นาวิกาธิปัตย์สาร เล่ม 104

ี
ี
ี
กลุมทหารรับจางทองถ่นพวกน้มีประวัติท่เก่ยวของกับ ฆาตกรรม ลักพาตัว
ิ
ติดสินบน หรือแมกระทั่งการกอการราย ทําใหยากตอการควบคุมผลการ
ึ
ี
ึ
ปฏิบัติการไดเต็มรูปแบบ ซ่งรูปแบบการใชกลุมคนเหลาน้ไมเคยเกิดข้นมากอน
จนกระท่งรัฐบาลสหรัฐฯ หันมาใชกําลังทหารรับจางเหลาน้ แนนอนวา
ั
ี
ื
ี
ี
จะตองมีผลกระทบท่ตามมา เชน เจาหนาท่อัฟกานิสถานเช่อวา บริษัท
ี
Watan Risk Management แอบจายเงินใหตาลบันโจมตีขบวนรถของ
NATO ตามลําดับ เพ่อใหบริษัททหารรับจางสามารถดําเนินกิจการตอไปได
ื
ื
ึ
และไดทําใหสงครามกลายเปนธุรกิจ ซ่งแนนอนวาเม่อสหรัฐฯ มีการใช
ทหารรับจางมากข้นจึงทําใหเกิดชองโหวในการกํากับดูแล และทําใหมีกลุมคน
ึ
ที่เขามาเพื่อแสวงหาผลประโยชนจากตรงนี้
ตลาดของทหารรับจาง
จากการท่สหรัฐฯ มีการเร่มใชทหารรับจางในชวงสงคราม
ิ
ี
ิ
ในอิรักและอัฟกานิสถานเปนจํานวนมาก เปนจุดเร่มของธุรกิจของทหาร
รับจางยุคใหมโดยมีการพัฒนารูปแบบอยางตอเน่อง โดยรูปแบบของบริษัท
ื
ทหารรับจาง Blackwater ไดมีการลอกเลียนแบบในหลายประเทศ ไดแก
รัสเซีย ยูกันดา อิรัก อัฟกานิสถาน และโคลอมเบีย โดยปฏิบัติการของ

็
ทหารรบจางเหลานมความแขงกราวมากขน และพรอมปฏบตการใหกบ
้
ี
้
ั
ั
ิ
ึ
ี
ั
ิ
ี
ี
ผูท่เสนอราคาสูงสุดโดยไมคํานึงถึงสิทธิมนุษยชน ท้งน้ลูกคาของบริษัท
ั

ั
ั
ี
่
ั
้
ึ
่
ี

ิ
่
ื
ทหารรบจางมเพมขนเรอยๆ เพอแสวงหาความปลอดภยในโลกทไมปลอดภย
ื
่
ี
ื
เชน ในพ้นท่ขุดเจาะน้ามัน เหมืองแร ในเสนทางเดินเรือเพ่อตอสูกับโจรสลัด
ื
ํ
โดยทหารรบจางถกจางโดยองคกรเอกชนในการปกปองคนของหนวยงานตน

ั
ู




ั
หรือโดยรัฐบาลเพ่อตอสูกับกลุมกบฏ หรือแมกระท่งผูท่มีอํานาจเงินเพ่อใช
ี
ื
ื
ในการตอสูเพื่อวัตถุประสงคสวนตัวของตน
¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 149
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ื
การใชทหารรับจางถือวาใชงบประมาณท่ถูกกวาเม่อเทียบกับ
ี
ั
การใชงานทหารประจําการของกองทัพปกติ อีกท้งสามารถเรียกใชได
เมื่อจําเปนเทานั้น อีกเหตุผลหนึ่งที่ปฏิเสธไมไดถึงการเติบโตอยางรวดเร็ว
ื
ของธุรกิจทหารรับจาง คือ เม่อภารกิจมีความเก่ยวของกับการเมืองหรือ
ี
ความสัมพันธระหวางประเทศ เม่อเกิดความลมเหลวของปฏิบัติการ สามารถ
ื
ึ
ปฏิเสธการใชงานทหารรับจางได ซ่งในทางกลับกันหากใชทหารประจําการ
หรือกําลังพลของหนวยงานรัฐบาล การปฏิเสธความรับผิดชอบยอมจะทําไดยาก
เชน โอบามาเคยมีการใชทหารรับจางในป ค.ศ.๒๐๐๗ แตก็มีการปฏิเสธ

ั
ความเก่ยวของหลังจากน้น ตามความเขาใจของสื่อท่วโลกรัฐบาลรัสเซีย
ั
ี
มีการใชทหารรับจาง Wagner Group เพื่อปฏิบัติการในยูเครนและซีเรีย
แตรัฐบาลซีเรียก็ปฏิเสธการใชงานดังกลาว รัฐบาลไนจีเรียพยายามปฏิเสธ
ขาวการใชทหารรับจางเพื่อกําจัดกลุมผูกอการราย Boko Haram จะเห็น
ไดวาทหารรับจางในความขัดแยงยุคปจจุบันเปรียบเสมือนเปนอาวุธลับหรือ
อาวุธลองหนของผูใช


ในปจจุบันการใชทหารรับจางยังถือวาอยูในโซนสีเทาซ่งยัง
ึ
ไมถูกกฎหมาย แทบจะเปรียบเทียบไดกับ ผูคายา หรือกลุมผูกอการราย
ี
โดยการเขาถึงขอมูลของกลุมคนพวกน้ยังทําไดยาก การเขาไปทําอาชีพ
ี
ทหารรับจางของกลุมคนพวกน้มาจากหลายสาเหตุ เชน ตองการเงิน ตองการ
ี
ปลดหน้ บางคนชอบสงครามมากกวาความสงบสุข แตก็ยังมีบางกลุม
ท่ตองการสรางสันติภาพบนโลก แตในภาพรวมของกลุมคนพวกนี้คือตองการ
ี
ิ
ิ
ี
ํ
ั
ุ
รายรบและยงไมมแผนในการดาเนนชวตในระยะยาว สวนใหญแลวกลม
ั
ี
ทหารรับจางชาวอเมริกันจะมีภูมิหลังในการประกอบอาชีพเปนทหารหรือ
ตํารวจ การเปนทหารรับจางโดยปกติแลวจะไมมีคายฝกสอน ทหารรับจาง
ื
พวกน้เร่มตนโดยสามารถใชอาวุธไดอยูแลว โดยมีพ้นฐานการใชอาวุธมาจาก
ี
ิ
ั
ภูมิหลังของตนเอง ตัวอยางเชน กลุม Blackwater โดยผูกอต้งเปนอดีต
ื
ั
Navy SEAL ต้งช่อบริษัททหารรับจางนี้จากปฏิบัติการตอนกลางคืน
ที่ใชชื่อรหัสวา “Blackwater” ที่ไมมีใครสังเกตเห็นได
150 ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ั
ตลาดของทหารรับจางมีท้งแบบ เปดเผย และ ปดบัง
ี
ี
กลาวคือ กลุมทหารรับจางท่เปดเผยจะพยายามรับงานท่ถูกตองตามกฎหมาย
ี
และปฏิบัติการแบบเปดเผย โดยกลุมน้จะไมชอบคําวา “ทหารรับจาง”
แตจะชอบใหใชคําวา “กลุมรักษาความปลอดภัยสวนตัว” มากกวา
โดยพยายามทําใหบริษัทโปรงใสและตรวจสอบไดอยางเต็มท่ตามมาตรฐาน
ี
ขององคการระหวางประเทศ Standardization (ISO) 28007 และ
ISO 1878839 ตัวอยางเชน บริษัท Hart Security บริษัท Janus Global
Operations บริษัท Olive Group (Constellis) บริษัท Chenega Security

และบริษัท Patriot Group International ซ่งในชวงแรกกลุมเหลาน้ไดรับ
ี
ึ



ความนิยมเพราะมีลูกคาที่ตองการใชงานจํานวนมาก แตหลังจากที่รัฐบาล

สหรัฐฯ ใชกลุมเหลาน้ในอิรักและอัฟกานิสถานแลวสงผลกระทบระดับ
ี
นานาชาติ ทําใหการใชงานกลุมเหลานี้ลดนอยลงไป
ในสวนของกลุมทหารรับจางท่ปดบัง จะเปนเหมือนกลุมท ่ ี
ี
ปฏิบัติการใตดิน โดยท่ลูกคาก็ไมตองการเปดเผยขอมูลการวาจาง
ี
ิ
ี
เชนเดียวกัน ส่งเหลาน้ท่ขาดความโปรงใสจึงทําใหเกิดการปฏิบัติการ
ี
ิ
ิ
ุ
่
ในสงครามทไมคํานึงถึงสทธมนษยชนหรือกฎระเบียบอนๆ บนโลก ในขณะ
ื
่
ี
ที่รัฐบาล องคกรระหวางประเทศ องคกรพัฒนาเอกชน (NGO) ที่ตองการ
กลุมรักษาความปลอดภัยสวนตัวท่เปดเผยเพราะไมอยากใหปฏิบัติการเปน
ี
ปฏิบัตการทไมถูกตอง และสามารถตรวจสอบได แตความตองการกลม
ุ
่
ี
ิ
ิ
ี
ั
ั
ิ
ี
่
ทหารรบจางทอยในเงามดกลบมมากกวา เพราะการปฏบตการเหลาน ้ ี
ั
ู
ื
เปนความลับ ผูวาจางปฏิเสธความรับผิดชอบได และไมตองคํานึงถึง
ี
มนุษยธรรม จึงถือเปนจุดขายของกลุมทหารรับจางท่ปดบัง ในปจจุบันความ
แตกตางของท้งสองกลุมถือวามีนอยมาก กลุมท่ปฏิบัติการแบบเปดเผย
ั
ี
ั
ิ
จริงๆแลวกสามารถปฏิบตการแบบปดบงไดเชนเดยวกน โดยจะแตกตาง
ี
็
ั
ั
ู
ั
ี
ั
ตรงท่ลกษณะของสญญาจาง สภาพแวดลอมของการจาง และรปแบบการ
ดําเนินงานของบริษัททหารรับจาง
¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 151
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ุ
ั


ี
่
ั
ิ
ปจจบนตลาดของทหารรบจางยงคงมการเตบโตอยางตอเนอง
ื
ั


ี
ี
เพราะการใชงานทหารรับจางยังมีชองวางท่ยากท่จะบังคับใชกฎหมาย
ตัวอยางเชน การใชทหารรับจางของ Vladimir Putin ที่ใชในการยึดครอง
ไครเมีย หรือแมกระท่งซีเรียหรือยูเครน ใครจะเขาไปจับกุมและบังคับใช
ั
ื
ํ
ิ
่
ี
กฎหมาย องคการสหประชาชาตสามารถทาไดหรอไม ความเสยงในการ
ื
เขาไปบังคับใชกฎหมายมีสูงมาก เน่องจากทหารรับจางเหลาน้นยอมตอบโตกลับ
ั
อยางแนนอน จึงทําใหไมมีหนวยงานใดสามารถดําเนินการควบคุมได
การใชทหารรับจางในสงครามสวนตัว (Private Warfare)
ในสงครามสวนตัวน้นจะไมมีความเช่อมโยงกับการเมืองหรือ
ั
ื
ี
ความรักชาติ แตจะมีความสัมพันธโดยตรงกับผลประโยชน โดยท่ทหาร


