ทะเบียนมรดกภาพยนตร์ของชาติ ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2556

คำ�นำ�
ของ หอภาพยนตร์ (องคก์ ารมหาชน)

หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) กระทรวงวัฒนธรรม ไดป้ ระกาศให้วันที่ ๔ ตุลาคม ของ
ทกุ ปี นบั แตป่ ี พ.ศ. ๒๕๕๔ เป็น “วันอนุรกั ษภ์ าพยนตรไ์ ทย” เหตุผลอย่างหนึ่งที่ทำ� ไมต้องเป็น
วันน้ี ก็เพ่ือเป็นคารวะนสุ รณ์แด่ มตหิ รือเจตนารมณส์ าธารณะของ คณะอนกุ รรมการการสื่อสาร
มวลชน ในคณะกรรมการชาติว่าด้วยองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่ง
สหประชาชาติ ของประเทศไทย เมอื่ ปี พ.ศ. ๒๕๐๙ ซง่ึ มพี ระวรวงศเ์ ธอ พระองคเ์ จา้ เปรมบรุ ฉตั ร
ทรงเปน็ ประธาน ในการประชมุ วนั ท่ี ๔ ตลุ าคม ปีน้นั เรียกรอ้ งใหห้ อสมดุ แหง่ ชาติ ตง้ั แผนกเกบ็
ฟิล์มภาพยนตร์ อันมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม เพ่ือการศึกษาเรียนรู้ของอนุชน
สืบไป

กจิ กรรมสำ� คญั ของวนั อนรุ กั ษภ์ าพยนตรไ์ ทย คอื การประกาศขนึ้ ทะเบยี นภาพยนตรม์ รดก
ของชาติ ประจำ� ปี ปลี ะประมาณ ๒๕ เรอื่ ง ขน้ึ ทะเบยี นเพอื่ ประกาศใหส้ าธารณชนรวู้ า่ ภาพยนตร์
นน้ั สำ� คญั สมควรจะไดร้ บั การเกบ็ รกั ษาดแู ลใหด้ เี ปน็ พเิ ศษ เพอื่ เปน็ มรดกตกทอดสลู่ กู หลาน และ
เพอ่ื ให้สาธารณชนได้ชืน่ ชมและใช้ประโยชน์ใหส้ มคา่

หอภาพยนตรไ์ ดค้ วามคดิ ในการขนึ้ ทะเบยี นมรดกภาพยนตรม์ าจาก การขนึ้ ทะเบยี นมรดก
ภาพยนตรแ์ หง่ ชาติ สหรฐั อเมรกิ า ซงึ่ เขาทำ� ขนึ้ ตง้ั แตเ่ มอื่ ปี พ.ศ. ๒๕๓๘ และทำ� เปน็ ภารกจิ สำ� คญั
โดยออกเป็นรัฐบัญญัติจากรัฐสภาและอนุมัติกองทุนอนุรักษ์มรดกภาพยนตร์แห่งชาติให้ถึง
พนั ลา้ น ซ่งึ แสดงให้เหน็ วา่ ประชาชาตขิ องเขาเห็นความสำ� คญั ของภาพยนตรเ์ พียงไร

ส�ำหรับประเทศไทยเรา แม้รัฐสภาไทยยังมองไม่เห็นถึงขนาดน้ัน แต่หอภาพยนตร์
(องค์การมหาชน) เป็นหน่วยงานของรัฐ ท�ำหน้าท่ีแทนประชาชนไทย เพ่ือดูแลรักษามรดก
ภาพยนตร์แหง่ ชาตขิ องเรา ตามก�ำลงั งบประมาณซ่งึ อนุมัติโดยรัฐสภาเชน่ กนั

สำ� หรบั ปี พ.ศ. ๒๕๕๖ หอภาพยนตรไ์ ดเ้ ชญิ ผทู้ รงคณุ วฒุ หิ ลากหลายดา้ นจำ� นวนหนง่ึ เปน็
คณะกรรมการพิจารณาภาพยนตร์ที่สมควรได้รับการขึ้นทะเบียน โดยคัดเลือกจากรายชื่อ
ภาพยนตร์ท่ีคณะทำ� งานของหอภาพยนตรเ์ สนอและรายช่อื ที่ประชาชนทัว่ ประเทศสง่ เข้ามา

หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) จึงขอคารวะทุกเสียงของประชาชนที่ส่งช่ือภาพยนตร์
เขา้ มา ซ่ึงภาพยนตรเ์ หลา่ นัน้ จ�ำนวนหนึง่ ได้รบั การพิจารณาใหข้ นึ้ ทะเบยี นเป็นมรดกภาพยนตร์
ของชาติในปีน้แี ลว้


4

คำ�กลา่ วของรฐั มนตรีว่าการกระทรวงวฒั นธรรม
นายสนธยา คณุ ปลืม้

ท่านคณะกรรมการพิจารณาขึ้นทะเบียนมรดกภาพยนตร์ของชาติ ท่านผู้อ�ำนวยการ
หอภาพยนตร์ ผมู้ ีเกยี รตแิ ละส่อื มวลชนทกุ ท่าน

ผมรสู้ กึ ยนิ ดที ไ่ี ดม้ าเปน็ ประธานการประกาศขนึ้ ทะเบยี นมรดกภาพยนตรข์ องชาติ ประจำ�
ปี พ.ศ. ๒๕๕๖ ซ่งึ หอภาพยนตร์ (องคก์ ารมหาชน) จดั ขนึ้ เปน็ ปีทส่ี าม

