๒. “ธก็บัญชาพิภาษ ด้วยมวลมาตรยากร ว่านครรามินทร์ ผลัดแผ่นดินเปลีJยนราช” “นครรามินทร์” หมายถึงข้อใด ก. เมืองมอญ ข. เม ื องพม ่ า ค. เมืองไทย ง. เมืองเขมร ๓. เมืองใดมาช่วยพม่ารบกับไทย ก. เมืองเขมร ข. เมืองเชียงราย ค. เม ื องเช ี ยงใหม ่ ง. เมืองมอญ
๔. “แม ้ นไป่ เร ี ยบเป็ นท ีโจมจ ่ ู ยย ี า ํJ ภพ” หมายความว ่ าอะไร ก. ถา ้ สนามรบเร ี ยบด ี การโจมต ี กส ็ ะดวก ข. แมเ ้ หต ุ การณ ์ไม ่ เร ี ยบร ้ อยเป็ นโอกาสท ีH จะโจมต ี ค. หากวา ่ สนามรบไม ่ ราบเร ี ยบ กอ ็ ยา ่ เขา ้โจมต ี เลย ง. แมน ้ ม ี เหต ุ การณ ์ เร ี ยบร ้ อย กย ็ กทพ ั กลบโั ดยเร ็ ว ๕. “เป็ นพย ุ หใหญ่ห้าแสน ไปเหยียบแดนปราจิน” ข้อความ ทีJขีดเส้นใต้หมายถึงข้อใด ก. จังหวัดปราจีนบุรี ข. เมืองเขมร ค. เม ื องเช ี ยงใหม ่ ง. เมืองไทย
๖. “บ ุ ตรท ่ านยน ิถ้อถ้อย ข ้ อยผ ้ ู ข ้ าบาทบงส ์ ุ ” คา ํ ทข ีJ ด ี เส ้ นใต ้ หมายถึงข้อใด ก. คําพูดทีHไพเราะ ข. กล ่ าวโตต ้ อบ ค. ถ้อยคําพูด ง. ถนัด ๗. คา ํ พ ู ดในข ้ อใดทา ํ ให ้ ผ ้ ู ฟั ง “แสนอปั ระมาณมาตย ์ มวล” ก. เจ้าอยุธยามีบุตร ล้วนยงยุทธ์เชีHยวชาญ ข. เอาพัสตราสตรี สวมอ ิ นทร ี ยส ์ ร ่ างเคราะห ์ ค. ให้ยกยาตราทัพ กบน ั ครเช ี ยงใหม ่ ง. เล ื อดสลดหมดคล O า ํ ช O า ํ กมลหมองมว ั
๘. “เร ่ งแจงจด ั จต ุ รงค ์ ” จต ุ รงค ์หมายถึงอะไร ก. ทหารส ีH เหล ่ าค ื อเหล ่ าชา ้ ง มา ้ รถ พลเด ิ นเทา ้ ข.โชคด ี ส ีHประการค ื อแม ่ ทพ ั ด ี อาหารสมบ ู รณ ์ ทหารกลา ้ วันเดือนดี ค. พรสีHประการคือ อายุ วรรณะ สุข พละ ง. อาวธ ุ ด ีไดแ ้ ก ่ ดาบ ของา ้ ว หนา ้ไม ้ ปื นไฟ ๙. “คัJงคับนับเหลือตรา ต่างภาษาต่างเพศ” คําว่า เพศ ในทีJนีK แปลว่าอะไร ก. ภาษาพูด ข. อาวุธชนิดหนึHง ค. สัตว์พาหนะ ง. ร ู ปร่ างหนา ้ ตา
๑๐. ข้อใดมีการใช้สัญลักษณ์ แสดงภาพพจน์ ก. พระฟั งความล ู กทา ้ ว ลาเสดจ ็ ศ ึ กดา ้ ว ดง ั H เบ O ื อง บรรหาร ข. มาเดียวเปลีHยวอกอ้า อายสู ค. กรตระกองกอดแกว ้ เร ี ยมจก ั ร ้ างรสแคลว ้ คลาดคลาสมร ง. สงครามคราน O ี หนก ั ใจเจบจ ็ ร ิ งนา ดูเฉลยหน ้ าต่อไปนะครับ
ลองตรวจคําตอบเลยครับ ได้คะแนนเท่าไหร่กับบ้างครับ คําตอบ ๑. ค ๒. ค ๓. ค ๔. ข ๕. ง ๖. ข ๗. ข ๘. ก ๙. ง ๑๐. ก
โคลง ๒ พระฟั งความล ู กท ้ าว ลาเสด็จศึกด้าว ดั$งเบืGองบรรหาร โคลง ๓ ภ ู บาลอ ื น G อา ํ นวย อวยพระพรเลิศล้น จงอย ุ ธย ์อย่าพ้น แห่งเงืGอมมือเทอญ พ่อนา กรอบที> ๓ พระเจ ้ ากร ุ งหงสาวดปี ระทานโอวาท
โคลง ๔ จงเจริญชเยศด้วย เดชะ ชาวอย ุ ธย ์ อย ่ าพะ พ่อได้ จงแพ้พินาศพระ วิริยภาพ พ่อนา ชนะแด่สองท่านไท้ ธิราชเจ้าจอมสยาม สงครามความเศิกซึFง แสนกล จงพ่ออย่ายินยล แต่ตืFน อย่าลองคะนองตน ตามชอบ ทํานา การศึกลึกเล่ห์พืFน ล่อเลีFยวหลอกหลอน จงแจ ้ งแห ่ งเหต ุ เบ ื F อง โบราณ เป็ นประโยชน ์ ย ุ ทธการ กล่าวไว้ เอาใจทหารหาญ เร ิ งร ื@ น อย ่ ู นา อย่าระคนปนใกล้ เกลือกกลัFวขลาดเขลา
หน ึ$ งร ้ ู พย ุ หเศิกไสร้ สบสถาน เจนจิตวิทยาการ กาจแกล้ว ร ้ ู เช ิ งพช ิั ยชาญ ช ุ มค ่ าย ควรนา อาจจักรอนรณแผ้ว แผกแพ้พังหนี หน ึ$ งร ้ ู บําเหน ็ จให ้ ข ุ นพล อันสมรรถมือผจญ จิตเสีGยน อย่าหย่อนวิริยะยล อย่างเกียจ แปดประการกลเทีGยร ถ่องแท้ทางแถลง จงจําคําพ่อไซร้ สั$งสอน จงประสิทธิaสมพร พ่อให้ จงเรืองพระฤทธิaรอน อริราช จงพ ่ อลก ุ ลาภได ้ เผด็จด้าวแดนสยาม
