๓. “เร ่ งคาํรนเร ี ยกมั4น ช ั นห ู ช ู หางแล ่ น แปร ้ นแปร ๋ และคะไขว ่ ” จากบทประพันธ์นีUมีโวหารใด ก. บ ุ คคลวต ั ข. อธิพจน์ ค. สัทพจน์ ง. สัญลักษณ์ ๔. ข ้ อใดมีอป ุ มาโวหาร ก. ข้าศึกสาดปื นโซรม ข. โรงกท ุ ณ ั ฑ ์ ธน ู ด ู ดง ั4 พรรษาซ ้ อง ค. ธ ุ มาการเกด ิ กระลบ ง. ไป่ ตกต้องตนสาร ๕. “เถลิงฉัตรจต ั ุ รพร ิี ย ์ เร ี ยงคง ั4 ข ู เฮย หนแห่งฉายาไม้ ข่อยชีUเฌอนาม” คําว่า “จต ั ุ รพร ิี ย ์ ” หมายถึง ก. ทหารสี4เหล่า คือ ทหารบก เรือ อากาศ ตํารวจ ข. ทหารสี4เหล่า คือ เหล่าช้าง ม้า รถ และพลเดินเท้า ค. ทหารสี4เหล่า คือ เหล่าช้าง ม้า เกวียน ควาย ง. ทหารสี4เหล่า คือ เหล่าช้าง ม้า เกวียน พลเดินเท้า
๖. “ สองส ุ ร ิ ยพงศ ์ ผ ่ านหล ้ า ขบค ั เชนทร ์ บ ่ ายหน ้ า แขกเจ้าจอมตะเลง แลนา ” “ จอมตะเลง ” หมายถึง ก. พระเจ ้ าน ั นทบ ุ เรง ข. พระมหาอป ุ ราชา ค. พระนเรศวร ง. พระเอกาทศรถ ๗. ข้อใดแสดงถึง “ กลลวง ” ฝ่ ายพม่า ก. กลใดไป่ ช่วยแผ้ว นภาดล ใสสรว ่ างธ ุ มา มืดม้วย ข. ภ ู ธรเมิลอมิตรไท ้ ธํารง สารแฮด ครบสิบหกฉัตรทรง เทริดเกล้า ค. พอวายวรวากย์อ้าง โอษฐ์พระ ดาลมหาวาตะ ตืDนฟ้า ง. มลักเล็งเหล่าพาธา ทวยเศิก สมรแฮ เห็นตระหนักเนตรด้วย ดัDงนี_แหน่งฉงาย ๘. “บาทย่างใหญ ่ ด ่ ุ มด ่ วน ป่ วนกิริยาร่าเริง” คําว่า “บาทย่าง” หมายถึง ก. การเดินของช้างอย่างรีบเร่ง ข. เท้าช้างมีขนาดใหญ่ ค. ทหารเดินอย่างรวดเร็ว ง. ช้างเดินอย่างช้าๆ
๙. “พร้อมแต่กลางควาญคช กําหนดสีDโดยเสด็จ” คําว่า “ กลางควาญคช ” มีหน้าทีDใด ก. ส ่ งอาว ุ ธให ้ แม ่ ทพ ั ข. โบกแพนหางนกย ู งเป็ นอาณต ั ส ิั ญญาณให ้ กองทพ ั จด ั ขบวนตามคาํส ัD งแม ่ ทพ ั ค. บังคับช้างให้เดินหน้าหรือถอยหลัง ง. ข ้ อ ก และ ข ถ ู ก ๑๐. ข้อใดใช้ภาพพจน์ แบบสัญลักษณ์ ก. บัด ธเห ็ นข ุ นกร หน ึD งไสร ้ ถลง ิ ฉ ั ตรจต ั ร ุ พร ิี ย ์ เคย ี งคง ัD ข ู เฮย ข. ภ ู ธรเมิลอมิตรไท ้ ธํารงสารแฮ ครบสิบหกฉัตรทรง เทริดกล้า ค. ซึDงแสร้งรังสฤษดิcให้ มาอบัต ุ ิ ในประย ู รเศวตฉ ั ตรสืบเชื_อ ง. เคร ืD องพด ุ ตานตกแต ่ ง แข่งสีทอง ทอเนตร ปักเศวตฉัตรฉานฉาย
คําตอบ ๑. ก ๒. ค ๓. ค ๔. ข ๕. ข ๖. ข ๗. ข ๘. ก ๙. ง ๑๐. ค
กรอบทีJ ๘ ย ุ ทธห ั ตถแ ี ละช ั ยชนะของไทย ย ุ ทธห ั ตถแ ี ละช ั ยชนะของไทย สมเดจ ็ พระนเรศวรเสดจ ็ เข ้ าไปเช ิ ญพระมหาอป ุ ราชาให ้ ออกมา ทา ํ ย ุ ทธห ั ตถ ีโดยตร ั สว ่ าการทา ํ ย ุ ทธห ั ตถเ ีป็ นธรรมเน ี ยมการละเล ่ นของ กษัตริย์ จากนัGนทรงโน้มน้าวว่าการรบระหว่างสมเด็จพระนเรศวรกับ พระมหาอป ุ ราชาเป็ นการกระทา ํ ย ุ ทธห ั ตถค ี ร G ั งส ุ ดท ้ ายทย ี$ ง ิ$ ใหญ ่ และจะ เป็ นที$กล่าวขานต่อไปเพราะไม่มีใครกล้าหาญพอที$จะทําศึกเช่นนีG พระมหาอป ุ ราชาทรงหมดหนทางทจ ี$ ะเลย ี$ งการรบอก ี ท G ง ั ทรงมค ี วามฮ ึ ก เหิม จึงต้องจําใจออกรบ