ภาพยนตรน์ บั เปน็ ศลิ ปวฒั นธรรมประเภทหนง่ึ ภาพยนตรห์ นงึ่ เรอ่ื ง มคี วามหมายมากกวา่
การสร้างความบันเทิงให้ผู้ชม เพราะภาพยนตร์เป็นสื่อท่ีสะท้อนสังคมในมิติต่าง ๆ โดยผ่าน
จินตนาการของผู้เขียนบท ผู้สร้าง และเมื่อวันเวลาผ่านไป ภาพยนตร์จึงเป็นส่วนหน่ึงของ
ประวตั ศิ าสตร์ ซง่ึ บอกเลา่ เรอื่ งราวในอดตี ผา่ นภาพและเสยี งทส่ี ะทอ้ นวถิ ชี วี ติ ความเปน็ อยู่ สภาพ
เศรษฐกจิ สังคม ในช่วงเวลานั้น ๆ อยา่ งชดั เจน ภาพยนตรจ์ งึ นับเปน็ มรดกวัฒนธรรมที่มีคุณค่า
ของชาติ

ในฐานะรฐั มนตรวี า่ การกระทรวงวฒั นธรรม ซง่ึ กำ� กบั ดแู ล หอภาพยนตร์ (องคก์ ารมหาชน)
ผมขอชน่ื ชมการประกาศขน้ึ ทะเบยี นมรดกภาพยนตรข์ องหอภาพยนตร์ ขอขอบคณุ คณะกรรมการ
ซงึ่ เปน็ ผทู้ รงคณุ วฒุ แิ ละเปน็ บคุ คลภายนอก ทส่ี ละเวลามารว่ มกนั ดแู ละพจิ ารณาตดั สนิ ภาพยนตร์
ท่ีสมควรได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภาพยนตร์ของชาติในปีน้ี ซึ่งทราบว่าต้องใช้เวลาและ
แลกเปลีย่ นความคดิ เหน็ กนั อย่างมาก กวา่ จะไดข้ ้อสรปุ เป็นผลการตดั สินในวนั นี้ นอกจากนีข้ อ
ขอบคุณประชาชนที่มีส่วนร่วม โดยการเสนอชอื่ ภาพยนตรเ์ ร่ืองตา่ ง ๆ เข้ามาใหค้ ณะกรรมการ
พจิ ารณาดว้ ย นบั เปน็ ความคดิ ทดี่ ขี องหอภาพยนตร์ ทเ่ี ปดิ โอกาสใหป้ ระชาชนไดม้ สี ว่ นรว่ ม เพราะ
การอนุรักษ์มรดกใด ๆ ของชาติ ไม่ควรเป็นเพียงหน้าท่ีของหน่วยงานหรือบุคลากรของรัฐโดย
ล�ำพงั แต่จำ� เปน็ จะต้องใหส้ าธารณชนได้รบั รู้ ตระหนัก และมีสว่ นรว่ ม ไมว่ า่ มากหรอื นอ้ ย การ
อนรุ ักษม์ รดกของชาติ จงึ จะส�ำเรจ็ และย่งั ยืน เกดิ ความร้สู กึ หวงแหนและภาคภมู ใิ จร่วมกัน

ขอใหห้ อภาพยนตรเ์ ผยแพรภ่ าพยนตรท์ ไ่ี ด้รบั การข้นึ ทะเบยี น ท้ัง ๒ ปที ่ีผา่ นมาและ
ในปนี ใ้ี หก้ ว้างขวาง เพอื่ ให้ประชาชน เยาวชน และผู้สนใจ ได้รบั รแู้ ละมีโอกาสใชป้ ระโยชน์จาก
มรดกภาพยนตรข์ องชาตเิ หลา่ นีใ้ หม้ ากยิ่งข้นึ

โอกาสน้ี ผมขอประกาศรบั รองการขนึ้ ทะเบยี นมรดกภาพยนตรข์ องชาติ ประจำ� ปี พ.ศ.
๒๕๕๖ ท้งั ๒๕ เรอื่ ง ขออวยพรให้โครงการนดี้ ำ� เนนิ ไปด้วยดแี ละประสบผลส�ำเร็จทุกประการ

5

ขนึ้ ทหะลเบักียเกนณมรฑด์ทกใี่ ชภ้ใานพกยานรพตริจข์ าอรงณชาาคตดัปิ เทีล่ีอื ๓กภพา.พศ.ย๒นต๕ร๕์ ๖

๑. คุณค่าทางประวัติศาสตร์และความทรงจ�ำ เป็นภาพยนตร์ท่ีถ่ายทอดเรื่องราวของ
สถานที่ กาลสมัย บุคคล เหตุการณ์ ที่เกี่ยวข้องกับคนไทยและสังคมไทย ในมิติต่าง ๆ เช่น
มานษุ ยวทิ ยา สงั คมวทิ ยา เศรษฐกจิ การเมอื ง วฒั นธรรม ทง้ั ในฐานะปจั เจกและกลมุ่ หรอื มวลชน
สามารถท�ำใหผ้ ชู้ มเขา้ ถึงและเข้าใจมิตเิ หล่านนั้ ในเชงิ ประวัตศิ าสตรห์ รือความทรงจ�ำ

๒. คณุ คา่ ทางศลิ ปะภาพยนตร์ เปน็ ผลงานภาพยนตรท์ สี่ รา้ งสรรค์ อนั แสดงถงึ ศลิ ปวทิ ยา
ทางด้านภาพยนตร์

