ใบความรู้-ประวัติศาสตร์ศิลปะเครื่องประดับ

ประวตั ศิ าสตรศ์ ลิ ปะเครอื่ งประดบั

ภาพที่ 3.3.14- 12Fabergé miniature replicas of the Russian ภาพท่ี 3.3.14- 13Fabergé Basket of Lilies of the Valley, 1896.

Imperial crown jewels, 1900. State Hermitage Metropolitan Museum of Art, New York (long-term

Museum, St. Petersburg loan of the Matilda Geddings Gray Foundation Collection).

ทีม่ า : https://www.luxebook.in/peter-carl-faberge-jewellery-100- ทม่ี า : https://www.luxebook.in/peter-carl-faberge-jewellery-100-

years/ years/

ภาพท่ี 3.3.14- 14Eugène Fontenay attributed - An antique gold ภาพท่ี 3.3.14- 15Necklace with painted enamel plaques, Eugene

necklace, Paris, circa 1870 Richet & Eugene Fontenay, 1867-73

ท่ีมา : https://www.pinterest.com/pin/445363850635868884/ ทม่ี า : https://www.pinterest.com/pin/126030489543926982/

100

ประวตั ศิ าสตรศ์ ลิ ปะเครอื่ งประดบั

3.3 ประวัติศาสตร์ศิลปะเครอ่ื งประดบั ยุคประวตั ศิ าสตร์

3.3.15 เครื่องประดับสไตลอ์ าร์ตนูโว (Art Nouveau Jewelry)
ยุคหลังปฏิวัติอุตสาหกรรม เร่ิมเข้าสู่ความเป็นสมัยใหม่ มีการศึกษาค้นหาสิ่งใหม่มากข้ึนส่ิงของเครื่องใช้ต่างๆ เริ่ม

มองเห็นความงามมากขน้ึ ศลิ ปะทศั นศลิ ป์เข้าสชู่ ว่ ง Post Impressionism ซงึ่ อย่ใู นยคุ ชว่ งกลางศตวรรษที่19 เปน็ ตน้ มา เป็นชว่ งท่ี
ยุโรปนิยมการค้าหาแผ่นดินใหม่เพ่ือทรัพยากรธรรมชาติ การขยายพ้ืนท่ีเพื่อประชากรและการเผยแพร่ศาสนาคริสต์ จึงทาให้เกิด
การลา่ อาณานคิ มข้นึ

ยุคน้ีจึงเป็นยุคแห่งความรุ่งเรืองของยุโรป และอาณาจักรท่ีมีอิทธิพลต่อความเป็นไปของมนุษย์ชาติคือ สหราช
อาณาจักรหรอื ประเทศองั กฤษ เป็นช่วงทีเ่ ฟื่องฟูเก่ียวกบั ความงามและศลิ ปะใหมๆ่ เร่มิ ที่ก่อตวั ขน้ึ โดยเฉพาะรปู แบบสมยั ใหม่

ศิลปะแบบอาร์ตนูโวเร่ิมต้นท่ีประเทศอังกฤษ โดยมีศิลปินกลุ่มกลาสโกวส์ คลู รวมตัวกันข้ึนเพ่ือนาเสนอศิลปะแนวใหม่
ท่ีได้สร้างสรรค์กันข้ึนมา จึงทาให้เกิดการเคลื่อนไหวของกระแสท่ีเรียกว่า Art and Craft Movement จึงเกิดการปฏิวัติรูปแบบ
ของงานช่างหลายแขนง ให้มรี ปู แบบแนวใหม่หรอื รูปแบบทีเ่ รยี กว่าอาร์ตนูโวนั้นเอง ซ่ึงมีลักษณะอ่อนหวาน พลิว้ มรี ปู รา่ งยาวยืด มี
การพันเกาะเกี่ยวไปมา หรือเรียกอีกแบบวา่ Noodle Style