การรบของข ุ นศ ึ กท K ง ั สองฝ่ ายเปร ี ยบได ้ กบ ั การทา ํ สงครามระหว ่ างพระอน ิ ทร ์ กบ ั ท ้ าวไพจต ิ ราส ู ร หร ื อเปร ี ยบ เหมือนการทําสงครามระหว่างพระรามกับทศกัณฐ์ ช้างทรง ของพระมหาอป ุ ราชาสามารถงด ั ช ้ างทรงของพระนเรศวร พระมหาอป ุ ราชาทรงฟาดพระแสงของ ้ าวไปยง ั สมเดจ ็ พระนเรศวร แต่สมเด็จพระนเรศวรก็ทรงเบีJยงพระเศียรหลบ โดยทรงใช ้ ขอปั ดอาว ุ ธจนกระทง ัJ ช ้ างทรงของพระนเรศวร สามารถงด ั ช ้ างของพระมหาอป ุ ราชาได ้ จง ึ ทรงใช ้ พระแสงขอ ง ้ าว(พระแสงพลพ ่ าย) ฟั นพระมหาอป ุ ราชาขาดสะพายแล ่ ง สิKนพระชนม์
ย ุ ทธห ั ตถแ ี ละช ั ยชนะของไทย โคลง ๔ นฤบาลบพิตรเผ้า ภ ู วนา ยกแฮ ผายสิหนาทกถา ท่านพร้อง ไพเราะราชส ุ ภา- ษิตสืDอ สารนา เสนอบ่มีข้อข้อง ข ่ ุ นแค ้ นคาํไข อ ้ าไทภ ู ธเรศหล ้ า แหล่งตะเลง โลกฤๅ เผยพระยศยินเยง ย่านแกล้ว สิบทิศทัDวลือละเวง หวัDนเดช ท่านนา ไป่ เริDมรอฤทธิcแผ้ว เผือดกล้าแกลนหนี พระพพ ีD ระผ ้ ู ผ ่ าน ภพอต ุ- ดมเอย ไป่ ชอบเชษฐ ์ ย ื นหย ุ ด ร่มไม้ เช ิ ญราชร ่ วมคชย ุ ทธ c ิ เผยยอเกียรติ ไว้แฮ สืบกว่าสองเราไสร้ ส ุ ดส ิ _ นฤๅมี
หัสดีรณเรศอ้าง อวสาน นี_นา นับอนาคตกาล ห่อนพ้อง ขต ั ตย ิ าย ุ ทธ ์ บรรหาร คชค ่ ู กันแฮ คงแต่เผือพีDน้อง ตราบฟ้าดินกษัย ไว้เป็ นมหรสพซ้อง ส ุ ขศานต c ิ สําหรับราชสําราญ เริDมรั_ง บําเทิงหฤทัยบาน ประดย ิ ุ ทธ ์ นั_นนา เสนอเนตรมน ุ ษย ์ ต _ ง ั แต่หล้าเลอสรวง ปวงไท้เทเวศทั_ง พรหมมาน เช ิ ญประช ุ มในสถาน ทีDนี_ ชมชืDนคชบําราญ ต ู ต ่ อ กันแฮ ใครเชีDยวใครชาญชี_ ชเยศอ้างอวยเฉลิม
หวง ั เร ิ4 มค ุ ณเกย ี รตก ิ้ อง กลางรงค์ ย ื นพระยศอย ่ ู คง ค ่ ู หล ้ า สงครามกษัตริย์ทรง ภพแผ่น สองฤๅ สองราชรอนฤทธิnร้า เร ื4 องร ้ ู สรเสร ิ ญ ดําเนินพจน์พากย์พร้อง พรรณนา องค ์ อค ั รอป ุ ราชา ท่านแจ้ง กอบเกิดขัตติยมา- นะนึก หาญเฮย ขบค ั ชเข ้ าย ุ ทธ ์ แย ้ ง ด่วนด้วยโดยถวิล หัสดินปิ4 นธเรศไท้ โททรง คือสมิทธิมาตงค์ หนึ4งอ้าง หนึ4งคือศิริเมขล์มง คลอาสน์ มารเอย เศียรส่ายหงายงาคว้าง ไขว่แคว้งแทงโถม
สองโจมสองจ ่ ู จ ้ วง บําร ู สองขต ั ตย ิ สองขอช ู เชิดดํUา กระลง ึ กระลอกด ู ไวว่อง นักนา ควาญขับคชแข่งคํUา เข่นเขีUยวในสนาม งามสองส ุ ร ิ ยราชลาํU เลอพิศ นาพ่อ พ่างพัชรินทรไพจิตร ศึกสร้าง ฤๅรามเริ4มรณฤทธิn รบราพณ์ แลฤๅ ท ุ กเทศท ุ กทศ ิ อ ้ าง อื4นไท้ไป่ เทียม ข ุ นเส ี ยมสามรรถต ้ าน ข ุ นตะเลง ข ุ นต ่ อข ุ นไป่ เยง หย่อนห้าว ยอหัตถ์เทิดลบองเลบง อง ั กศ ุ ไกวแฮ งามเร่งงามโทท้าว ท ่ านส ้ ู ศ ึ กสาร
คชยานขัตติเยศเบื_อง ออกถวัลย์ โถมปะทะไป่ ทัน เหยียบยั_ง สารทรงราชรามัญ ลงล่าง แลนา เสยส่ายท้ายทันต์ทั_ง ค ้ ู คาํ_ คางเขน ิ ดาํเน ิ นหน ุ นถน ั ดได ้เชิงชิด หน่อนเรนทรทิศ ตกด้าว เสด็จวราฤทธิc รําร่อน ขอแฮ ฟอนฟาดแสงของ้าว อย ่ ู เพย ี _ งจก ั รผน ั เบ ื _ องน _ ั นนฤนาถผ ้ ู สยามมินทร์ เบีDยงพระมาลาผิน ห่อนพ้อง ศ ั สตราว ุ ธอร ิ นทร ์ ฤๅถ ู ก องค์เอย เพราะพระหัตถ์หากป้อง ปัดด้วยขอทรง