๓. มคี วามโดดเดน่ เปน็ เอกลกั ษณ์ เปน็ ภาพยนตรท์ ม่ี คี วามโดดเดน่ เปน็ พเิ ศษ มเี อกลกั ษณ์
เฉพาะตวั มคี วามคดิ รเิ ร่ิม หรือไม่เคยมีแบบอยา่ งมากอ่ นในภาพยนตรอ์ ่ืน ๆ เช่น การนำ� เสนอ
ของภาพยนตร์น้ัน ๆ ไม่ว่าการถ่ายทำ� การแสดง การตดั ตอ่ ฯลฯ

๔. บูรณภาพ คือความสมบูรณ์ครบถ้วนของผลงานภาพยนตร์ตรงตามต้นฉบับของ
ผู้สร้างสรรค์ ภาพยนตร์ทอี่ อกฉายแล้วอาจถกู ตัดทอน ถกู เสริมเติมแตง่ เพม่ิ เตมิ ถูกดดั แปลงไป
ดว้ ยเหตตุ ่าง ๆ

๕. อิทธิพลตอ่ คนและสังคม ภาพยนตรท์ ส่ี ามารถสง่ ผลกระทบโดยตรงหรอื โดยอ้อมตอ่
ปัจเจกชนและหรอื ต่อสังคม ไม่ว่าทางดา้ นพฤตกิ รรม ความคดิ ความเชอ่ื อารมณ์ ฯลฯ อาจก่อ
ให้เกดิ กระแสสมยั นิยมเกดิ การเปลย่ี นแปลง คา่ นยิ ม ขนบธรรมเนยี ม ไม่ว่าชว่ั ระยะเวลาส้นั หรอื
ยง่ั ยืนนาน

6

ขึ้นทะเรบาียยนชม่ือรคดณกะภการพรยมนกตารร์ขพอจิ งาชราณติาคตรัด้ังสทนิ ่ี ๓ภาพพ.ยศน. ต๒ร๕์ ๕๖

นายศักดนิ า ฉัตรกุล ณ อยุธยา ประธานกรรมการ
กรรมการผ้ทู รงคณุ วุฒิ หอภาพยนตร์ (องคก์ ารมหาชน) กรรมการ
รศ.ดร. ชยั วัฒน์ คปุ ระตกุล กรรมการ
นกั วทิ ยาศาสตร์ นกั เขียน กรรมการ
ธเนศ อาภรณส์ ุวรรณ กรรมการ
นกั ประวัติศาสตร์ กรรมการ
อศั ศิริ ธรรมโชติ กรรมการ
นักเขยี น
ประวิทย์ แตง่ อักษร
นกั วจิ ารณ์ภาพยนตร์ นกั เขียน
พนั ธธ์ุ มั ม์ ทองสังข ์
ผู้ก�ำกับภาพยนตร์
มานสั ศักด์ิ ดอกไม ้
นกั วิชาการภาพยนตร์

7

๘

P[(�1MR9I0INT1CC)�E]HOEFLLSI&AMKAEBNOYAORND 4TH11E: NEW FERRY

พ.ศ. ๒๔๔๔ ต่อมา เม่ือปี พ.ศ. ๒๕๕๖ สมาคม
ความยาว ๒.๔๖ นาที ศษิ ยเ์ กา่ วชริ าวธุ ไดส้ บื คน้ หาภาพยนตรบ์ นั ทกึ
ฟลิ ์ม ๓๕ มม. / ขาว-ด�า / เงยี บ เก่ียวกับพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลท่ี ๖ ในต่าง
อา� นวยการสรา้ ง Mitchell & Kenyon ประเทศ ได้พบว่ามีภาพยนตร์บันทึกภาพ
พระเจ้าอยู่หวั รชั กาลท่ี ๖ ในสมยั ที่ยังทรงเป็น
แมจ้ ะมหี ลกั ฐานวา่ มกี ารถา่ ยภาพยนตร์ สมเดจ็ พระบรมโอรสาธิราช ประทับศึกษาอยู่
บนั ทกึ พระราชกรณยี กจิ ทงั้ ทเ่ี ปน็ ทางการและ ในประเทศอังกฤษ คร้ังหนึ่งได้เสด็จไปยัง
ท่ีเป็นการส่วนพระองค์ของพระบาทสมเด็จ ท่าเรือเมืองนิวเฟอร์ร่ี เพ่ือเสด็จไปทอด-
พระมงกฎุ เกล้าเจา้ อยหู่ วั รชั กาลที่ ๖ อยูพ่ อ พระเนตรกจิ การวทิ ยุ แตภ่ าพยนตรน์ ไี้ ดบ้ นั ทกึ
สมควร แต่ปรากฏว่าเกือบจะไม่มีการค้นพบ ภาพพระองค์ขณะประทับอยู่ท่ามกลางเจ้า-
ฟิล์มภาพยนตร์เหล่าน้ันหลงเหลืออยู่ใน หน้าทแ่ี ละสุภาพบรุ ษุ ชาวอังกฤษกลมุ่ หนง่ึ บน
ปัจจุบันเลย เรอื ขา้ มฟาก ตามดว้ ยภาพเสดจ็ พระดา� เนนิ ไป
ตามทางบนสะพาน ซง่ึ ทง้ั หมดกนิ เวลาฉายราว
หอภาพยนตร์เคยค้นพบและได้รับ ๒ นาที ๔๗ วินาที สมาคมศษิ ย์เกา่ วชริ าวธุ ได้
ภาพยนตรบ์ นั ทกึ เกย่ี วกบั พระบาทสมเดจ็ พระ ตดิ ตอ่ จดั ซอื้ สา� เนาภาพดจิ ทิ ลั จากภาพยนตรน์ ี้
มงกฎุ เกลา้ ฯ เพยี งมว้ นเดยี ว นนั่ คอื ภาพยนตร์ เข้ามาประเทศไทย เพ่ือเผยแพร่ในโอกาสจัด
บันทึกพระเจ้าอยูห่ วั รัชกาลที่ ๖ ประทับบน งานฉลองโรงเรียนวชิราวุธ ๑๐๐ ปี และได้
พระเสลี่ยงคานหาม ในกระบวนเสด็จโดย กรุณาบริจาคภาพยนตร์ดิจิทัลนี้แก่หอภาพ-
พยุหยาตราสถลมารค ในบริเวณพระบรม ยนตร์ด้วย
มหาราชวัง ซ่ึงเข้าใจว่าเป็นส่วนหน่ึงในพระ
ราชพิธีบรมราชาภิเษก ปี พ.ศ. ๒๔๕๔ ภาพ- ภาพยนตร์นี้จึงมีค่าในฐานะตัวอย่าง
ยนตรน์ มี้ คี วามยาวเพยี งไม่ถึง ๓๐ วนิ าที และ อันหาได้ยากยิ่งของภาพยนตร์ท่ีบันทึกภาพ
ผู้ถ่ายซ่ึงเป็นช่างถ่ายภาพยนตร์ของ บริษัท พระเจ้าอยู่หัวรัชกาลท่ี ๖ เท่าที่มีเหลืออยู่ใน
ริชารด์ เบอร์ตัน โฮลม์ สหรฐั อเมริกา ไดถ้ า่ ย โลก
จากระยะค่อนข้างห่าง จึงเห็นพระพักตร์ไม่
ถนดั

