เรื่องสั้นจันทร์เสี้ยว

จันทรเส้ยี ว
THE CRESCENT MOON

กวนี ิพนธน า้ํ เอกของโลก
รพนิ ทรนาถ ฐากูร ประพันธ
ปรชี า ชอปทุมมา ถอดความ
LET THEM SEE YOUR FACE, MY CHILD,
AND THUS KNOW THE MEANING OF ALL THINGS:
LET THEM LOVE YOU AND THUS LOVE EACH OTHER

เยี่ยมหนา ใหเขายล อา ยหนูเอย เพ่อื วา พวกเขาจะไดซ ึมซาบในความหมายแหงสรรพส่ิง จงทําตวั ใหพ วก
เขารัก เพอ่ื วาพวกเขาจะไดรจู กั รกั ใครซ ่งึ กันและกันบาง

คาํ นํา

โลกหมนุ เวยี นเปล่ียนแปลก กระแสธารแหง วตั ถุถงั่ ทะลักไหล กระแสธารแหง หัวใจถกู ซัดพาหลงทศิ
ทาง... พา ยแพ. .. จึงตา งทะเยอทะยานไขวควาบาคลง่ั ไปกบั กระแสธารแหงวตั ถนุ ัน้ โดยลมื “หัวใจ” เสีย
สนิท

เด็กๆ ผูซง่ึ มิไดใสใจกับวันคืน ลวนถกู ผูใหญผ ลักไส บังคบั บงการใหดําเนินชวี ิตอยา งรอน ทรุ นไป
ดว ย โดยท่พี วกผูใหญเ หลา นัน้ มไิ ดฉ กุ คิดสกั นดิ วา หัวใจของเดก็ ๆ เปนเชน ไร มีจินตนาการพิสุทธิไ์ พศาล
แคไหน และมีโลกสว นตวั อันแสนงดงามปานใด...

“จนั ทรเ ส้ยี ว” กวีนิพนธเลมเล็กๆ แตท วาย่ิงใหญน้แี หละ จะสะกิดเตอื นทา นดวยทวงทํานองและลีลา
อนั ออนหวาน นา รกั ใคร วา โลกและหวั ใจของเด็กๆ เปนฉันใด เผ่อื วา... บางที เราผใู หญท ุกคนอาจจะ
“เห็น” และตระหนักถงึ ความเปนจรงิ ในชีวิตของเด็กๆ ของเรา และมอบเวลาคนื กลบั แกพ วกเขาใหไ ดใช
“ชีวติ กับเวลา” อยา งอิสระและสมศักด์ศิ รแี หง ความเปน มนษุ ย “ผูใหญตวั นอ ย” ของเขาเอง

เพ่อื วา วนั หนึง่ ขา งหนา เราจะไดม ีแตผ ูใหญท ีม่ แี ตค วามสุขและรกั เสรภี าพ

สาํ นักพมิ พท านตะวัน

2

ปรีชา ชอ ปทมุ มา กบั จันทรเส้ียว

การถา ยทอดภาษาหนง่ึ มาเปนอีกภาษาหนง่ึ เปน ส่ิงทยี่ าก ยงิ่ การถา ยทอดใหไ ดอยา งเขา ถึงอารมณ
และความรูสึกนกึ คดิ ของผปู ระพนั ธดว ยแลว ยง่ิ ยากเย็นขึน้ อีก และหากบทประพันธน ั้นกาํ เนดิ ในดนิ แดนท่ี
วถิ ีชีวติ ของผคู น ปรชั ญา ศาสนา ความเชอ่ื และวฒั นธรรมตางกบั ผถู ายทอดดว ยแลว กลบั เปนงานท่ยี าก
เย็นแสนเข็ญอกี หลายเทา นัก

บรรดานกั อานในบานเรา หากเปนเรอื่ งของอนิ เดยี เราตา งยอมรับกันวามีเพยี งสามส่ีทา นเทา น้ันที่
ถายทอดบทประพันธของอินเดียไดอยางเขาถึงจริงๆ หนง่ึ ในจํานวนดังกลาวมี ปรีชา ชอปทมุ มา รวมอยู
ดวย ปรชี า ชอ ปทุมมาไดเคยไปศกึ ษาอยใู นอนิ เดีย ในมหาวิทยาลัยศานตนิ ิเกตันซึ่งทานรพนิ ทรนาถ ฐากูร
เปนผูกอ ต้ังขึ้น ฉะนั้นสภาพชวี ิตของผูค น บรรยากาศ ความรูสกึ นกึ คิด ความเช่อื ปรชั ญา ศาสนา ขนบ
ประเพณี วัฒนธรรมและอ่นื ๆ ทร่ี วมประกอบกันเขา เปน อินเดยี ยอมซึมซาบเขาสเู ลือดเนื้อของปรชี า ชอ
ปทุมมาอยางแนนอน และขณะเดยี วกัน ปรชี า ชอปทุมมา กย็ อมไมปลอยปละโอกาสท่ีจะเรยี นรู “ความเปน
อินเดีย” ดินแดนแหงอารยธรรมที่ยง่ิ ใหญข องโลกอีกแหงหนึง่ เปน แน

ดวยเหตุนบี้ ทประพันธทปี่ รีชา ชอปทุมมาถา ยทอดมาจากอนิ เดียจึงวางใจไดวา “เขา ถงึ ” อยา งแท
จริง ดังจะเห็นไดจากรวมเรอื่ งสัน้ ชดุ ท่ีสุดแหง การจาํ ยอม ใครเลยเขาจะรู เปน ตน และย่งิ จันทรเ สยี้ ว กวี
นิพนธนํา้ เอกนี้ดวยแลว ปรีชา ชอปทมุ มาไดใหเ วลาถงึ ส่ีปเ ตม็ แกไขซ้ําแลว ซ้ําอีก คดั สรรถอ ยคําอยาง
ประณตี แลวจึงนาํ มาเรียงรอยอยา งวิจิตรบรรจง นอกจากนี้ ปรชี า ชอ ปทมุ มา ยงั บอกอีกวา ยังตองคํานึงถึง
น้ําหนกั ของคําวาจะวางอยตู าํ แหนง ใดจงึ จะสมบรู ณ เพื่อใหสมกับท่ี “จนั ทรเส้ียว” ไดร บั ขนานนามวา เปน
กวีนิพนธน ํา้ เอกของโลก

จากหนงั สอื “จนั ทรเ สี้ยว” THE CRESCENT MOON สาํ นักพมิ พท านตะวันรวมเลมคร้งั แรกกนั ยายน 2526

3

1. บาน

ฉันยาํ่ ไปตามเสนทางซึง่ ตดั ผา นทอ งทุง ขณะที่ดวงอาทติ ยอ ัสดงกาํ ลังซอนแสงสที อง
เสมอื นอาการของคนขี้ตระหนี่

ความสวา งแหง วนั จบลงทามกลางความมดื ทอ งทุง โลง ตลอด ภายหลังฤดเู กบ็ เกย่ี วนอน
สงบตัวนงิ่

ทันใดเสยี งยะเยือกของเดก็ กองสนู ภากาศ เขาเดินฝา ความมดื ขมวั ท้ิงรองรอยแหงบท
เพลงไวก ับความสงบยามคา่ํ

หมบู านของเขาอยูใ นบรเิ วณรกราง พน เขตไรออยออกไป มันซุกอยใู ตดงกลวย ดง
หมากสูงชะลูด ดงมะพรา วและขนุนใบเขยี วเขม

ฉันหยดุ อยูครหู น่งึ บนทางเปล่ยี วภายใตแ สงดาว เบ้ืองหนา โนน และเห็นผนื ธรณสี ีนลิ
ทอดลําแขนตระกองกอดหมบู า นซึ่งประดับดวยเปลและเตยี ง ดวงใจของแมแ ละเปลวประทปี
เดก็ ๆ มีชวี ิตอยกู บั ความรนื่ รมย โดยหาไดต ระหนักถึงคุณคา ของตัวเองไม วา มีตอโลกเปนประการ
ใด

4

2. ชายฝง ทะเล

เดก็ ๆ มาพบกัน ณ ชายฝง ทะเลของโลกกวาง
ทอ งฟาเวิง้ วา งน่ิงสนทิ อยเู บื้องบน สวนทองน้ําเคลื่อนไหวโครมครืน เด็กๆ มาพบกนั ดวย
เสยี งตะโกน และการโลดเตน ณ ชายฝงทะเลของโลกกวาง
พวกเขาสรางบา นดวยทราย เลน สนกุ กับเปลอื กหอย ตอ เรือดว ยใบไมร ว ง แลว หยอนลง
นาํ้ ลกึ และกวางดว ยอาการย้มิ หัว เด็กๆ มีที่เลน ณ ชายฝง ทะเลของโลกกวาง
พวกเขาวา ยน้าํ ไมเปน ทอดแหไมเปน สวนนักงมไขมกุ ดําด่ิงลงควานหาหอยมุก นาย
วาณิชแลน สําเภาออกคา ขาย ขณะที่เด็กๆ รวบรวมกอนกรวด แลว กโ็ ยนเกลื่อนกระจาย พวกเขา
ไมเสาะหาขมุ ทรพั ยแ ละทอดแหก็ไมเปน
หาดทรายเผยอย้ิม นํ้าทะเลเออลนดวยการหัวเราะ คลื่นมรณะขบั ขานลํานาํ อันปราศจาก
ความหมายใหเ ดก็ ๆ ฟง เชน เดียวกับแมเหก ลอมทารกขณะไกวเปล ทะเลหยอกเยาเด็กๆ และหาด
ทรายเผยอยม้ิ
เดก็ ๆ มาพบกัน ณ ชายฝง ทะเลของโลกกวาง พายโุ หมกระหนํา่ สาํ เภาพนิ าศลงในแม
นํ้า และความตายเขาจูโจม แตเ ดก็ ๆ คงเลนสนกุ ตอไป พวกเขามาพบกัน ณ ชายฝง ทะเลของโลก
กวาง

5

3. แหลง กาํ เนดิ

ใครรูบา งวา ความหลบั ซึ่งไตต อมดวงตาเดก็ นน้ั มาแตไหน? กพ็ อจะรเู หมือนกัน โดย
เสยี งเลาลอื วา มันอาศัยอยูใ นหมูบา นทวยเทพที่ห่งิ หอ ยจดุ ประกายจาง ๆ กลางเงาปา และมี
หรรษพฤกษ1 กระมิดกระเม้ยี นอยสู องชอ จากทน่ี น่ั มนั จมู าจมุ พติ เปลอื กตาเดก็

ใครรบู างวา รอยยิม้ ซง่ึ ระริกบนรมิ ฝป ากเด็กขณะหลับนั้นมาแตไ หน? ก็พอจะรเู หมอื นกนั ,
โดยเสยี งเลาลือวา รังสสี ลัว ๆ แหงจนั ทรเ สย้ี ว แผเขาสมั ผัสขอบเมฆฤดใู บไมรว ง และจากทีน่ ั่น
รอยยิ้มถือกาํ เนดิ ขึน้ ในความฝนยามเชาท่ชี ุมนาํ้ คาง... มันคือรอยยิ้มระรกิ บนรมิ ฝปากเด็กขณะ
หลับ

ใครรบู า งวา เน้อื นิม่ ๆ อันแสนจะนาถนอม ซึง่ เบง บานเปนแขนขาเดก็ เคยซกุ ซอ นอยูท ่ี
ไหนมากอ นเปน เวลานาน? ก็พอจะรูเหมอื นกนั , เมื่อมารดาของแกยงั เปนสาวรนุ ๆ มนั แทรกอยูใน
หัวใจเธอ ในรปู ของความรกั ที่ออ นโยนและเรนลบั ... มนั กลายเปน เนือ้ น่ิม ๆ อนั แสนจะนาถนอม
ซ่งึ เบงบานเปนแขนขาเด็ก