บัดมงคลพ่าห์ไท้ ทวารัติ แว้งเหวีDยงเบีDยงเศียรสะบัด ตกใต้ อก ุ คลก ุ พลก ุ เงยงด ั คอคช เศิกแฮ เบนบ่ายหงายแหงนให้ ท่วงท้อทีถอย พลอยพลํ_าเพลียกถ้าท่าน ในรณ บัดราชฟาดแสงพล- พ่ายฟ้อน พระเดชพระแสดงดล เผดจ ็ ค ่ ู เข็ญแฮ ถนัดพระอังสางข้อน ขาดด้าวโดยขวา อร ุ ารานร ้ าวแยก ยลสยบ เอนพระองค์ลงทบ ท่าวดิ_น เหนือคอคชซอนซบ สังเวช วายช ิ วาตม ์ ส ิ _ นส ุ ด ส ่ ู ฟ้ าเสวยสวรรค ์
พระนเรศวรทรงสร ้ างสถ ู ปและป ู นบําเหน ็ จทหาร สมเดจ ็ พระนเรศวรทรงมพ ี ระราชโองการให ้ สร ้ างสถ ู ป สวมพระศพพระมหาอป ุ ราชาไว ้ ณ สถานทก ีJ ระทา ํ ย ุ ทธหัตถี ตา ํ บลตระพง ั ตร ุ ไว ้ เป็ นอน ุ สรณ ์ แผ ่ นดน ิ ส ื บไป และโปรดให ้ เจ้าเมืองมล่วน ควาญช ้ างของพระมหาอป ุ ราชากลบ ัไปแจ ้ ง ข ่ าวการแพ ้ สงคราม และการส ิ K นพระชนม ์ ของพระมหาอป ุ ราชาแก่พระเจ้าหงสาวดี จากนัKนพระองค์จึงยกทัพกลับคืน กร ุ งศร ี อย ุ ธยา
สมเดจ ็ พระนเรศวรทรงป ู นบําเหน ็ จนายทหารท ีT ตามเสด็จคือ เจ้ารามราฆพ กลางช้างพระนเรศวร และ ข ุ นศรีคชคง ควาญช้างพระเอกาทศรถ ทั=งสองได้รับ บําเหน ็ จตอบแทนด ้ วยเคร ืT องอป ุ โภค เคร ืT องใช ้ เงน ิ ทอง ทาส และเชลยไว้รับใช้ และพระราชทานบํานาญให้แก่ นายมหาน ุ ภาพ และหม ืT นภก ั ดศวร ี ซึTงเสียชีวิตใน การรบ และโปรดพระราชทานยศและทรัพย์สิTงของ ผ้า ส ํ ารดแก ่ บ ุ ตรภรรยา เป็ นการตอบแทนความชอบ
กจ ิ กรรมการเร ี ยนร ้ ู ท ีD ๘ คําสัDง จงเล ื อกคาํตอบทถ ีD ู กต ้ องทส ีD ุ ดเพย ี งคาํตอบเดย ี ว ๑. “ พระทพ ีD ระผ ้ ู ผ ่ าน ภพอต ุ – ดมเอย ไป่ ชอบเชษฐ ์ ย ื นหย ุ ด ร่มไม้” “ พระพพ ีD ระผ ้ ู ผ ่ าน ” หมายถึงใคร ก. พระนเรศวร ข. พระมหาอุปราชา ค. พระเอกาทศรถ ง. นันทบุเรง ๒. “หัสดีรณเรศอ้าง อวสาน นี_นา นับอนาคตกาล ห่อนพ้อง ขต ั ตย ิ าย ุ ทธบรรหาร คชค ่ ู กน ั แฮ คงแต่เผือพีDน้อง ตราบฟ้าดินกษัย” คาํเช ิ ญชวนให ้ กระทาํย ุ ทธห ั ตถท ี พ ีD ระนเรศวรตร ั สน ี _ เป็ นการกล ่ าวในทาํนองใด ก. ท้าทาย ข. พยากรณ์ ค. รู้การณ์ไกล ง. ชักจูงด้วยโวหาร
๓. ข้อความใดหมายถึง การทําย ุ ทธห ั ตถ ี ก. คชยานขตัต ิ เยศเบ , ื อง ออกถวัลย์ ข. หัสดีรณเรศอ้าง อวสาน น , ี นา ค. เถลิงฉัตรจัตุรพิรีย์ เร ี ยงคงัHขเ ู ฮย ง. หสัด ิ นปิHนธเรศไท ้ โททรง ๔. “ สองโจมสองจ ่ ู จ ้ วง บําร ู ” โคลงบาทนี_กล่าวถึงใคร ก. สมเด็จพระนเรศวร - พระมหาอุปราชา ข. สมเด็จพระเอกาทศรถ - มางจาชโร ค. ทหารฝ่ ายไทย – ทหารฝ่ายพม่า ง. เจ้าพระยาไชยานุภาพ- พลายพัทธกอ ๕. ฉช _ ั น ค ื อ สวรรค ์ หกช _ ั น เร ี ยงลาํดบช ั _ ั นตา ํD ไปช _ ั นส ู งได ้ ดง ั น ี _ ก. นิมมานนรดี ดาวดึงส์ ดุสิต ยามะ ปรนิมมิตวสวัตถี จาตุมหาราชิก ข. จาตุมหาราชิก ดาวดึงส์ ยามะ ดุสิต นิมมานนรดี ปรนิมมิตวสวัตถี ค. ดาวดึงส์ ยามะ ดุสิต จาตุมหาราชิก นิมมานนรดี ปรนิมมิตวสวัตถี ง. ปรนิมมิตวสวัตถี นิมมานนรดี ดุสิต ยามะ ดาวดึงส์ จาตุมหาราชิก