ี

ู

ั
้
ู
ื

ู

ประจาการไมไดถกสรางมาเพอแกไขความขดแยงในรปแบบน แตถกสรางมา
ํ
่
เพื่อการรบตามแบบ สงครามในรูปแบบนี้หายุทธศาสตรที่จะมาวิเคราะห
ื
ไดยากเพราะทุกอยางถูกขับเคล่อนดวยผลประโยชนและเงิน และปฏิเสธ
ึ
ี
ิ
ไมไดวาส่งท่เกิดข้นถือเปนเทรนดใหมท่กําลังเกิดข้นในความขัดแยง
ี
ึ
ยุคปจจุบัน
ผูท่เก่ยวของในสงครามสวนตัวจะประกอบไปดวยผูจางและ
ี
ี
ี
ั
ผูรับงาน น่นคือกลุมทหารรับจางน่นเอง โดยท่กลุมทหารรับจางท่ปดบัง
ั
ี
จะสามารถทํางานไดทุกรูปแบบเพ่อตอบสนองความตองการของนายจาง
ื
เชน การทรมาน การลอบสังหาร การขมขู การกอการราย การสังหารหมู
ภารกิจสรางความเสียหาย และการฆาลางเผาพันธุ โดยปฏิบัติการที่กลาว
มานี้นายจางสามารถปฏิเสธความรับผิดชอบไดทั้งหมด เนื่องจากทุกอยาง
ถูกเก็บเปนความลับ การใชทหารรับจางใชไดแมกระทั่งการจางกลุมทหาร
ี
รับจางเหลาน้เพ่อปายความผิดใหกับฝายตรงขาม การจายสินบนใหกับ
ื
ื
ทหารรับจางฝายตรงขามเพ่อใหยอมแพ ซ่งท้งหมดน้สามารถทําไดโดย
ั
ึ
ี
ึ
อาศัยอํานาจเงินแตเพียงอยางเดียว จะเห็นไดวาการเกิดข้นและการมีอยู
152 ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ี
ั
ของทหารรับจางน้นมีมาอยางยาวนาน และตราบใดท่ความขัดแยงยังมีอย ู
ท่วโลก การใชทหารรับจางเพ่อแสวงหาความปลอดภัยจะยังคงอยูตอไป
ื
ั
ี
และส่งน้จะเปล่ยนสงครามใหเปนไปในรูปแบบใหมในรูปแบบของสงคราม
ิ
ี
ั
ี
สวนตัว โดยท่ผูมีกําลังทรัพยจะมีอํานาจมากกวา ดังน้นอํานาจทางเศรษฐกิจ
และอํานาจเงินอาจจะกลายเปนอํานาจหลักในการทําสงครามยุคตอไป
การเขาไปของทหารรับจางและนักสูตางชาติ (Foreign fighters)
ในสงคราม รัสเซีย-ยูเครน

ในการรบนอกแบบ ทหารรับจางและนักสูตางชาติในบางภารกิจ

มีความอิสระและความคลองตัวมากกวาเน่องจากไมอยูภายใตขอจํากัดของ
ื

ั
กฎหมายระหวางประเทศ อยางไรกตามการใชทหารรับจางและนกรบตางชาต ิ
็
ื
ี
ก็มีความเส่ยงในการทําใหสงครามยืดเย้อและมีการใชความรุนแรงเกินกวาเหตุได
ในสวนของทหารรับจางในชวงแรกของบทความไดมีการกลาว
ถึงไปพอสมควรแลว อีกกลุมบุคคลท่มีสวนรวมในการรบเชนเดียวกันคือ
ี
นักสูตางชาติ (Foreign fighters) โดยตามความหมายแลว คือ บุคคลหรือ
ี
กลุมบุคคลท่มีเหตุผลหลากหลายและมีภูมิหลัง (อุดมการณ) ท่แตกตางกัน
ี
๑๓
เขารวมการขัดกันดวยอาวุธหรือสงครามในตางประเทศ อยางไรก็ตาม
ทหารรับจางและนักสูตางชาติมีความแตกตางท่เห็นไดชัดอยูส่งหน่งน้น
ิ
ี
ึ
ั
คือ ทหารรับจางจะมีแรงบันดาลใจมาจากผลประโยชนสวนตนเปนองคประกอบหลัก
ื
ี
ในขณะท่นักสูตางชาติน้นจะมีแรงขับเคล่อนมาจากแนวความคิด ศาสนา
ั
หรือปจจัยอื่น โดยเงินหรือผลประโยชนสวนตนจะไมใชองคประกอบหลัก
ของนักสูตางชาต แมวาท่ผานมาจะเห็นนักสูตางชาติถูกขับเคล่อนจาก
ื
ิ
ี
๑๔
ี
ื
ปจจัยทางศาสนา แตยังมีปจจัยอ่นท่เก่ยวของ เชน ชาติพันธุ แนวความคิด
ี
และอุดมการณ ดังจะเห็นจาก สงครามกลางเมืองสเปนไดเห็นนักสูตางชาต ิ
ในท้งสองฝาย โดยคอมมิวนิสตตอสูกับฟาสซิสต และอาสาสมัครชาวคาทอลิก
ั
¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 153
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ตอสูกับคอมมิวนิสต ในสงครามอิสราเอล-อาหรับ ในป ค.ศ.๑๙๔๙
ชาวยิวอเมริกันมาที่ตะวันออกกลางเพื่อเขารวมกองทัพอิสราเอล ในขณะ
ที่สมาชิกของภราดรมุสลิมตอสูเพื่อกองทัพอียิปต ๑๕


ในสงครามรัสเซีย-ยูเครน ยูเครนไดประกาศเปดรับทหาร
รับจางและนักสูตางชาติจากทั่วโลกเขามาชวยปองกันประเทศตนจากการ
รุกรานของรัสเซีย โดยไดยกเลิกขอจํากัดวีซาเขาประเทศ พรอมเสนอคา

จางไมนอยกวา ๓,๕๐๐ ดอลลาร (ราว ๑๑๕,๕๐๐ บาท) ตอเดือน หาก
สามารถผานขั้นตอนการคัดเลือกเขาประจําการได พรอมกับประกาศวามี
อาสาสมัครจากทั่วโลก ๑๖,๐๐๐ นาย เขามารวมรบกับยูเครน ในขณะที่
รัสเซียก็ไมยอมนอยหนา โดยเกทับกลับวามีทหารอาสาสมัครจากท่วโลก
ั
โดยเฉพาะจากตะวันออกกลาง พรอมมาทําการรบในสมรภูมิรวมกับฝาย
ั
๑๖
ี
ตนมากกวา ๑๖,๐๐๐ นาย เชนเดียวกัน ท้งน้จากขอมูลท่มี ทางดานยูเครน
ี
จะใชกองพันนานาชาติท่ประกอบไปดวยเหลานักรบจากชาติตะวันตกและ
ี
ี
พันธมิตร ในขณะท่รัสเซียจะใชกลุมทหารรับจางในรัสเซีย (Wagner Group)
นักรบรับจางชาวซีเรีย นักรบชาวเชเชน โดยทหารรับจางเหลาน้มีขอไดเปรียบ
ี
คือ ไมมีขอผูกมัดทางกฎหมาย เพราะในการรบปกติยังคงตองคํานึงถึง
กฎหมายระหวางประเทศตามอนุสัญญา เจนีวา (Geneva Conventions)
หลักมนุษยธรรม ขอจํากัดในการใชอาวุธ การปฏิบัติตอเชลยศึกอยางเหมาะสม

รวมท้งการโจมตีเปาหมายท่เปนพลเรือน ไมใชวาเม่อทําการรบแลวประเทศ
ั
ี
ื
ใดจะสามารถถลมอีกประเทศไดตามใจชอบ การใชทหารรับจางจึงถือเปน
ขอไดเปรียบที่ชวยลดขอจํากัดในประเด็นนี้

ในสงครามรัสเซีย-ยูเครน นอกจากทหารรับจางแลว ยังม ี
นักสูตางชาติ (Foreign fighters) มารวมทําการรบดวย อยางไรก็ตามการใช
นักสูตางชาติ ยังมีขอจํากัดหลายประการ เชน ทักษะในการใชอาวุธ ภาษา

ท่ใชส่อสารท่ความแตกตางกันเน่องจากมาจากหลายประเทศ และประเด็น
ื
ี
ี
ื
154 ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ั
ี
ึ
สําคัญคือ ความปรารถนาและความมุงม่นในการรบ ซ่งตรงน้นาจะเปน
ั
๑๗
ี
ี
ั
ปจจัยสําคัญท่แยกนักรบทางศาสนา ออกจากทหารรับจาง ท้งน้ท้งการใช


ี

ู
ื
ิ
ึ
ึ
่
ื
ี
็
ํ
่
ั
นกสตางชาตหรอทหารรับจาง ตางก็มประเดนทตองคานงถง เนองจากคน
พวกนี้มาจากตางประเทศ ไมมีครอบครัวในประเทศนั้น จะมีความใจรอน
สามารถใชความรุนแรงและความทารุณในการปฏิบัติการโดยไมคํานึงถึง
ื
ผลกระทบ เพราะไมคนท่รักไมมีเพ่อนฝูงในพ้นท่ท่ตนเองกําลังทําการรบอย ู
ี
ี
ื
ี
โธมัส เฮกแฮมเมอร นักวิชาการดานการกอการรายพบวา
นักสูตางชาติเดินทางมาอัฟกานิสถานเพ่อตอตานโซเวียตท่นําญิฮาดเขามา
ื
ี
ในประเทศท่ประชากรสวนใหญเปนมุสลิม เชน แอลจีเรียและโซมาเลีย
ี
โดยทหารผานศึกชาวอัฟกันมีบทบาทสําคัญ หลังจากการสูรบนักสูตางชาต ิ
จะเดินทางกลับประเทศตน จะเหลือแตกลุมนักสูตางชาติหัวรุนแรง มีความ
สามารถ และมีความอันตราย ที่จะถูกปลูกฝงอุดมการณที่ตางไปจากเดิม
ึ
ิ
อยางส้นเชิง และจะเขาไปปะปนกับกลุมหัวรุนแรงอ่นๆ สรางเครือขายมากข้น
ื
๑๘
ในกรณีของยูเครน เฮกแฮมเมอร เชื่อวาหากรัฐบาลตองการการสนับสนุน

มากกวาน ควรดาเนนการโดยทางอน เชน การระดมทนในการรกษาพยาบาล
ุ
ี
ื
้
ั
ํ

่
ิ
ประชาชนผูไดรับบาดเจ็บจากสงคราม การชวยเหลือผูลี้ภัย การชวยเหลือ
ั
ประชากรท้งในและนอกเขตสงคราม การเจรจายุติสงคราม โดยไมควรสราง
ภาระแกพลเมือง โดยการนํานักสูตางชาติและทหารรับจางเขามาซ่งจะ
ึ
ทําใหปญหาเลวรายลงและอาจสงผลในแงลบในระยะยาว
การสมัครไปรวมรบกับยูเครนน้น นักสูตางชาติสามารถเขาไป
ั
ี
ื
ในเว็บไซตเพ่อหารายละเอียดเก่ยวกับวิธีการสมัคร นอกจากน้แลวยังปรากฏ
ี
ใหเห็นบนหนาเพจ Facebook ของสถานทูตยูเครนท่วโลก รวมถึงในเอเชียดวย
ั
ี
แรงจูงใจท่ทางยูเครนพยายามสรางข้น ไดแก ภาพและขาวความทุกขทรมาน
ึ
ี
็
ี
ของเดกและพลเรือนภายใตการโจมตของรัสเซย แนวคิดท่ไมมใครสามารถ
ี
ี
ยืนหยัดไดโดยไมทําอะไรเลย แนวคิดในการปกปองประชาธิปไตย
¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 155
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ื
ิ
ี
โดยเฉพาะอยางย่งสําหรับอาสาสมัครท่มาจากประเทศเพ่อนบาน วิธีการ
ี
คือความรูสึกท่วาประเทศของพวกเขาจะเปนประเทศตอไปท่ถูกโจมตีหาก
ี
ยูเครนลมลง ๑๙
สําหรับปฏิกิริยาของรัฐบาลตะวันตกตอการเรียกรองน้มีหลากหลาย
ี
ี
สําหรับแคนาดาและเยอรมนีไดปลอยอิสระสําหรับประชาชนท่จะไปเขา
รวมการตอสู ในสวนของ สหรัฐฯ กีดกันพลเมืองของตนไมใหเดินทางและ