พระเจ้าน ั นทบ ุ เรง ประทานโอวาท ๘ ประการแก ่ พระมหาอป ุ ราชา ดังนีG อย ่ าเป็ นคนห ู เบา อย ่ าทา ํ อะไรตามใจตนเอง ไม ่ น ึ กถง ึใจผ ้ ู อ ืJ น ร ้ ู จก ั เอาใจทหารให ้ ฮ ึ กเห ิ มอย ่ ู เสมอ อย่าไว้ใจคนขีKขลาดและคนโง่ ควรรอบร ้ ู ในการจด ั กระบวนทพ ั ท ุ กร ู ปแบบ ร ้ ู หลก ั พช ิั ยสงคราม การต K ง ั ค ่ าย ร ้ ู จก ัให ้ บําเหน ็ จความดค ี วามชอบแก ่ แม ่ ทพ ั นายกองทเ ีJ ก ่ งกล ้ า อย่าลดความเพียรหรืออย่าเกียจคร้าน
โคลง ๔ มาเดียวเปลี*ยวอกอ้า อายสู สถ ิ ตอยเ ู ่ ออ ้ งคด ์ ู ละห้อย พิศโพ้นพฤกษ์พบู บานเบิก ใจนา พลางคะนึงนุชน้อย แน ่ งเน H ื อนวลสงวน สลัดไดใดสลัดน้อง แหนงนอน ไพรฤา เพราะเพื*อมาราญรอน เศิกไสร้ สละสละสมร เสมอชื*อ ไม้นา น ึ กระกา ํ นามไม ้ แม ่ นแมน ้ ทรวงเร ี ยม สายหยดห ุ ยดก ุ ล ิ* นฟ้ ง ยามสาย สายบ ่ หยดเ ุ สน ่ ห ์ หาย ห ่ างเศร ้ า ก ี* ค ื นก ี* วน ั วาย วางเทวษ ราแม ่ ถวิลทุกขวบคํ*าเช้า หยุดได้ฉันใด
พระมหาอป ุ ราชาร ํ าพน ั ถง ึ นาง กวีใช้ลีลาการแต่งแบบนิราศแต่งบทรําพันถึงนาง โดยน ํ าธรรมชาต ิ ท ีT พระมหาอ ุ ปราชาได ้ พบเห ็ น เช ืT อมโยงก ั บอารมณ ์ ความร ้ ู ส ึ กของพระองค ์ ท ีT ม ี ต ่ อ พระสนม ใช้ ความเปรียบโดยนําชืTอดอกไม้ ต้นไม้ เป็ นสืTอพรรณนาความรักและความอาลัยต่อนางอันเป็ น ทีTรักได้อย่างไพเราะ และสะเทือนอารมณ์เป็ นอย่างยิTง
กจ ิ กรรมการเร ี ยนร ้ ู ท ี@ ๓ คําสั@ง ให้นักเรียนยกตัวอย่างบทประพันธ์ที@มีความหมายเกี@ยวกับโอวาท ๘ ประการต่อไปนีF (ข้อ ๑ – ๘) ๑. อย ่ าห ู เบา ................................................................................................................ ๒. อย่าทําอะไรตามใจตนเอง ................................................................................................................ ๓. ให้เอาใจทหาร ................................................................................................................... ๔. อย่าไว้ใจคนขลาด ................................................................................................................ ๕. รอบร ้ ู กระบวนการจด ั ทพ ั ................................................................................................................
๖. ร ้ ู หลก ั ตา ํ ราพช ิั ยสงคราม ............................................................................................................................................... ๗. ให้รางวัลทหารทีJมีความสามารถ ........................................................................................................................................... ๘. จงพากเพียร อย่าเกียจคร้าน ............................................................................................................................................ ๙. “สละสละสมร เสมอชืJอ ไม้นา” คําประพันธ์นีKใช้ศิลปะใน การแต่งอย่างไร ............................................................................................................................................ ๑๐. “สายหย ุ ดหย ุ ดกลน ิJ ฟ้ ุ ง ยามสาย” คา ํ ประพน ั ธ ์ น ีใ K ช ้ ศ ิ ลปะ ในการแต่งอย่างไร ........................................................................................................................