๖. โสฬสพรหม หมายถึงอะไร ก. สวรรค ์ ๑๖ ช M นัข. พรหมช M นัท ี/ ๑๖ ค. พรหม ๑๖ ช M นัง. สวรรคช ์ M นัท ี/ ๑๖ ๗. “ งามสองส ุ ร ิ ยราชลาํ_ เลอพิศ นาพ่อ พ่างพัชรินทรไพจิตร ศึกสร้าง ฤๅรามเริDมรณฤทธิc รบราพณ์ แลฤๅ ท ุ กเทศท ุ กทศ ิ อ ้ าง อืDนไท้ไป่ เทียม” บทประพน ั ธ ์ น ี _ ผ ้ ู แต ่ งใช ้ ลล ี าการเขย ี นอย ่ างไร ก. อุปมา ข. อธิพจน์ ค. บุคลาธิษฐาน ง. อุปลักษณ์
๘. “พ่างพัชรินทร์ไพจิตร ศึกสร้าง” กล่าวถึงใคร ก. พระรามรบกบัทศกณัฐ ์ ข. มารมาผจญพระพท ุ ธเจา ้ ณ โพธ ิ บลัลงัก ์ ค. สมเดจ ็ พระนเรศวรกบัพระมหาอ ุ ปราชา ง. พระอ ิ นทร ์ ทาํศ ึ กกบัทา ้ วไพจ ิ ตราส ู ร ๙. “บัดมงคลพ่าห์ไท้ ทวารัติ” จากโคลงบาทนี_ หมายถึงข้อใด ก. พาหนะไดแ ้ ก่ชา ้ ง มา ้ ววัควาย ข. เจ้าพระยาไชยานุภาพ ค. เจ้าพระยาปราบไตรจักร ง. พลายพัทธกอ ๑๐. “ถนัดพระอังสาข้อน ขาดด้าวโดยขวา” หมายความว่าอย่างไร ก. ฟันถ ู กบ่าขา ้ งขวาค่อนไปทางบ่าซา ้ ย ข. ฟันถ ู กบ่าขา ้ งซา ้ ยค่อนไปทางข่าขวา ค. ฟันคอดขาด ง. ฟันลําตัวขาด
คําตอบ ๑.ข ๒.ง ๓.ข ๔.ง ๕.ข ๖.ค ๗.ข ๘.ง ๙.ข ๑๐.ก
อธิบายศัพท์ เรืDองลิลิตตะเลงพ่าย เผือน แปลว่า ป่ า อรินทร์ แปลว่า ราชศ ั ตร ู ข ้ าศ ึ กผ ้ ู เป็ นใหญ ่ กิดาการ แปลว่า เสียงสรรเสริญ นครรามินทร์ แปลว่า กร ุ งศร ี อย ุ ธยา แดนปราจิณ แปลว่า กร ุ งศร ี อย ุ ธยาซ ึD งอย ่ ู ทางทศ ิ ตะวน ั ออก ของประเทศพม่า ถึงฆาต แปลว่า ถึงตาย ผะชด แปลว่า ประชด ย ุ บล แปลว่า เรืDองราว บมิหึง แปลว่า โดยไม่ช้า
น ุ สนธ n ิ แปลว่า ข ้ อความ (ตด ั คาํมาจากคาํว ่ าอน ุ สนธ n ิ) แสะ แปลว่า ม้า สาร แปลว่า ช้าง สระพราศ แปลว่า เรียงราย พย ุ หบาตร แปลว่า การยกทัพ เฟีU ยม แปลว่า ปิ ด กัUน บัง ส ุ ชน แปลว่า นํา U ตา (ตด ั คาํมาจากคาํว ่ า อส ุ ชล) ผล ู แปลว่า ทาง พิลาป แปลว่า ร้องไห้ครํ4าครวญ สมรรถ แปลว่า สามารถ เสีUยน แปลว่า ศ ั ตร ู ข ้ าศ ึ ก อัคเรศ แปลว่า นางกษต ั ร ิ ย ์ หร ื อหญง ิ ผ ้ ู เป็ นใหญ ่ในทน ี4 ี ห U มายถง ึ นาง สนมรณ แปลว่า การสงคราม
พิชัย แปลว่า ชนะ เถื4อน แปลว่า ป่ า ชรอํ4า (ชอํ4า) แปลว่า มืดมัว มืดครึUม ถกล แปลว่า ตัUง ตัUงขึUน โมรา แปลว่า หินลายชนิดหนึ4ง ปัทม แปลว่า บัวหลวงดอกมีสีแดง ประภัสสร แปลว่า สีเลื4อมพราย โอภาส แปลว่า แสงสว ่ าง ความส ุ กใส พิลาส แปลว่า งาม ดวงกมลาศ แปลว่า ดวงใจ สถล แปลว่า ทาง อท ุ ก แปลว่า นํUา พธ ู แปลว่า นางงาม เฌอ แปลว่า ต้นไม้ พบ ู แปลว่า ดอกไม้