ี
ตอสูในยูเครน ขณะท่ในสหราชอาณาจักร มีความเห็นเชิงบวกในข้นตน
ั
จากน้นทางรัฐมนตรีตางประเทศไดกลับลํา โดยกลาววากิจกรรมดังกลาว
ั
มีความเปนไปไดท่อาจถูกสอบสวนและดําเนินคดีได เพราะอาจฝาฝน
ี
กฎหมายตอตานการกอการรายในประเทศ ๒๐

ชาวเอเชียและชาวเอเชียตะวันออกเฉียงใตสวนใหญท่อาศัย
ี
ทํางาน หรือศึกษาในยูเครนไดอพยพออกไปเม่อสถานการณความรุนแรง
ื
ี
ี
ึ
เกิดข้น มีเพียงกลุมยอยเล็กๆ ท่เลือกท่จะอยูและหยิบอาวุธข้นมาสูกับรัสเซีย
ึ
รัฐบาลจากหลายประเทศในเอเชียไดพยายามกําหนดมาตรการโดยไดแกไข
ี
หรือลบขอความท่เปดรับอาสาสมัครไปรวมรบของสถานทูตยูเครน ในกรณ ี
ู
่
่

ี
ี
ี

ี
ุ

ู
ี
ของประเทศญปน ยเครนไดมการเรยกรองใหผทมประสบการณทางการแพทย 
ไอที การส่อสาร หรือประสบการณในการดับเพลิงเขาไปรวมในสมรภูม ิ
ื
ั
ิ
ํ
อยางไรก็ตาม การดาเนนการดงกลาวในการเกณฑทหารตางชาตขดตอ
ั
ิ
ี
ี
กฎหมายของญ่ปุน ท่กําหนดใหบุคคลท่ทําสงครามกับตางประเทศเปน
ี
อาชญากร นอกจากนี้แลวยังมีการคัดคานที่คลายกันในประเทศอื่น ๆ เชน
ึ
ทางการอินเดียไดบังคับใหลบทวีตโดย International Legion ซ่งดูเหมือน
จะมุงเปาไปที่อาสาสมัครชาวอินเดีย
แมชาวเอเชียตะวันออกเฉียงใตจะมีความเห็นอกเห็นใจในผล
ื
ี
ึ
ท่เกิดข้นของสงคราม แตความเช่อมโยงท่แทจริงในดานตางๆ มีนอย
ี
156 ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ี
่
ื
ี
่
เนองมาจากระยะทางท่หางไกล และศาสนาทแตกตาง (ชาวยูเครนสวน
ิ
ี
็
ึ
ใหญเปนคริสเตียน) ซ่งปจจัยดานน้มีผลอยางย่ง จะเหนจากในชวงระหวาง
ป ค.ศ.๒๐๑๔ - ๒๐๑๘ ชาวมาเลเซียและอินโดนีเซียหลายรอยคนเดินทาง
ไปยังซีเรียและอิรักเพ่อเขารวม IS โดยมีแรงจูงใจในการตอสูมีผลมากข้น
ึ
ื
ี
จากการนับถือศาสนาเดียวกัน นอกจากน้แลว ในประเทศท่ประชากรสวนใหญ
ี
เปนมุสลิม เชน อินโดนีเซียและมาเลเซียในหลายพ้นที่ มีการแสดงทาท ี
ื
ื
ตอตานตะวันตกและมีจุดยืนตอตานยูเครน เน่องจากยูเครนถูกมองวา
เปนชาวตะวันตกและมีประธานาธิบดีชาวยิว ซ่งความคิดเห็นของชาวมุสลิม
ึ
ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต โดยเฉพาะอยางย่งในอินโดนีเซีย มีความรูสึก
ิ
ื
สนับสนุนปูตินอยางแรงกลา โดยรูสึกวาตะวันตกก็เปนคนหนาซ่อใจคด
ซึ่งอาจเปนผลมาจากประเด็นปาเลสไตนกับอิสราเอล ๒๑
ี
ี
ั

บางประเทศในเอเชยตะวนออกเฉยงใตหามไมใหพลเมองของ


ื

ี
ี
ี
ตนตอสูในยูเครน โดยช้ประเด็นไปท่กฎหมายท่มีอยู ซ่งหามมิใหมีการสูรบ
ึ
ในตางประเทศอยางชดเจน อาจเปนเพราะขอเทจจรงทวาประชาชนสวนนอย

ั

็
ี

่
ิ




ี
ี
จากสิงคโปร ไทย และเวียดนาม ท่แสดงความสนใจท่จะจับอาวุธไปสูรบ
ใหยูเครน ในประเทศไทยมีกลุมคนกลุมนึงมีความสนใจ และคิดจะไปรวมรบ
กับยูเครน โดยความคิดน้บางสวนดูเหมือนจะเช่อมโยงกับการตอตาน
ี
ื
เขายึดอํานาจในการทํารัฐประหารใน พ.ศ.๒๕๕๗ สงผลใหสถานทูตรัสเซีย
ประจําประเทศไทยออกมาประกาศเตือนบุคคลชาวไทยวาไมควรเขารวม

ื
ในความขดแยง เพราะหากทาเชนน้นจะถอวาเปนทหารรบจาง จะไมถอวา

ั
ํ
ั
ื



ั


เปนประชาชนชาวไทยในกรณีที่ถูกจับในการรบ
ในชวงไมกี่ปที่ผานมา ชาวมุสลิมในเอเชียตะวันออกเฉียงใต
จํานวนมากไดจับอาวุธและเขารวมกับ IS และกลุมญิฮาดอื่นๆ บนพื้นฐาน
ื
ี
ของความเช่อและศรัทธาทางศาสนา ในขณะท่ชาวมุสลิมในเอเชีย
ตะวันออกเฉียงใตไมนาจะรูสึกอยางเดียวกันสําหรับความขัดแยงในยูเครน
¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 157
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

บทสรุป



ี
จากอดีตท่สงครามจะเปนการรบตามแบบ
เม่อความขัดแยงในยุคปจจุบันมีความซับซอนมากย่งข้น
ื
ิ
ึ
การรบตามแบบจึงไมอาจตอบสนองภารกิจได จึงกลาย
เปนสงครามยุคใหมท่คขัดแยงพยายามใชทุกวิถีทาง
ี
ู
เพื่อใหฝายตนเองมีชัย ขีดความสามารถทุกรูปแบบ
จึงไดถูกนํามาใช ทั้งพลังอํานาจทางการเมือง เศรษฐกิจ
การขาว สงครามไซเบอร และดานอื่นๆ รวมทั้งการนํา
ทหารรับจางมาใชในการรบ ซึ่งจริง ๆ การใชงานทหาร
รับจางมีประวัติการใชมาต้งแตอดีตกาลแลว ดวยมีขอ
ั
ไดเปรียบหลายอยางเหนือกวาการใชกองทัพน่นคือ
ั
ี
ั



ุ
ชาย ๒ คนจากลอนดอน เดินไปที่จุดผานแดนระหวางโปแลนดกับยูเครนเพื่อเขารวมการตอสูกับรัสเซีย มความคมคาและประหยดมากกวา เพราะสามารถ
ที่มา: https://foreignpolicy.com/2022/03/15/ukraine-war-foreign-fi ghters-legion-volunteers-legal-status/ เรียกใชในยามจําเปนเทาน้น อีกท้งการใชอยางปกปด
ั
ั
ยังสามารถหลีกเล่ยงและปฏิเสธความรับผิดชอบตอ
ี
จะเกิดอะไรขึ้นกับนักสูตางชาติและทหารรับจางในสงคราม ๒๒ ผลกระทบที่เกิดขึ้นได อยางไรก็ตามดวยธรรมชาติและ
ี
ึ
้
ั
ั
ในระหวางการสรบ จะเกดอะไรขนกบอาสาสมครตางชาต ิ อุดมการณท่แตกตางกันระหวางทหารกับทหารรับจาง
ู
ิ
ู


หรอนกสตางชาต ทาใหทงสองกลมมแนวทางในการ
ี
ั
ื
ั

ํ
้
ุ

ิ
ู
เหลานนเมอบางคนถกจบหรออาจถกฆา หากยเครนเกณฑอาสาสมครตางชาต ิ ปฏิบัติการที่แตกตางกัน โดยกลุมหลังโดยเฉพาะทหาร

ั



ั
ื
่
ู
ั
ื
้
ู
เขารวมรบกับกองทัพอยางถูกตอง อยางที่ยูเครนทําในชวงป ค.ศ.๒๐๑๐ รับจาง ไมไดปฏบัตการเพ่อการรักษากฎหมายหรือ
ื
ิ
ิ
กับชาวตางชาติท่เขารวมกองกําลังของยูเครนเพ่อตอสูกับกลุมแบงแยกดินแดน ระเบียบโลกหรือสันติภาพ จะเพิกเฉยตอสิทธิมนุษยชน
ี
ื
ี
ี
ท่สนับสนุนรัสเซีย พวกเขาจะมีสิทธิท่ชอบธรรมในฐานะทหารภายใต เพ่อผลประโยชนสวนตว ซ่งในระยะยาวแลว การท ี ่

ั
ื

ึ
ื
อนุสัญญาเจนีวา กลาวคือ ภายใตกฎหมายระหวางประเทศ เม่อทหารกลาย ทหารรับจางและนักสตางชาติถูกนําไปเพ่อใชในความ
ู
ื
เปนผูไมเก่ยวของกับการสูรบ (noncombatants) คือเม่อไดรับบาดเจ็บ ขดแยงสวนตวจะทาใหเกดความโกลาหล และความ
ี
ื
ิ

ํ

ั

ั
หรือถูกจับ พวกเขาควรไดรับการคุมครองจากการลงทัณฑ การทรมาน ขัดแยงจะขยายตัวไปในระดับนานาชาติ เพราะจะเกิด
หรือการปฏิบัติที่ตํ่าชาในฐานะตัวประกัน และตองไดรับการคุมครองทาง สงครามสวนตัวที่คํานึงแตผลประโยชน สงครามที่เกิด
ี
ู
กฎหมายจากการลงโทษในภาพรวมจากผลการกระทําของประเทศของตน จากอํานาจเงิน นําไปสสงครามท่ไมใชรัฐกระจายอย ู 
ี
ั
อยางไรกตามในมุมของทหารรับจาง จะไมไดรับการคุมครองเชนเดียวกบ ทุกมุมโลกท่จะเปนภัยคุกคามตอสันติภาพโลกตอไป
็
ทหาร หรือนักสูท่ชอบดวยกฎหมาย ซ่งรวมถึงสิทธิท่มีใหเชลยศึก โดยรัฐบาล
ึ
ี
ี
ของฝายตรงขามมีอิสระที่จะปฏิบัติตอพวกเขาตามที่เห็นสมควร
158 ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 159
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ ¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

บทสรุป



ี
จากอดีตท่สงครามจะเปนการรบตามแบบ
ื
ิ
ึ
เม่อความขัดแยงในยุคปจจุบันมีความซับซอนมากย่งข้น
การรบตามแบบจึงไมอาจตอบสนองภารกิจได จึงกลาย
ู
เปนสงครามยุคใหมท่คขัดแยงพยายามใชทุกวิถีทาง
ี
เพื่อใหฝายตนเองมีชัย ขีดความสามารถทุกรูปแบบ
จึงไดถูกนํามาใช ทั้งพลังอํานาจทางการเมือง เศรษฐกิจ
การขาว สงครามไซเบอร และดานอื่นๆ รวมทั้งการนํา
ทหารรับจางมาใชในการรบ ซึ่งจริง ๆ การใชงานทหาร
ั
รับจางมีประวัติการใชมาต้งแตอดีตกาลแลว ดวยมีขอ
ั
ไดเปรียบหลายอยางเหนือกวาการใชกองทัพน่นคือ
ี
ั