1 Buds of Enchantment หมายถึง ขอไมแหงความอภริ มย

6

4. วิสยั เด็ก

เพยี งแตมีความตองการเทา นน้ั เด็กกส็ ามารถท่ีจะโผผนิ ขนึ้ สสู วรรคใ นวนิ าทีน้ี
ทไ่ี มจากพวกเราไป มิใชวา ปราศจากเหตุผล
แตเ ปนเพราะเขารกั ท่จี ะซุกหัวกับอกแม และทนไมไดเมือ่ ตองคลาดไปจากสายตา
เดก็ รอบรวู าทะของปราชญอยา งลกึ ซึ้ง โดยท่ีผใู หญนอยคนจะเขาใจความหมายของมัน
ท่ีไมกลาวถอ ยเหลานั้นออกมา มิใชวา ปราศจากเหตผุ ล
สิ่งทีเ่ ขาตองการคือ เรียนคาํ พดู ของแม จากปากแมเอง ดวยเหตุนเี้ ขาจึงดูไรเคียงสานกั
เดก็ มที องคําและไขม กุ เหลอื ลน กระนัน้ เขายงั มาสโู ลกน้เี ยย่ี งยาจก
ทป่ี ลอมตัวมา มใิ ชวา ปราศจากเหตุผล
ขอทานเปลือยตัวเล็ก ๆ คนนี้ แสรงทําเปนยากไรเ สยี เต็มประดา เพื่อวา จะไดขอสมบตั ิ
แหง ความรักจากแม
เดก็ เปน อิสระจากสิ่งผกู มดั ท้งั มวล ในแผน ดินแหงจันทรเ สีย้ ว
ท่ียอมเสยี อิสรภาพ มใิ ชวา ปราศจากเหตุผล
แตเ ปนเพราะรวู า มีท่ีวาสาํ หรบั ความรา เรงิ อยา งเหลือเฟอ ณ มุมเลก็ ๆ ของหวั ใจแม
การถูกโอบและกอดกระซบั ดวยแขนแม ยอมหวานชน่ื กวารสเสรีเปนหลายเทา
เดก็ รองไหไมเ ปน เขามีชวี ิตอยูใ นอาณาจกั รแหง ความเปยมสขุ
ทห่ี ล่ังนาํ้ ตาออกมา มใิ ชวาปราศจากเหตผุ ล
ลําพงั รอยยมิ้ บนใบหนา ก็ดึงดดู ใจอาทรของแมพ ออยูแลว แตการรองไหดว ยเรื่องเลก็ ๆ
นอย ๆ กลับเพ่ิมหวงเสนห าและความสงสารเปนทวคี ณู

7

5. นกั แสดง

อา , ใครแตง แตมกระโปรงตัวนอย ๆ นัน่ ลกู เอย และเสือ้ สแี ดงเลา ใครเปน ผสู วมใสใ ห?
หนอู อกไปเลน ในลานตง้ั แตเชา ซวนบา งเซบา งตามเรอื่ งขณะวิ่งโลด
แตใ ครหนอท่แี ตงแตมกระโปรงตัวนอย ๆ นน่ั ลกู เอย?
อะไรทําใหห นูหัวเราะ ลูกพอ ?
แมย นื ยม้ิ ใหท ีธ่ รณปี ระตู พลางตบมือจนกําไลกระทบกันดงั กราว
หนถู ือทอ นไมไผ เตนหยอ็ งแหยง็ เหมอื นเด็กเลี้ยงแกะ
แตอ ะไรทาํ ใหห นูหัวเราะ ลูกพอ?
โอ, ยาจก กอดคอแมเ สียแนน หนจู ะขออะไร?
โอ, เด็กตะกละ พอจะปลิดโลกเหมอื นปลิดผลไมจ ากทองฟา วางลงในฝา มอื เลก็ ๆ สี
ชมพูของหนูใหเอาไหม?
โอ, ยาจก หนูกาํ ลังขออะไร?
เสยี งกรงุ กริ๋งจากกระพรวนเทา ของหนู ถูกสายลมพดั พาไปไกล
ดวงอาทิตยย้ิมแยม เฝามองหนอู าบนํ้าแตงตัว
ทอ งฟา จบั ตาดู ขณะที่หนหู ลบั ในออมแขนแม และยามเชาเขยง เทา เขา มาท่เี ตียง พรอ ม
กบั จุมพติ เปลือกตา

8

เสยี งกรงุ กรงิ๋ จากกระพรวนเทาของหนู ถูกสายลมพดั พาไปไกล
สุบนิ อปั สร2 ลองลอยผา นทอ งฟา ยามสนธยาเขา มาหาหนู
โลกมาตา3 ซ่ึงสถติ อยูใ นดวงใจแม กน็ ั่งลงใกล ๆ เจา
คนธรรพ4 ผบู รรเลงดนตรกี ลอมดาว กาํ ลังยืนอยทู ีข่ อบหนา ตา ง พรอมดว ยขลยุ ของเขา
สุบนิ อัปสร กําลงั ลองลอยผา นทอ งฟา ยามสนธยาเขามาหาหนแู ลวนะ

2 The Fairy Mistress of Dream หมายถึงความฝน
3 The World-Mother หมายถึง ความรูสึกเปนแม
4 โดยท่วั ไปเรามกั เขาใจกันวา "คนธรรพ" ประกอบดว ยคําสองคาํ คือ คน + ธรรพ ท่ีจรงิ "คน" ในที่นไ้ี มใ ช
คาํ ไทยซึง่ หมายความวา "มนุษย" ศัพทเ ดมิ เขียนวา "คนฺธรฺว" เปน นักดนตรีแหง สวรรค และเปนบรวิ ารของ
ทา วธตรฐ แตเปน คนละองคกับทา วธตรฐ (ทศรถ) พระบดิ าของพระรามในเรอื่ งรามเกยี รติ์

9

6. ผขู โมยความหลบั

ใครขโมยความหลบั ไปจากดวงตาลกู ? ฉนั ตองหาใหพ บ

แมก ระเดยี ดหมอนา้ํ ไปตกั น้ําจากบอ ในหมูบานใกล ๆ

เท่ียงวนั เวลาเลนของเด็กสิ้นสุดลงแลว เปด ในสระลอยตัวสงบน่ิง

เดก็ เล้ียงแกะนอนหลบั อยใู ตรมเงาของตน ไทร5

นกกระสายืนเซอื่ งอยูริมหนองนํ้าใกลด งมะมวง

ขณะเดยี วกัน ผขู โมยความหลับเดนิ ทางมาถงึ แอบฉกความหลบั จากดวงตาลูก แลวเผน
หนกี ลบั ไป

เมอ่ื แมก ลบั มาบาน พบเจาหนกู าํ ลังคลานรอบหอ ง

ใครขโมยความหลบั ไปจากดวงตาลูก? ฉันตองหาใหพ บ จะตามตัวแลว ลา มโซเสีย

ฉนั จะแลลอดเขาไปในถา้ํ มดื ท่ีซ่ึงลาํ ธารยอม ๆ ไหลรนิ ผา นหินผาดาดาษ

จะคนในเงาครึ้มของดงพกิ ุล6 ทีน่ ่นั นกพริ าบรองครวญอยูในรงั ของมัน และกําไลบาท
ของนางฟา สง เสยี งกราว ทามกลางรัตติกาลซ่ึงมดี าวระยับ

เวลาคํา่ ฉันจะมองเขาไปในความสงดั ของปา ไผ ท่หี ิง่ หอ ยเปลง แสงเรอื ง ๆ ฉันจะเท่ียว
ถามวา “ใครบอกไดบา งวา ผขู โมยความหลับอาศัยอยทู ี่ไหน?”

ใครขโมยความหลบั ไปจากดวงตาลกู ? ฉันตองหาใหพบ

จะสงั่ สอนเสียบางหากจับตัวได

จะรือ้ รงั ของมัน และคนดซู ิวาแอบหมกความหลบั ท่ีขโมยมาไวต รงไหน

5 ตน ไทร (BANTREE) เปนคนละประเภทกับตนรังซง่ึ ในรฐั เบงกอลเรียกวา “สาละ” ตนไทรมรี ากหอย
ระยา แตต น รงั น้นั ลาํ ตน สูงโดดเดน ฤดอู อกดอกจะไปรยละอองเล็ก ๆ สีขาวปลวิ ไปกับสายลมเย็น ทานรพิ
นทรนาถปลกู ไวเปน แนวยาวเหยียด ขางหอพักนักศึกษาชายท่ีศานตินเิ กตนั และใหช ือ่ ทางเดนิ สายนั้นวา
“สาละวิถ”ี
6 ผูป ระพันธเขียนทบั ศพั ทวา THE BAKULA GLOVE อานแลว จนปญญาคดิ อยูนานวา หมายถงึ ตน อะไรกัน
แน BAKULA ควรออกเสียงวา “พกลุ ” ลองสืบคน ทางดานพฤกษศาสตรจงึ ไดค วามวา “พกิ ลุ ” เพยี้ นมา
จาก “พกลุ ” ของภาษาสนั สกฤตนน่ั เอง

10

จะเอาคนื ใหห มด และนาํ กลบั บาน
ทั้งจะมัดปก ทง้ั สองขางของเจาขโมยใหแนน ลากตัวไปทง้ิ ไวบนฝง น้ํา แกลงปลอ ยให
มันตกปลาเลนดว ยลาํ ออ ทา มกลางกอกกและกอบวั
เมอ่ื ตลาดเลิกในเวลาเย็น เด็กๆ พากนั นง่ั บนตกั แม นกกลางคนื จะสง เสยี งเยาะหยนั เขา
หูมนั วา
“เจาจะขโมยความหลบั ของใครอกี ละคราวนี?้ ”

11

7. จดุ เริ่มตน

“หนูมาจากไหน แมเก็บหนูไดจากทไ่ี หนจะ ?” เด็กนอยถาม
แมต อบดว ยอาการรอ งไหระคนเสยี งหวั เราะ พรอมกบั กอดลูกไวแนบอก
“หนแู ฝงอยภู ายในใจของแมต ามทมี่ ันปรารถนา ลูกรัก”
หนแู ทรกอยใู นตุกตาของแมส มยั เปน เดก็ เม่ือสรางเทวรูปดวยกอนดนิ เหนยี ว7 แมจ ะปน
ๆ ยบุ ๆ รปู ของหนูทุกเชา
แมป ระดับหนไู วบ นแทน ของเทพประจําเรอื น เมอื่ บูชาทาน แมก็บชู าหนูดว ย
หนมู ีชีวิตอยูในความหวงั และความรัก ในชวี ิตของแม และชวี ติ ของยาย
หนไู ดร บั การฟูมฟกมาตลอดกาล บนตกั แหง อมตวญิ ญาณ8 ซึง่ พทิ กั ษเรอื นของเรา
ยามแมยา งเขา สวู ัยสาว หนกู รนุ เปนกลิ่นหอม ขณะทดี่ วงใจของแมข ยายกลบี

7 รูปปน เจาแมก าลี และเทพอืน่ ๆ ท่ีชาวเบงกาลีประดิษฐข ้ึนมากมายในเทศกาลบูชา ตลอดเดือนตลุ าคม
ของทุกป ตามทแ่ี ลดูวจิ ิตรพสิ ดาร ลว นแตท ําดวยฟางและดินเหนยี วท้งั น้นั
8 THE DEATHLESS SPIRIT จะวา เปน พระภูมิเจา ทีก่ ไ็ มใ ช เพราะพระภูมิเจา ทห่ี มายถึงเทพารักษประจํา
“พืน้ ที่” ของบาน ซึ่งคนไทยทําศาลไวน อกตวั บาน แตประเพณีเชน นี้ไมเ ห็นชาวเบงกาลเี ขาทํากัน จึงขอใช
คําวา “อมตวญิ ญาณ” ไปพลางกอ น และคงใกลกับผบี า นผีเรอื นมากกวา

12

ความน่ิมนวลของหนูเบงบานในแขนแมนของแม ประหน่ึงการเติบขยายแหงขอบฟา กอน
อรณุ รุง

เจาผูเ ปน อาทสิ วาทแหงสวรรค9 ผูเปน ฝาแฝดแหง แสงยามสาง10 หนูลอยตามกระแส
ธารชีวติ ลงมา และในทส่ี ดุ ถูกปลอ ยไวกับดวงใจแม

ขณะพินิจดวงหนา ของหนู ความรสู ึกเรน ลบั ไดเออ ทนอกแม ตัวหนเู ปนสมบัตขิ องคนท้ัง
มวล แตก ลับกลายเปน สมบัตขิ องแมเพยี งผูเดียว

ฤทธท์ิ ่ีเกรงวาจะหลดุ ลอยไป แมจ งึ แนบตัวหนไู วกบั อก อาถรรพใ ดหนอที่จอ งจะวางแรว
ดักกองทรพั ยแหง โลก ในออมแขนเล็ก ๆ ของแมน้ี?