ตระการ แปลว่า งาม ดี รําจวน (รัญจวน) แปลว่า ปัDนป่ วนใจ ธ ุ ล ี แปลว่า ฝ่ ุ น เวหา แปลว่า ท้องฟ้า กระเหม่น (เขม่น) แปลว่า อาการทก ีD ล ้ ามเน ื _ อกระต ุ กเบาๆ ห้าว แปลว่า กร้าว กล้า เผด็จ แปลว่า กําจัด ดัสกร แปลว่า ข ้ าศ ึ ก ศ ั ตร ู สระทกสระท้าน แปลว่า สะทกสะท้าน สัDนสะเทือน เพ็ญ แปลว่า เต็ม พาหา แปลว่า แขน เหี_ยน แปลว่า ตัดหมด ถวัลย์ แปลว่า ครองทรง เท้ง แปลว่า ทิ_ง โพล้เพล้ แปลว่า จวนพลบคํDา
คระหึม แปลว่า ดังก้อง พฤติพราหมณ์ แปลว่า พราหมณ ์ พวกหน ึ4 งทาํหน ้ าทเ ี4 กย ี4 วกบช ั ้ าง พราหมณ ์ ผ ้ ู เฒ ่ า พรอก แปลว่า พ ู ด กล ่ าว ไสย แปลว่า ไสยศาสตร์ บรรสาน แปลว่า ประสาน อรรณพ แปลว่า น่านนํUา ภ ู แปลว่า แผ่นดิน ไพลึก (พิลึก) แปลว่า แปลก น่ากลัว อัคนี แปลว่า ไฟ โขลนทวาร แปลว่า ประต ู ป่ า รณย ุ ทธ ์ แปลว่า การศึกสงคราม กบี4ธ ุ ช แปลว่า ธงร ู ปหน ุ มาน มเหาฬาร์ แปลว่า มากมาย พันลึก (พิลึก) แปลว่า แปลก พึงกลัว
อธึก แปลว่า ยิ4ง สามบาท แปลว่า ๑๘ นาที (หนึ4งบาทเท่ากับ ๖ นาที) ตติยยาม แปลว่า ยามสาม กม ุ ภล ี์ แปลว่า จระเข้ ส ุ งส ุ มาร แปลว่า จระเข้ พนานต์ แปลว่า ป่ า เทพสังหร แปลว่า เทวดามาดลใจ ฉาน แปลว่า น. ข้างหน้า ว. สว่าง ก. กระจัดกระจาย หัย แปลว่า ม้า โท แปลว่า สอง ธระเมียร แปลว่า มองด ู ฉัด แปลว่า เตะ กฑ ุ ณ ั ฑ ์ แปลว่า ธน ู พรรษา แปลว่า ฝน ธ ุ มา แปลว่า ควัน
กระลบ แปลว่า ฟ้ ุ ง ไถง แปลว่า พระอาทิตย์ ฉชัUน แปลว่า หกชัUน (หมายถึง สวรรค์ชัUนฉกามาพจร) โสฬส แปลว่า สิบหก กมลาสน์ แปลว่า ผ ้ ู มีดอกบัวเป็ นทน ี4 ั4 ง ค ื อพระพรหม สรว่าง แปลว่า สว่าง มลัก แปลว่า เห็น พาธา แปลว่า เบียดเบียน วาตะ แปลว่า ลม ทรหึงทรหวล แปลว่า ปั4นป่ วน กรี แปลว่า ช้าง ข ู(โข) แปลว่า มาก ฉายา แปลว่า เงา ประภาพ แปลว่า อาน ุ ภาพ เผ้า แปลว่า ผม
ธระเมียร แปลว่า มองด ู ฉัด แปลว่า เตะ กฑ ุ ณ ั ฑ ์ แปลว่า ธน ู พรรษา แปลว่า ฝน ธ ุ มา แปลว่า ควัน กระลบ แปลว่า ฟ้ ุ ง ไถง แปลว่า พระอาทิตย์ ฉชั_น แปลว่า หกชั_น (หมายถึง สวรรค์ชั_นฉกามาพจร) โสฬส แปลว่า สิบหก กมลาสน์ แปลว่า ผ ้ ู มีดอกบัวเป็ นทน ีD ัD ง ค ื อพระพรหม สรว่าง แปลว่า สว่าง มลัก แปลว่า เห็น พาธา แปลว่า เบียดเบียน วาตะ แปลว่า ลม
คชย ุ ทธ ์ แปลว่า การชนช้าง ประตย ิ ุ ทธ ์ แปลว่า การเข ้ าต ่ อส ้ ู กน ั ตว ั ต ่ อตว ั รําบาญ แปลว่า รบ บําร ู แปลว่า ตกแต่ง ประดับประดา ดํ_า แปลว่า ด้าม กระลึง แปลว่า ถือ กระลึงกระลอก แปลว่า ถือกลอก ไพจิตร แปลว่า ไพจต ิ ราส ู ร อส ู รซ ึD งรบกบพ ั ระอน ิ ทร ์ ราพณ์ แปลว่า ยักษ์ ลบอง แปลว่า แบบ เลบง แปลว่า การเล่น อง ั กส ุ แปลว่า ของ้าว ทันต์ แปลว่า ฟัน ในทีDนี_หมายถึง งาช้าง
อ ก ุ ค ล ก ุ แปลว่า เ ข้ า ค ล ก ุ ค ลี พัชรินทร์ แปลว่า พระอินทร์พลกุ แปลว่า งา อังสา แปลว่า บ่า ไหล่ สังเวช แปลว่า สลดใจ พิราลัย แปลว่า ตาย ลาญ แปลว่า แตก ทําลาย แตกพ่าย มล้าง แปลว่า ล้าง ฆ่า พิพิธ แปลว่า ต่างๆ โซรม แปลว่า รุ ม ก นั ช่ ว ย ก นั เมือชีพ แปลว่า สู ญ ชี พ ระเห็จ (ระเห็จ) แปลว่า ไปโดยเร็ว โรม แปลว่า รบ กระพัดกระเพิDน แปลว่า กระจัดกระจาย