ุ

มความคมคาและประหยดมากกวา เพราะสามารถ

เรียกใชในยามจําเปนเทาน้น อีกท้งการใชอยางปกปด
ั
ั
ยังสามารถหลีกเล่ยงและปฏิเสธความรับผิดชอบตอ
ี
ผลกระทบที่เกิดขึ้นได อยางไรก็ตามดวยธรรมชาติและ
อุดมการณท่แตกตางกันระหวางทหารกับทหารรับจาง
ี
ิ
ั

้
ุ
ํ
ี


ื
ู
ั
หรอนกสตางชาต ทาใหทงสองกลมมแนวทางในการ

ปฏิบัติการที่แตกตางกัน โดยกลุมหลังโดยเฉพาะทหาร
ื
ิ
รับจาง ไมไดปฏบัตการเพ่อการรักษากฎหมายหรือ
ิ
ระเบียบโลกหรือสันติภาพ จะเพิกเฉยตอสิทธิมนุษยชน

ึ
ื
ั

เพ่อผลประโยชนสวนตว ซ่งในระยะยาวแลว การท ่ ี
ู
ทหารรับจางและนักสตางชาติถูกนําไปเพ่อใชในความ
ื
ขดแยงสวนตวจะทาใหเกดความโกลาหล และความ


ิ
ั
ั

ํ
ขัดแยงจะขยายตัวไปในระดับนานาชาติ เพราะจะเกิด
สงครามสวนตัวที่คํานึงแตผลประโยชน สงครามที่เกิด
จากอํานาจเงิน นําไปสสงครามท่ไมใชรัฐกระจายอย ู 
ี
ู
ทุกมุมโลกท่จะเปนภัยคุกคามตอสันติภาพโลกตอไป
ี
¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 159
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

เอกสารอางอิง


๑. https://ndupress.ndu.edu/Media/News/Article/2031922/
mercenaries-and-war-understanding-private-armies-today/
๒. Guiora, Amos N., ed. (2009). Top Ten Global Justice Law Review Articles
2008. Oxford University Press. p. 175. ISBN 978-0195399752.
๓. Heather Elms and Robert A. Phillips, “Private Security Companies and
Institutional Legitimacy: Corporate and Stakeholder Responsibility,”
Business Ethics Quarterly 19, no. 3 (2009), 403–432; Deborah D. Avant,
“Pragmatic Networks and Transnational Governance of Private Military and
Security Services,” International Studies Quarterly 60, no. 2 (2016), 330–342;
Andreas Kruck, “Theorising the Use of Private Military and Security
Companies: A Synthetic Perspective,” Journal of International Relations and
Development 17, no. 1 (2014), 112–141; and James Pattison, The Morality
of Private War: The Challenge of Private Military and Security Companies
(Oxford: Oxford University Press, 2014).
๔. Harvey Morris, “Activists Turn to Blackwater for Darfur Help,” Financial
Times, June 18, 2008, available at <www.ft.com/content/4699eda6-3d65-
11dd-bbb5-0000779fd2ac>.
๕. Ilya Barabanov & Nader Ibrahim, https://www.bbc.com/news/world-
africa-58009514
๖. https://ndupress.ndu.edu/Media/News/Article/2031922/
mercenaries-and-war-understanding-private-armies-today/
๗. International Organization for Standardization (ISO) 28007-1:2015, Ships and
Marine Technology: Guidelines for Private Maritime Security Companies
(PMSC) ProvidingPrivately Contracted Armed Security Personnel (PCASP) on
Board Ships (and Pro FormaContract) (Geneva: ISO, April 1, 2015).
๘. Dionne Searcey, Gems, Warlords and Mercenaries: Russia’s Playbook
in Central African Republic, N.Y. Times (Sept. 30, 2019),
https://www.nytimes.com/2019/09/30/world/russia-diamonds-africa-
prigozhin.html. See also Ep. 62: Wagner and Russian Private Military
Contractors, Def. One (Jan. 15, 2020), https://www.defenseone.com
ideas/2020/01ep-62-wagner-and-russian-private-military-contractors/162447/
๙. Anna Borshchevskaya, Russian Private Military Companies: Continuity and
Evolution of the Model, Foreign Pol’y Rsch. Inst. 1 (Dec. 2019), https://www.
fpri.org/wp-content/uploads/2019/12/rfp4-borshchevskaya-fi nal.pdf.


160 ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

๑๐. Kimberly Marten, Russia’s Use of Semi-State Security Forces: The Case of
the Wagner Group, 35 Post-Soviet Affs. 181, 181 (2019).
๑๑. Thomas Gibbons-Neff, How a 4-Hour Battle Between Russian Mercenaries
and U.S. Commandos Unfolded in Syria, N.Y. Times (May 24, 2018),
https://www.nytimes.com/2018/05/24/world/middleeast/american-com
mandos-russian-mercenaries-syria.html.
๑๒. Heidi Peters, Department of Defense Contractor and Troop Levels in
Afghanistan and Iraq: 2007-2020, Congr. Rsch. Serv. 1-2 (Feb. 22, 2021); Off.
of the Ass’t Sec. of Def. for Sustainment, Contractor Support of U.S.
Operations in the USCENTCOM Area of Responsibility (Jan. 2021), https://
www.acq.osd.mil/log/ps/.CENTCOM_reports.html/FY21_1Q_5A_Jan2021.pdf.
๑๓. https://icct.nl/topic/foreign-fi ghters/
๑๔. https://brill.com/view/journals/iclr/18/5/article-p389_2.xml#:~:text=The%20
fi rst%20is%20the%20motivation,%2C%20religious%2C%20or%20other%20
purposes.
๑๕. David Malet, ‘‘Why Foreign Fighters?: Historical Perspectives and Solutions,’’
Orbis, Spring2010, pp. 97–114.
๑๖. https://www.moneybuffalo.in.th/business/why-choose-%E0%B8%97%E0%B
8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0
%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%87-in-the-war
๑๗. https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2022/03/03/foreign-fi ght
ers-in-ukraine-evaluating-the-benefi ts-and-risks/
๑๘. Ibid.
๑๙. https://thediplomat.com/2022/03/foreign-fi ghters-from-asia-in-ukraine-pros-
pects-and-possibilities/
๒๐. https://nationalinterest.org/blog/buzz/war-ukraine-attracts-over-20000-
foreign-volunteers-201214
๒๑. Ibid
๒๒. https://foreignpolicy.com/2022/03/15/ukraine-war-foreign-fi ghters-legion-
volunteers-legal-status/












¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 161
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

เบื้องหลังความสําเร็จ


ในการพัฒนาประเทศ

ของสาธารณรัฐประชาชนจีน









โดย พลเรือเอก ไพโรจน แกนสาร




¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 163
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

เบื้องหลังความสําเร็จ


ในการพัฒนาประเทศ

ของสาธารณรัฐประชาชนจีน









โดย พลเรือเอก ไพโรจน แกนสาร




¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 163
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

เบื้องหลังความสําเร็จ

ในการพัฒนาประเทศของ
สาธารณรัฐประชาชนจีน






ี
จีนเปนชนชาติท่มีประวัติศาสตรยาวนานกวาหาพันป ผานพน
วิกฤตการณตางๆ มามากมาย ทั้งการตอสูเพื่อแยงชิงอํานาจกันเอง และ
การทําสงครามกับชาติผูรุกรานที่มีกําลังเหนือกวา อาทิ อังกฤษ อเมริกา
และญี่ปุน ซึ่งจีนตกเปนฝายพายแพแกนักลาเมืองขึ้นเหลานั้นแทบทุกราย
ื
ตองชดใชคาปฏิกรณสงครามจํานวนมหาศาลจนแทบส้นเน้อประดาตัว
ิ
ู
ประชาชนจําตองอยกันอยางลาบากยากแคน ขาดแคลนไปสารพัด ปากกัด
ํ

ตีนถีบตอสูเพ่อความอยูรอดกันไป บางชวงลมตายปละนับสิบลานคน เพราะ
ี
ความอดอยากหิวโหยอาหารมีไมพอยังชีพ
จนกระทั่งถึงยุคที่มีผูนําชื่อ เหมา เจอ ตุง ทําสงครามประชาชน
อยูหลายป เพื่อรวมคนในชาติใหเปนปกแผนและขับไลศัตรูผูรุกรานใหพน

ั
แผนดินจีนไดสําเร็จ สามารถต้ง สาธารณรัฐประชาชนจีน ข้นเม่อวันท ่ ี
ื
ึ
ิ
๑ ตุลาคม พ.ศ.๒๔๙๒ เร่มการพัฒนาประเทศอยางมีแบบแผนและมีทิศทาง
ที่ชัดเจนขึ้น แมวาจะ ลุมๆ ดอนๆ ในชวงแรก แตเริ่มเห็นผลเปนรูปธรรม
ในยุคของ ประธานฯ เต้ง เส่ยว ผิง ผูนําคนตอมา ทานเปนเจาของวาทกรรม
ี
ิ
ี
ทํานองท่วา แมวสีอะไรไมสําคัญ ถาจับหนูเกงก็ถือวาเปนแมวท่ด ี
ี
ื
ี
ทานประกาศนโยบายส่ทันสมัยในป พ.ศ.๒๕๒๑ เพ่อใชเปนแนวทางในการ
พัฒนาประเทศ โดยเนนดานการเกษตร อุตสาหกรรม เทคโนโลยี และการ
ื
ึ
ปองกันประเทศ ซ่งเปนการผสมผสานระหวางระบบสังคมนิยมอันเปนพ้น
164 ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ั
ฐานด้งเดิม กับระบอบทุนนิยมของโลกยุคใหมอยางเหมาะสมกับสภาพ
ั
ความเปนไปของจีนในชวงน้น นับเปนรากฐานสําคัญท่ชวยใหผูนําในยุค
ี
ตอๆ มาไดตอยอดเติมเต็ม นําพาประเทศสูความเจริญรุงเรืองดานตางๆ
อยางกาวกระโดด โดยเฉพาะในยุคของผูนําคนปจจุบัน คือ ประธานาธิบดี
สี จิ้นผิง ซึ่งเริ่มเขาบริหารประเทศเมื่อปลายป พ.ศ.๒๕๕๖

ในยุคของ สี จิ้นผิง ซึ่งผานไปเพียงแปดปเศษ การพัฒนาประเทศ
มีความเจริญรุดหนาไปอยางรวดเร็วในหลายดาน สามารถแซงชาติตะวันตก

ึ
ข้นมาอยูแนวหนาของโลก อาทิ การส่อสารโทรคมนาคม ใชระบบ 5G กอน
ื
ชาติใดๆ และไดเริ่มเขาสูระบบ 5.5G ระยะหนึ่งแลว ปญญาประดิษฐ หรือ
AI (Artificial Intelligent) และ Big Data ก็ลํ้าหนาทุกประเทศในขณะนี้
ความเขมแข็งทางเศรษฐกิจอยูในอันดับสองรองจาก สหรัฐอเมริกา และมี
แนวโนมวาจะแซงขึ้นเปนผูนําโลกในอีกไมกี่ปขางหนา เพราะมีการเติบโต