9

1๐

ช(C้าhงang: A Drama of the Wilderness)



พ.ศ. ๒๔๗๐ ผู้แสดง โดยเฉพาะ นายเมืองและครอบครัว
ความยาว ๖๙ นาที ของเขาแหง่ จงั หวดั นา่ น ซงึ่ เปน็ ชาวสยามทเ่ี ขา้
ฟิล์ม ๓๕ มม. / ขาว-ด�ำ / เงียบ รีตและท�ำงานใหค้ ณะมชิ ชันนารี
อำ� นวยการสร้าง Paramount Pictures
กำ� กับ Merian C. Cooper, เม่อื “ช้าง” ออกฉายท่วั โลกในปี พ.ศ.
Ernest B. Schoedsack ๒๔๗๐ ปรากฏว่าประสบความสำ� เร็จอยา่ งย่ิง
ถ่ายภาพ Ernest B. Schoedsack ได้เข้ามาฉายในสยามในปีถัดมา ก็ประสบ
นักแสดง คร,ู จันตุ้ย ความส�ำเรจ็ สูงเชน่ กนั ในเวลาน้นั วงการหนงั
ไทยเพงิ่ เรมิ่ เกดิ พวกหนงั สอื พมิ พเ์ ขยี นลงหนา้
ปี พ.ศ. ๒๔๖๙ คณะถ่ายหนังจาก หนงั สอื ตดั พ้อวา่ คนไทยมวั ชักช้า เสยี ท่า ถกู
ฮอลลวี ดู้ ซง่ึ นำ� โดย มเี รยี น ซ.ี คเู ปอร์ ผอู้ ำ� นวย นกั ทำ� หนังฝรัง่ มาเอาของดไี ปกินเสียแลว้
การสรา้ ง และ เออร์เนส บี. โชดแสค ตากล้อง
ในนามบริษัทพาราเมาท์ ได้เดินทางเข้ามาใน สองฝรงั่ นกั ทำ� หนงั ไดท้ ำ� หนงั สอื มาขอ
สยาม เพ่อื ถา่ ยท�ำภาพยนตรเ์ กีย่ วกับชีวิตชาว ให้พระเจ้าแผ่นดินไทยออกหนังสือชมเชยที่
พ้ืนถิ่นสยาม อันยังเป็นความเร้นลับและดูป่า เขาท�ำช่ือเสียงให้สยามดังไปทั่วโลก แต่ราช-
เถอื่ นสำ� หรบั ชาวตะวันตก สำ� นกั ไทยตอบไปทำ� นองวา่ ชอื่ เสยี งนน้ั ไมค่ อ่ ย
เทา่ ไร บางทจี ะทำ� ใหโ้ ลกเหน็ วา่ สยามเปน็ บา้ น
ฝรั่งนักท�ำหนังสองสหาย ได้ตกลงท�ำ ป่าเมืองเถื่อนไม่มีความเจริญเสียเลย แลว่า
หนงั เร่อื ง “ชา้ ง” หรอื Chang เพอ่ื แสดงวิถี ฝร่ังก็ได้เงินก�ำไรไปมากแล้ว ควรจะขอบคุณ
ชวี ิตของชาวพน้ื เมอื งสยาม ทีต่ อ้ งดำ� รงชีวติ ใน สยามมากกว่า หากอยากได้ค�ำชมเชย แนะน�ำ
บา้ นปา่ หกั รา้ งถางพงเพอื่ ทำ� นา และตอ้ งผจญ ให้ไปขอจากสยามสมาคมอะไรเทือกนั้นดีกว่า
กบั สตั วป์ า่ ตา่ ง ๆ โดยเฉพาะเสอื และฝงู ชา้ งปา่ เพราะเป็นเรือ่ งไปทางชาติพนั ธ์ุ
และต้องการแสดงถึงภูมิปัญญาของชาวพ้ืน
เมืองสยามท่ีสามารถจับเสือ และที่ส�ำคัญยัง อย่างไรก็ดี ด้วยความโด่งดังของหนัง
สามารถต้อนจับฝูงช้างป่า เพื่อเอามาฝึกจน เรื่องน้ี ซงึ่ ถา่ ยทำ� ในสยาม และใชค้ นพ้ืนเมือง
เชอื่ ง ให้ทำ� งานรับใช้คน เปน็ ตวั แสดง เพื่อแสดงวถิ ีหากินหาอยู่ ขนบ-
ธรรมเนยี ม ประเพณี ความคดิ ความเชอื่ อยา่ งไร
ภาพยนตร์น้ี ได้รับความร่วมมือจาก เสยี ก็ต้องนบั วา่ เปน็ หนงั ที่บันทึกภาพชวี ิตของ
สยามภาพยนตร์บริษัท บริษัทค้าภาพยนตร์ ชาวสยามในแบบของภาพยนตร์บันเทิง และ
ยักษ์ใหญ่ของสยามเวลานัน้ และทางการของ ภาพน้ันแผ่ไปสร้างความบันเทิงให้คนท่ัวโลก
สยาม ถา่ ยทำ� สว่ นใหญท่ ตี่ วั เมอื งในจงั หวดั นา่ น จึงสมควรท่ีจะได้รับการข้ึนทะเบียนเป็นหน่ึง
และบางจงั หวดั ทางภาคใต้ ใชช้ าวพนื้ เมอื งเปน็ ในมรดกภาพยนตร์ของชาติ