แบบทดสอบหลังเรียน ๑. ข้อใดกล่าวไม ่ ถ ู กต ้ อง ก. “ ล ิ ล ิ ตตะเลงพา่ย ” เร ิ/มดว ้ ยการพรรณนาภ ู ม ิประเทศ ข. “ ล ิ ล ิ ตตะเลงพา่ย ” ได้เค้าเรื/องมาจากพระราชพงศาวดาร ค. “ลิลิตพระลอ” เป็ นต้นแบบของการประพันธ์ “ ล ิ ล ิ ตตะเลงพา่ย ” ง. “ลิลิต” เป็ นคาํประพนัธ ์ ท ี/ประกอบดว ้ ยร่ายและโคลงสลบักนั ๒. “ สงครามย ุ ทธห ั ตถ ”ี ตรงกับรัชสมัยของกษัตริย์พม่าพระองค์ใด ก. พระเจ้านันทบุเรง ข. พระเจ้าบุเรงนอง ค. พระเจ้าเม็งกะยินโย ง. พระเจา ้ ตะเบงชะเวต M ี ๓. พระมหาอป ุ ราชาไม ่ อยากยกทพ ัไปรบกบส ั มเดจ ็ พระนเรศวรฯ เพราะเหต ุ ผลในข ้ อใด ก. องค์บิดาชราแล้ว ควรฤาแคลว ้ไกลห่าง ข. โหรควงคงทํานาย ทายพระเคราะห์ถึงฆาต ค. คะเนน ึ กแสยงฤทธ S ิ บพิตรไปเทียบทัพหลวง ง. ก่ อนออกรบตร ิ ตรอง กลวัจะตอ ้ งเส ี ยศกัด S ิ ศร ี ๑. ข้อใดกล่าวไม ่ ถ ู กต ้ อง ก. “ ล ิ ล ิ ตตะเลงพา่ย ” เร ิ/มดว ้ ยการพรรณนาภ ู ม ิประเทศ ข. “ ล ิ ล ิ ตตะเลงพา่ย ” ได้เค้าเรื/องมาจากพระราชพงศาวดาร ค. “ลิลิตพระลอ” เป็ นต้นแบบของการประพันธ์ “ ล ิ ล ิ ตตะเลงพา่ย ” ง. “ลิลิต” เป็ นคาํประพนัธ ์ ท ี/ประกอบดว ้ ยร่ายและโคลงสลบักนั ๒. “ สงครามย ุ ทธห ั ตถ ”ี ตรงกับรัชสมัยของกษัตริย์พม่าพระองค์ใด ก. พระเจ้านันทบุเรง ข. พระเจ้าบุเรงนอง ค. พระเจ้าเม็งกะยินโย ง. พระเจา ้ ตะเบงชะเวต M ี ๓. พระมหาอป ุ ราชาไม ่ อยากยกทพ ัไปรบกบส ั มเดจ ็ พระนเรศวรฯ เพราะเหต ุ ผลในข ้ อใด ก. องค์บิดาชราแล้ว ควรฤาแคลว ้ไกลห่าง ข. โหรควงคงทํานาย ทายพระเคราะห์ถึงฆาต ค. คะเนน ึ กแสยงฤทธ S ิ บพิตรไปเทียบทัพหลวง ง. ก่ อนออกรบตร ิ ตรอง กลวัจะตอ ้ งเส ี ยศกัด S ิ ศร ี
๔. คํากล่าวว่า “เอาพัสตราสตรี สวมอินทรย์สร่างเคราะห์” หมายความตรงกับข้อใด ก. จงนาํเส , ื อผา ้ สตร ี มาใส่แลว ้ จะไดไ้ ม่ตอ ้ งไปรบ ข. จงนาํเส , ื อผา ้ สตร ี มาใส่แลว ้ เคราะห ์ จะไดล ้ ดนอ ้ ยลง ค. จงนาํเส , ื อผา ้ สตร ี มาใส่แลว ้ จะไดป้ ้ องกนัเคราะห ์ ร ้ าย ง. จงนาํเส , ื อผา ้ สตร ี มาใส่แลว ้ จะเป็ นการสะเดาะเคราะห ์ ๕. ลก ั ษณะทเ ีD ด ่ นทส ีD ุ ดของสมเดจ ็ พระนเรศวรฯ ทปีD รากฏใน ลล ิ ต ิ ตะเลงพ ่ าย ค ื อข ้ อใด ก. ทรงกอปรด้วยขัตติยมานะ ข. ทรงรักชาต ิ ยง ิHกวา่พระชนมช ์ี พ ค. ทรงยด ึ มนัHในพระพท ุ ธศาสนา ง. ทรงเป็ นกษัตริย์นักรบทีHสามารถ ๖. ข ้ อใดค ื อวต ั ถ ุ ประสงค ์ สําคญ ั ทส ีD มเดจ ็ พระมหาสมณเจ ้ ากรมพระปรมาน ุ ช ิ ตช ิโนรสทรง นิพนธ์เรืDองลิลิตตะเลงพ่าย ก. เพ ืH อจาร ึ กในแผน่ศ ิ ลารอบระเบ ี ยงพระอ ุ โบสถวดัพระเชต ุ พนฯ ข. เพ ืH องานฉลองต ึ กท ีH สร ้ างใหม่ค ื อ “ตึกสมเด็จ” วัดพระเชตุพนฯ ค. เพ ืH อเฉล ิ มพระเก ี ยรต ิ ของสมเดจ ็ พระนเรศวรมหาราชและสมเดจ ็ พระเอกาทศรถ ง. ท ุ กขอ ้ ท ีH กล่าวมา