ของ GDP ในอัตราสูงอยางตอเน่องมาหลายป แมแตในชวงวิกฤติการณ
ื
ิ
ั
ี
โควด-๑๙ และสงครามระหวางรสเซยกบยเครน ประมาณการกนวาจะ
ั
ั
ู
ี
ํ
ขยายตัวเฉล่ยไมต่ากวารอยละ ๕ โครงการ BRI (Belt and Road Initiative)
่
ิ
ี
ํ
ี
ํ
ี
ั
นบเปนอกปจจัยสาคัญททาใหรากฐานทางเศรษฐกจและสังคมของจน
แผขยายออกไปอยางกวางขวาง ตามเสนทางรถไฟความเร็วสูงความยาว
ื
รวมราวสามหม่นกิโลเมตร ผานหลายประเทศในทวีปเอเชีย แอฟริกา และ
บางประเทศในยุโรป ชวยใหจีนมีท้งแหลงวัตถุดิบและตลาดสงออกสินคา
ั
เพิ่มขึ้นอยางมหาศาล
ิ
จึงนับเปนเร่องท่นาศึกษาวิเคราะหอยางย่งวาจีนทําเร่องท่ยุงยาก
ี
ี
ื
ื
ี
ี
ื
ิ
และย่งใหญเชนน้ไดอยางไร บนพ้นฐานของประเทศท่มีขนาดใหญ ประชากร
เกือบ ๑,๔๐๐ ลานคน ซึ่งถือวามากที่สุดในโลก และปญหาภายในก็มีอยู
ไมนอย ทั้งดานสังคม เศรษฐกิจ และการเมือง
¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 165
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

เหตุใดจีนจึงผงาดไดอยางสันติ

ในยุคของ ประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ผูนําจีนคนปจจุบัน ซึ่งเปนผูมี
ิ
วิสัยทัศนกวางไกลอยางย่ง ไดกําหนดยุทธศาสตรการพัฒนาประเทศอยาง
ํ
ิ
ละเอียดรอบคอบและล้าลึกย่งนัก ใหความสําคัญอยางมากกับรากเหงาทาง
ั
ั
ิ

ึ
ื
ั

่
่
ื

ประวตศาสตรและวฒนธรรมของชาติ ซงสบสานตอเนองกนมาอยางยาวนาน
ี
นับพันป มีบทเรียนมากมายท่เปนประโยชนในการสรางความเขมแข็งม่นคง
ั
ั
ใหแกประเทศชาติในปจจุบัน รวมท้งเปนหลักประกันความย่งยืนตอไป
ั
ในอนาคต
จากหนังสือ CHINA NOW : จีนกาวนําเคลื่อนพลังสูเวทีโลก นี่
คือจีน เขียนโดย ดร.จาง เหวยเหวย และ ศ.ดร. จรัสศรี จิรภาส เปน
ึ
บรรณาธิการแปล ซ่งผูเขียนใชเปนแหลงขอมูลหลักในการเขียนบทความ
มีคํากลาวตอนหนึ่งที่ใครนํามาเลาสูกัน ดังนี้
คําสอนของจีนที่ยึดถือปฏิบัติกันเรื่อยมา คือ
ิ
“แมประเทศจะย่งใหญ แตหากฝกใฝการสูรบ ก็ยอมจะลมสลาย”
ชนชาติจีนปลุกระดมแนวคิดที่วา
“สมานฉันทคือทรัพยล้าคา” คอ การยอมรับความตางภายใต
ื
ํ
เหตุและผล หากตัวเองไมปรารถนา ก็อยาไปปฏิบัติกับผูอื่น

จีนในยุคใกลถูกตะวันตกรุกราน สรางความอัปยศอดสูแกชาวจีน
ี
มานับรอยป ทําใหเรียนรูวา การใชอํานาจเปนส่งท่นารังเกียจ และสันติภาพ
ิ
คือสิ่งลํ้าคา

ี
ึ
ดวยเหตุน้ภายหลังการสถาปนาสาธารณรัฐประชาชนจีนข้นมา
ใหม จีนจึงใหคําม่นสัญญามาโดยตลอด แมวาจีนจะพัฒนาแข็งแกรงข้นมา
ึ
ั
แลวอยางไรก็ตาม ก็จะไมรุกรานใคร
166 ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

เหตุใดจีนจึงผงาดไดอยางสันติ

ดร.จาง เหวยเหวย ไดสรุปสาเหตุสําคัญไว ๘ ประการ ดังนี้

๑. จุดแข็งของระบบประเทศจีนเร่มจากการวางรากฐานระบบ
ิ
ื
สังคมนิยมของประเทศจีนใหมเม่อราวสามสิบปกอน รวมถึงการวางระบบ
การเมืองการปกครอง การจัดตั้งองคกรฐานรากในชนบท การสรางระบบ
อุตสาหกรรมท่ใกลจะสมบูรณแบบ การสรางระบบการปองกันประเทศและ
ี
ี
ี
เทคโนโลยีท่เปนของตนเอง รวมถึงการปฏิรูปท่ดิน การปลดแอกสตร ี
ั
การกระจายการศึกษาอยางท่วถึง และการปรับปรุงระบบสาธารณสุขพ้นฐาน
ื
๒. การกําหนดแผนการพัฒนาใหสอดคลองกับยุคสมัย คนจีน
กลาววา บุคคลไมตรองการณไกล ความยุงยากจะตามมา จีนในปจจุบันได
ปรับเปลี่ยนแนวคิดจาก สงครามปฏิวัติเปนสันติภาพและการพัฒนา


ื
๓. การยึดหลักคิดของความรวมมือเพ่อชัยชนะรวมกัน นโยบาย
น้เร่มปรากฏชัดเม่อจีนเขารวมเปนสมาชิกขององคการการคาโลก หรือ
ิ
ี
ื
WTO (World Trade Organization) ในป ค.ศ. ๒๐๐๐ นํามาซึ่งความ
เปลี่ยนแปลงที่สําคัญมากมาย อาทิ สงเสริมการกระจายและถายเทปจจัย
ั
ี
การผลิต รวมท้งผลิตภัณฑตางๆ ไปท่วโลก ทําใหจีนเปนประเทศท่ม ี
ั
การคาขายใหญท่สุดในโลก กลายเปนองคประกอบสําคัญของหวงโซ
ี
ึ
ี
การผลิตทางเศรษฐกิจของโลกท่ขาดไมได การจัดทําโครงการ หน่งแถบ
ี
ึ
หน่งเสนทาง (One Belt One Road) บนหลักการท่วา รวมปรึกษา
รวมสรางสรรค รวมแบงปน ไดผลักดันการพัฒนาอุตสาหกรรมของจีนอยาง
เห็นผลชัดเจน สงเสริมใหท่วโลกกาวไปสูการพัฒนาอยางสันติ และแนวทาง
ั
การรวมมือเพื่อชัยชนะรวมกัน
๔. การมุงหาโอกาส หลีกเลี่ยงความสูญเสีย จีนเปนประเทศหนึ่ง

ึ
ท่ไดรับประโยชนมากท่สุดในกระบวนการโลกาภิวัตนทางเศรษฐกิจ ซ่งผูนําจีน
ี
ี
¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 167
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ิ
ถือวาเปนอิทธิพลอันย่งใหญทางประวัติศาสตร จีนไดนําจุดแข็งของลัทธ ิ
ี
ี
สังคมนิยมมาผสมผสาน หลีกเล่ยงปจจัยดานการเมืองเทาท่อาจทําได ทําให
จีนมีความโดดเดนในกระบวนการโลกาภิวัตนเหนือชั้นลัทธิทุนนิยม
๕. การเติบโตจากภายใน เสนทางการพัฒนาอุตสาหกรรมของจีน

เนนการปรับชนบทใหทันสมัย สรางสังคมมัธยัสถ เปนมิตรกับสิ่งแวดลอม
ใหความสําคัญตอการศึกษาแบบมีอัตลักษณของความเปนจีน และมุงสูการ
พัฒนาชนบทใหเปนเมือง

ื
๖. ใหความสําคัญกับการพัฒนาแบบกาวกระโดด เพ่อชดเชยความ
ลาหลังในหลายดานท่ผานมาในอดีตไมก่สิบปกอน โดยอาศัยความขยัน
ี
ี
หม่นเพียร สติปญญา ความกลาหาญ และความเสียสละของคนในชาต ิ
ั
ทําใหเรื่องที่ไมนาจะเปนไปได กลายเปนความเปนไปได
๗. สรางหลักประกันความปลอดภัย มองความมั่นคงเชิงองครวม

สรางเสริมขีดความสามารถในการปองกันประเทศใหแข็งแกรง มีพลังอํานาจ
สูงพอที่จะตอกรกับศัตรูที่เกิดจากการยั่วยุตาง ๆ

๘. ความเขมแข็งของอารยธรรม ซ่งไดรับการสั่งสมบมเพาะมานาน
ึ
ื
นับพันปอยางตอเน่อง ราวสองพันปท่ผานมาจีนเคยมีความรุงเรืองทาง
ี
เศรษฐกิจเหนือชาติใด ๆ ในโลกอยูหลายคร้ง โดยเคยสงกองเรือนับรอยลํา
ั
เดินทางไปยังดินแดนที่หางไกล กอนที่คริสโตเฟอร โคลัมบัส คนพบทวีป
อเมริกานานนัก แตไมเคยเขายึดครองแผนดินของชนชาติใดเลย

ื
ปจจัยเหลาน้ช้ใหเห็นชัดเจนถึงเบ้องหลังความสําเร็จอันย่งใหญ
ิ
ี
ี
ในการพัฒนาประเทศของจีน ยังมีเรื่องนาศึกษาอีกมากมายเกี่ยวกับความ
เจริญในสารพัดดานแบบกาวกระโดดของจีนยุคปจจุบัน






168 ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

BRI ยุทธศาสตรใหมแหงศตวรรษ

BRI : Belt and Road Initiative เราแปลเปนไทยวา “ขอริเริ่ม



หนึ่งแถบหนึ่งเสนทาง” นับเปนยุทธศาสตรสําคัญของจีนซึ่งเริ่มผลักดันมา
ี
ต้งแตเดือนกันยายน พ.ศ.๒๕๕๖ ราวสองเดือนกอนท่ ประธานาธิบดี สี จ้นผิง
ั
ิ
ผูนําคนปจจุบันเขารับตําแหนงอยางเปนทางการ แนวคิดหลักของโครงการ
นี้ก็คือ การแสวงหาความรวมมือทางเศรษฐกิจกับประเทศตางๆ ดวยการ
่
ี
ั
่
ื
ู
ี
็
ุ
สรางทางรถไฟความเรวสงเชอมโยงจากจนไปยงประเทศทบรรลขอตกลง
ั
ระหวางกัน ปจจุบันมีแนวรวมกวา ๗๐ ประเทศ ท้งในทวีปเอเชีย แอฟริกา
และยุโรป
แรงบันดาลใจของผูนําจีนคือความรุงเรืองในอดีตราวสองพันปกอน
ทจนเคยคาขายไปทวโลกตามเสนทางสายไหม (Silk Road) ซงพาดผาน
ั
่
ี
่
ึ
่
ี
หลายประเทศทั้งทางบกและทางนํ้า โดยจีนไดตั้งกองทุนเสนทางสายไหม
(Silk Road Fund) ขึ้นในป พ.ศ.๒๕๕๗ มูลคา ๔๐,๐๐๐ ลานดอลลาร
ี
ิ
ื
สหรัฐฯ มีสํานักงานอยูท่กรุงปกก่ง เพ่อสนับสนุนทางการเงินและการลงทุน
ื
ี
ในโครงการท่เก่ยวของกับการกอสรางโครงสรางพ้นฐาน เปนกองทุนท่เปด
ี
ี
ู
ิ
ี
้
ั
ั
ั
กวางและตอนรบนกลงทนทงจากภายในและภายนอกภมภาคเอเชย
ุ
ึ
ื
ซ่งไทยเราก็มีสวนรวมในกองทุนน้ดวย โดยมีธนาคารเพ่อการลงทุนโครงสราง
ี
พ้นฐานแหงเอเชีย (Asian Infrastructure Investment Bank : AIIB)
ื
บริหารกองทุนดังกลาว มีสวนชวยในการแสวงหาความรวมมือกับประเทศ
ตาง ๆ ในโครงการ BRI เปนไปอยางสะดวกมากขึ้น
ื
ื
นอกจากการสรางทางรถไฟความเร็วสูงเพ่อเช่อมโยงประเทศตาง ๆ แลว
ยังมีการกําหนดเสนทางสายไหมทางทะเล (Maritime Silk Road)
เช่อมโยงประเทศสมาชิกในประชาคมอาเซียนอีกดวย ซ่งประเทศในอาเซียน
ึ
ื
่
ื
ั
้
ั
ั
ิ
สวนใหญรวมทงไทยดวย ใหการตอบรบและชนชมแนวคดในการผลกดน
ั
ื
เสนทางสายไหมทางทะเล เพ่อเสริมสรางมิตรสัมพันธระหวาง อาเซียน - จีน
สงเสริมการไปมาหาสูและเรงขยายความรวมมือทางเศรษฐกิจการคาระหวางกัน
¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 169
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ี
สาเหตุสําคัญอีกประการหน่งท่เปนแรงผลักดันโครงการ BRI ก็คือ
ึ
ึ
การมุงพัฒนาเขตปกครองตนเอง ซินเจียง ซ่งประชากรสวนใหญเปน
ื
ี
ชาวมุสลิม มีแนวคิดท่จะแบงแยกดินแดงเพ่อเปนประเทศเอกราชอยาง
ั
ื
ี
สมบูรณ นับเปนเร่องท่จีนยอมไมได จึงต้งใหเปนเขตปกครองตนเอง
เชนเดียวกันกับธิเบตและเขตอื่นๆ ตั้งแต ๑ ตุลาคม พ.ศ.๒๔๙๘
ซินเจียง มีเนื้อที่ใหญที่สุดในประเทศจีน ครอบคลุมอาณาบริเวณ
ราว ๑ ใน ๖ ของพื้นที่ประเทศจีนทั้งหมด มีพรมแดนยาวที่สุดในจีนกวา