11

1๒

แหวนวิเศษ�

พ.ศ. ๒๔๗๒ เกล้าฯ ให้เจา้ นายเดก็ ๆ ท่ีตามเสดจ็ เป็นตวั แสดง
ความยาว ๒๕ นาที เดมิ ทหี อภาพยนตรไ์ ดค้ น้ พบฟลิ ม์ ภาพยนตร์
ฟลิ ์ม ๑๖ มม. / ขาว-ดา� / เงยี บ
ก�ากบั นายน้อย ศรศักด์ิ (พระบาทสมเด็จ- เร่อื ง แหวนวิเศษ เพียง ๒ มว้ น คอื ม้วน ๑ และมว้ น
พระปกเกล้าเจ้าอยหู่ วั ) ๓ ที่ห้องเก็บหนังสือเก่า ของสยามสมาคมในพระ-
ถ่ายภาพ นายสมงิ ถยุ่ รามรามญั (พลตรี หมอ่ มเจา้ บรมราชูปถัมภ์ ต่อมาจึงได้พบฟิล์มม้วน ๒ โดยไม่
อมรทัต กฤดากร), นายเล็ก ศรศักด์ิ (หม่อมเจ้า คาดคดิ ทว่ี ทิ ยาลยั ครจู นั ทบรุ ี ซง่ึ เคยเปน็ วงั สวนบา้ น
กัมลสี าร ชมุ พล) แกว้ ของสมเดจ็ พระนางเจา้ ร�าไพพรรณี และพบว่า
นกั แสดง พระองค์เจ้าอ๊อสคาร์นุทิส กรมหม่ืน ยังขาดช้ินส่วนที่หายไปที่ข้อความอักษรบรรยายใน
อนุวัตรจาตุรน, หม่อมเจา้ การวิก จกั รพนั ธ,ุ์ หมอ่ ม ม้วนท่ี ๒ ราวสองฟตุ ซง่ึ ทสี่ ุดกพ็ บจากเศษฟลิ ม์ ทม่ี ี
เจา้ อฌั ชา จกั รพนั ธ,์ุ หมอ่ มเจา้ ยธุ ษิ เฐยี ร สวสั ดวิ ตั น,์ ผู้พบในกองขยะจากวงั สุโขทยั
พระองค์เจ้าจีรศักดิส์ ปุ ระภาต, หม่อมเจา้ หญงิ สดี า-
ด�ารวง สวัสดิวัตน์, หม่อมหลวงบัว สนิทวงศ์ และ แหวนวเิ ศษ เปน็ เรอ่ื งของ ตาคง ผมู้ ีภรรยา
“ขุนช้าง”สนุ ขั ของสมเด็จพระนางเจา้ รา� ไพพรรณี เปน็ แมห่ มา้ ยซง่ึ มลี กู ตดิ เปน็ จา� นวนมาก ตาคงเกลยี ด
บรรดาลูกเล้ียงมากจึงสร้างอุบายพาลูกเลี้ยงทั้งห้า
อย่างที่ทราบกันว่าพระบาทสมเด็จพระ คน ซ่ึงประกอบไปด้วย อ้ายเก่ง อ้ายข้ีเกียจ อ้าย
ปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีพระราชนิยมในการถ่าย ตะกละ อ้ายซน และหนูแหวน ไปปล่อยทิ้งที่เกาะ
ภาพยนตร์เปน็ อย่างมาก ส่วนใหญเ่ ป็นภาพยนตร์ที่ รา้ ง เมื่อเดินทางไปถงึ เกาะ ตาคงออกอบุ ายใช้ใหล้ กู
บันทึกพระราชกรณียกิจ ภาพยนตร์ส่วนพระองค์ เลี้ยงทั้งห้าไปหาลูกไม้มาเป็นอาหาร หวังว่าเด็ก ๆ
ภาพยนตร์ประเภทข่าว รวมท้ังภาพยนตร์ชนิด จะหลงป่าหายไป เด็ก ๆ เข้าไปในปา่ แลว้ บังเอิญได้
เดินเรื่องซึ่งมีหลักฐานว่าท่านทรงถ่ายท�าภาพยนตร์ พบนางพราย จงึ เลา่ เรือ่ งราวว่าถกู ตาคง พอ่ ใจรา้ ย
ชนิดเดินเรื่องไว้สามส่ีเรื่อง แต่ แหวนวิเศษ เป็น เฆ่ียนตีและไลใ่ ห้มาหาลูกไมใ้ นป่า นางพรายสงสาร
ภาพยนตรช์ นดิ เดนิ เรอ่ื งฝพี ระหตั ถพ์ ระบาทสมเดจ็ - จงึ มอบแหวนวเิ ศษใหไ้ อเ้ กง่ วา่ ชสี้ งิ่ ใดจะไดส้ มใจนกึ
พระปกเกลา้ อยหู่ วั ทห่ี ลงเหลอื อยอู่ ยา่ งครบสมบรู ณ์ เด็ก ๆ รีบกลับมาหาตาคง แล้วเสกก้อนหินให้เป็น
เพียงเร่ืองเดียว และเป็นภาพยนตร์ตามขนบหนัง ส่ิงของสารพดั นกึ ตาคงเกิดละโมบและหาโอกาสใน
เงียบ คือมีอินเตอร์ไตเต้ิลค่ันบอกความเป็นไป ขณะท่เี ดก็ ๆ หลบั จะฆา่ อ้ายเก่งเพ่อื ชิงแหวนวเิ ศษ
และบทเจรจาแต่ละฉาก เพียงเร่ืองเดียวที่เหลือใน มาเป็นของตน เดชะบุญอ้ายเก่งตื่นมาเห็นจึงเสก
ประเทศไทยซง่ึ อยใู่ นสภาพสมบูรณท์ สี่ ดุ ตาคงเป็นสุนัข หนูแหวนน้องเล็กสงสารพ่อเล้ียงจึง
ขอรอ้ งใหอ้ า้ ยเกง่ เสกใหพ้ อ่ กลบั มาและขอใหเ้ ปน็ พอ่
หมอ่ มเจา้ การวกิ จกั รพนั ธ์ุ ซง่ึ ทรงรว่ มแสดง ที่ใจดีที่สุดในโลก อ้ายเก่งจึงเสกตาคงกลับมาจาก
ในบทอา้ ยเกง่ ทรงเลา่ วา่ พระบาทสมเดจ็ พระปกเกลา้ สุนขั เปน็ ตาคงใจดี พาลกู ๆ กลบั บ้าน กอ่ นจะออก
เจ้าอยู่หัวพระราชนิพนธ์บทภาพยนตร์เร่ืองนี้ในเรือ จากเกาะ อ้ายเก่งท�าแหวนตกน้�าทะเลไป ตาคงว่า
พระที่นั่งจักรี ขณะเสด็จประพาสทางทะเล เม่ือปี ดีแล้วคนื ให้ผีไป
พ.ศ. ๒๔๗๒ ทเี่ กาะพงัน จ.สรุ าษฎร์ธานี และโปรด-
“แหวนวเิ ศษ” จึงเปน็ หนังวิเศษ มหศั จรรย์
เป็นมรดกหนงั เงยี บเรอ่ื งเดยี วทส่ี มบรู ณ์ของชาติ