คําตอบ ๑. จงพ่ออย่ายินยล แต่ตื_น ๒. อย่าลองคะนองตน ตามชอบ ทํานา ๓. เอาใจทหารหาญ เริงรืDน อย ่ ู นา ๔. อย่าระคนปนใกล้ เกลือกกลั_ว ขลาดเขลา ๕. หน ึD งร ้ ู พย ุ หเศ ิ กไสร ้ สบสถาน ๖. ร ้ ู เช ิ งพช ิั ยชาญ ช ุ มค ่ าย ควรนา ๗. หน ึD งร ้ ู บําเหน ็ จให ้ ข ุ นพล ๘. อย่าหย่อนวิริยะยล อย่างเกียจ ๙. การเล่นคํา ๑๐. การเล่นคํา
กรอบที@ ๔ ลางร ้ ายของพระมหาอป ุ ราช พระฝื นท ุ กข ์ เทวษกลา ํ K แกล่ครวญ ขับคชทบจรจวน จักเพล้ บรรลพ ุ นมทวน เถืJอนทีJ นัKนนา เหต ุ อนาถหน ั กเอ ้ อาจให้ชนเห็น เกิดเป็ นหมอกมืดห้อง เวหา หนเฮย ลมชืJอเวรัมภา พด ั คล ้ ม ุ หวนหอบหักฉัตรา คชขาด ลงแฮ แลธ ุ ลก ี ลด ั กล ้ ม ุ เกลืJอนเพีKยงจักรผัน
พระพลน ั เห ็ นเหต ุ ไซร ้ เสียวดวง แดเฮย ถน ั ดดง ั9 ภ ู ผาหลวง ตกต้อง กระหม่าหระเหม่นทรวง สั9นซีด พักตร์นา หนักหฤทัยท่านร้อง เรียกให้โหรทาย ทัGงหลายล้วนจบแจ้ง เจนไสย ศาสตร์แฮ เห็นตระหนักแน่ใน เหต ุ ห ้ าว จก ั ท ู ลบ ่ ท ู ลไท เกรงโทษ ท่านนา เสนอแต่ดีกลบร้าว เกลื9อนร้ายกลายดี เหต ุ น ี ผ G ด ิ เช ้ าช ั9 ว ฉ ุ กเขน ็ เกิดเมื9อยามเย็นดี ดอกไท้ อย ่ าข ่ ุ นอย ่ าลา ํ เคญ ็ ใจเจ็บ พระเอย พระจก ั ลล ุ าภได ้ เผด็จเสีGยนศึกสยาม ฯลฯ
พระมหาอ ุ ปราชายกท ั พมาถ ึ งอ ํ าเภอพนมทวน จ ั งหว ั ด กาญจนบ ุ ร ี เก ิ ดเหต ุ ร ้ าย ลมเวรัมภา (ลมทีJเกิดจากอํานาจเวร กรรม) พด ั ฉ ั ตรบนหล ั งช ้ างทรงห ั ก พระมหาอ ุ ปราชาทรงหว ัJ น พระทัยจ ึ งทรงให ้โหรมาทา ํ นายเหต ุ การณ ์ ดง ั กล ่ าวโหรท K ง ั หลาย ต ่ างตระหน ั กว ่ าเป็ นเหต ุ ร ้ ายแรง ถ ้ าท ู ลความจร ิ งเกรงจะได ้ ร ั บ โทษ จ ึ งท ู ลว ่ าเหต ุ การณ ์ น ี K เก ิ ดในยามเช ้ าไม ่ ด ี แต ่ เก ิ ดในยามเย ็ น นัKนดี ลางร้ายของพระมหาอป ุ ราชา
กจ ิ กรรมการเร ี ยนร ้ ู ท ีJ๔ ********************* คําสัJง ให้นักเรียนตอบคําถามต่อไปนีK ๑. พระมหาอป ุ ราชา ยกทพ ั มาถง ึ “ พนมทวน ” เวลาใด ๒.อา ํ เภอพนมทวน อย ่ ู ในจง ั หวด ัใด ๓. ให ้ ยกตว ั อย ่ างบทประพน ั ธ ์ ทก ีJ ล ่ าวถง ึ เหต ุ ร ้ ายของพระ มหาอป ุ ราชา ๔. ลมเวรัมภา หมายถึง................................
๕. “ทัKงหลายล้วนจบแจ้ง เจนไสย ศาสตร์แฮ” จากบท ประพันธ์นีKหมายถึงใคร ๖. “พระพลน ั เห ็ นเหต ุ ไซร ้ เสียวดวง แดเฮย ถน ั ดดง ัJ ภ ู ผาหลวง ตกต้อง” จากบทประพันธ์นีKมีโวหารใด ๗. บทประพันธ์ใด ทีJกล่าวถึงคําทํานายของโหร ๘. เหต ุ ใดโหรจง ึไม ่ ท ู ลความจร ิ งเกย ีJ วกบ ั คา ํ ทา ํ นาย
คําตอบ ๑. ใกล้คํ.า ๒. กาญจนบ ุ ร ี ๓. เกิดเป็ นหมอกมืดห้อง เวหา หนเฮย ลมชื.อเวรัมภา พด ั คล ้ ม ุ หวนหอบหักฉัตรา คชขาด ลงแฮ แลธ ุ ลก ี ลด ั กล ้ ม ุ เกลื.อนเพีKยงจักรผัน ๔. ลมที.เกิดจากอํานาจเวรกรรม ๕. โหร ๖. อป ุ มาโวหาร ๗. เหต ุ น ี ผKด ิ เช ้ าช ั. ว ฉ ุ กเขน ็ เกิดเมื.อยามเย็นดี ดอกไท้ อย ่ าข ่ ุ นอย ่ าลาํเคญ ็ ใจเจ็บ พระเอย พระจก ั ลล ุ าภได ้ เผด็จเสีKยนศึกสยาม ฯลฯ ๘. เกรงจะได้รับโทษ