9 HEAVEN’S FIRST DARLING หมายถงึ คนท่ีสวรรคร ักเปน คนแรก
10 TWIN-BORN WITH THE MORNING LIGHT หมายถงึ ผมู าพรอมกับแสงสวา งยามเชา เปน คนทถ่ี อื
กาํ เนดิ ในยามปลอดโปรง หลังจากโลกผา นความมืดของราตรมี าแลว

13

8. โลกของเด็ก

ฉนั ใครจะเขาไปยืนตรงมุมเงียบ ๆ ในหวั ใจลกู ซงึ่ ณ ทีน่ ้ันอาจเรยี กไดว า เปน โลกสวน
ตวั ของเขา

ฉนั รูวาโลกแหงน้ันมกี ลุมดาวซง่ึ คุยสนกุ ทอ งฟา จะกมลงมาจนชิดหนา ลกู เพ่ือหยอก
เอินดว ยกลมุ เมฆ และสายรุงสลบั สี

คนผูแ สรง ทําเปนเบอื้ ใบ ไมอาจขยับเขยอื้ นเคลอ่ื นที่ แตจะแอบเขยิบมาขา งหนาตาง
พรอ มดวยนทิ าน และถาดบรรจตุ กุ ตางามเฉดิ

ฉนั ใครจะไตเ ตาไปตามมรรคา ซึง่ ตดั ผานหัวใจลกู แลวออกสคู วามเวงิ้ วางไรเขตขัณฑ
ที่นนั่ พนักงานเดินสารจะว่ิงวนุ โดยปราศจากสาเหตุ ระหวางอาณาจกั รแหง กษัตรยิ ผูไ ร
พงศาวดาร
ท่นี น่ั เหตุผลหยิบเอากฎเกณฑรอ ยแปดมาประดิษฐเปน วา ว แลว ชักข้นึ ไปรอนถลา สวน
สัจธรรมก็ปลดปลอ ยขอ เท็จจริง ใหเปน อิสระจากเครอ่ื งพนั ธนาการท้งั ปวง

14

9. เมือ่ ใดและทําไม

เมอ่ื ใดที่พอ 11 นําของเลน สารพัดสมี าฝากเจา ลกู เอย พอ เกดิ ความเขาใจข้นึ วา ทาํ ไมจงึ
มีการเลน สีสนั บนกอ นเมฆ บนทองฟา และบนกลบี ผกา... เม่อื พอนาํ ของเลนสารพดั สีมาฝากเจา
น่นั แหละ

เมอ่ื ใดที่พอรองเพลง เพ่ือเปนจงั หวะใหเจาเตน พอรูช ัดวาทาํ ไมจึงมเี สียงดนตรจี าก
ใบไม และทําไมคล่ืนจงึ ประสานเสยี งบําเรอโสตแหง แผนดิน... เมื่อพอ รองเพลงเพื่อเปนจงั หวะ
ใหเ จา เตนน่ันแหละ

เมอ่ื ใดทีพ่ อ ยื่นขนมใสม ือตะกละของเจา พอรชู ดั วาทาํ ไมจงึ มนี ้ําหวานในกระเปาะดอก
ไม และทําไมผลไมแ ผกพนั ธุจ งึ ถกู เติมดว ยรสเลิศอยา งลึกลบั .... เม่อื พอ ยนื่ ขนมใสม อื ตะกละของ
เจา นนั่ แหละ

เมอ่ื ใดที่พอ จบู แกม เจา เพ่อื เยาใหยม้ิ ลกู เอย พอเกิดความรูสกึ วา สาํ แสงจากทอ งฟา
ยามเชา และสายลมเย็นแหง คิมหันต นาํ ความสุขเพียงใดมาสูพ อ... เม่ือพอ จูบแกมเพอื่ เยาใหย ้มิ
นั่นแหละ

11 ตรงนต้ี น ฉบับภาษาอังกฤษใชคาํ วา “I” ซงึ่ เปน คาํ กลาง ๆ จะเปนเพศใดก็ได แตขาพเจา เลือกแปลวา
“พอ ” เพราะคิดวาเรอื่ ง “จันทรเ สีย้ ว” นี้ รพินทรนาถ เขียนข้นึ เพือ่ สงมาใหญ าตอิ า นใหล ูกชายคนเลก็ ฟง
สรรพนามนัน้ จงึ นาจะหมายถึงตวั ทา น

แตถา เปน การเดาผิด ขา พเจากย็ งั สมคั รใจทีจ่ ะแปลวา “พอ” อยตู ามเดิม เพราะเมอ่ื แปลครัง้ นั้นไม
ไดนึกวากาํ ลังแปลหนังสอื เลย แตกลบั มีความรสู กึ เหมอื นวาพดู กบั “นาํ้ เกลอื ” ลกู สาวคนแรกและซึ่งเปน
ลูกคนเดียวของตัวเอง อันที่จริงตอนนัน้ เขาเพ่งิ อายุขวบเดียว ยงั ไมร ูประสาหรอก

15

10. สบประมาท

เหตใุ ดนาํ้ ตาจงึ คลอหนวยอยา งนัน้ เลา ไอห นเู อย ?
พวกผใู หญชางรา ยจรงิ นะ ดเุ อาวา เอาโดยไมมีสาเหตุ!
เพยี งแตทําหมึกเปอนนิ้วและใบหนา ขณะเขียนหนังสือ กต็ ําหนวิ า สกปรกแลว หรอื ?
โอ, นาละอายนกั ! เขาจะกลาประณามจันทรเ พญ็ วาสกปรกหรือไม หากผิวของมนั พรอ ย
ดว ยรอยหมกึ ?
ดวยความผิดเล็ก ๆ นอย ๆ ผใู หญก ็ติเตียนเอาแลว นะ ไอห นู, พวกเขาพรอ มทจ่ี ะจับผดิ
เสมอ
เพยี งแตทาํ ผาขาดขณะวิง่ เลน ก็ยกเปนขออางวานสิ ัยไมเรียบรอยแลว หรอื ?
โอ, นาละอายนกั ! เขาจะประณามยามรงุ แหง ฤดูใบไมร วงวาอยา งไร เมอื่ มนั เผยอยิ้ม
ผา นกลมุ เมฆรุงริง่ ใหแ ลเหน็ ?
อยา งพะวงเลยวาผใู หญจะพูดกันอยางไร ไอหนเู อย
พวกเขาชว ยกันรวบรวมขอ บกพรองไวยาวยดื
ใคร ๆ กร็ วู าเจาชอบกินขนม เลยพากันเรียกวาตัวตะกละอยา งน้นั หรือ?
โอ, นา ละอายนกั ! พวกเขาจะเรียกเราวา อยา งไรหนอ ที่เราหลงรกั เจา ถึงเพียงน?้ี

16

11. ตลุ าการ
พดู ไปเถิด ตามความพอใจของทา น แตฉ ันรซู ง้ึ ถึงขอ บกพรอ งของลูกฉันเปนอยางดี
เหตทุ ี่ฉันรกั เขา มิใชว าเขาเปน คนดี แตเ พราะเขาเปน ลกู ฉนั ตางหาก
ทานจะทราบไดอ ยางไรวาเขานารักเพียงไหน ในเม่ือทานคอยแตจะยกความดี ขึ้นเทยี บ

นาํ้ หนกั กบั ความผิดพลาด?
เมอื่ ฉนั เฆ่ยี นตเี ขานนั้ เขากลับกลายเปน เสมอื นสว นหน่ึงของตัวฉนั ยิ่งข้ึน
เมอ่ื ฉนั ทําใหเ ขารอ งไห ดวงใจของฉันก็รองไหด ว ยพรอ มกัน
ฉันคนเดียวควรรับหนา ท่วี ากลาวทําโทษ เพราะผูชาํ ระผิดนาจะมีจิตการณุ เปนประการ

แรก

17

12. ของเลน

ไอห นูเอย เจาชางมีความสุขเหลือเกนิ ท่ีเกลือกอยกู ลางฝุน และเลนกิง่ ไมห กั ตลอดเวลา
เชา

ฉันย้ิมทแ่ี ลเหน็ เจา เลน ก่ิงไมหักอยตู ามลําพงั
ตวั ฉันเองสาละวนกบั บัญชี บวกเลขนานนับเปนช่ัวโมง
บางทเี จาอาจมองดฉู ัน และคิดวา “เลน โง ๆ อะไรก็ไมรู ทําลายเวลาเชา เสียจนหมดสิน้ ”
ไอห นูเอย ฉนั ลืมแลว ถงึ เร่ืองศิลปแหงการเพลดิ เพลินกับเศษไมและกอนดนิ
ฉันมัวแตคนหาของเลน ราคาแพง และสะสมแทง เงินแทง ทอง
ไมว า หยิบฉวยส่งิ ใด เจา สามารถประดษิ ฐใหเปนการเลนสนุกสนาน สวนฉนั ผลาญทัง้
เวลา พราท้ังพลงั เพ่อื ใหไดมาซ่งึ วตั ถอุ นั ไมม วี ันจะได
ดว ยการอาศยั เรือลําเลก็ ๆ ฉันไดข ามกระแสสมทุ รแหง ความละโมบ และลมื ไปวาน่ีเปน
เพียงการเลนอะไรอยางหนึ่งเทา นนั้

18

13. นกั ดาราศาสตร

ผมเพียงแตถามวา “ตอนหัวคาํ่ เมื่อจนั ทรเตม็ ดวงแขวนอยูระหวา งกง่ิ ของตนกระทมุ 12
น้นั ไมม ใี ครสามารถจบั ตอ งไดห รือ?”

พห่ี ัวเราะเยาะและตําหนิวา “นอ งเอย แกเปนเดก็ เซอะท่สี ดุ ในบรรดาเด็กที่ฉนั เคยรูจัก
ดวงจันทรอ ยูหางจากเราออกอยางนั้น ใครจะจบั ตองถงึ ?”

ผมยอ นใหวา “พีฉ่ ันแหละโงบรม! เมอ่ื แมโผลหนาตาง และยิ้มมาท่เี ราขณะเลนกันสนุก
พ่จี ะพูดไดไหมวาแมอยูไ กล?”

พยี่ งั ขนื ซักวา “เจา เดก็ เซอเซอะ! ไอห นเู อย แกจะไดแ หขนาดใหญม าจากไหนเพ่ือทอด
ดวงจนั ทร?”