ศิลปะเคร่ืองประดับรูปแบบอารต์ นูโว เปน็ งานช่างแนวศิลปะท่ีทาให้รูปแบบอาร์ตนูโวเป็นท่เี ฟื่องฟูมากงานหนึ่ง โดย
นกั ออกแบบเคร่ืองประดับต่างได้รับอิทธิพลมาจากกระแสการเคล่ือนไหวของ Art and craft Movement และเนื่องจากเป็นช่วง
เริ่มต้นเข้าสู่ความเป็นสมัยใหม่ จึงทาให้รูปแบบงานช่างมีการผสมผสานระหว่างรูปแบบเก่าและใหม่อยู่ แตม่ ีแรงบันดาลใจในการ
การสรา้ งสรรค์เคร่อื งประดับรูปแบบอาร์ตนูโวร่วมกัน ซึ่งมีลักษณะดงั น้ี

1. จากพืชธรรมชาติ เชน่ ดอกไม้ ใบไม้
2. จากสัตว์และแมลง เชน่ ผเี สื้อ แมลงปอ งู ไก่ นกยงู ค้างคาว นกฮกู รวมทง้ั สตั วใ์ นจินตนาการ เช่น สฟรงิ ซ์
3. จากวรรณกรรม เช่น เจ้าชายกบ
4. จากบุคคลสาคญั
5. จากวฒั นธรรมต่างถนิ่ เช่น วัฒนธรรมญปี่ ุ่น
6. จากความงามของผู้หญงิ
จากแรงบันดาลใจดังกล่าว ศิลปะเคร่ืองประดับอาร์ตนูโว จึงมีแนวทางการออกแบบ ทั้งรูปแบบเหมือนจริงและ
รปู แบบนามธรรม

101

ประวตั ศิ าสตรศ์ ลิ ปะเครอื่ งประดบั

ภาพที่ 3.3.15- 1Pine cones by Rene Lalique. Art Nouveau jewelry ภาพท่ี 3.3.15- 2Rene Lalique – branches pendant. Art Nouveau

ทม่ี า : https://vsemart.com/art-nouveau-jewelry/ jewelry

ที่มา : https://vsemart.com/art-nouveau-jewelry/

ภาพท่ี 3.3.15- 3Jim Kelso, Japanese maple brooch ภาพท่ี 3.3.15- 4Two Swans Pendant. Made of gold, enamel,
ทม่ี า : https://vsemart.com/art-nouveau-jewelry/ diamonds. Rene Lalique
ทม่ี า : https://vsemart.com/art-nouveau-jewelry/

ภาพที่ 3.3.15- 5Grape vine buckle, Rene Lalique ภาพที่ 3.3.15- 6Bird of paradise, silver buckle, pearls, enamel.
ที่มา : https://vsemart.com/art-nouveau-jewelry/ 1900. Art Nouveau style jewelry
ที่มา : https://vsemart.com/art-nouveau-jewelry/

102

ประวตั ศิ าสตรศ์ ลิ ปะเครอื่ งประดบั

ภาพท่ี 3.3.15- 7Rene Lalique floral brooch ภาพที่ 3.3.15- 8Stylish thistle pendant-brooch
ที่มา : https://vsemart.com/art-nouveau-jewelry/ ทม่ี า : https://vsemart.com/art-nouveau-jewelry/

ภาพท่ี 3.3.15- 9Thistle clasp ภาพท่ี 3.3.15- 10Gorgeous Peacock pendant
ทมี่ า : https://vsemart.com/art-nouveau-jewelry/ ที่มา : https://vsemart.com/art-nouveau-jewelry/

จากตัวอย่างข้างต้นเห็นได้ว่า เป็นตัวอย่างจากรูปแบบเหมือนจริงทั้งสิ้น ส่วนแบบนามธรรมนักออกแบบยังคงใช้แรง
บันดาลใจเชน่ เดมิ จากธรรมชาติและความยาวยืดของรปู ทรง แตม่ กี ารเปล่ียนรปู ทรงให้มีลักษณะนามธรรม รูปแบบอารต์ นโู วได้เป็น
ทนี่ ิยมในการสรา้ งสรรคง์ านศิลปะและงานชา่ งมาก ถอื เปน็ ยุคของการเปลีย่ นรสนยิ มของสังคมชาวตะวนั ตก