สระเทินสระทกแท้ ไทถวล ิ อย ่ ู เฮย ฤาใคร่คลายใจจินต์ จืดสร้อย คํานึงนฤบดินทร์ บิต ุ เรศ พระแฮ พระเร่งลานละห้อย เทวษไห้โหยหา อ ้ าจอมจก ั รพรรดผ ิ้ ู เพ็ญยศ แม้พระเสียเอารส แก่เสี_ยน จก ั เจบอ ็ ร ุ ะระทด ท ุ กข ์ใหญ ่ หลวงนา ถนัดดัDงพาหาเหี_ยน หัDนกลิ_งไกลองค์ ณรงค์นเรศวร์ด้าว ดัสกร ใครจักอาจออกรอน รบส ้ ู เสียดายแผ่นดินมอญ พลันมอด ม้วยแฮ เหต ุ บ ่มีม ื อผ ้ ู อืDนต้านทานเข็ญ กรอบที> ๕ พระมหาอป ุ ราชาร ํ าพง ึ ถง ึ พระบิดา
เอน ็ ด ู ภ ู ธเรศเจ ้ า จอมถวัลย์ เปลย ี% วอร ุ ะราชร ั น- ทดแท้ พระชนม์ชราครัน ครองภพ พระเอย เกรงบพิตรจักแพ้ เพลี%ยงพลํBาศึกสยาม สงครามครานีBหนัก ใจเจ็บ ใจนา เรียมเร่งแหนงหนาวเหน็บ อกโอ้ ล ู กตายฤใครเกบ ็ ผีฝาก พระเอย ผีจักเท้งที%โพล้ ที%เพล้ใครเผา พระเนานัคเรศอ้า เอองค์ ฤาบ่มีใครคง ค ่ ู ร ้ อน จักริจักเริ%มรงค์ ฤาล ุ แล ้ วแฮ พระจก ั ข ่ ุ นจก ั ข ้ อน จักแค้นคับทรวง พระค ุ ณตวงเพย ี บพ ื นBภ ู วดล เต็มตรลอดแหล่งบน บ่อนใต้ พระเกิดพระก่อชนม์ ช ุ บช ี พ มานา เกรงบ ่ ทน ั ล ู กได ้ กลับเต้าตอบสนอง
พระมหาอป ุ ราชาทรงร ํ าพง ึ ถง ึ พระบิดาว ่ า หาก ต ้ องทรงเส ี ยโอรส ค ื อพระมหาอป ุ ราชาแก ่ ข ้ าศ ึ ก พระเจ ้ า น ั นทบ ุ เรงคงจะทรงเส ี ยพระทย ั และทรงเป็ นท ุ กข ์ ยง ิT แผ ่ นดน ิ มอญกจ ็ ะไม ่ มผ ี้ ู มาปกป้ อง ด ้ วยพระเจ ้ าน ั นท บ ุ เรงกท ็ รงชราภาพแล ้ วเกรงว ่ าจะแพ ้ ข ้ าศ ึ ก หาก พระมหาอป ุ ราชาส ิ = นพระชนม ์ในสงครามคร = ั งน ี ท = รงเป็ น ห ่ วงว ่ าจะไม ่ มใี ครมาเกบ ็ พระศพ พระเจ ้ าน ั นทบ ุ เรงกจ ็ ะ ไม ่ มค ี่ ู คด ิในการทา ํ ศ ึ กสงคราม พระค ุ ณของพระเจ ้ า น ั นทบ ุ เรงน = ั นมากเกรงว ่ าจะไม ่ได ้ ตอบแทน
กจ ิ กรรมการเร ี ยนร ้ ู ท ีJ๕ คําสั$ง จงเล ื อกคา ํ ตอบทถ ี$ ู กต ้ องทส ี$ ุ ดเพย ี งคา ํ ตอบเดย ี ว ๑. “อ ้ าจอมจก ั รพรรดผ ิ้ ู เพ็ญยศ แม้พระเสียเอารส แก่เสีKยน” จากบทประพันธ์นีK คําว่า “เอารส” หมายถึงใคร ก. พระนเรศวร ข. พระเอกาทศรส ค. พระมหาอุปราชา ง. พระเจ้านันทบุเรง
๒. “ณรงค์นเรศวร์ด้าว ดัสกร ใครจักอาจออกรอน รบส ้ ู เสียดายแผ่นดินมอญ พลันมอด ม้วยแฮ เหต ุ บ ่ มม ีื อผ ้ ู อืHนต้านทานเข็ญ” บทประพันธ์นีPให้ข้อคิดเห็นอย่างไร ก. ท ุ กส ิPงท ุ กอยา ่ งยอ ่ มผน ั แปร ข. พม ่ าไร ้ คนม ีฝี ม ื อ ค. พม ่ าค ิ ดแต ่ จะรบกบ ัไทย ง. ไม ่ ม ีใครค ิ ดอยากทา ํ สงครามอ ี ก
๓. “ล ู กตายฤใครเก็บ ผีฝาก พระเอย ผีจักเท้งที'โพล้ ที'เพล้ใครเผา” จากบทประพันธ์นีK “เท้ง” หมายถึงอะไร ก. ลอยตามน , า ํ ข. ท ิ , งไว ้ ค. เกบ ็ ไว ้ ง. พลบคํ9า
๔. “พระค ุ ณตวงเพย ี บพ ื น K ภ ู วดล เต็มตรลอดแหล่งบน บ่อนใต้ พระเกิดพระก่อชนม์ ช ุ บช ี พ มานา เกรงบ ่ ทน ั ล ู กได ้ กลับเต้าตอบสนอง” จากบทประพันธ์นีKชีKให้เห็นเด่นชัดเรืJองใด ก. ความกตัญUู ข. เก ิ ดจ ิ นตภาพ ค.ใช้คําได้ดีสละสลวย ง. เก ิ ดอารมณ ์ หวน ั H ไหว