ผมยืนยันวา “แนน อน พีจ่ บั มันไดด ว ยมือของพเ่ี อง”
พหี่ วั เราะอกี และต้ังปญหาวา “แกเปน เดก็ เซอะทีส่ ุดในบรรดาเดก็ ทฉ่ี ันรูจกั ถา มันลอยมา
ใกลๆ แกจะเห็นเองวา ขนาดของมันมหมึ าเพียงไร”
ผมเถียง “พ่ีครับ ท่ีโรงเรียนพ่เี ขาสอนเรือ่ งเหลวไหลอะไรอยางนน้ั เมื่อแมก ม ลงจูบเรา
ใบหนาของแมดูใหญม ากหรือ?”
แตพ ช่ี ายของผมยังกาวรา ว “ไอเ ดก็ บองตืน้ เอย ”

12 ตน ฉบับเขยี นวา KADAM TREE อานออกเสยี งวา “กะทมั ” ซ่งึ ตรงกับ “กทมฺพ” ในภาษาบาลี หรอื
กระทุมในภาษาไทย เห็นปลกู ไวหลายตนที่หลงั สังคีตภวัน (คณะนาฏศิลปและการดนตร)ี นับวาเปนความ
ประณตี ของรพนิ ทรนาถ ท่ีเลือกกลา วถงึ ตนกระทุม อยางเหมาะเจาะในทน่ี ้ี เพราะดอกกระทมุ ก็กลมเหมือน
ดวงจันทรท ก่ี าํ ลังกลา วถงึ

19

14. กอนเมฆและเกลียวคลน่ื
แมค รับ เพ่อื น ๆ ที่อยบู นกอนเมฆตะโกนบอกผมวา
“เราเลน ต้ังแตเชา จรดค่าํ เลนกับดวงอาทิตยสีทอง และดวงจันทรสีเงิน”
ผมถาม “แตฉันจะขน้ึ ไปไดอยา งไรเลา?”
พวกเขาตอบ “เดินไปท่ีขอบโลกสิ ชูมือขนึ้ สทู องฟา แลวเธอจะถกู นาํ มายงั กอนเมฆ”
“แมก าํ ลงั คอยอยทู ีบ่ า น” ผมชแ้ี จง “ฉันจะทิง้ แมไ ดอยางไร?”
พวกเขายิม้ พากันลอยล่ิวไปหมด
แตผ มรูจกั การเลน สนุกอยางหนง่ึ ครับแม
ผมจะเปน กอนเมฆ สวนแมเปน ดวงจันทร
ผมจะคลมุ แมดว ยมือท้งั สอง และใหหลังคาเปน ทองฟา สคี ราม
พวกท่อี ยูใ นเกลียวคล่นื กต็ ะโกนบอกผมวา
“เรารองเพลงต้ังแตเ ชา จรดคาํ่ ทอ งเทีย่ วไปเร่ือย ๆ จนไมรวู า ผานแหงใดมาบา ง”
ผมถาม “แตฉันจะตองไปรวมดวยอยางไรนะ?”
พวกเขาตอบ “มาทชี่ ายฝง สิ ยืนหลับตาใหมิด แลวเธอจะถกู นาํ มาบนเกลยี วคล่นื ”
ผมช้ีแจง “แมใหอยกู บั บานในเวลาค่าํ ฉันจะทิ้งแมไ ดอยา งไร?”
พวกเขายิ้ม และพากนั ผละไปหมด
แตผ มรูจ ักการเลนทส่ี นุกกวาน้นั อีก
ผมจะเปน เกลยี วคลน่ื สวนแมเปน ชายฝงมหัศจรรย
ผมจะมว นตว สาดเขา มา ซดั เขา มา แลวกระจายซา บนตกั แมด วยเสยี งหัวเราะ
และไมม ผี ใู ดในโลกจะลวงรูวา เราทั้งสองอยูทไี่ หน

20

15. ดอกจาํ ปา

สมมุตวิ าผมแปลงตวั เปน ดอกจาํ ปา เพอื่ เลน สนกุ ๆ นะครับ แลวตดิ อยบู นกิ่งสูงลิบของ
ตน สัน่ พลิ้วกลางกระแสลมดว ยแรงหัวเราะ โลดเตนไปบนใบออน แมจะรูจักผมไหม?

แมจ ะตะโกนเรยี กวา “ไอห นู อยูทไี่ หนหวา” ผมจะหวั เราะคนเดยี ว และซอ นตวั เงยี บ
ผมจะคอ ย ๆ คล่กี ลบี 13 แอบดูแมท ํางาน

หลงั จากอาบน้าํ เสร็จ พรอ มดวยเสนผมหมาด ๆ สยายคลุมไหล แมเดนิ ลอดใตเ งาตน
จําปา ไปยงั หองเลก็ ๆ ทใ่ี ชสาํ หรบั สวดมนต แมจ ะไดก ลิ่นดอกไม แตไ มรหู รอกวา กลิ่นนน้ั ลอยไป
จากตวั ของผม

ครนั้ กนิ อาหารกลางวันแลว แมน ่งั ลงขางหนา ตา ง อานมหากาพยรามายณะ14 เงาตน ไม
ทอดคลุมเสน ผมและหนาตัก ผมจะยน่ื เงาเล็ก ๆ ของผมบงั คัมภรี  ตรงที่แมกาํ ลังอา นอยู

แตแ มจะเฉลียวใจไหมวา นั่นคือเงาของลูกชายตัวเล็ก ๆ เอง?

พอพลบคาํ่ แมเดินไปยงั คอกวัว มอื ถอื ตะเกยี ง ทันใดน้ันผมจะโดดลงมาบนพ้ืน กลาย
เปนลกู แมอีกครัง้ รบเราใหเ ลา นยิ ายใหฟ ง

“หนไู ปไหนมา เจา เด็กซกุ ซน?”

“จา งใหผมก็ไมบอก”

น่ันคือประโยคทแ่ี มและผมจะโตตอบกนั

13 ถงึ วนั ทท่ี ําเชิงอรรถน้ี ขาพเจา ยังจาํ ทา ทางและนํา้ เสยี งของศาสตราจารยอ โศก (ผูอาํ นวยการพิพิธภัณฑ
ฐากูร) ไดดี เมื่อปก ารศึกษา 2511 ขณะบรรยายถงึ ตอนนี้ ทานคอ ย ๆ ถางน้วิ เหมือนจําปาคลกี่ ลบี แลว
หวั เราะชอบใจในความซนของเด็ก รสู ึกเหมือนเหตุการณเพ่งิ ผานไปหยก ๆ แตค วามจรงิ นานถึง 15 ปเขา น่ี
แลว
14 ความรสู กึ ของคนไทยท่มี ตี อ “รามเกียรต์ิ” และคนอนิ เดียตอ “รามายณะ” ตางกนั ลิบโลก เราเห็นเปน วร
รณคดเี ลมหนง่ึ แตพวกเขานับถอื เปนคมั ภีรอนั ศกั ดสิ์ ิทธ์ิ อา นและฟงเพอื่ บุญกศุ ล เหมอื นทเ่ี ราฟงเทศ
มหาชาตปิ ละครั้ง แตคนทีเ่ ครงของเขาทําเปนประจําวัน ทพี่ าราณสเี ห็นคนชุมนมุ ฟง กนั แนน ทุกคืน บน
สนามหญา ขา วเทวาลยั หลายแหง

21

16. อาณาจกั รแหง เทพนิยาย

หากผคู นแอบรูวาพระราชวังกษตั รยิ ของผมอยูท ไี่ หน พระราชวงั น้ันจะหายไปในอากาศ

ทันที

ฝาผนงั กอดว ยเงินสขี าววับ และหลังคาเปนทองคาํ เรื่องโรจน

พระราชนิ ปี ระทบั อยูใ นปราสาท หอมลอ มดวยลานถงึ เจด็ ชว ง พระนางสวมอัญมณี ซง่ึ มี
คาเทา กับสมบัติของเจ็ดอาณาจักรทเี ดยี ว

ผมจะบอกให แมค รับ, คอ ย ๆ นะ วา พระราชวงั แหง กษัตรยิ ของผมอยูท ีไ่ หน

กต็ รงมุมของดาดฟา ทีเ่ ราตง้ั กระถางตนตลุ สี15 นนั่ อยางไร

เจา หญงิ บรรทมหลับอยูบ นฝง แสนไกลของทะเลทง้ั เจ็ด ซง่ึ ไมม ีผใู ดฝาขามไปถงึ

ไมม ใี ครในโลก นอกจากผม ทีส่ ามารถคน หาพระนางพบ

พระนางสวมวลยั ทกี่ ร ประดบั ไขมกุ ทีก่ รรณ และเสนเกศายาวสยายลงจรดพ้นื

15 ตลุ ส"ี คอื "กะเพรา" ชาวอนิ เดยี ถอื วา เปนไมศ ักดส์ิ ทิ ธ์ิ ปลูกไวบชู า ไมใ ชผ ัดไกหรอื ผัดเนื้ออยางที่คน
ไทยทํากัน พวกเราเคยแอบเกบ็ ดอกขี้เหล็กมาแกงกิน เพ่ือนนักศกึ ษาถามวา เกบ็ ทาํ ไม เราตอบวาเก็บไป
บูชา เขามกั แนะนาํ ใหเ ก็บใบมะตูมแทนเพราะศกั ดิส์ ทิ ธิ์ดี ทน่ี ่นั ดูเหมอื นอะไร ๆ จะศักด์สิ ทิ ธ์ไิ ปเสียหมด

คิดไปอีกที คนโง (ถา เราจะมองวา เปน อยา งนน้ั ) ท่มี ีความเกรงบาปกย็ ังประเสรฐิ กวาคนฉลาดที่
หมดความละอาย โกงไดกระทงั่ สิทธิของปวงชน

22

พระนางจะตื่นขึน้ เมือ่ ผมสัมผสั ดวยไมเ ทา กายสิทธ์ิ และเพชรจะรว งจากรมิ โอษฐย าม
แยมสรวล

ใหผ มกระซิบทห่ี เู ถอะ แมครบั , พระนางประทบั อยูตรงมุมของดาดฟา ท่เี ราต้ังกระถางตน
ตุลสไี วน น่ั แหละ

เมอื่ ถงึ เวลาท่ีแมจะไปอาบนาํ้ ท่แี มน ้ํา ขึน้ ไปบนดาดฟากอ นนะ
ผมจะน่ังอยูต รงมมุ ที่เงาของกาํ แพงบรรจบกัน
ลกู แมวตวั เดยี วเทานนั้ ท่ีผมยอมใหอ ยดู วย เพราะมันรูวา ชางตัดผมในนยิ ายอยูทีไ่ หน
ใหผ มกระซิบทหี่ เู ถอะ แมค รับ, วาชา งตัดผมในนยิ ายอยทู ีไ่ หน
ก็ตรงมมุ ของดาดฟา ที่เราต้ังกระถางตน ตลุ สีนนั่ อยางไร

23

17. แดนเนรเทศ

แมค รบั แสงส้นิ ไปจากทอ งฟา ผมไมรูวา กโี่ มงแลว
ผมเลนไมสนุกเลย ดงั น้นั จึงตอ งมาหาแม วันน้เี ปน วันเสาร ตรงกับวันหยดุ ของเรา
ท้ิงงานไวก อนเถอะ แมค รบั นัง่ ลงขางหนาตา งน่แี หละ แลว เลาใหผมฟง วาทะเลทรายเต
ปานตารในเทพนิยายอยทู ไ่ี หน
เคา ฝนดคู รม้ึ ตลอดวนั
สายฟาแลบทน่ี ากลัว ขว นทอ งฟา ดว ยเล็บคม
เมอื่ กอนเมฆสง เสยี งคํารนล่ันฟา ผมรกั ท่จี ะมคี วามกลวั ในดวงใจ แลว เกาะแมแนน
เมอ่ื ฝนกระหนา่ํ ลงบนใบไมไผเ ปน ชว่ั โมง ๆ บานหนา ตา งส่ันสะเทอื นดว ยแรงลม แมค รบั
ผมชอบนัง่ อยกู บั แมต ามลาํ พังในหอง และฟงแมเลาถงึ ทะเลทรายเตปานตารในเทพนยิ าย
มันอยทู ่ีไหนละ แมครบั บนฝงทะเลแหงใด ที่เชงิ ผาแหงไหน หรือในอาณาจกั รของ
ราชาองคใดกนั แน?
ไมม คี นั สําหรบั กําหนอเขตนา ไมม ที างเดินผา นสาํ หรบั คนในหมูบา นจะเดินกลับตอนเยน็
หรือสําหรบั ผหู ญิงหาฟนในปา ใชอ าศัยไปขายยังตลาด แตม ีเพียงหยอมหญาเหลอื ง ๆ กลางทราย
และตน ไมตนเดยี วทีน่ กเฒา เจาปญ ญาคูหนง่ึ สรา งรงั อยู ในทะเลทรายเตปานตาร
ในวนั ครมึ้ ฝนอยางนี้ ผมสามารถหลบั ตามองเห็นภาพของราชโอรส ควบมา สเี ทา โดด
เด่ียวผา นทะเลทราย เพ่อื คนหาเจา หญิงผกู าํ ลังถูกคุมขงั อยูภายในวังของยกั ษ ซ่ึงตัง้ อยูบนฝง แม
น้าํ ทไี่ มม ผี ูคนรูจัก
เมอ่ื ฝนกระหนาํ่ ทข่ี อบฟา ลบิ ๆ โนน และสายฟาฟาดลงมาดุจความปวดรา วกะทันหนั
ขณะที่เจา ชายควบมา ผานทะเลทรายเตปานตาร พระองคจะนกึ ถงึ ราชมารดาบางไหมหนอ? ราช
มารดาผูระทมทุกขถ ูกพระราชาทอดทงิ้ ตองกวาดโรงววั พลางซบั นํ้าพระเนตรพลางนา เวทนา
ดซู ิ แมครับ ยงั ไมทันค่ํากแ็ ลดูมดื แลว ไมมีคนเดินทางผานมาตามถนนในหมบู านเลย