13

14

เสดจ็ ทอดพระเนตรมอญรำ�ผี�ปากลัด�
๑�มีนาคม�พ.ศ.�๒๔๗๓�

พ.ศ. ๒๔๗๓ ม้วนท่ีเหลืออยู่ “มอญร�าผี” เป็นผลงานฝี
ความยาว ๑๒ นาที พระหัตถ์ทรงถ่ายที่โดดเด่นที่สุดม้วนหน่ึง ใน
ฟลิ ์ม ๑๖ มม. / ขาว-ดา� / เงยี บ ฐานะภาพยนตร์บันทึกพิธีกรรมและวิถีความ
ถา่ ยภาพ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้า- เชื่อของชนชาติมอญ
อยู่หัว
เหตุการณ์ในภาพยนตร์เกิดขึ้นท่ีปาก-
พระบาทสมเดจ็ พระปกเกลา้ ฯ ทรงเปน็ ลดั สมทุ รปราการ ในปี พ.ศ. ๒๔๗๓ สนั นษิ ฐาน
พระเจ้าแผ่นดินที่โปรดภาพยนตร์ นอกจาก วา่ คงจะทรงทราบวา่ จะมพี ธิ กี รรมนี้ จงึ มหี มาย
โปรดทอดพระเนตรภาพยนตรแ์ บบแฟนภาพ- ก�าหนดที่จะเสด็จไปทรงถ่ายภาพยนตร์ มี
ยนตรแ์ ลว้ ยงั ทรงเปน็ นกั ถา่ ยภาพยนตรส์ มคั ร การเตรยี มการโดยเจา้ พนกั งานในราชสา� นกั ที่
เลน่ ทสี่ า� คญั เพราะทรงเปน็ พระเจา้ แผน่ ดนิ นกั จะทรงถ่ายภาพยนตรอ์ ย่างพร้อมมลู ชว่ งแรก
ถา่ ยภาพยนตรท์ มี่ ไี มม่ ากนกั การถา่ ยภาพยนตร์ ของภาพยนตร์เป็นบันทึกการเสด็จพระราช-
สมัครเล่นเป็นพระราชนิยมที่มีเจ้านายและ ด�าเนินจากปากน้�าไปยังปากลัด ช่วงนี้จะเห็น
ขนุ นางตลอดจนราษฎรพากนั นยิ มมากขนึ้ จน พระเจ้าอยหู่ วั พระราชินแี ละเจา้ นาย ขนุ นาง
โปรดใหจ้ ดั ตงั้ สมาคมภาพยนตรส์ มคั รเลน่ แหง่ ท่ีตามเสดจ็ แสดงวา่ โปรดใหข้ ้าราชส�านักเปน็
สยามข้ึนในพระบรมราชูปถัมภ์ เพื่อส่งเสริม ผถู้ า่ ย แตเ่ มอื่ ถงึ พธิ กี รรม พระเจา้ อยหู่ วั จะทรง
การเล่นถ่ายภาพยนตรข์ องสยามใหก้ ้าวหนา้ ถา่ ยด้วยฝพี ระหตั ถเ์ องตลอด