๕. ข้อใดเป็ นโวหารแบบอธิพจน์ ก. พระค ุ ณตวงเพ ี ยบพ O ื น ภูวดล เตม ็ ตรลอดแหล ่ งบน บ ่ อนได ้ ข. อ้าจอมจักพรรด V ิผู้ เพ็ญยศ แม้พระเสียเอารส แก ่ เส O ี ยน ค. ชาวสยามคร ้ ามเศ ิ กส ิ O น ท O ง ั ผอง นายและไพร ่ไป่ปอง รบเร้า ง. มาเดียวเปลีHยวอกอ้า อายสู สถ ิ ตอยเ ู ่ ออ ้ งคด ์ ู ละห้อย
คําตอบ ๑. ค ๒. ค ๓. ข ๔. ก ๕. ก
กรอบทีD ๖ พระส ุ บินและพระน ิมิตของสมเดจ ็ พระนเรศวร พระส ุ บินและพระน ิ มต ิ ของสมเดจ ็ พระนเรศวร สมเดจ ็ พระนเรศวรเสดจ ็ จากกร ุ งศร ี อย ุ ธยาไปขน ึ G บกทอ ี$ า ํ เภอ ปากโมก (ป่ าโมก) จังหวัดอ่างทอง เมื$อพระองค์บรรทมก็เกิดพระ ส ุ บินเทพส ั งหรณ ์ ว ่ า มน ีํ า G ท ่ วมมาจากทศ ิ ตะวน ั ตก พระองค ์ ทรงลย ุ น ํ า G พบจระเข ้ใหญ ่ จะกด ั พระองค ์ จง ึ ทรงต ่ อส ้ ู กบ ั จระเข ้ ด ้ วยพระแสง ดาบ จระเข ้ ถ ู กพระนเรศวรฆ ่ า น ํ า G ทท ี$ ่ วมกก ็ ลบ ั แห ้ งเห ื อดไป เม ื$ อ พระองค ์ สร ่ างบรรทมจง ึ ทรงให ้โหรทา ํ นายพระส ุ บิน โหรทา ํ นายว ่ า เป็ นพระส ุ บินทเ ี$ ทวดาดลบันดาลให ้ ทรงทราบ น ํ า G ทไี$ หลเช ี$ ยวค ื อ กองทพ ั พม ่ า ส ่ วนจระเข ้ น G ั นหมายถง ึ พระมหาอป ุ ราชา
สมเด ็ จพระนเรศวรจะทรงกระท ํ าย ุ ทธห ั ตถ ี ก ั บ พระมหาอ ุ ปราชาและทรงม ี ช ั ยชนะ เม ืT อสมเด ็ จ พระนเรศวรทรงสดับคําพยากรณ์ของโหรก็ทรงยินดี จากน = ั นทรงเคร ืT องต ้ นเสดจ ็ พร ้ อมพระอน ุ ชาไปยง ั กองทพ ั ท ีT เตร ี ยมไว ้ เก ิ ดศ ุ ภน ิ ม ิ ต สมเด ็ จพระนเรศวร ทอดพระเนตรพระบรมสาร ี ร ิ กธาต ุ ม ี แสงสว ่ างงดงาม ขนาดเท่าผลส้ มเกลี=ยงลอยมาจากทิศใต้ เวียนขวารอบ กองทัพ ๓ รอบ แล้วลอยไปทางทิศเหนือ
โคลง ๔ เทวญ ั แสดงเหต ุ ให ้ สังหรณ์ เห็นแฮ เห็นกระแสสาคร หลั4งล้น ไหลลบวนาดอน แดนตก ทิศนา พระแต่เพ่งฤาพ้น ที4นํUานองสาย พระกรายกรย่างเยืUอง จรลี ลย ุ มหาวาร ี เรี4ยวกว้าง พอพานพะกม ุ ภล ี์ หนึ4งใหญ่ ไสร้นา โถมปะทะเจ้าช้าง จักเคีUยวขบองค์
โคลง ๒ ครั_งบดินทร์ดาลได้ สดับพยากรณ์ไท้ ธ ิ ราชแผ ้ วพ ู นเกษม เปรมปรีดิcปราโมทย์แท้ เพราะพระโหรหากแก้ กล่าวต้องตามฝัน พระพลันทรงเครืDองต้น งามประเสริฐเลิศล้น แหล่งหล้าควรชม ชืDนนา สมเดจ ็ อน ุ ชาน ้ องแก ้ ว ทรงส ุ ภาภรณ ์ แพร ้ ว เพริศพร้อมเพราตา ยิDงแฮ
ร่าย สองขต ั ตย ิ าย ุ รยาตร ยง ั เกยราชหอทพ ั ข ุ นคชขบช ั ้ างเทย ี บ ทวย หาญเพย ี บแผ ่ นภ ู ด ู มห ิ มาดาดาษ สระพราศพร ้ อมโดยขบวน องค ์ อดศ ิ วรสอง กษต ั ร ิ ย ์ คอยนฤขต ั รพช ิั ย บัดเดย ีb วไททฤษฎ ี พระศร ี สาร ี ร ิ กบรมธาต ุ ไขโอภาส โศภต ิ ช ่ วงชวลต ิ พ ่ างผล ส ้ มเกลย ี U งกลกก ุ ่ อง ฟ่ องฟ้ าฝ่ ายทก ั ษณ ิ ผน ิ แวดวงตรงทพ ั น ั บคาํรบสามครา เป็ นทก ั ษณ ิ าวรรตเวย ี น ว ่ ายฉวด ั เฉวย ี นอม ั พร ผ ่ านไปอด ุ รโดย ด ้ าว พลางบพต ิ รโทท ้ าว ท ่ านต U ง ั สด ุ ด ี อย ่ ู นา ฯลฯ