24

เดก็ เลี้ยงแกะก็รีบกลบั จากทอ งทุง ชาวนากก็ ลบั ไปนั่งเลนบนเสื่ออยภู ายในกระทอ ม เผา
มองกลมุ เมฆทะมึน

แมค รบั ผมท้ิงหนังสือไวบ นห้งิ ... อยา เพงิ่ ส่ังใหผ มทําแบบฝก หดั ขณะน้ี
เมอื่ โตเทา พอ ผมจะเรียนส่ิงซ่ึงตอ งเรยี นใหจบหมด
แตส าํ หรับวนั น้ี แมครับ... เลาใหฟง หนอ ยเถอะวา ทะเลทรายเตปานตารในเทพนิยายอยู
ทไี่ หน

25

18. วนั ฝนตก

เมฆครึม้ รวมตัวกันอยา งรวดเร็วเหนือแนวปาสีคล้ํา
โอล กู เอย อยาออกไปขางนอกนะ!
ตน ตาลซงึ่ เรยี งรายอยรู มิ สระ ฟาดฟดทอ งฟา ขมกุ ขมวั ดว ยยอดของมัน อกี าปกชมุ จบั อยู
บนกงิ่ มะขามอยา งเช่อื ง ๆ ฝงแมน ํา้ ดานตะวนั ออกถูกปกคลุมดวยบรรยากาศอันซมึ เซา
วัวซ่งึ ผูกไวกบั ร้วั กาํ ลงั รองเสียงขรม
โอล ูกเอย จงคอยอยทู น่ี ีจ่ นกวาแมจะเอามนั เขา คอกเสร็จ
ชาวบานชลุ มุนอยกู ลางนาซงึ่ เจิง่ ไปดวยนํา้ เพ่ือจับปลาท่พี ลัดมาจากบอ นา้ํ ฝนในลาํ ราง
ทนทางแคบ ๆ เหมอื นเด็กหวั เราะราขณะวง่ิ หนีแม ดวยเจตนาจะแกลงใหโกรธ
ฟงนัน่ สิ ใครกาํ ลังตะโกนเรียกคนแจวเรือที่ทาขาม
โอล ูกเอย แสงสวา งเกือบสนิ้ แลว เรอื แพกก็ ลับกันหมด
ฝนซ่งึ เทลงมาอยางหนกั ทําใหมืดเรว็ กวา ปกติ นํา้ ในแมน ้ําสง เสียงกกึ กอ ง และไหลเช่ียว
กราก พวกผหู ญงิ รีบกลบั จากแมน้ําคงคาพรอมดวยภาชนะบรรจนุ ํา้
ตองเตรียมตะเกียงใหพ รอ ม
โอล กู เอย อยาออกไปขา งนอกนะ !
ถนนสายตลาดเงยี บเหงา และทางไปสูแมน ํา้ กแ็ สนจะลืน่ สายลมพดั อ้ืออึงและกระเสอื ก
กระสนอยทู า มกลางกอไผ ประดุจสัตวปา ด้นิ ขลกุ อยูใ นตาขา ยอยา งไรอยา งนัน้ เทยี ว

26

19. เรือกระดาษ

วันแลว วนั เลา ผมปลอ ยเรอื กระดาษใหลองไปตามลาํ ธาร
ผมจารึกช่ือของตัวเอง และช่ือของหมูบ า นไวบ นเรอื เหลา นั้นดว ยอกั ษรสดี ําขนาดเข่ือง
หวงั วาใครสักคนหนึ่ง ซึ่งอาศยั อยูบนผนื แผนดนิ อันไกลโพน จะพบเรอื และรวู า ผมคอื ผู
ใด
ผมบรรทกุ ดอกกรรณิการ16 จากสวนไวใ นเรอื ลํานอ ย ดวยหวงั วา ดอกไมบ านยามเชา
เหลา น้ี จะถูกนาํ ไปสทู ีน่ ่ันในยามรตั ติกาลโดยปลอดภยั
เมอ่ื ปลอยเรือกระดาษแลว ผมแหงนหนาข้ึนสทู องฟา แลเห็นกอนเมฆขนาดยอ ม ๆ ชัก
ใบสขี าวสะอาดกลาดเกล่ือน
ไมร ูวาเพอื่ นคนใดในทองฟา สงมนั ลงมาแขง กบั เรอื ของผม !
ครนั้ ถึงเวลาคา่ํ ผมซบหนา กบั แขน ฝนวาเรอื กระดาษลอยไปเรือ่ ย ๆ ภายใตด วงดาวยาม
เทีย่ งคนื
นทิ ราเทวี17 เปนผูโดยสาร พวกเธอบรรจุความฝน ตา ง ๆ ไปเตม็ หลายตะกรา เทียวครับ

16 ตน ฉบับวา SHIULI FLOWERS เปน ดอกไมบานเวลาเชา แตข า พเจาจะไมเดาวา "ดอกบานเชา" หรอก
เพ่ือนเคยเรยี ก "ดอกกรรณิการ" ดว ยคําท่ใี กลก ับ SHIULI ขาพเจา จงึ ขอใชค ํานไ้ี ปกอ น

ตน กรรณิการป ลูกเปน แนวสองขา งทางตลอดทางเขาคณะปรัชญา ดอกสขี าวคลายมะลิ แตกา นสี
แสด ตอนเชาจะรว งเกลื่อนบนทางเดนิ โรยดนิ ลูกรังสนี ํ้าตาลไหม แลดไู มผ ิดกบั ภาพในฝนทีเดียว

27

20. กะลาสี

เรอื ของมธจุ อดเทียบอยทู ีท่ าราชคุญช18
ไมม ปี ระโยชนอันใดเลยที่จะบรรทกุ แตเ พยี งปอ แลวจอดนงิ่ อยูนานเปนเดอื นเปนป
ถา เขาใหผมยมื ละกอ จะบรรทุกฝพ ายลงสกั รอ ยตาํ แหนง ชักใบขึ้นหา , หรือหก, หรือ
เจ็ดใบ
ผมจะไมเ สียเวลามงุ ไปสูตลาดกระจอกงอกงอยอยา งน้ันเด็ดขาด
แตจ ะแลน ไปเจ็ดยา นสมุทร และแมนํา้ ท้ังสิบสามสาย ณ นครแหง เทพนิยาย
อา , แมค รับ อยา แอบรอ งไหอยใู นมมุ หอ งซิ
ผมไมไ ดถูกเนรเทศเขา ปา แลว กลบั ออกมาอกี คร้ัง เมื่อเวลาผานไปตั้งสิบสีป่ อยางราม
จันทร19 หรอก
ผมจะแปลงตัวเปนเจา ชายแหง เทพนิยาย แลวเอาของลงเรอื ตามใจชอบ
จะพาอาศุ20 เพอื่ นของผมไปดวย เราจะตดั ขา มเจ็ดยา นสมทุ รและแมนาํ้ ทั้งสบิ สามสาย
ณ นครแหงเทพนยิ ายอยางสนกุ สนาน
เราจะชกั ใบต้งั แตอรณุ เร่มิ สาดรงั สี
เมอ่ื ตอนนํา้ ขนึ้ ยามเทย่ี งวัน ขณะที่แมกําลงั อาบน้าํ ในสระ เราจะเขา สูฝ งของกษตั รยิ ต าง
ถนิ่ กนั แลว

17 THE FAIRIES OF SLEEP หมายถงึ ความหลับ
18 "คุญช" คอื ทาเรือ เรียกอีกอยางหนงึ่ วา "ฆาต"
19 รพนิ ทรนาถเริ่มอา น "รามายณะ" ตั้งแตอายไุ มก ข่ี วบ เมอ่ื เขียนเก่ยี วกับเดก็ จึงใหเด็กเอาเนอื้ เร่ืองในมหา
กาพยนน้ั มาเปน ขอ เปรยี บเทียบ
20 "อาศ"ุ แปลวา "เร็ว, วอ งไว" การเดินทางไปกลับจากเจ็ดยา นสมทุ รในวนั เดยี ว ตองใชความเรว็ สูง การ
ใหช ่ือเชนน้นี บั วากลมกลนื กันดีมาก

28

เราจะผานทา ติรปุนี และทงิ้ ทะเลทรายเตปานตารไ วเบอ้ื งหลงั
เมอื่ กลับมาคงมืดค่ําแลว ผมจะเลา ใหแมฟง ถึงทุกสิ่งท่ไี ดประสบ
ผมขอยนื ยันวา จะตะลยุ ตลอดเจ็ดยานสมุทร และแมน า้ํ ท้ังสิบสามสาย ณ นครแหง เทพ
นิยายใหจ งได

29

21. ฝง โนน

ผมอยากขา มไปฝง โนน มานานแลว
ทีน่ น่ั เรือถูกโยงไวก บั เสาไมไ ผเ ปนแถวยาวเหยยี ด
ชาวนาลงเรือขามแมนาํ้ ไปในตอนเชา พรอ มดวยคันไถบนบา เพื่อไถทองทงุ อันอยูไกล
ลบิ ลวิ่
คนเลยี้ งวัวตอนฝงู วัวซ่ึงรอ งมอ ๆ ใหข า มไปยงั ทงุ หญาชายฝง
และจากท่นี ั่น พวกเขาพากนั กลับมาในตอนเย็น ทิ้งใหห มาในสงเสียงหอนอยางโหย
หวน ทา มกลางเกาะซ่งึ เกล่อื นดวยพงหนาม
แมค รับ หากแมไ มข ดั ขอ ง โตขึน้ ผมอยากเปน คนแจวเรือประจําทา เสียจรงิ ๆ
เขาเลาลอื กันวา มสี ระมหัศจรรยอ ยเู บ้ืองหลังตลิ่งสงู ชันแหงนนั้
เปด ปาจะมาเปน ฝงู เมอื่ ฝนหยุดตก มนั วางไขทามกลางดงออกอแขม ทีข่ ้ึนเสยี ดตลอด
แนวฝง
นกปากซอ มซึง่ มีหางสายสะบดั จะเหยยี บรอยตนี เล็ก ๆ ลงไวบ นเลนออ นนมุ และสะอาด
สะอา น
พงหญาอนั ผอ งดว ยดอกขาวพสิ ทุ ธ์ิ เอยชวนแสงจันทรใหเลอ่ื นลงลอยไปบนระลอกของ
มันในยามโพลเ พล
แมค รบั หากแมไ มขดั ของ โตขึ้นผมอยากเปนคนแจวเรอื ประจําทา เสยี จริง ๆ
ผมจะขา มไปขา มมาระหวางฝง ทงั้ สอง เด็กๆ ในหมูบานซงึ่ กําลังอาบน้ําอยจู ะอศั จรรยใ น
ตัวผม

30

เมอื่ ดวงอาทิตยล อยข้นึ ถงึ กลางทอ งฟา เวลาเชา ยางเขา เปน เท่ียง ผมจะรบี กลับมาหา
แม ตะโกนบอกวา "แมค รับ ผมหวิ เหลอื เกิน!"