ประเทศท่ไี ด้รับความสาเรจ็ สูงสดุ ต่อรปู แบบน้ีคือ ประเทศฝรง่ั เศส โดยเฉพาะเคร่ืองประดับได้รับการยกยอ่ งมาก และ
เปน็ ทร่ี ู้จักกันในการเปดิ ตัวในงาน La Maison de Art Nouveau เมื่อปี ค.ศ.1895 ทีก่ รุงปารีส นกั ออกแบบท่ีมชี ่ือเสียงมาก ได้แก่
นาย Rene Lalique จากการชนะเลศิ การประกวดออกแบบเครอื่ งประดับในงาน Exposition Universelle

103

ประวตั ศิ าสตรศ์ ลิ ปะเครอื่ งประดบั

ภาพที่ 3.3.15-11 เครื่องประดบั สไตล์อารต์ นูโว (Art Nouveau Jewelry)
ทม่ี า : http://blackevil408.blogspot.com/p/blog-page_6677.html

ในปลายศตวรรษท่ี 19 ได้มีการเปล่ียนแปลงโฉมหน้า ของเครื่องประดับ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบ หรือการผลิต โดยเน้นไปใน
ทศิ ทาง ด้านศลิ ปะเป็นหลกั ซึง่ ไดร้ บั อทิ ธพิ ลมากจาก ศลิ ปะของทางตะวันออก คือ ภาพเขียนของญี่ปุ่น เครอื่ งประดับสไตล์น้ี ไดช้ ่อื
มาจาก แกลเลอรกี่ ารตกแต่ง ในเมอื งปารีส ชือ่ ของแกลเลอรค่ี ือ Maison de l’Art Nouveau ซึง่ เจ้าของคือ นายซกี ฟรดี บงิ ค์ นัก
ออกแบบสไตล์น้ี มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักคือ วิลเล่ียม มอริส ซึ่งเป็นคนริเริ่มขึ้น ผู้ท่ีผลงานมีคนรู้จัก มากท่ีสุดคือ เรเน่ ลาลิ ค นัก
ออกแบบ ชาวฝร่ังเศส นอกจากองรี วเี ว็ต, ลูเชี่ยน จิลลาด, จอร์จ ฟูเช, ฟิลลิปป์ โวลเฟอร์ จากประเทศเบลเย่ียม และหลุยส์คอม
ฟอร์ด จากสหรฐั อเมริกา ซ่ึงลว้ นแล้วมผี ลงาน ในสไตล์นที้ งั้ ส้นิ
อาร์ต นโู ว มีลักษณะเดน่ ในด้านเครอื่ งประดับ คือ



1. อาร์ตนูโว เป็นเครื่องประดับ ท่ีแสดงความเคลื่อนไหว (free flowing movement) ก่อให้เกิดความ มีชีวิตชีวา
ความสิเน่หา (passion) เม่ือนาทุกองค์ประกอบ มารวมกันแล้ว เกิดเป็นโลกแห่งจินตนาการ ท่ีแปลกแหวกแนว โดยนา
ธรรมชาติ รอบตัวไมว่ า่ จะเปน็ แมลง, สตั ว์ทะเล, ดอตวเ์ ลือ้ ยคลาน รวมทั้งมนษุ ย์ ใบหนา้ หญงิ สาว มาใชเ้ ปน็ ลวดลายหลกั


2. เทคนคิ ที่นิยมมาก ในสไตลอ์ าร์ต นูโว คือ เทคนิคการลงยา (enameling) และแบบที่ใชม้ ากท่ีสุด ในการลงยาแบบ
plaque-a-jour ตัวอย่างเช่น ปีกแมลงปอ ตามความเปน็ จรงิ น้ัน จะใสแลดูเบา เมื่อนาการลงยา แบบท่ีกล่าวไว้มาใช้ จะให้
ความรูส้ ึกเหมือน ปีกแมลงจรงิ ๆ


3. มักจะประดับด้วยมุก และอัญมณี อัญมณีท่ีใช้มักจะเจียระไน แบบหลังเบ้ีย (cabochon-cut) มากกว่าเจียระไน
แบบมีเหลย่ี ม


4. ชนิ้ งานของอาร์ตนโู ว สว่ นใหญ่ จะออกมาในแบบ 3 มิต
ิ 5. ประเภทเครื่องประดบั ท่ีทาขึ้นคือ จห้ี อ้ ยคอ, สรอ้ ยคอ,
สาหรบั ประดบั ศรี ษะ, สร้อยคอ และกาไลขอ้ มอื , เข็มกลัด เป็นต้น

104