กจ ิ กรรมการเร ี ยนร ้ ู ท ีD ๖ คําสัDง จงเล ื อกคาํตอบทถ ีD ู กต ้ องทส ีD ุ ดเพย ี งคาํตอบเดย ี ว ๑. “ เทวญ ั แสดงเหต ุ ให ้ สังหรณ์ เห็นแฮ เห็นกระแสสาคร หลัDงล้น ไหลลบวนาดอน แดนตก ทิศนา พระแต่เพ่งฤาพ้น ทีDนํ_านองสาย” จากบทประพันธ์นี_แสดงให้เห็นว่าพระนเรศวรฝันแบบใด ก. บุพนิมิต ข. จิตนิวรณ์ ค. เทพสังหรณ์ ง. ธาตุโขภะ ๒. “ไหลลบวนาดอนแดนตก ทิศนา” จากบทประพันธ์นี_“ แดนตก ”หมายถึงข้อใด ก. พม่า ข. มอญ ค. เขมร ง. ไทย
๓. “พระกรายกรท่งเยืUอง จรลี ลย ุ มหาวาร ี เรี4ยวกว้าง พอพานพะกม ุ ภล ี์ หนึ4งใหญ่ ไสร้นา โถมปะทะเจ้าช้าง จักเคีUยวขบองค์” จากบทประพน ั ธ ์ น ี U ข ้ อใดกล ่ าวไม ่ ถ ู กต ้ อง ก. กุมภีล์ คือ พระมหาอุปราชา ข. เจ้าช้าง คือ เจ้าพระยาไชยานุภาพ ค. วาร ี ค ื อ กองทพัพม่า ง. เจ้าช้าง คือ พระนเรศวร ๔. คาํค ่ ู ใดมีความหมายต ่ างกน ั ก. กุมภีล์ - สุงสุมาร ข. สายสินธุ์ - กระแสสาคร ค. ดิลกเจ้าจอมถวัลย์ - ไทเทเวศร์ ง. ทฤษฎี - ยล ๕. ข้อใดไม่ใช่ศ ุ ภน ิมิต ทส ี4 มเดจ ็ พระนเรศวรทอดพระเนตร ก. สองขัตติยายุรยาตร ยังเกยราชหอทัพ ข. บัดเดีXยวไททฤษฎี พระศรีสารีริกบรมธาตุ ไขโอภาสโศภิต ค. ช่วงชวล ิ ตพา่งผล สม ้ เกล M ี ยงกลกก ุ่ อง ฟ่ องฟ้าฝ่ ายทักษิณ ง. นับคํารบสามครา เป็ นทักษิณาวรรตเวียน วา่ยฉวดัเฉวย ี นอมัพร
คําตอบ ๑. ค ๒. ก ๓. ข ๔. ค ๕. ก
กรอบทีD ๗ เคลืDอนพลตามเกล็ดนาค ตอนทีJหก พระนเรศวรทรงตรวจเตรียมทัพ สมเด็จพระนเรศวร ให้โหรหาฤกษ์ยามดีเพืJอเคลืJอนพล ไปรบ หลวงญาณโยคโลกทปี ถวายคา ํ พยากรณ ์ ท ู ลว ่ า พระองค ์ ได ้ จต ุ รงคโชค อาจปราบประเทศต่างๆให้แพ้สงครามได้ เชิญ เสดจ ็ เคล ืJ อนทพ ัในยามเช ้ าวน ั อาทต ิ ย ์ ขน ึ K ๑๑ คา ํJ ยา ํJ ร ่ ุ ง ๘ นาฬ ิ กา ๓๐ นาที ในเดือนยีJ นับเป็ นฤกษ์สิริมงคล ทรงสดับแล้ว ให้ตรวจ ทพ ั เตร ี ยมเคล ืJ อนพลทางน ํ า K ม ่ ุ งส ่ ู ตา ํ บลปากโมกจง ั หวด ั อ ่ างทอง
สมเด็จพระนเรศวร และสมเด็จพระเอกาทศรถ สรง น ํ K าอบหอม แต ่ งพระองค ์ ด ้ วยภ ู ษาทรงอ ั นสวยงาม น ั บแต ่ ผ ้ า รัดบัKนพระองค์ มีชายไหวชายแครงสนับเพลา ทับทรวง ส ะ อิKง ล้ ว น ส ว ย ง า ม ส ว ม ข้ อ พ ร ะ ก ร ด้ ว ย กํา ไ ล อ่ อ น พระธํามรงค์ทีJสวมนิKวพระหัตถ์ทัKง ๘ ประดับเพชรพลอย แพรวพราวเป็ นส ี ร ้ ุ ง ทรงมงก ุ ฎทองประด ั บเพชรถ ื อค ั นธน ู เสด ็ จมาช ้ าๆ กษ ั ตร ิ ย ์ ๒ พระองค ์ ด ุ จด ั งพระล ั กษณ ์ พระราม ราบทศกัณฐ์และปราบศ ั ตร ู ทว ัJ ทศ ิ