๗. ข้อใดกล่าวไม ่ ถ ู กต ้ อง ก. สถานทีHกระทํายุทธหัตถี คือ ตําบลตระพังตรุ ข. “ จงพอ่อยา่ยน ิ ยล แต่ต , ื น ” ขอ ้ ความน , ี เป็ นการพระราชทานพร ค. ผลพลอยไดจ ้ ากการทาํยท ุ ธหตัถ ีในคร ,ังน , นัส ิHงท ีH เด่นชดัท ีH ส ุ ด ค ื อ พม่าไม่มา รุกรานไทยอีกเป็ นเวลานาน ง. “...จนจันทรลับเลืHอน เคลืHอนเข้าตติยาม เจ้าจอมสยามไสยาสน์ เหนือบรมอาสน์ ก่ อนแกว ้...” “ตติยยาม” หมายถึง เวลาสองยามถึงตี ๓ ๘. สมเดจ ็ พระวน ั ร ั ตใช ้ วธ ิี การอย ่ างไรในการท ู ลขอพระราชทานอภย ัโทษแก ่ แม ่ ทพ ั นายกองต่อสมเด็จพระนเรศวรฯ ก.อา ้ งเหต ุ ผลวา่เทวดาบนัดาลใหเ ้ป็ นไปเช่นน , นั ข. ใช้วิธีอุปมาอ้างพระกฤษฎาภินิหารดุจพระพุทธเจ้า ค.อา ้ งพระพท ุ ธพจนท ์ ีH กล่าววา่ “ เวรยอ่มระงบัดว ้ ยการไม่จองเวร ” ง.อา ้ งวา่ควรม ี พระราชบญัชาใหแ ้ ม่ทพันายกองไปต ี เม ื องศตัร ู เป็ นการแกต ้ วัจะ เก ิ ดประโยชนม ์ ากกวา่
๙. การสร ้ างสถ ู ปทต ีD าํบลตระพง ั ตร ุ มีความประสงค ์ อย ่ างไร ก. เพืHอแสดงความกตัญYู ข. เพ ืH อแสดงใหเ ้ ห ็ นถ ึ งส ิHงก่ อสร ้ างอนัสวยงาม ค. เพืHอระลึกถึงความดีของผู้ตาย ง. เพ ืH อเป็ นการเฉล ิ มพระเก ี ยรต ิในวร ี กรรม ๑๐. ความฝันของสมเด็จพระนเรศวรจัดเป็ นความฝันชนิดใด ก. บุรพนิมิต ข. จิตนิวรณ์ ค. เทพสังหรณ์ ง. ธาตุโขภ ๑๑. “เคลืDอนพลตามเกล็ดนาค ตากเต็มท่งแถวเถืDอน เกลืDอนกล่นแสนยาทัพ ถบปั ะทะไพร ิ นทร ์ ส ่ วนห ั สดน ิ อท ุ ย ั” “เคลืDอนพลตามเกล็ดนาค” คืออย่างไร ก. ความห่วงหนา ้ พะวงหลงัข. ความใคร่ครวญอยา่งรอบคอบ ค. การคาดการณ์ทีHจะมีมาในอนาคต ง. การเล ื อกตดัส ิ นใจลงไปอยา่งใดอยา่งหนHึ ง
๑๒. “ งามสองส ุ ร ิ ยราชลาํ_ เลอพิศ นาพ่อ พ่างพัชรินทรไพจิตร ศึกสร้าง ฤารามเริDมรณฤทธิc รบราพณ์ แลฤา ท ุ กเทศท ุ กทศ ิ อ ้ าง อืDนไท้ไป่ เทียม” ข ้ อความทข ีD ด ี เส ้ นใต ้ในคาํ ประพน ั ธ ์ ข ้ างต ้ นหมายถง ึ เหต ุ การณ ์ในข ้ อใด ก. พระรามรบกบัทศกณัฐ ์ ข. เทวดาบนสวรรคร ์ บกบัยกัษ ์ ค. พระอ ิ นทร ์ ทาํศ ึ กกบัทา ้ วเวปจ ิ ตาส ู ร ง. สมเดจ ็ พระนเรศวรฯ ทาํศ ึ กกบัพระมหาอ ุ ปราชา ๑๓. “ หงสาวดบ ี ุ เรศ ร ัD วร ้ ู เหต ุ บมิห ึ งแห ่ งเอกอง ึ กด ิ าการ ” จากคาํ ประพน ั ธ ์ น ี _ กร ุ งหงสาว ดร ี้ ู เหต ุ อะไรเป็ นสําคญ ั ก. สมเด็จพระมหินทราธิราชเสด็จสวรรคต ข. สมเด็จพระมหาจักรพรรดิเสด็จสวรรคต ค. สมเดจ ็ พระมหาอ ุ ปราชาเสดจ ็ ข , ึ นครองราชยส ์ มบตัิ ง. สมเดจ ็ พระมหาธรรมราชาเสดจ ็ สวรรคต และสมเดจ ็ พระนเรศวรฯ เสดจ ็ ข , ึ น ครองราชย์สมบัติ