พระบาทสมเดจ็ พระปกเกลา้ ฯ ทรงถา่ ย เหตุการณ์นี้ น่าจะเป็นงานใหญ่ของ
ภาพยนตร์ส่วนพระองค์ต้ังแต่เสด็จข้ึนเสวย พิธีกรรมร�าผีท่ีชาวมอญปากลัด จัดถวายให้
ราชย์ จนถงึ วนั เสดจ็ สวรรคต มหี ลักฐานวา่ ได้ ทอดพระเนตรและบันทึกเป็นภาพยนตร์ไว้
ทรงถ่ายภาพยนตรข์ นาด ๑๖ มม. ซ่ึงมีการตัด และปรากฏว่าทรงบันทึกไว้อย่างละเอียด
ต่อรวมเป็นม้วนขนาดประมาณม้วนละ ๔๐๐ เหมือนจะให้เก็บรักษาไว้เป็นหลักฐานส�าหรับ
ฟุต เป็นจา� นวนประมาณ ๕๐๐ มว้ น และหลง การศึกษาเรยี นรู้
เหลอื มาถงึ ปจั จบุ นั เพยี งประมาณรอ้ ยมว้ นเศษ
ซง่ึ หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) ได้อนุรักษ์ ภาพยนตรม์ ว้ นนี้ จงึ มไิ ดส้ า� คญั เพยี ง
และเก็บรกั ษาไว้ เพราะถ่ายโดยพระเจ้าแผ่นดินเท่าน้ัน แต่ยัง
เพราะมันเป็นหลักฐานทางชาติพันธุ์ ทาง
ในบรรดาฟลิ ม์ ภาพยนตรส์ ว่ นพระองค์ มานษุ ยวทิ ยา ทางขนบประเพณี และนอกจาก
ของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าฯ กว่าร้อย นี้ ยังมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ เพราะกาล
เวลาผ่านไปถึงแปดสิบปีเศษแลว้

15

16

[�พระราชพิธโี ล้ชงิ ชา้ �]