ื
๕,๖๐๐ กิโลเมตร อยูติดกับเพ่อนบาน ๘ ประเทศ ไดแก มองโกเลีย รัสเซีย
คาซัคสถาน คีรกีซสถาน ทาจิกิสถาน อัฟกานิสถาน ปากีสถาน และอินเดีย
ั
ี
นับเปนดินแดนท่มีความสําคัญทางยุทธศาสตรและความม่นคง เคยเปน
ชุมทางการคาสําคัญบนเสนทางสายไหมโบราณ รัฐบาลจีนในยุคปจจุบัน
่
ื
ั
ุ
ํ
ั
ั
จงผลกดนใหซนเจยงเปนจดสาคญเชอมโยงกบเอเชยกลางและยุโรป
ี
ี
ึ
ิ
ั
ภายใตยุทธศาสตร BRI
นอกจากความสาคัญทางดานยุทธศาสตรและความมนคงแลว
ํ
่
ั
ี
ซินเจียงยังมีตําแหนงทางภูมิศาสตรท่อุดมไปดวยพลังงานหลายประเภท
ิ


ั
ิ
ั
ิ
ั
ํ
้
มทง นามนดบ กาซธรรมชาต พลงงานลม พลงงานแสงอาทตยและถานหน
ี
้
ั
ิ

ึ
ํ
โดยน้ามันดิบและกาซธรรมชาติมีปริมาณมากเปนอันดับหน่งของจีน พลังงาน
ี
เหลาน้นอกจากสามารถสนองความตองการบริโภคภายในซินเจียงแลว
ั
ื
ยังเหลือสงปอนไปยังมณฑลอ่น ๆ ท่วประเทศจีนดวย ทําใหซินเจียง
มีบทบาทสําคัญยิ่งตอความมั่นคงทางพลังงานของประเทศ
จีนไดวางแผนพัฒนาซินเจียงใหเปนชุมทางในการขนสงลําเลียง
พลังงานตามยุทธศาสตร BRI เน่องจากจีนเปนชาติผูใชพลังงานรายใหญ
ื
ี
ท่สุดในโลก จําเปนตองนําเขาพลังงานจากประเทศเพ่อนบานท่รายลอม
ื
ี
ี
ั
ึ
ี
ี
ั
ซนเจยง จนจงไดผลกดนโครงการกอสรางเสนทางลาเลยงขนสงพลงงาน
ํ
ั
ิ
ื
เช่อมโยงซินเจียงกับประเทศตาง ๆ ตัวอยางเชน เสนทางขนสงทอกาซ
170 ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ื
ธรรมชาติเช่อมจากประเทศเติรกเมนิสถาน ผานอุซเบกิสถาน และคาซัคสถาน
เขาสูซินเจียงความยาว ๑,๘๓๓ กิโลเมตร ซึ่งสามารถสงกาซธรรมชาติมา
ยังซินเจียงไดมากถึง ๔๐,๐๐๐ ลานลูกบาศกเมตรตอป กอนที่จะเชื่อมโยง

สงตอไปยังมณฑลอื่น ๆ ของจีนตอไป

ื
เร่องของยุทธศาสตร BRI ยังมีรายละเอียดอีกมาก มีความคืบหนา
ในการดําเนินงานอยางนาพอใจในภาพรวม อุปสรรคตาง ๆ ก็มีพอสมควร
ี
เพราะแตละประเทศท่จีนเจรจาใหเขารวมโครงการ มีความแตกตางกัน
ํ
ั
ี
ั
ิ
ื
ิ
ั
้
อยางมนยสาคญ ทงดานความพรอมทางเศรษฐกจ แนวคดทางการเมอง
และความเห็นของประชาชน แตจีนก็มีขอเสนอท่ประเทศสวนใหญยอมรับได
ี
ั
ี
อาทิ การใหความชวยเหลือ ท้งรูปของเงินกูและใหเปลา โดยใชหน้คืน
ในลักษณะของสัมปทานระยะยาว หรือใหใชประโยชนในที่ดินและทรัพยากร
อื่น ๆ จึงมีผูรวมใน BRI มากกวา ๗๐ ประเทศ ดังที่กลาวไวในตอนตน
ยุทธศาสตร BRI สะทอนใหเห็นชัดในวิสัยทัศนของผูนําจีนโดย
เฉพาะประธานาธิบดี สี จิ้นผิง คนปจจุบัน เปนผูท่มีสติปญญาและอุดมการณ
ี
ึ
ี
สูงสงมาก มีกรอบความคิดท่กวางไกลและละเอียดลึกซ้ง วางแผนงานอยาง
ั
ี
เปนระบบ การดําเนินงานเปนไปอยางมข้นตอนที่เหมาะสม สอดคลอง
ี
เช่อมโยงกันทุกสวน การแกปญหาตาง ๆ ท่มีความผิดแผกกันก็ใชหลักความ
ื
ยืดหยุน หาวิธีเฉพาะเปนรายกรณีไป จึงทําใหการพัฒนาประเทศมีความ
กาวหนาไปอยางไมหยุดยั้ง
เศรษฐกิจจีน รูปแบบที่มีเอกลักษณเฉพาะตัว
ี
ิ
การพัฒนาเศรษฐกิจจีนมีจุดเร่มตนท่แตกตางจากอดีตอยางชัดเจน
ในป ค.ศ.๑๙๗๘ ซึ่งเปนยุคที่มีประธานฯ เติ้ง เสี่ยวผิง เปนผูนําประเทศ
นอกจากการประกาศนโยบายสี่ทันสมัยเพื่อเปนการเปดรับระบอบการคา
ี
เสรีทุนนิยมเขามาผสมผสานกับระบบเศรษฐกิจแบบสังคมนิยมท่เปน
ื
ั
ื
พ้นฐานด้งเดิมแลว รัฐบาลยังไดปฏิรูปโครงสรางบางสวนแบบร้อรากถอนโคน
¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 171
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

เลยทีเดียว อาทิ การลดบทบาทของรัฐวิสาหกิจ เปดโอกาสใหเอกชนเขา
มามีสวนรวมมากขึ้นอยางรวดเร็ว

ั
กอนหนาน้นระบบเศรษฐกิจของจีนมีรัฐวิสาหกิจซ่งกระจายอยู
ึ
ตามทองถิ่นตาง ๆ เปนโครงสรางหลัก ไมมีบริษัทเอกชนแมแตแหงเดียว
ิ
ี
ึ
ซ่งมีปญหามากมายจากการท่รัฐบาลทองถ่นมีอํานาจสูงมากในการบริหาร
ู

ิ
่
ื
ิ
ี
่
ั
ํ
ี
ิ
ั

่
ุ
่
ั
กจการทอยในความรบผดชอบ และปญหาทสาคญยงคอการทจรตคอรปชน
ั
ิ
ทําใหกิจการสวนใหญประสบภาวะขาดทุนสะสมเปนจํานวนมาก รัฐบาล
จึงวางแผนปรับโครงสรางแบบคอยเปนคอยไป โดยใชวิธีท่แตกตางกันใน
ี
ภาคอุตสาหกรรมที่ใชแรงงานเขมขนและทุนเขมขน
ในภาคอุตสาหกรรมที่ใชแรงงานเขมขน รวมถึงภาคบริการซึ่งจีน
มีความไดเปรียบเชิงเปรียบเทียบเพราะคาแรงถูก รัฐบาลไดเปดใหเอกชน
สามารถทํากําไรสะสมและพัฒนาตอยอดไดโดยงาย
สวนรัฐวิสาหกิจเติบโตในภาคเศรษฐกิจดังกลาวท่ขาดทุน ซ่งสวน
ึ
ี
ใหญเปนรัฐวิสาหกิจเล็ก ๆ ของรัฐบาลทองถิ่น ไดถูกแปรรูปใหเปนบริษัท
เอกชน หรือยอมปลอยใหลมละลายไป โดยภาพรวมแลวรัฐบาลสงเสริมให
ี
ภาคเอกชนเปนผูเลนหลักในภาคเศรษฐกิจสวนน้ จากยุคกอนเปดประเทศ
ที่ไมมีบริษัทเอกชนเลย ปจจุบันบริษัทเอกชนของจีนมีผลผลิตราว ๒ ใน ๓
ของผลผลิตอุตสาหกรรมทั้งหมดในประเทศ
สําหรับภาคอุตสาหกรรมที่ใชทุนเขมขน เชน ภาคคมนาคมขนสง
(เคร่องบิน รถไฟ โทรคมนาคม ไฟฟา) ภาคพลังงาน ภาคอุตสาหกรรมหนัก
ื
ื
(เหล็ก อะลูมิเนียม ปโตรเคมี) ภาคอุตสาหกรรมกอสรางโครงสรางพ้นฐาน
ื
(ถนน เข่อน ทาเรือ ระบบราง) ภาคอุตสาหกรรมรถยนต และภาคอุตสาหกรรม
อาวุธทหาร รัฐวิสาหกิจเหลานี้ไมถูกแปรรูป เปนบริษัทเอกชน รัฐบาลใช
วิธีปฏิรูประบบการบริหารจัดการแทน

172 ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ี
ู
็
ิ
ั
ู
ี
ิ
ี
ถาเดมมรฐวสาหกจใหญผกขาดอยเพยงแหงเดยวกแตกออกเปน
ิ
บริษัทยอยเพื่อใหเกิดการแขงขัน หลักคิดก็คือ “หัวใจของระบบตลาดคือ
การแขงขัน” หากเปนภาคเศรษฐกิจท่มีรัฐวิสาหกิจยอยหลายแหงเปนเบ้ย
ี
ี
หัวแตก รัฐบาลไดรวมสวนยอยตาง ๆ เขาดวยกัน โดยมีเปาหมายเพ่อพัฒนา
ื
ิ
ั
ั
ึ
ั
ี
ใหเกิดรฐวสาหกจท่สามารถยกระดบขนเปนบรษทขามชาติขนาดใหญ
้
ิ
ิ
ของจีนตอไป
ั
ั
ั
้