๑๔. “ นฤบดโี ถมถบส ี ้ ู ศึกธาร ฟอนฟาดส ุ งส ุ มาร มอดม้วย สายส ิ นธ ์ ุ ซ ึD งนองพนานต ์ หายเหือด แห้งแฮ พระเร่งปรีดาด้วย เผด็จเสี_ยนเศิกกษัย” คําประพันธ์บทนี_กล่าวถึงเรืDองใด มีความหมายอย่างไร ก. น ิ ม ิ ตบอกเหต ุ ความม ี ชยัต่อศตัร ู ข. การปราบจระเข ้ ความพา่ยแพข ้ องขา ้ ศ ึ ก ค. น , าํป่าหลากท่วมทพัขา ้ ศ ึ ก การไม่ตอ ้ งเส ี ยกาํลงัรบ ง. การต่อส ู อ ้ ยา่งด ุ เด ื อดของสมเดจ ็ พระนเรศวรฯ : พระมหาอุปราชาขาดคอช้าง ๑๕. “ว่านครรามินท์ ผลัดแผ่นดินเปลีDยราช เยียววิวาทชิงฉัตร เพ ืD อกษต ั ร ิ ย ์ สองส ้ ู...”“นครรามินทร์” คือเมืองในข้อใด ก. เม ื องอ ู่ทอง ข. เมืองกาญจนบุรี ค. เมืองกรุงหงสาวดี ง. กรุงศรีอยุธยา
๑๖. จากคําประพันธ์ในข้อ ๑๕ “กษัตริย์สอง” หมายถง ึ บ ุ คคลในข ้ อใด ก. พระเจา ้ บ ุ เรงนองกบัพระมหาอ ุ ปราชา ข.พระเจา ้ นนัทบ ุ เรงกบัพระเจา ้ ตะเบงชะเวต , ี ค. พระมหาอ ุ ปราชากบัสมเดจ ็ พระนเรศวรฯ ง.สมเดจ ็ พระนเรศวรฯกบัสมเดจ ็ พระเอกาทศรถ ๑๗. “ อ ้ าจอมจก ั รพรรดผ ิ้ ู เพ็ญยศ แม้พระเสียเอารส แก่เสี_ยน จก ั เจบอ ็ ร ุ ะระทด ท ุ กข ์ใหญ ่ หลวงนา ถนัดดัDงพาหาเหี_ยน หัDนกลิ_งไกลองค์ ณรงค์นเรศวร์ด้าว ดัสกร ใครจักอาจออกรอน รบส ้ ู เสียดายแผ่นดินมอญ พลันมอด ม้วยแฮ เหต ุ บ ่มีม ื อผ ้ ู อืDนต้านทานเข็ญ” ต่อไปนี_ข้อใดไม่ใช่ ลก ั ษณะของพระมหาอป ุ ราชาทปีD รากฏอย ่ ู ในบทรําพน ั ทย ีD กมาข ้ างต ้ นน ี _ ก. ข , ี ขลาด ข. เคารพรักพระราชบ ิ ดาค. รักแผน่ด ิ นเก ิ ด ง. รับผด ิ ชอบต่อหนา ้ ท ีH
๑๘. คาํ ประพน ั ธ ์ ต ่ อไปน ี แ _ สดงความร ้ ู ส ึ กอย ่ างไรในเร ืD องลล ิ ต ิ ตะเลงพ ่ าย “สงครามครานี_หนัก ใจเจ็บ ใจนา เรียมเร่งแหนงหนาวเหน็บ อกโอ้ ล ู กตายฤใครเกบ ็ ผีฝาก พระเอย ผีจักเท้งทีDโพล้ ทีDเพล้ใครเผา” ก. ความคับแค้นใจ ข. ความเศร้าโศก ค. ความหวาดหวนัHง. ความเปล่าเปล ีH ยว
๑๙. “เถลง ิ ฉ ั ตรจต ั ุ รพรีย์ ิ เรียงคัDง ข ู เฮย” ข ้ อใดไม ่ อย ่ ู ใน จต ั ุ รพรีย์ ิ ก. พลช้าง ข. พลม้า ค. พลธนู ง. พลรถ ๒๐. “พลอยพํ_าเพลียกถ้าท่าน ในรณ นัคราชฟาดแสงพล พ่ายฟ้อน พระเดชพระแสดงดล เผดจ ็ ค ่ ู เขญ ็ แฮ ถนัดพระอังสาข้อน ขาดด้าวโดยขวา” จากบทประพนัธ ์ น , ี แสดงค ุ ณสมบตัิ ขอ ้ใดของสมเดจ ็ พระนเรศวร ก. มีความกล้าหาญ ข. มีความเสียสละ ค. มีความซืHอสัตย์ ง. มีความกตัญYู
เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน ๑. ก ๑๑. ก ๒. ก ๑๒. ก ๓. ข ๑๓. ง ๔. ง ๑๔. ก ๕. ก ๑๕. ง ๖. ค ๑๖. ง ๗. ข ๑๗. ง ๘. ข ๑๘. ค ๙. ง ๑๙. ค ๑๐. ค ๒๐. ก
เอกสารอ้างอิง เพ็ญศรี จันทร์ดวง และ สุวคนธ์ จงตระกูล, ผศ. หนังสือเรียน มาตรฐาน แม็ค สาระการเร ี ยนร ้ ู พ ื น U ฐาน ภาษาไทย ม. ๕ เทอม ๑. กรุงเทพฯ :แม็ค, ๒๕๔๗. ศึกษาธิการ, กระทรวง. หน ั งส ื อเร ี ยนสาระการเร ี ยนร ้ ู พ ื น U ฐาน วรรณคดีวิจักษ์. พ ิ มพค ์ ร Mังท ี/ ๕. กร ุ งเทพ ฯ : โรงพิมพ์คุรุสภา ลาดพร้าว, ๒๕๔๘. พรทิพย์ แฟงสุด. ส ื4 อเสร ิ มสาระการเร ี ยนร ้ ู พ ื น U ฐาน ภาษาไทย ม.๕. กรุงเทพฯ : ฟิ สิกส์เซ็นเตอร์, ๒๕๕๐. ๓๐๔ หน้า.