueus ialah kepekatan elektrolit. Kepekatan
elektrolit yang tinggi akan mempengaruhi hasil di anod.

(a) Suggest one problem statement from the above information.

Cadangkan satu pernyataan masalah daripada maklumat di atas.

[1 mark / 1 markah]

(b) Suggest one hypothesis to investigate the above statement.

Cadangkan satu hipotesis untuk menyiasat pernyataan di atas.

[1 mark / 1 markah]

85 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 6 Electrochemistry

(c) Based on the given statement, design a laboratory experiment to test your hypothesis by
using electrode carbons, dilute sodium chloride solution, concentrated sodium chloride
solution, ammeter, two test-tubes, connecting wires, 3 dry cells.

Berdasarkan pernyataan yang diberi, reka bentuk satu eksperimen makmal untuk menguji hipotesis anda
dengan menggunakan elektrod karbon, larutan natrium klorida cair, larutan natrium klorida pekat, ammeter,
dua tabung uji, dawai penyambung dan 3 sel kering.

Your description should include the following criteria:

Huraian anda harus mengandungi aspek berikut:

(i) Aim of experiment

Tujuan eksperimen

[1 mark / 1 markah]

(ii) Identification of variables
Mengenal pasti pemboleh ubah

[2 marks / 2 markah]

(iii) Procedure or method
Prosedur atau kaedah

[4 marks / 4 markah]

(iv) Tabulation of data

Penjadualan data

[1 mark / 1 markah]

HOTS Challenge

The diagram shows gold plated jewellery and watches.

Rajah menunjukkan barang kemas dan jam yang disadurkan dengan emas.

(a) Gold electroplating is a technique of electroplating a thin layer of gold onto a metal
object. What are the advantages of the gold electroplated jewellery and watches?

Penyaduran emas ialah satu teknik di mana lapisan nipis emas disadurkan pada permukaan logam. Apakah
kelebihan barang kemas dan jam yang disadurkan dengan emas itu? HOTS Analysing

(b) Even so, the industry of metal electroplating can cause some disadvantages. State one
disadvantage.

Walau bagaimanapun, industri penyaduran logam boleh menyebabkan beberapa keburukan. Nyatakan satu
keburukan. HOTS Evaluating

Quiz 6

21PAK- 86

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

CHA PTER Light and Optics

71 Cahaya dan Optik

SMART Notes

Object disItmanacgee(v) Object distance (u) / Jarak objek (u)
distance(u) Image distance (v)
Jarak objek (u) Jarak imej(v) Jarak imej(v)

Object FO F 2F Object / objek
Objek Image
imej 2F F O F 2F
2F Image
Imej

Focal length(f) / Jarak fokus (f) f

Characteristics of image / Ciri-ciri imej: Characteristics of image / Ciri-ciri imej:
• Real if u > f, virtual if u < f /
Nyata jika u > f, maya jika u < f • Virtual
• Inverted image is real, upright image is virtual Maya
Imej songsang adalan nyata, imej tegak adalah maya • Upright
• The size of the image is depends on the distance Tegak
• Smaller than the object
of the object Lebih kecil daripada objek
Saiz imej bergantung kepada jarak objek

Objective lens Eyepiece / Kanta mata
Object Kanta objek Fe
Ray diagram showing Objek
the formation of F0
the final image in a
microscope I Eye
Gambar rajah sinar yang I2 1 Mata
menunjukkan pembentukan
Optical imej akhir dalam mikroskop Virtual final image / Imej maya akhir

instrument Parallel incident rays Objective lens Eyepiece
Peralatan from a distant object Kanta objek Kanta mata
optik Sinar tuju selari dari objek fe
yang jauh f0
Ray diagram showing FF0e Fe
the formation of I0
the final image in a Eye
Mata
telescope F0

Gambar rajah sinar yang
menunjukkan pembentukan

imej akhir dalam teleskop Virtual final image at infinity, I
Imej akhir maya di infiniti, I

87 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

  Science  Form 5  Chapter 7 Light and Optics

Formation of Images by Lenses

7.1 Pembentukan Imej oleh Kanta

1. Complete the following table:
Lengkapkan jadual berikut:

Meaning Terms

Maksud Istilah

A straight line which passes through the optical centre of a lens (a)
and the focal point, F.

Garis lurus yang melalui pusat optik sesuatu kanta dan titik fokus, F.

A straight line perpendicular to the principal axis and pass (b)

through the optical centre.
Garis lurus yang berserenjang dengan paksi utama dan melalui pusat optik.

Point at the centre of the lens. Light rays which pass through it (c)
do not refract.

Titik pada pusat kanta. Sinar cahaya yang melaluinya tidak terbias.

The point on principal axis where the light rays parallel to the (d)
principal axis are converge to it or diverge from it after passing
through the lens.

Titik pada paksi utama yang mana sinar cahaya yang selari dengan paksi
utama tertumpu atau mencapah darinya selepas melalui kanta.

The distance between focal point, F and the optical centre. (e)

Jarak antara titik fokus, F dengan pusat optik.

The distance between object and the optical centre (f)

Jarak antara objek dengan pusat optik.

The distance between the image and the optical centre. (g)

Jarak antara imej dengan pusat optik.

2. The position, size and characteristics of image formed by a lens can be determined by drawing a
ray diagram. Fill in the blanks and complete the ray diagram in the table below.

Kedudukan, saiz dan ciri-ciri imej yang dibentuk oleh suatu kanta boleh ditentukan dengan melukis gambar rajah sinar.

Isikan tempat kosong dan lengkapkan gambar rajah sinar dalam jadual di bawah.

Method for drawing ray diagrams

Kaedah melukis gambar rajah sinar

Step 123

Langkah

(i) A light ray parallel (ii) A light ray heading (ii) A light ray passing
towards the
to the principal axis is not through the
.
and ,
Sinar cahaya yang melalui
passes through the tidak becomes
.
. to the

Sinar cahaya yang selari after passing through

dengan paksi utama the lens.

akan dan Sinar cahaya yang melalui
menjadi
melalui . dengan
selepas

keluar melalui kanta.

© Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd. 88

Science  Form 5  Chapter 7 Light and Optics

Kanta
cembung

Convex lens

F 0F F 0F F 0F

Steps 1 23

Langkah (iv) A light ray parallel
to the principal axis
and (v) A light ray heading (vi) A light ray directed
appears to come from towards the
the . is not towards the
.
Sinar cahaya yang becomes
selari dengan paksi Sinar cahaya yang melalui
utama tidak to the
dan seolah-olah dari .
. principal axis after

passing through the

lens.

Sinar cahaya yang menuju
ke arah
akan
dengan paksi utama
selepas keluar melalui
kanta.

Kanta
cekung

Concave lens

F 0F F 0F F 0F

3. Complete the following table by drawing a ray diagram through a convex lens and concave lens
for different object distances to determine the position and characteristics of the image formed.

Lengkapkan jadual berikut dengan melukis gambar rajah sinar melalui kanta cembung dan kanta cekung bagi jarak

objek yang berbeza untuk menentukan kedudukan dan ciri-ciri imej yang terbentuk.

Position of object Ray diagram Characteristics of image

Kedudukan objek Gambar rajah sinar Ciri-ciri imej

(a) O 2F F F (i) The image is
Further than 2F

Lebih jauh dari 2F Imej adalah

u >2f 2F
(ii) Used in

Digunakan dalam

(b) O 2F F (i) The image is
At 2F

Pada 2F Imej adalah

u = 2f F 2F
(ii) Used in

Digunakan dalam

89 © Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.