เมอ่ื ค่าํ ลง ขณะทเ่ี งามืดทอดตัวอยภู ายใตตนไม ผมจะกลับมาทามกลางความขมกุ ขมวั
ผมจะไมจากแมไปทํางานในเมืองอยา งพอหรอก
แมค รับ หากแมไมข ัดของ โตขนึ้ ผมอยากเปนคนแจวเรอื ประจําทาเสยี จรงิ ๆ

31

22. โรงเรยี นดอกไม

เมอื่ เมฆพายุลน่ั คํารนในทองฟา และสายฝนแหง เดือนมิถุนายนหลงั่ ลงมา
ลมตะวันออกอนั ชมุ ชืน้ เดินแถวเหนอื ผืนดินรกรา ง พรอ มกบั บรรเลงเพลงขลุยในระหวา ง
กอไผ
ฝงู ดอกไมป รากฏกายขนึ้ กะทนั หนั จากท่ีใดกไ็ มท ราบ โลดเตนไปบนทุง หญาอยา งรา
เรงิ
แมค รับ ผมคิดวาดอกไมค งไปโรงเรียนซ่ึงอยใู ตพน้ื ดิน
หอ งเรยี นของพวกเขาปดประตูหมด และถา แอบหลบออกมาเลนกอนเวลาเลกิ ครจู ะทาํ
โทษใหย ืนตรงมมุ หอง
วันใดทฝี่ นตกก็ถือวาเปนวันหยุด21
กิง่ ไมเ สียดสีกันในปา ใบไมสะบัดพล้วิ กลางพายุ เมฆฝนปรบมอื ขนาดมหึมาของมนั ฝูง
เดก็ ดอกไมว ่ิงกรอู อกมาในเครอื่ งแตงกายสีชมพู สีเหลือง และสีขาว
ทราบหรือเปลา แมค รับ บา นของพวกเขาอยใู นทองฟา ตรงท่ดี าวเกลอ่ื นกระจายนัน่
แหละ
แมไ มส ังเกตหรือวา พวกเขาเรา รอ นท่ีจะไปใหถงึ ทนี่ ่ัน? ไมท ราบหรือวา เหตใุ ดพวกเขา
จึงลกุ ลี้ลุกลนกันจรงิ ?
แนน อน ผมเดาไดสิวา พวกเขายกมอื เรียกใคร พวกเขากม็ ีแมอ ยา งที่ตวั ผมมเี ชนกนั

21 ธรรมเนียมของศานตินเิ กตันเปน เชน น้ี เพราะสว นใหญเ รียนกลางแจง พอฝนตกนักเรยี นแผนกปฐภวัน
(ระดับประถมและมัธยม) จะตะโกนเปนภาษาเบงกาลวี า "ซูต-ติ" หมายถึง "ยตุ "ิ แลวการสอนก็หยุดลง
หนึ่งวันตามเสยี งเรยี กรองแตโดยดี

32

23. นายวาณชิ

ลองจินตนาการดู แมครบั วา แมต องอยกู ับบา น สว นผมจะออกเดินทางไปสแู ดน
มหัศจรรย

ลองจนิ ตนาการดู วาเรอื ของผมบรรทกุ สินคา ไวเพียบแประ พรอ มแลว ทจี่ ะออกจากทา
เอาละ คิดใหดนี ะแม กอนท่จี ะออกปากใหผ มนําสงิ่ ใดมาฝากตอนทเ่ี ดนิ ทางกลับ
แมค รบั อยากไดทองคํากองเปน ภูเขาเลากาไหมละ?
ณ แดนมหัศจรรยแ หง น้ัน ตรงชายฝงลาํ ธารทอง และทอ งทงุ เต็มไปดว ยพืชผล ซง่ึ ลวน
แลว เปนทองคาํ ทัง้ ส้นิ
ใตร มเงาแหง การเดนิ ในปา ดอกจาํ ปาทองรวงหลน กลน เกลอื่ นไปท่ัว
ผมจะเกบ็ มาฝากแมสกั รอยกระบงุ พนั กระบุงทเี ดียว
แมค รับ อยากไดไ ขม กุ ขนาดเม็ดฝนแหงฤดูใบไมร ว งไหมละ ?
ผมจะแลนเรือขามไปยังชายฝง ของเกาะไขม ุก
ท่ีนน่ั ทา มกลางแสงสวา งยามเชา ไขม ุกจะกลอกกลิ้งอยูบนกลบี ดอกไมกลางทงุ มนั จะ
ตกลงสกู อหญา และบา งกถ็ กู คลื่นซัดมาเตม็ หาดทราย

33

พชี่ ายจะไดม า มปี ก สองตวั มนั สามารถบนิ ทามกลางกลุมเมฆ
สําหรับพอ ผมจะเอาปากกาพเิ ศษมามอบให มันสามารถเขียนเองโดยพอ ไมร ูตวั
สําหรบั แมน ะครบั ผมจะเอาเพชรมาฝากหีบหน่ึง คาของมันตองเสมอดวยอาณาจกั รถงึ
เจด็ แหงรวมกนั นั่นเทยี ว

34

24. ความเหน็ ใจ
ถาผมเปนเพียงลกู หมาตวั เล็ก ๆ ไมใชลกู แมละกอ เมอ่ื ผมพยายามจะกินอาหารจากจาน

แมค รับ, แมจะพูดไหมวา
"ไมเอานะ"
แมจ ะไลผ ม และตวาดไหมวา
"ไปใหพน ไอล กู หมาซุกซน"
ไปซิครับ แม ผมไปเดด็ ๆ! จะไมเดินเขามาหาเม่อื แมเ รยี ก จะไมย อมใหแมเ ลี้ยงอีกเลย
ถาผมเปนเพียงนกแกว ขนเขียวตัวเลก็ ๆ ไมใชลูกแมละกอ แมครับ, แมจะลา มโซเ พราะ

เกรงวา ผมจะบินหนีไหม แมจะช้นี ิว้ และดุไหมวา
"ไอน กเนรคณุ จิกโซไ ดท ั้งวันทง้ั คืน"
ไปซิครับ แม, ผมจะไปจรงิ ๆ! จะบนิ เขาปา ไมยอมใหแ มกอดอกี แลว

35

25. อาชพี

เมอื่ เสียงระฆังบอกเวลาสีโ่ มงเชา ผมเดินในซอยเพ่ือไปโรงเรียน
ทกุ วันพบพอคา เรตะโกนวา "กําไลจา กําไลแกว !"
เขาไมมงี านรบี รอ น ไมมหี นทางซึง่ ถกู บังคับใหเ ดิน ไมมีสถานทซ่ี ่งึ ตองไป และไมมีเวลา
แนน อนสาํ หรบั การกลบั บาน
ผมอยากเปนพอ คาเรบา ง จะไดอ ยูตามถนนทั้งวัน รองตะโกนขาย "กําไลจา กําไลแกว !"
พอบา ยสี่โมง กลับจากโรงเรียน
มองผา นประตูรว้ั บา นหลงั น้ัน เหน็ คนทาํ สวนกาํ ลงั ขดุ ดนิ
เขาจะทําอะไรไดตามใจชอบดว ยจอบและเสยี ม เสื้อผาเปรอะเปอ น ไมม ีใครเรียกไปทํา
ธรุ ะเมอ่ื เขาตากแดดหรือตากฝน
ผมอยากเปนคนทาํ สวนบาง จะไดขุดดินโดยไมม ใี ครคอยขวาง
ครน้ั ตกค่าํ แมก ็ไลผ มเขานอน
มองผา นหนาตา งออกไป เห็นคนเฝา ยามเดินกลับไปกลับมา
ซอยมืดและเปลี่ยว ไฟขางทางยนื เดน เหมอื นยกั ษ ซง่ึ มีตาสแี ดงขางเดียวบนหัวของมัน
คนเฝายามเดนิ แกวง โคม โดยมเี งาเดินไปดวยขาง ๆ เขาไมต องเขา นอนแมแตคร้งั เดยี ว
ผมอยากเปนคนเฝา ยามบา ง จะไดเดินอยูในถนนตลอดคืน เพือ่ ไลก วดเงาตัวเองดวย
โคมไฟ

36

26. ผมู อี าวุโส

แมค รับ, ลกู สาวของแมโ งช ะมดั ! แกเปนเดก็ แปลกเหลอื เกิน!
ไมร จู ักความแตกตางระหวา งดวงไฟขา งถนนกบั ดวงดาว
เมอ่ื เราเลน กอ นกรวด แกคดิ วามันเปน อาหารจริง ๆ และพยายามท่ีจะยดั ใสป าก
เมอ่ื ผมเปด หนังสอื สง่ั ใหอ า น ก. ข. ค. แกฉีกหนังสือออก สง เสียงชอบใจไมไดเ รอื่ ง น่ี
แหละคือวิธซี ึ่งลูกสาวของแมเลาเรียน
ผมส่นั หวั ดวยความโกรธ ตําหนวิ าเปนเด็กซุกซน แกกลับหวั เราะและคิดวาขบขนั เสยี เต็ม
ประดา
ใคร ๆ กร็ วู าพอ ไมอ ยู แตต อนที่เลนกัน ผมแกลง ตะโกนวา "พอ ครบั " แกทาํ หนาตน่ื เตน
และนึกวาพออยใู กล ๆ
ผมเลนสอนหนังสอื ใหล า22 ทค่ี นซกั ผาจูงมาบรรทกุ เม่อื บอกนอ งวา ผมเปน ครู แกกลับ
รองเสยี งหลงโดยปราศจากเหตุผล แลวเรยี กผมวา พจ่ี า
ลกู สาวของแมอยากจับดวงจันทร แกนา ขันจะตายไป รองเรียก "คเณศ" วา "คาณศุ "23
แมค รับ, ลกู สาวของแมโ งชะมัด! แกเปน เด็กแปลกเหลอื เกิน!

22 จากชวงท่รี พนิ ทรนาถเขียน "จนั ทรเสย้ี ว" ถึงชวงที่ขา พเจา ไปศกึ ษาหางกันหลายสบิ ป อนิ เดียกาวหนา
ไปมากทางดา นวทิ ยาการ แตค นซกั ผา กย็ งั ใชล าบรรทกุ เชนเดิม นับวาเปนภาพท่ีนาแปลกตาดเี หมอื นกนั
23 พระคเณศ (หรอื ตามที่เราเขียนลงทายดวย "ร" ) เปนเทพมเี ศียรเปนหัวชาง คอื ทรงกลมคลายดวงจนั ทร
ชาวบา นจึงเรียกดวงจันทรวา "คเณศ" และเดก็ ที่ยังพดู ไมชดั จะออกเสียงวา "คาณุศ" ดงั ในบทน้ี

37

27. ผูใหญตวั เล็ก ๆ

ผมตวั เล็กเพราะยังเปน เด็ก และจะโตข้ึนเมือ่ อายเุ ทาพอ
เมอ่ื ครมู าถงึ และสง่ั วา "สายแลวนะ หยบิ กระดานชนวนกบั หนงั สือของเธอมา"
ผมจะตอบวา "คุณครูไมทราบหรอื ครบั วา ผมตวั โตเทาพอ แลว ? ไมต องเรียนหรอก"
ครจู ะแปลกใจและกลาววา "เธอจะเลกิ เรียนก็ได หากเธอตอ งการเชน นน้ั เพราะเปน ผู
ใหญแ ลว"
ผมจะแตง ตวั เดินไปเทยี่ วงานออกรานท่ีคนแนน ๆ
ลงุ จะกระหดื กระหอบเขา มาและบังคับวา "เดี๋ยวเถอะไดหลงกันบาง อายหน,ู ลงุ จะจูงไป
เอง"
ผมจะแยง "ไมเหน็ หรอื อยา งไร ลงุ ครบั , ผมโตเทาพอแลวนา? ผมเทยี่ วตามลําพังได"
ลุงจะเหน็ ดว ย "ถูกแลว เจาไปไหนก็ไปไดต ามใจชอบ เพราะเปน ผูใหญแ ลว "
เมอ่ื แมก ลับจากอาบนาํ้ ขณะทีผ่ มกําลังยน่ื เงินใหพ ี่เล้ียง เพราะรจู ักวิธเี ปด หีบดวยลูก
กุญแจจองผมเอง
แมจ ะถาม "ทําอะไรน่ี เจาเด็กซกุ ซน?"
ผมจะแยง "แมค รับ ไมทราบดอกหรอื วาผมโตเทาพอแลว ผมยอมใหเงนิ พเ่ี ล้ียงได"
แมจ ะปรารภกับตวั เอง "เขาใหเ งนิ ใครก็ไดต ามใจชอบ เพราะเปนผูใหญแ ลว "
ระหวา งวนั หยุดในเทศกาลบูชาเดือนตุลาคม เมื่อพอ กลับมาบา น และคิดวา ผมยงั เปน
เดก็ พอ จะซอื้ รองเทากับเสอื้ ไหมตวั เล็ก ๆ จากเมืองมาฝาก
ผมจะบอก "พอ ครบั เอาไปใหพ ี่24ใสเ ถอะ ผมตัวโตเทา พอแลว"
พอจะคดิ และยอมรบั วา "เขาซื้อเสอ้ื ผา เองไดต ามใจชอบ เพราะเปน ผูใ หญแลว"