ั

ิ
นอกจากนนรฐบาลยงสงเสรมใหเอกชนทงในและตางประเทศเขา
้
มาถือหุนสวนยอยในรัฐวิสาหกิจ ดวยการต้งบริษัทลูกและเขาระดมทุนผาน
ั
ตลาดหลักทรัพยในจีนและฮองกง จุดประสงคหลักคือใหเอกชนเขามาชวย
กํากับดูแลกิจการ และใหรัฐวิสาหกิจเรียนรูวิธีการบริหารจัดการใหม ๆ รวม
ท้งเพ่อเขาถึงแหลงเงินทุนท้งในและตางประเทศ ท้งน้บริษัทแมซ่งเปน
ั
ี
ึ
ื
ั
ั
รัฐวิสาหกิจเดิมเปนผูถือหุนรายใหญ นับเปนนโยบายการปฏิรูปเศรษฐกิจ
ที่มีความลึกซึ้งและเฉียบคมมาก “ยิงปนนัดเดียวไดนกหลายตัว”
นอกจากน้น รัฐบาลยังต้งหนวยเฉพาะกิจข้นมากํากับดูแลรัฐวิสาหกิจ
ึ
ั
ั
โดยเนนผูถือหุนรายใหญในรัฐวิสาหกิจสําคัญของจีนทําหนาท่แตงต้ง
ี
ั
ึ
ผูบริหารและตรวจสอบผลประกอบการดวย ซ่งชวยใหระบบเศรษฐกิจของ
จีนโดยรวมมีความเขมแข็งมั่นคงสูงขึ้นตามลําดับจนถึงปจจุบัน
ในชวงป ค.ศ.๑๙๙๕ - ๑๙๙๗ สมัยรัฐบาล จู หรงจี นับเปนยุคทอง
ของการปฏิรูปรัฐวิสาหกิจจีนตามแนวทางดังกลาวน้ ผลโดยรวมเปนท ี ่
ี
ยอมรับจากสาธารณชนวาประสบความสําเร็จอยางนาพอใจ จนนายก จู หรงจ ี
ไดชื่อวาเปนนักปฏิรูปเศรษฐกิจคนสําคัญ จากเดิมในป ค.ศ.๑๙๙๗ จีนมี
รัฐวิสาหกิจราว ๒๖๐,๐๐๐บริษัท ไดลดลงเหลือเพียง ๑๑๐,๐๐๐ บริษัท
ในป ค.ศ.๒๐๐๘ และการจางงานในรัฐวิสาหกิจจีนในป ค.ศ.๑๙๙๕ มีราว
๑๑๓ ลานคน ลดลงเหลือประมาณ ๖๔ ลานคน ในป ค.ศ.๒๐๐๗ ขณะที่
ผลกําไรเพ่มข้นจาก ๐.๓ % ในป ค.ศ.๑๙๙๘ เปน ๖.๖ % ในป ค.ศ.๒๐๐๗
ิ
ึ
นับเปนความสําเร็จที่นาทึ่งทีเดียว
¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 173
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

อยางไรก็ตาม ในชวงป ค.ศ.๒๐๐๗ - ๒๐๐๘ ไดเกิดวิกฤติการเงินโลก
ิ
ั
ื
คร้งสําคัญเร่มจากกรณีวิกฤติสินเช่อซับไพรม (Subprime Crisis) ใน
ั
สหรัฐอเมริกา สงผลกระทบเปนวงกวางเกือบท่วโลก รัฐบาลจีนภายใต
ิ
การนําของประธานาธิบดี หู จ่น เทา ไดประกาศนโยบายกระตุนเศรษฐกิจ
คร้งมโหฬาร โดยอัดฉีดเงินเขาสูระบบผานการลงทุนของรัฐวิสาหกิจ ทําให
ั
ิ
ั
ิ
ั
ี
้
ํ

็
ํ
เกดการขยายตวอยางรวดเรว แบกหนมากและกาไรลดลง จานวนรฐวสาหกจ
ิ
เพิ่มจาก ๑๑๐,๐๐๐ บริษัท ในป ค.ศ.๒๐๐๘ เปน ๑๕๐,๐๐๐ บริษัท ใน
ป ค.ศ.๒๐๑๓ โดยเปนรัฐวิสาหกิจของรัฐบาลกลางราว ๑ ใน ๓ นอกนั้น
เปนของรัฐบาลทองถ่น และไมมีการปลอยใหสวนใดลมละลายเพราะเกรง
ิ
จะกระทบเสถียรภาพทางสังคม
ในปจจุบันจึงเกิดปญหารัฐวิสาหกิจจีนมีหน้ทวมทนและไมม ี
ี
ิ
ประสิทธิภาพในการดําเนินธุรกิจ ทําใหประธานาธิบดี สี จ้นผิง ผูนําคน
ิ
ั
ั
ิ
ิ
้
ั
ุ
ี
ปจจบนไดกําหนดนโยบายเดินหนาปฏรูปรฐวสาหกจอีกครง โดยมเปาหมาย
ี
ิ
สําคัญคือ การปรับโครงสรางหน้ของรัฐวิสาหกิจของรัฐบาลทองถ่น
ิ
ยอมปลอยใหบางแหงท่ไมมีประสิทธิภาพลมละลายไป รวมทั้งพยายามเพ่ม
ี
ประสิทธิภาพรัฐวิสาหกิจท่เหลืออยู ผานมาเกือบ ๙ ป ในยุคของผูนําทานน ี ้
ี
ึ
ผลจากการแกปญหาทางเศรษฐกิจตามแนวทางดังกลาว ปรากฏชัดข้นพอ
สมควร มีการมองตางมุมกันอยูบางในหมูนักวิชาการทั่วไป แตเห็นตรงกัน
ประการหนึ่ง คือ รัฐบาลจะเดินหนาตามนโยบายนี้ตอไป
ี
ี
จากท่กลาวมาน้คงพอเห็นไดคอนขางชัดเจนวา ระบบเศรษฐกิจ
ของจีนมีความแตกตางจากชาติอ่น ๆ โดยท่วไปอยางมีนัยสําคัญ ท้งโครงสราง
ั
ื
ั
ระบบการบริการ รวมทั้งการแกปญหาสําคัญที่เกิดขึ้นตามหวงเวลาตาง ๆ
ดวย จึงนาติดตามตอไป เพ่อนํามาศึกษาวิเคราะหและประยุกตใชประโยชน
ื
ของเราเองตามความเหมาะสมในโอกาสอันควร
174 ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

เสนทางการสืบทอดอํานาจของผูนําประเทศในยุคหลังสงครามประชาชน

ยอนอดีตไปกอนท่พรรคคอมมิวนิสตซ่งนําโดย เหมา เจอตง ประสบ
ึ
ี
ํ

ํ
็
ุ
ความสาเรจในการทาสงครามประชาชน เอาชนะฝายทมอดมการณทางการ
ี
่
ี
ั
ึ
ั
เมืองคนละข้วกัน ซ่งมีจอมพลเจียง ไคเซ็ค เปนผูนํา จนสามารถต้งสาธารณรัฐ
ั
ี
ึ
ประชาชนจีนข้นเปนประเทศท่โลกยอมรับมาต้งแต ๑ ตุลาคม พ.ศ.๒๔๙๒
ผานอุปสรรคนานัปการอยางหนักหนาสาหัสหลายชวงหลายตอนกวาจะ
ึ
ี
ี
ั
ิ
เปนมหาอํานาจท่ย่งใหญอีกข้วหน่งไดเชนทุกวันน้ โดยไมมีชาติใดกลาใช
ื
ํ
อานาจบาตรใหญเขาขมเหงตามอาเภอใจเชนเมอราวรอยปกอน แมแต
่
ํ
ี
หลายชาติตะวันตกท่เคยรุมกอบโกยทรัพยากรตาง ๆ และเอาเปรียบจีน
สารพัด จนแทบจะลมสลายเอาตัวไมรอด ตกตํ่ายํ่าแยยาวนาน ลมตายไป
เพราะความอดอยากหิวโหยเปนจํานวนไมนอยแลย
ในชวงแรกของการสรางชาติขึ้นมาใหม สาธารณรัฐประชาชนจีน
ี
ั
มีพ้นฐานท่ไมเขมแข็งม่นคงเทาใดนัก โดยเฉพาะดานเศรษฐกิจและการเมือง
ื
ตอนปลายยุคของ เหมา เจอตง เกิดความระสํ่าระสายในประเทศมากมาย
จนกระท่ง เต้ง เส่ยวผิง ผูนําคนตอมาสามารถรวบรวมกําลังคนผูมีอุดมการณ
ิ
ี
ั
สรางชาติเขากุมอํานาจรัฐไดสําเร็จ ชวยกันวางยุทธศาสตรและนโยบายใน
ี
การพัฒนาประเทศท่สอดคลองกับยุคสมัย ยอมเปดประเทศรับเอาระบอบ
ทุนนิยมเขามาผสมผสานกับพ้นฐานลัทธิสังคมนิยมท่มีอยูเดิม ปรับแตงจน
ื
ี
เขารูปเขารอยอยางลงตัว มีรูปแบบที่ไมซํ้ากับชาติใดในโลก ผูนําคนตอ ๆ
มาก็มีความเขมแข็ง อุดมการณ รักชาติแรงกลา จึงนําพาประเทศชาติและ
ประชาชนเจริญกาวหนามาโดยลําดับจนถึงปจจุบัน
ปจจัยเขมแข็งท่สําคัญย่งประการหน่งในการสรางชาติของจีนก็คือ
ี
ิ
ึ
ื
ความตอเน่องในการพัฒนาประเทศตามยุทธศาสตรและนโยบายท่ผูนํารุน
ี
ื
กอน ๆ ไดรวมกันวางไว มีการปรับปรุงแกไขเทาท่จําเปน เพ่อใหสอดคลอง
ี
กับสถานการณในแตละยุคสมัย การกาวข้นเปนผูนําประเทศของแตละคน
ึ
¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 175
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ี
ั
ก็ผานการกล่นกรองมาอยางมีข้นตอนท่เหมาะสมรัดกุม โดยผูนําคนกอน
ั
ั
หนามีบทบาทสําคัญในการวางตัวผูสืบทอดอํานาจจนเปนท่รับรูกันท่วไป
ี
ิ
ึ
ํ
่
ี
ั
ี
ลวงหนานานสมควร จงแทบไมมปญหาเกยวกบการแกงแยงชงอานาจ
กันเอง ชวยใหการพัฒนาประเทศมีความตอเนื่องกันอยางราบรื่น ซึ่งตาง
จากความเปนไปของชาติสวนใหญในโลกปจจุบัน
ี
เต้ง เส่ยวผิง เปนผูนําประเทศมาอยางยาวนานนับสิบป แตก็ได
ิ
วางตัว เจียง เจอหมิน ไวเปนผูนําคนตอมา หลังจากที่เขาถึงแกอสัญกรรม
ไปแลว เพราะกอนหนาน้นยังไมมีการกําหนดวาระในการดํารงตําแหนง
ั
ี
ผูนําประเทศไวในขอบังคับใด ๆ ในยุคของประธานาธิบดี เจียง เจอหมิน น้เอง
ไดมีการกําหนดวาระใหผูนําสังกัดในตําแหนงประธานาธิบดี และเลขาธิการ
ใหญพรรคคอมมิวนิสตไวที่ ๒ สมัย รวม ๘ ป รวมทั้งไดวางตัว หู จิ่นเทา