เมืJอได้ฤกษ์ออกศึก โหรตีฆ้องดังกึกก้อง บรรดาสมณ ชีพราหมณ์ก็ร่ายมนตร์ตามคัมภีร์ พร้อมเป่ าสังข์เป่ าแตรถวาย เสียงประสานกันเซ็งแซ่ จากนัKนเคลืJอนพลผ่านโขลนทวาร พระสงฆ์สวดชัยมงคลคาถาให้มีชัย และเคลืJอนทัพจนถึง ตา ํ บลปากโมก ทรงปร ึ กษาเหล ่ าข ุ นนางเร ืJ องการศ ึ กจนล ่ วงเข ้ า ยามสามก็เสด็จเข้าทีJบรรทมครัKนถึงเวลา ๔ นาฬิกา พระองค์ ทรงส ุ บิน เป็ นศ ุ ภนิมิต ว่า ทรงทอดพระเนตรเห็นนํKาไหลบ่า ท ่ วมป่ าส ู ง มาทางทศ ิ ตะวน ั ตกเป็ นแนวยาวส ุ ดสายพระเนตร ขณะพระองค ์ ลย ุ กระแสน ํ า K อน ั เช ีJ ยวกรากน K ั น
มีจระเข้ใหญ่ตัวหนึHงมาโถมปะทะ และจะกัดพระองค์ พระองค ์ใช ้ แสงดาบทถ ีH ื อในพระห ั ตถ ์ ต ่ อส ้ ู กบ ั จระเข ้ พระองค ์ฟั น เข ้ าถ ู กจระเข ้ ตาย ทน ัใดน P ั นสายน ํ า P ทท ีH ่ วมป่ าอย ่ ู กเ ็ ห ื อดแห ้ ง เม ืH อต ืH น บรรทม สมเดจ ็ พระนเรศวรร ั บส ัH งให ้โหรทา ํ นายพระส ุ บินน ิ มต ิ ทน ั ท ี เหล ่ าโหรพยากรณ ์ ว ่ า พระส ุ บินคร P ั งน ี P เกด ิ เพราะเทวดา สังหรณ์ให้ทราบเป็ นนัยว่า นํPาซึHงไหลท่วมป่ าทางทิศตะวันตกนัPนคือกองทัพพม่า ส ่ วนจระเข ้ น P ั นค ื อพระมหาอป ุ ราชาการสงครามน ี ย P ง ิH ใหญ ่ ถึงขนาดต้องกระทําย ุ ทธหัตถี การลย ุ กระแสน ํ า P น P ั นหมายความว ่ าพระองค ์ จะทรงตะลย ุ ไล ่ บ ุ กเข ้ าไปในหม ่ ู ข ้ าศ ึ กจนข ้ าศ ึ กแตกพ ่ าย
เมืJอพระองค์สดับฟังคําพยากรณ์ ก็มีความผ่องแผ้ว เป็ นส ุ ขใจ และเสด ็ จมาย ั งเกยช ้ างท ีJประท ั บ ณ พลับพลาใน ค ่ ายหลวง ในระหว ่ างท ีJ คอยพ ิ ช ั ยฤกษ ์ อย ่ ู พระองค ์ ทอดพระเนตรเห ็ นพระบรมสาร ี ร ิ กธาต ุ ส ่ องแสงเร ื องรอง ม ี ขนาดเท่าผลส้ มเกลีKยง ลอยมาในท้องฟ้าทางทิศใต้ ลอย วนรอบกองทัพเป็ นทักษิณาวรรต ๓ รอบ แล้วลอยเวียน ฉ วั ด เ ฉ วี ย น ก ล า ง ฟ้ า ผ่ า น ไ ป ท า ง ทิศ เ ห นื อ
สมเด็จพระพีTน้อง ทรงกราบนมัสการ ด้วยความปลาบปลื=มปิ ติยินดียิTง ทรงพระช้าง ช ืT อ ไชยาน ุ ภาพ ส ่ วนพระเอกาทศรถทรงช ้ าง พลายปราบไตรจักร โดยเสด็จนําหน้าขบวน สมเด็จพระนเรศวร
ร่าย เคลืDอนพลตามเกล็ดนาค ตากเต็มท่งแถวเถืDอน เกลืDอนกล่นแสนยาทัพ ถับปะทะ ไพร ิ นทร ์ ส ่ วนห ั สดน ิ อภ ุ ย ั เจ ้ าพระยาไชยาน ุ ภาพ เจ ้ าพระยาปราบไตรจก ั ร ตร ั บตระหน ั ก สําเน ี ยง เส ี ยงฆ ้ องกลองปื นศ ึ ก อก ึ เอก ิ ก ้ องกาหลง เร ่ งคาํรนเร ี ยกมัน ช ั นห ู ช ู หางแล ่ น แปร ้ น แปร ๋ แลคะไขว ่ บาทย ่ างใหญ ่ ด ่ ุ มด ่ วน ป่ วนกร ิิ ยาร ่ าเร ิ ง บําเทง ิมันคร ัD นคร ึ กเข ้ าส ้ ู ศ ึ กโรมราญ ควาญคด ั ท ้ ายบมิอย ่ ู ว ่ ู วางวง ิD ฉ ั บฉ ิ ว ปลว ิประเล ่ ห ์ สมพาน ส ํD าแสะสารแสนยา ขวาซ ้ ายแซง หน ้ าหลง ั ท _ ง ั ทวยพลตนข ุ น ถ ้ วนท ุ กม ุ ลมวลมาตย ์ ยาตรบทน ัโทท ้ าว ด ้ าวศ ึ กส ้ ู สองสารราญ ศ ึ กส ้ ู สองไท ้ไร ้ พร ิิ ยะแห ่ ห ้ อม พร ้ อมแต ่ กลางควาญคช กาํหนดส ีDโดยเสร ็ จเห ็ จเข ้ าใกล ้ กอง หน ้ า ข ้ าศ ึ กด ู ดาษเดย ี รธระเมียรหม ่ ู ดส ั กร มอญพม ่ าดาด ืD น เดน ิ ด ุ จคล ืD นคลาฟอง นองน ่ านใน อรรณเวศ ตรัสทอดพระเนตรเนืองบร โล่โรมรอนทวยสยาม หลามเหลือหลัDงคัDงคับ ซับซ้อน แทรกสับสน ยลบเป็ นทัพเป็ นกอง ธก็ไสสองสารทรง ตรงเข้าถีบเข้าแทง ด้วยแรงมันแรงกาย หงายงาเสยสารเศิก เพิกพังพ่ายบ่ายตน ปนปะไปไขว่คว้าง ช้างศึกได้กลิDนมัน หันหัวหกตก กระหม่า บ่ากันเลีDยงกันหลบ ประทบประทะอลวน สองคชชนชาญเชีDยว เรีDยวรณรงค์เริงแรง แทงถ ื บฉ ั ดตะลม ุ บอน พม ่ ามอญตายกลาด ข ้ าศ ึ กสาดปื นโซรม โรมกฑ ุ ณ ั ฑ ์ ธน ู ด ู ดง ัD พรรษา ซ ้ อง ไป่ ตกต ้ องตนสารธ ุ มาการเกด ิ กระลบ อบอลเวงฟากฟ้ า ด ู บ ่ ร ้ ู จก ั หน ้ า หน ึD งส ิ _ นแสงไถง แลนา
โคลง ๔ จึDงไทเทเวศอ้าง สมม ุ ต ิ มิDงมห ิ ศวรมกฎุ เกศหล้า เถลง ิ ภพแผ ่ นอย ุ ธย- ยายิDง ยศแฮ แสดงพระเดชฟ้ ุ งฟ้ า เฟืD องด้าวดินไหว ภ ู วไนยผายโอษฐ ์ อ ื น _ โชยงการ แก ่ เทพท ุ กถน ิD สถาน ฉชั_น โสฬสพรหมพิมาน กมลาสน์ แลนา เช ิ ญช ่ วยช ุ มโสตซ _ ั น สดบถ ั ้ อยต ู แถลง
ซึ4งแสร้งรังสฤษฏ์ให้ มาอบัต ุ ิ ในประย ู รเศวตฉ ั ตร สืบเชืUอ หวง ั ผด ุ งบวรร ั ตน ตรัสเยศ ยืนนา ทาํน ุ กพระศาสน ์ เก ื อ U ก่อสร้างแสวงผล กลใดไป่ ช่วยแผ้ว นภา ดลฤๅ ใสสรว ่ างธ ุ มา มืดม้วย มลักเล็งเหล่าพาธา ทวยเศิก สมรแฮ เห็นตระหนักเนตรด้วย ดั4งนีUแหนงฉงาย พอถวายวรวากย์อ้าง โอษฐ์พระ ดาลมหาวาตะ ตื4นฟ้า ทรหึงทรหวลพะ- พานพัด หาวแฮ หอบธ ุ มางค ์ จางเจ ้ า จรัสด้าวแดนสมร
ภ ู ธรเมิลอมิตรไท ้ ธํารง สารแฮ ครบสิบหกฉัตรทรง เทริดเกล้า บ่จวนบ่จวบองค์ อป ุ ราช แลฤๅ พลางเร่งขับคชเต้า แต่ตัUงตาแสวง โดนแขวงขวาทิศท้าว ทฤษฎีแลนา บัด ธ เห ็ นข ุ นกร ี หนึ4งไสร้ เถลง ิ ฉ ั ตรจต ั ุ รพร ิี ย ์ เรียงคั4ง ข ู เฮย หนแห่งฉายาไม้ ข่อยชีUเณอนาม ปิ4 นสยามยลแท้ท่าน คะเนนึก อย ่ ู นา ถวล ิ ว ่ าข ุ นศ ึ กสํา- นักโน้น ทวยทัพเทียบพันลึก แลหลาก หลายแฮ ครบเคร ื4 องอป ุ โภคโพ ้ น เพ่งเพีUยงพิศวง
โคลง ๒ สองส ุ ร ิ ยพงศ ์ ผ ่ านหล ้ า ขับคเชนทร์บ่ายหน้า แขกเจ้าจอมตะเลง แลนา ไป่ เกรงประภาพเท่าเผ้า พักตร์ท่านผ่องฤๅเศร้า ส ้ ู เส ี _ ยนไป่ หน ี หน้านา ไพรีเร่งสาดซ้อง โซรมปื นไฟไป่ ต้อง ตืDนเต้าแตกฉาน ผ้านนา
กจ ิ กรรมการเร ี ยนร ้ ู ท ีD ๗ คําสั4ง จงเล ื อกคาํตอบทถ ี4 ู กต ้ องทส ี4 ุ ดเพย ี งคาํตอบเดย ี ว ๑. “เคลื4อนพลตามเกล็ดนาค ตากเต็มท่งแถวเถื4อน เกลื4อนกล่นแสนยาทัพ ถบปั ะทะไพร ิ นทร ์ ห ั สดน ิ อภ ุ ย ั ” “เคลื4อนพลตามเกล็ดนาค” หมายความว่าอย่างไร ก. เคล ื/ อนทพัไปในท ิ ศทางเด ี ยวกนักบัหวันาคหนั ไปในวนัน M นั ข. เคล ื/ อนทพัไปในท ิ ศทางเด ี ยวกบัหางนาคหนั ไปในวนัน M นั ค. เคล ื/ อนทพัไปในท ิ ศทางตรงกนัขา ้ งกบัหวันาคหนั ไปในวนัน M นั ง. เคลื/อนทัพไปในทิศตะวันออกอันเป็ นทิศทางสิริมงคล ๒. “ถับปะทะไพรินทร์ ห ั สดน ิ อภ ุ ย ั” คําที4ขีดเส้นใต้หมายถึง ก. สมเด็จพระนเรศวร และเจ้าพระยาไชยานุภาพ ข. สมเด็จพระเอกาทศรถ และเจ้าพระยาปราบไตรจักร ค. เจ้าพระยาไชยานุภาพ และเจ้าพระยาปราบไตรจักร ง. เจ้าพระยาไชยานุภาพ และพลายพัทธกอ