24 ตนฉบับใชค ําวา "ดาดา" หรอื "ทาทา" หมายถึงพช่ี าย เมอ่ื เดก็ ในเรอื่ งนีไ้ มย อมใชเสื้อผาตัวเลก็ ๆ กค็ วร
ยกใหนอ ง แตกลบั บอกวา เอาไปใหพีส่ วม แสดงวา เมอ่ื เขาโตเทาพอ ก็ตองโตกวาพ่ีเปนธรรมดา

38

28. สิบสองนาฬกิ า
แมค รับ ผมจะพกั การเรียนไวกอนเถอะ ผมอานหนังสือมาตลอดเวลาเชา แลว
แมบ อกวาเพิง่ สบิ สองนาฬกิ า เอาละ, สมมุตวิ าไมช า ไปกวานี้ ทง้ั ๆ ท่ีความจรงิ เปนเวลา

สิบสองนาฬิกา แตผ มจะคิดวาเปนเวลาบา ยแลวไมไดห รอื ?
งา ยเหลอื เกนิ สําหรับผมท่ีจะวาดภาพวา ดวงตะวันไดต กถงึ ชายทุงแลวและยายแกห า

ปลากาํ ลงั เก็บผกั ขา งสระไปกนิ
ผมสามารถหลบั ตาและคดิ ฝนวา เงากาํ ลังเขม ขน้ึ ภายใตตน ไม และนาํ้ ในสระเปนสีดาํ

แวววาว
ถา สบิ สองนาฬิกาปรากฏไดในตอนกลางคืน กท็ ําไมเลา เวลากลางคืนจะปรากฏข้ึนบาง

ไมไ ด เมอื่ เวลาสิบสองนาฬกิ า?

39

29. นักประพันธ

แมบ อกกบั ผมวา พอเขยี นหนังสือตัง้ หลายเลม แตพ อ เขยี นอะไรบาง ผมไมเขาใจเลย
พออา นใหแมฟงตลอดเวลาเยน็ แตแมร ูไหมวา พอพดู ถงึ อะไรบาง?
นิยายทแ่ี มเ ลา ใหฟงสคิ รับ วเิ ศษแท ๆ! ผมสงสยั จรงิ วา เหตุใดพอ จึงเขยี นอยา งนัน้ ไม
ได?
พอ ไมเคยฟงจากแมข องพอ เก่ยี วกบั ยกั ษ เทพธิดา และเจา หญิงหรืออยา งไร?
หรอื วาพอลืมเร่อื งเหลา น้ันหมดแลว?
แมอ นุ อาหารใหรอ น แตพอ เขียนหนงั สือเพลินและลมื กิน
พอ สนุกกับการแตง หนังสือเสมอ
ถา ผมเขา ไปเลนในหองของพอบาง แมจะตามไปดวุ า "เด็กอะไรซนนักเทยี ว!"
การตั้งหนา ต้ังตาเขียนจะสนุกอยางไรหนอ?
เมอื่ ผมหยิบปากกาหรือดินสอของพอ เขียนลงบนสมดุ อยางท่พี อ ทํา... ก ข ค ฅ ฆ ง จ
ฉ ช ซ เหตใุ ดแมจ ึงโมโหดวยละ ครับ?
แมไ มเคยปริปากบน สกั คาํ เมอ่ื พอ เขียน
เมอื่ พอทํากระดาษเสียเปนกอง ๆ แมครบั ดเู หมือนแมไมเ คยเดือดรอ นสกั นดิ
แตถ า ผมเอามาพบั เรอื เลน แผน เดยี ว แมกลบั เลน งานวา "ลกู เอย เจาชอบสรางความ
เดอื ดรอนเสียจรงิ "
แมค ิดอยางไรบาง เม่ือพอ ทาํ ลายกระดาษแผนแลว แผนเลา ดว ยรอยดาํ ๆ เปรอะไปท้ัง
สองดาน?

40

30. ไปรษณียโ ฉด

ทาํ ไมถึงน่ังเงียบอยา งนั้น บอกผมสิ แมครับ?
ฝนกาํ ลังสาดเขา มาทางหนา ตา ง ตัวของแมเปย กไปหมด กระนน้ั กย็ งั ไมข ยับเขย้ือน
แมไ ดยนิ เสียงระฆังบอกเวลาบายส่โี มงหรอื เปลา ? พ่จี ะกลบั จากโรงเรียนแลว
อะไรเกดิ ขน้ึ ครบั แมถ ึงมีอาการผดิ ไปอยา งน้ัน?
วนั นี้ไดร ับจดหมายจากพอบา งไหม?
ผมเหน็ บุรุษไปรษณียแบกถงุ จดหมาย สาํ หรบั จายแจกแกค นแทบทุกคนในหมบู าน
แตเ ขาตองเกบ็ จดหมายของพอ ไวอานเองเปน แน ผมเช่อื วา บุรษุ ไปรษณียเ ปนคนเลว
มาก
อยา เปน ทุกขเปนรอ นเลย แมครบั
พรงุ นจี้ ะมีตลาดนัดในหมบู า นถัดไป แมบอกใหค นใชไ ปซื้อปากกาและกระดาษมา
ผมจะเขียนจดหมายของพอหลาย ๆ ฉบบั แมจะไมพบตวั ผิดแมสักแหงเดียว
ผมจะเขียนจาก ก. ถงึ ญ.
อา ว, แมค รบั แมย้ิมทําไมนี?่
แมไ มเ ช่ือมือผมวาจะเขยี นไดดเี ทา พอ!
ผมจะตเี สนบนกระดาษดว ยความประณีต และเขยี นอกั ษรตัวโต ๆ อยา งสวยงาม
เมอื่ เขยี นจบ แมค ดิ วา ผมโงเหมอื นพอ หรอื ทีจ่ ะหยอนลงในถุงของบุรุษไปรษณยี โหด
รายคนนั้น?
ผมจะถอื มาสง แมดว ยตัวเองโดยไมชกั ชา และจะอานใหฟง ทลี ะฉบับ
ผมรูวาบุรุษไปรษณยี ไมอยากเอาจดหมายดี ๆ มาสงแมห รอก

41

31. เลอื ดนกั สู

แมค รับ มาสมมตุ วิ า เรากําลังเดินทางไกลกนั ดกี วา เรากาํ ลังผานชนบททีแ่ ปลกตา และ
เต็มไปดว ยภัยรอบดา น

แมน งั่ อยูใ นคานหาม สวนผมขม่ี าสีแดงขนาบไปขาง ๆ
ขณะนัน้ เปนเวลาโพลเ พล ดวงอาทติ ยกาํ ลังจะลับหาย ทางนํ้าโซราทิฆซี ึง่ ปรากฏอยู
เบอ้ื งหนา แลดขู นุ เปน โคลน และผนื แผน ดินก็เปลาเปลี่ยวกันดาร
แมร ูสึกตน่ื ผวาและคดิ วา "ฉนั รูเลยวาไดเ ดินทางมาถงึ ไหนแลว"
ผมจะปลอบวา "ไมต อ งตกใจครบั แม"
ทองทงุ เตม็ ไปดวยหนามแหลมของพงหญา มีทางเดินขาด ๆ แคบ ๆ ตัดผา น
ไมเ ห็นววั ควายสักตวั ในทอ งทุง มนั กลับเขา คอกในหมบู า นหมดแลว
ทั้งแผนดินและทอ งฟาขมกุ ขมัวมีดครึ้ม บอกไมไ ดวาเรากําลงั เดินทางไปไหน
ทันใดน้นั แมเรยี กผม กระซิบถามวา "แสงอะไรวอมแวมอยูตรงชายฝง นั่น?"
ฉับพลันอายมหาโจรแผดเสียงนา สะพรึงกลัว แลววง่ิ กรตู รงลงมายังเรา

42

แมห มอบน่งิ อยใู นคานหาม สวดภาวนาพึมพํา

คนแบกคานหามตัวสนั่ งนั งก เผน ลงไปซกุ ในพงหนาม

ผมตะโกนส่ังแมวา "อยากลวั แม, ผมอยูน ี่"

อา ยเหลาโจรกุมพลองยาวในมือ ผมเผา เปน กระเซงิ เตม็ ตวั มันใกลเ ขามาและใกลเ ขามา

ผมตวาด "ระวงั นะโวย อา ยระยํา! อีกกาวเดยี วพวกมงึ จะเปน ศพ"

มนั กกู องอกี คร้ัง และดาหนาเขามา

แมฉ วยมือผมไวแ นน ละลํ่าละลักวา "ลูกเอย จงเห็นแกส วรรคเถิด หนีมันไปเสีย"

ผมตอบวา "แม คอยดูผมนงิ่ ๆ"

ผมกระตุน มา ใหโ ผนเขาใส แลวดาบกับโลก็กระทบกันฉาดฉะ

การตอ สูทวคี วามดเุ ดือดยิ่งขึน้ แมครบั มนั อาจทําใหแมรูสกึ หนาวสะทานเม่อื มองออกมา
จากคานหาม

พวกมันหลายคนเผนกระเจิง และอกี ไมร ูว า กีค่ นตอก่คี นถูกสบั เปนทอน ๆ

ผมรนู ะวา แมก ําลังคดิ วา ครงั้ นล้ี ูกชายของแมต องตายเดด็ ขาด

แตผ มควบมากลับมาหาแม เลอื ดเปรอะตวั ผมไปหมด และรายงานวา "แมครบั การตอสู
ยุติแลว "

แมอ อกจากคานหาม ตรงเขาจูบผมแลวกอดประทับกบั อก แมร ําพึงกบั ตวั เองวา "ฉนั ไมรู
วา จะทําอยางไรดี ถา ไมมลี ูกชายชว ยปกปองไว"

เรอื่ งเหลวไหลไรส าระเกดิ ขนึ้ เปน พนั ๆ คร้ัง วนั แลววันเลา แลว เหตุการณเ ชนนจ้ี ะกลาย
เปน จรงิ บา งโดยบงั เอิญไมไดหรือไฉน?

มันอาจเปน เหมือนเรอื่ งราวในหนังสือนิยาย

พ่ชี ายของผมอาจแยงวา "มันเปนไปไดอ ยางไร? ฉนั คิดเสมอวาเจาหนูมันแบบบางออก
อยา งน้ัน!"

ทุกคนในหมบู า นจะปรารภดวยความแปลกใจวา "น่ไี มใชโชคดอกหรอื ที่เจาหนูเผอิญอยู
ขางแมของเขา?"