่
ื
ํ
ํ
ํ

ิ
ไวเปนผนาประเทศตอจากเขาเมอครบวาระในการดารงตาแหนง ประธานาธบด ี

ู
หู จ่นเทา ก็ปฏิบัติทํานองเดียวกันกอนท่จะครบวาระ ๘ ป ในการทําหนาท ่ ี
ี
ิ
ิ
ของตน ก็วางแผนสงไมตอให สี จ้นผิง เปนผูนําประเทศจนถึงปจจุบัน
ซึ่งเริ่มไดรับตําแหนงประธานาธิบดีตั้งแตปลายป พ.ศ.๒๕๕๖
การที่ สี จิ้นผิง สามารถเปนผูนําสูงสุดเกิน ๘ ป ไดนั้น เปนความ
เห็นพองตองกันของผูนําพรรคคอมมิวนิสต ต้งแต เจียง เจอหมิน ลงมา
ั
ไดปรึกษาหารือกันและเห็นพองที่จะสนับสนุนให สี จิ้นผิง เปนผูนําสูงสุด
ื
ั
ของจีนอยางไมมีกําหนดระยะเวลา ท้งน้เพ่อใหเขามีโอกาสสรางจีนให
ี
ึ
ิ
เขมแข็งย่งข้นไปอีก จนสามารถเปนมหาอํานาจทัดเทียมสหรัฐอเมริกาได
ั
ซ่งเทาท่ผานมาผูนําคนปจจุบันของจีนไดทําหนาท่ไดอยางมีท้งประสิทธิภาพ
ี
ึ
ี
และประสิทธิผลสูง นําพาประเทศเจริญกาวหนาอยางรวดเร็วคลายกับยุค
ของ เติ้ง เสี่ยวผิง ใชกลยุทธและกุศโลบายตาง ๆ อยางชาญฉลาดและสุขุม
รอบคอบ โดยเฉพาะในการแกปญหาการเมืองระหวางประเทศในยุคสงคราม
เย็นครั้งใหมของโลกในยุคปจจุบัน ซึ่งมีความผันผวน ไมแนนอน ซับซอน
176 ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

ี
และคลุมเครือสูงกวาท่ผานมาในอดีตอยางเทียบกันไมไดเลย และมีทีทาวา
จะดําเนินตอไปอีกยาวนาน

ี
จากเสนทางการสืบทอดอํานาจของผูนําจีนเทาท่เลามาโดยสังเขปน ี ้
ี
ื
เห็นไดชัดเจนวามีลักษณะท่ผิดแผกแตกตางจากชาติอ่นมากทีเดียว จนอาจ
กลาวไดวาเปนวัฒนธรรมการเมืองที่มีเอกลักษณเฉพาะตัว เปนรากฐานที่
ั
ั
ม่นคงในการพัฒนาประเทศใหเขมแข็งอยางย่งยืนสืบตอไปในอนาคต
ึ
ี
อันยาวไกล ควรท่ไทยเราจะไดศึกษาใหเขาใจลึกซ้งและนํามาประยุกตใชใน
ึ
การพัฒนาประเทศใหเจริญกาวหนาย่งข้น ซ่งอาจเปนความฝนท่ตองรอ
ี
ิ
ึ
แบบลม ๆ แลง ๆ ตอไปอยางไมมีกําหนด
ยังมีปจจัยประกอบอื่น ๆ อีกมากมาย ที่อยูเบื้องหลังความสําเร็จ
ในการพัฒนาประเทศของสาธารณรัฐประชาชนจีน รวมท้งความทาทาย
ั
ใหม ๆ ที่เกิดขึ้นอยางตอเนื่อง ซึ่งเปนทั้งอุปสรรคและโอกาสในการสราง
ความเขมแข็งใหแกประเทศน้ชวนใหติดตามอยางใกลชิดตอไป เช่อไดวาจะ
ื
ี

ุ




ํ
ี
่
ี
ี
ึ

ื
่

มกรณศกษาทนาวเคราะห เพอนามาประยกตใชในการแกปญหาขององคกร
ิ
ตาง ๆ ตามสมควรแกกรณี ไมวาจะเปนภาครัฐ ภาคเอกชน หรือภาคประชา
สังคมก็ตาม
เอกสารอางอิง
ดร.อักษรศรี พานิชสาสน, The Rise of CHAINA จีนคิดการใหญ มองไกล
อารม ตั้งนิรันดร, CHINA 50 ป สี จิ้น ผิง เศรษฐกิจยุคใหมและแผนการใหญ AI





¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà 177
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

หนทางสรางชาติ



¤Ô´ÊÌҧªÒµÔµŒÍ§»ÃÒ´à»Ã×èͧàÃ×èͧÂÒ¡ÂØ‹§

ÁÕ¨ÔµÁØ‹§¼´Ø§ÈÑ¡´ÔìÃѡɏ¶Ôè¹°Ò¹
¾Ò¼Í§ª¹¾Œ¹ËŒÇ§·Ø¡¢·ÕèÃØ¡ÃÒ¹
»ÃÒº¤¹¾ÒÅÊѹ´Ò¹¶‹ÍÂÅ´¹ŒÍÂŧ


àÊÃÔÁ¤¹´ÕÁÕ»˜ÞÞÒãËŒ¡ÅŒÒá¡Ã‹§
ËÇÁàµÔÁáçᵋ§ÇÔ¶Õ·ÕèÊ٧ʋ§
à˧¨Ñ´¡Òçҹµ‹Ò§µ‹Ò§Í‹ҧ«×è͵ç
¤ÇÒÁÁÑ蹤§´íÒçÍÂÙ‹¤Ù‹á¼‹¹´Ô¹



àË繡Òóä¡Åã¹ÀҤ˹ŒÒµÑ駷‹ÒÃѺ

¾ÃŒÍÁà»ÅÕè¹»ÃѺ¡Ñº¤ÇÒÁµ‹Ò§Í‹ҧÁÕÈÔÅ»Š
Ãٌ෋ҷѹ¤ÇÒÁ¼Ñ¹á»Ãá¡Œ¨¹ªÔ¹
ÊØ¢ÃÇÂÃÔ¹ÁÔÊÔé¹ËÇѧ´Ñ§ËÁÒ»ͧ


¾Ö觻˜ÞÞÒ໚¹ÍÒÇظËÂØ´àÃ×èͧÌÒÂ
áÁŒà˹×èÍÂ˹‹ÒÂäÁ‹·ŒÍ¶Í¤Í»˜´»‡Í§
¶×ÍËÅÑ¡¸ÃÃÁ¹íÒªÕÇÔµ¤Ô´äµÃ‹µÃͧ

¨Ñ¡àÃ×ͧÃͧ¼‹Í§¾ÃÒÇ·ÑèǪÑèǹÔÃѹ´Ã.


¹ÃªÒµÔ

óñ ¡Ã¡®Ò¤Á òõöõ




178 ¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ
¤Åѧ»˜ÞÞÒ ¾Ñ²¹Ò¼ÙŒ¹íÒ

¢Í¢Íº¤Ø³









¤Ø³ËÞÔ§ÈÃÕÈÔÃÔ ¡Äɳ¨Ñ¹·Ã


ºÃÔÉÑ· ÁÒϫѹ ¨íÒ¡Ñ´ (ÁËÒª¹)
ºÃÔÉÑ· ÍÙ‹¡Ãا෾ ¨íÒ¡Ñ´


ºÃÔÉÑ· »µ·.ÊíÒÃǨáÅмÅÔµ»âµÃàÅÕÂÁ ¨íÒ¡Ñ´ (ÁËÒª¹)










·è¡ÃسÒãËŒ¡ÒÃʹѺʹع໚¹ÊÁÒªÔ¡¡ÔµµÔÁÈÑ¡´ì¢Í§ÇÒÃÊÒùÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ
Õ
Ô
«è§ÁÕʋǹÊíÒ¤ÑÞãËŒ¡ÒèѴ·íÒÇÒÃÊÒùÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒôíÒà¹Ô¹¡Òõ‹Íä»Í‹ҧÁ Õ
Ö
¤Ø³ÀÒ¾áÅÐÂÑè§Â×¹ µÒÁÇѵ¶Ø»ÃÐʧ¤



¤³Ð¡ÃÃÁ¡ÒèѴ·íÒÇÒÃÊÒùÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ






เครดิตรูปภาพหนาปก
๑.รัสเซีย-ยูเครน
- https://www.loksatta.com/desh-videsh/russia-ukraine-war-live-updates-vladimir-putin-wolodemir-xelenski-
russia-president-ukraine-president-vsk-98-2819280/
๒.cyber
- https://newsroom.unsw.edu.au/news/science-tech/how-cyberspace-has-become-new-battleground-modern-
day-warfare
๓.ขยะอวกาศ
- https://www.thairath.co.th/news/foreign/1905597
๔.ภาพปกหลัง เรือ ต.995
- เพจ FB : กองทัพเรือ Royal Thai Navy

¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒÃ

กําหนดตีพิมพรายหกเดือน ฉบับประจําเดือน ตุลาคม - มีนาคม และ
ฉบับประจําเดือน เมษายน - กันยายน ราคาฉบับละ ๑๒๐ บาท
คาสมาชิกรายป ๒๒๐ บาท (๒ ฉบับ)




นาวิกาธิปัตย์สาร
Naval Strategic Studies Journal
วารสารยุทธศาสตร์และความมั่นคงทางทะเล กองทัพเรือ
ISSN 0859-5224
เทคโนโลยีและแนวคิด
การทำาสงครามทางเรือในอนาคต



ฉบับที่ ๑๐๒
ปีที่ ๔๕ เล่มที่ ๒
(เมษายน - กันยายน ๒๕๖๔)
¹ÒÇÔ¡Ò¸Ô»˜µÂÊÒà ©ºÑº·Õè ñðó ¡Í§·Ñ¾àÃ×Íã¹ÈµÇÃÃÉ·Õè òñ (µØÅÒ¤Á òõöô - ÁÕ¹Ò¤Á òõöõ)
ẺÊͺ¶ÒÁ¤ÇÒÁ¾Ö§ã¨ ẺÊͺ¶ÒÁ¤ÇÒÁ¾Ö§ã¨
¼ÙŒÍ‹Ò¹ÇÒÃÊÒà ¡Ã¾.ʺ.·Ã.
นาวิกาธิปัตย์สาร
Naval Strategic Studies Journal
ท่ามกลางระบบโลกหลายขั้ว๒ ปี
๐
วารสารยุทธศาสตร์และความมั่นคงทางทะเล กองทัพเรือ
ยุทธศาสตร์ชาติ


2 นาวิกาธิปัตย์สาร
คลังปัญญา พัฒนาผู้นำา

้
ู
ผสนใจสมัครเป็นสมาชิกรายปี
- ติดต่อได้ที่ กองบรรณาธิการนาวิกาธิปัตย์สาร
ศูนย์ศึกษายุทธศาสตร์ทหารเรือ กรมยุทธศึกษาทหารเรือ
ต.ศาลายา อ.พุทธมณฑล จ.นครปฐม ๗๓๑๗๐
โทร. ๐ ๒๔๗๕ ๓๔๔๔ , ๐ ๒๔๗๕ ๓๔๕๒ หรือ
www.tnssc.navy.mi.th/journal
- โอนเงินเข้าบัญชีออมทรัพย์ ธนาคารทหารไทยธนชาต
สาขาพุทธมณฑล เลขที่บัญชี ๐๗๙ - ๒ - ๑๔๓๙๔ - ๓
ั
่
ิ
ชื่อบัญชี นาวิกาธิปัตย์สาร พร้อมทั้งสงหลกฐานการโอนเงน
Email : [email protected] หรือ
โทรสาร ๐ ๒๔๗๕ ๓๔๔๐

แบบสอบถามความพึงใจ แบบสอบถามความพึงใจ
ผู้อ่านวารสาร กรพ.สบ.ทร.