43

32. ความสนิ้ สุด

ถึงเวลาทผ่ี มจะจากไปแลว แมค รบั ผมไปละ25

ในความสลวั แหงอรณุ อนั เปลา เปล่ียว เมือ่ แมเ หยยี ดแขนเพอื่ สมั ผสั ลูกในเตียง ผมจะ
รองบอกวา "ลกู ไมอยหู รอก แมค รับ ผมจะไปแลว"

ผมจะกลายเปน กระแสลมราํ เพย เพือ่ สมั ผสั กายแม และจะจําแลงเปน คล่ืนนอย ๆ เม่อื
แมอ าบนํ้า เพ่ือจบู แลว จูบอีก

ยามราตรที ่ลี มแรง เมอ่ื หยาดฝนหยดลงบนใบไม แมจ ะไดยนิ เสียงกระซิบในเตียง และ
เสยี งหัวเราะของผมกกึ กอ งพรอมกับประกายฟาผา นเขา ทางหนาตางหองแม

มาตรวา แมนอนลืมตา คดิ ถงึ ลกู กระท่งั ดกึ ด่นื ผมจะรองเพลงกลอ มมาจากกลมุ ดาววา
"หลบั เถดิ แม, หลับเสียเถดิ "

พรอ มกบั แสงเดือนผมจะยองเขามาเยอื นถงึ เตยี ง และนอนแผลงบนทรวงขณะแมห ลบั

สนิท

ผมจะแปลงเปนความฝน เล็ดลอดผานเขาทางเปลือกตาซึ่งเผยอนอย ๆ ลวงลกึ ลงสูกน
บง้ึ แหงความหลับของแม ครั้นเมอื่ แมต่ืนและเหลยี วไปรอบๆ ดว ยอาการตกใจ ผมจะเผนเขาแฝง
ความมดื เหมอื นตวั หิ่งหอ ย

ยามเทศกาลบูชา เดก็ ๆ แถวละแวกบา นจะพากันมาเลนรอบๆ บา นเรา ผมจะสลายตัว
แทรกผสานกับเสยี งป ดงั แจวๆ กลางใจแมตลอดวนั

ปาจะมาพรอ มกบั ของขวัญ และถามวา "เจาหนูของเราอยไู หนละนอ ง?" แมจะตอบแผว ๆ
วา "เขาอยูใ นแกวตา ในรางกาย และในวิญญาณของฉนั เอง"

25 “ความพลดั พรากเปนทกุ ข” น่ีคือเสียงราํ พันของผูอยภู ายใตอิทธิพลแหง ธรรมชาติ แตถาไมย อมออน
ขอตอมนั เสียอยา งเดยี ว ความเปลา เปล่ียวก็ไรค วามหมาย และความตายก็ไรอาํ นาจโดยสน้ิ เชงิ

44

33. เสียงเรยี ก

เธอจากไปในคืนอนั มืดมดิ 26 ขณะทค่ี นอืน่ ๆ หลับสนทิ
คนื นก้ี ็มดื เชน เดียวกนั ฉันเรียกเธอออกไปวา "กลบั มาเถอะลูกพอ , โลกกําลังหลบั ไมมี
ใครรูหรอกหากหนจู ะกลับมาเพยี งชวั่ ครู ขณะที่ดาวเพลนิ มองดูดาวดวยกนั อยู"
เธอจากไปขณะท่หี มไู มเ พ่งิ แตกชอ และฤดใู บไมผลิเพิง่ เร่มิ ตน
ขณะน้ดี อกไมเหลานนั้ บานสะพรั่ง ฉันเรยี กเธอออกไปวา "กลบั มาเถอะ ลกู พอ พวก
เดก็ ๆ เกบ็ ดอกไมแลวกโ็ ปรยเกลอ่ื นกลาด ไมม ีใครรหู รอก หากหนูจะหยบิ ดอกไมเล็ก ๆ ไปสัก
ดอกหนงึ่ "
ผูซงึ่ เคยเลนเม่ือกอน เดี๋ยวน้ีก็ยงั เลนอยู ชีวติ ชา งเปนสง่ิ เหลอื เฟออะไรอยางนนั้
ฉันฟง เสียงคุยขรม และเรยี กเธอออกไปวา "กลบั มาเถอะ ลูกพอ, ดวงใจของแมเจา เตม็
ไปดวยความรัก ไมมใี ครขดั ขอ งหรอก หากหนจู ะแอบมาจบู แมสักครงั้ "

26 ภรยิ าของรพนิ ทรนาถถึงแกก รรมไดเ พยี งหกเดือน เรณกุ า ลูกสาวคนท่ีสองก็จากไป และอีกสี่ปต อ มา
สมนิ ทรนาถ ลูกชายคนเล็กกต็ ามไปอกี คน รพินทรนาถจงึ รํา่ รองใหผเู ปนท่รี กั กลบั มาพบบาง โดยหวังวาคง
จะไมเปนทรี่ าํ คาญของใคร

45

34. มะลิกอบแรก

อา , มะลิเอย มะลขิ าวผอง!
ดูเหมอื นฉนั ยงั จําไดด ี ถงึ วนั แรกทก่ี อบมะลิไวเ ตม็ ฝามอื มะลซิ ึ่งบรสิ ุทธิ์
ฉันรกั แสงตะวนั ทอ งฟา และผืนแผนดินเขียวขจี
ฉนั ไดย ินเสยี งกระซิบของแมน ้าํ แววผา นความมดื ยามเทยี่ งคนื
ตะวนั ตกดินแหงฤดูใบไมรว ง ปรากฏใหเ ห็นตรงทางโคง ทามกลางแผน ดินรกราง เสมอื น
เจา สาวผเู ผยผา คลมุ หนาออกตอ นรับคนรัก
กระนน้ั ก็ตาม ความรําลกึ ของฉนั ยงั สดช่ืนอยกู ับมะลิกอบแรก ในฝามือเมอ่ื ตวั เองยังเยาว
คนื วันบันเทิงผานเขา มาในชีวติ และฉนั เคยหวั เราะดงั ๆ กบั นกั แสดงยามราตรีแหง เทศ
กาล
ตอนเชา ขมกุ ขมัวเมื่อฝนตก ฉันเคยขับเพลงกระทอนกระแทน แกร าํ คาญ
ตกค่ําเคยสวมมาลยั ดอกพิกุล ซึ่งรอยดว ยหตั ถแหงความรักอันลึกซ้ึง
กระนนั้ กต็ าม ดวงใจยงั ไหวสะทา นกบั ความหวานแหง หวงราํ ลกึ ถึงมะลิกอบแรกในฝา มือ
เม่อื ตัวเองยงั เยาว

46

35. ไทรยอ ย

โอ, ไทรยอ ยซงึ่ มียอดพะรุงพะรงั ยนื อยบู นขอบสระ จาํ เด็กคนหน่ึงไดไหม เด็กทเ่ี หมอื น
ฝูงนกอาศัยทํารังตามกิ่งกานของเจา แลวกพ็ ากนั จากไปหมด?

จําไมไ ดห รือวา เขาเคยนั่งอยทู ขี่ า งหนา ตาง พศิ วงถงึ รากอันสลบั ซับซอ นของเจา ซึง่
ซอนไซลงสูใตพื้นดนิ ?

พวกผหู ญิงนําภาชนะมาตักนํ้าในสระ เงาสีดาํ ขนาดมหึมาของเจา ทอดลงเหนือผวิ นาํ้
และบิดเรา ๆ ประดจุ ความหลบั ทตี่ อ สูเ พื่อจะตน่ื ขึ้น

แสงแดดเริงเลนบนระลอก คลา ยกระสวยอันเล็ก ๆ ทีส่ อดผสานทอผา ยกลายทอง
เปด สองตัววายเวียนอยูเ หนือเงาของมนั เอง แถว ๆ ขอบสระซง่ึ ปรกดว ยออ และแขม เดก็
คนนนั้ จะน่ังเงยี บและครุน คดิ
เขาใฝฝ น ทีจ่ ะเปนสายลม และพดั ผานกง่ิ กา นเสียงเกรยี วกราวของเจา อยากเปน เงาซ่งึ
ขยายออกไปเหนือน้าํ ตามตะวันคลอย เปน นกจับอยบู นก่งิ สูงสดุ และลอยลองเหมอื นเปด ใน
ระหวางออแขมและเงาคร้มึ

47

36. ประสาทพร

จงประสาทพรแดดวงใจนอย ๆ แดดวงวญิ ญาณอันใสสะอาดนด้ี ว ย เน่อื งแตเ หตทุ ี่วา เขา
ไดนอ มเอาจุมพิตแหง สวรรค มากํานลั แกผ นื พภิ พของเรา

เขารักแสงแดด และใบหนา ของผเู ปน แม
เขาไมรังเกยี จผงธุลี ไมยนิ ดตี อ การขุดคนหาทอง
จงโอบเขาแนบกับอกทา น แลวเอยพจนประสาทพรใหดวย
เขาไดเ ดินทางมาสแู ผนดินรอ ยแพรงนแี้ ลว
ฉันไมรูวา เขาเจาะจงเลือกทานอยางไรจากฝงู ชนลน หลา เขาเดนิ มาถึงประตู ตรงเขาจบั
มือ แลว ถามเสน ทางทีจ่ ะสัญจรตอไป
เขาจะติดตามทาน หัวเราะพลางคยุ พลาง และไมพ ะวงสงสยั สิง่ ใดเลย
โปรดรักษาความเช่อื ถอื ของเขาใหด ี จงนาํ ทางและประสาทพรใหเ ขาดวย
วางมือลงบนศีรษะของเขาสิ และจงอธษิ ฐานวาแมค ลื่นใตนํา้ จะแรง แตข อใหกระแสลม
เบอ้ื งบนพดั พาใบเรือของเขา แลน เขาสูเวิง้ วางอนั สงบ
อยา ลืมเขาเสียในยามทที่ า นรีบรอ น ปลอยใหเขาผานเขามาในดวงใจ และประสาทพรให
เขาดวย

48

37. ของขวญั

พอ จะมอบของใหส ่ิงหนึง่ ลกู เอย เพราะเรากําลงั ลอ งลอยอยูในกระแสธารแหงโลก
ชีวติ เราจะแยกจากกนั และความรกั ก็จะถกู ลมื
แตพ อ ไมโงเขลาถึงกบั หลงคดิ วา สามารถซื้อดวงใจลูกไดด ว ยของขวัญดอกนะ
ชีวติ ลกู ยังเยาว หนทางซง่ึ ตองดําเนินตอ ไปน้นั ยาวนัก ลกู ดื่มความรักทเี่ รานํามาใหรวด
เดยี ว แลวหันหลงั กลับ วิ่งผละจากเราไปโดยพลนั
ลูกมเี รอ่ื งจะเลน และเพ่อื นฝูงอกี มากมาย มนั จะเปนอะไรเทยี วหากลกู ไมม ีเวลา หรือ
ความคดิ สาํ หรับเรา!
แนน อน, เรามีเวลาเหลือเฟอ ในยามชรา ทจ่ี ะนั่งทบทวนวนั ซ่งึ ผานมา และทจ่ี ะถนอมส่งิ
ซ่งึ หลุดจากมือไปแลว ใหคงอยูเฉพาะภายในดวงใจ
สายนํา้ ไหลพลั่งไปกับเสียงเพลง โถมปะทะเครือ่ งกดี ขวางนานา แตขนุ เขายงั คงอยู ณ
ทีเ่ ดิม และจดจําราํ ลึกถึงสายนํ้าดวยความรกั ตลอดไป

49

38. เพลงของพอ

เพลงบทน้ีของพอจะกงั วานรอบ ๆ ตัวเจา ลกู เอย คลา ยกบั ออ มแขนแหง ความรัก
เพลงบทนีข้ องพอ จะสัมผสั หนา ผากเจา เสมอดว ยจมุ พิตแหง พรชัย
เมอื่ เจา อยตู ามลําพัง มนั จะเคยี งขา งและกระซบิ กระซาบรมิ หู แตเ มือ่ เจา อยูในกลมุ คน
มนั จะเฝาอยูเพยี งหา งๆ
เพลงของพอจะเปน เสมือนปกทงั้ สองแหงความฝนของเจา จะนาํ ดวงใจของเจา ลอ งลิว่
ไปสูแดนซง่ึ ไมม ผี ใู ดรจู กั
มันจะเปน เสมือนดาวแสนซ่อื เหนือศรี ษะ เมื่อรตั ติกาลแผค ลุมมรรคาของเจา
เพลงของพอ จะสถติ ในเนตรเจา และนาํ ญาณทรรศนะของเจา เจาะเขาสแู กนกลางแหง
สรรพส่งิ
และเมื่อเสียงของพอแผวหายในมรณะ เพลงของพอ จะเจรจาในหัวใจทมี่ ีเลือดเน้ือของ
เจา ตลอดไป

50