พ.ศ. ๒๔๗๔ ภาพยนตร์เกิดข้ึนในสมัยรัชกาลท่ี ๕
ความยาว ๕.๔๑ นาที มหี ลกั ฐานวา่ ไดเ้ คยมกี ารถา่ ยภาพยนตรบ์ นั ทกึ
ฟิลม์ ๑๖ มม. / ขาว-ด�า / เงยี บ เหตกุ ารณพ์ ระราชพธิ โี ลช้ งิ ชา้ ออกฉายตามโรง
ถา่ ยภาพ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ- ภาพยนตรใ์ นรชั กาลที่ ๕ แทบทกุ ปี และสบื ตอ่
พระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักด์ิ กรมพระยา- มา จนกระท่ังพระราชพิธีน้ีถูกยกเลิกไปหลัง
ชยั นาทนเรนทร เปลี่ยนแปลงการปกครอง แต่น่าเสียดายว่า
ภาพยนตรเ์ หลา่ นนั้ ไดส้ าบสญู ไปดว้ ย ปจั จบุ นั
หากใครได้ผ่านแยกถนนบ�ารุงเมือง หอภาพยนตรพ์ บภาพยนตรบ์ นั ทกึ พระราชพธิ ี
บรเิ วณหนา้ วดั สทุ ศั นเ์ ทพวราราม คงจะเคยได้ โลช้ งิ ชา้ เหลอื อยเู่ พยี งสมยั รชั กาลท่ี ๗ และเปน็
เห็นและคุ้นชินกับส่ิงซึ่งดูเหมือนเป็นซุ้มประตู พระราชพิธใี นปที ้าย ๆ กอ่ นจะถกู ยกเลกิ ไป
ใหญส่ แี ดงทต่ี งั้ ตระหงา่ นอยกู่ ลางวนเวยี น นคี่ อื
เสาชงิ ช้า ซง่ึ พระบาทสมเดจ็ พระพทุ ธยอดฟ้า ฟิล์มภาพยนตร์บันทึกพระราชพิธีโล้
จุฬาโลกมหาราชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ชิงช้าที่เหลืออยู่ม้วนหนึ่งท่ีน่าสนใจ คือฟิล์ม
ใหส้ รา้ งข้นึ พรอ้ ม ๆ กับทีส่ ร้างโบสถ์พราหมณ์ ภาพยนตร์ส่วนพระองค์ของสมเด็จพระเจ้า
ในบริเวณเดยี วกนั ใช้ประกอบพธิ ตี รยี ัมปวาย บรมวงศ์เธอพระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักด์ิ
เพื่อรับเสด็จพระอิศวรซ่ึงเสด็จฯ ลงมาโลก กรมพระยาชยั นาทนเรนทร ซง่ึ ทรงถา่ ยทา� ดว้ ย
มนุษย์ เป็นพิธีที่จัดขึ้นในปีใหม่ของพราหมณ์ ฝพี ระหตั ถเ์ อง บนั ทกึ เหตกุ ารณโ์ ลช้ งิ ชา้ ประจา�
ในประเทศไทยซึ่งนับถือศาสนาพุทธและ ปี พ.ศ. ๒๔๗๔ ใหเ้ ห็นการแหพ่ ระยายืนชงิ ชา้
ประกอบพิธีพราหมณ์ในราชวัง พระมหา มาสู่บริเวณพิธี การโล้ชิงช้าของพวกนาฬิวัน
กษัตริย์ได้ทรงอุปถัมภ์ศาสนาพราหมณ์ และ ทา่ มกลางราษฎรทกุ ชนชนั้ ทพ่ี ากนั มาชมุ นมุ ดู
จัดพระราชพิธีตรียัมปวาย แต่ไม่ได้จ�ากัด จนจบพธิ ี แลว้ แห่พระยายืนชงิ ชา้ กลับ ราษฎร
เฉพาะส�าหรับเจ้านายเท่านั้น ชาวบ้านก็ ท่ีมาดูก็เดนิ เทยี่ วเลน่ กัน
สามารถเข้าร่วมพิธีโล้ชิงช้าน้ีด้วย แต่หลาย
คนคงสงสัยว่าหน้าตาของชิงช้าซึ่งมีเสาขนาด ภาพยนตร์ พธิ ีโลช้ งิ ช้า มว้ นน้ี จึงเป็น
ยักษ์น้ีเป็นอย่างไร และใครเป็นผู้โล้ชิงช้าซึ่ง หลักฐานให้คนไทยปัจจุบันและในอนาคตได้
สูงเสียดฟ้าน้ี เพราะปัจจุบันไม่มีการโล้ชิงช้า ประจักษ์ว่า พิธีโล้ชิงช้าที่เราเห็นแต่เสาชิงช้า
ให้เห็นแล้ว จะมีก็แต่ภาพจิตรกรรมฝาผนัง ใหญ่สีแดงกลางถนนหน้าวัดสุทัศน์ หรือที่เรา
พระอุโบสถวัดราชประดิษฐ์สถิตมหาสีมาราม ไดเ้ หน็ แตร่ ปู ถา่ ยนง่ิ ๆ หรอื แมแ้ ตร่ ปู เขยี นผนงั
ที่จารึกภาพโล้ชิงช้าให้พอจะได้จินตนาการ โบสถ์วัดราชประดิษฐ์ แม้จะมีชีวิตชีวาแต่ก็
หรือภาพถ่ายท่ีพอจะหลงเหลือให้เห็นเค้าพิธี ล้วนน่ิง ๆ หากมันเคลื่อนไหวแล้วจะเป็นเช่น
อันน่าพิศวง ไร จงึ เปน็ ภาพยนตรท์ ที่ า� ใหพ้ ธิ โี ลช้ งิ ชา้ อนั หยดุ
นง่ิ ตาย กลบั มามชี วี ติ ยนื ยาวตอ่ ไปทกุ ครงั้ ทน่ี า�
ออกฉาย

17

1๘

การรบั เรือตอรป์ โด

พ.ศ. ๒๔๗๘ พร้อมกับเรือตอร์ปิโดสองล�าท่ีรับมอบ จนมาถึงพิธี
ความยาว ๗๙.๔๗ นาที การตอ้ นรบั ทกี่ รุงเทพ
วเี อชเอส / ขาว-ด�า / เงยี บ
อา� นวยการสรา้ ง กองทัพเรอื และหนังสืองานศพน้ัน ยังให้ข้อมูลว่า
ถ่ายภาพ หลวงกลการเจนจติ ระหวา่ งเดนิ ทาง หลวงกลการเจนจติ ไดค้ ดิ และเสนอ
(เภา วสวุ ตั ) ทา� เปน็ ภาพยนตรเ์ รอ่ื งแสดงขนึ้ อกี ตา่ งหากเรอ่ื งหนง่ึ
ให้พวกลูกเรือเป็นดาราแสดง ผูกเร่ืองให้ทหารเรือ
ในบรรดาชา่ งถา่ ยภาพยนตรข์ องไทยในสมยั ไทยไปพบรักต่างแดน แล้วกลับไปถ่ายท�าต่อในโรง
กอ่ นสงครามโลกครง้ั ท่ี ๒ ชอื่ ของ หลวงกลการเจนจติ ถ่ายภาพยนตร์เสียงศรีกรุง ได้เป็นภาพยนตร์เร่ือง
(เภา วสุวัติ) ต้องนับว่าเป็นช่างถ่ายภาพยนตร์ที่มี “แก่นกลาสี” ส�าหรับออกฉายตามโรงภาพยนตร์
ชอื่ เสยี งและผลงานมากทสี่ ดุ โดยเฉพาะทท่ี า่ นทา� งาน สว่ นภาพยนตรบ์ นั ทกึ เหตกุ ารณร์ บั เรอื ตอรป์ โิ ด กไ็ ด้
ในฐานะช่างถ่ายหนังของกองภาพยนตร์เผยแผ่ข่าว นา� ออกฉายตามโรงภาพยนตร์ให้ประชาชนชมดว้ ย
กรมรถไฟหลวง และของบริษัท ภาพยนตร์เสียง
ศรกี รงุ แตน่ า่ เสยี ดายวา่ ผลงานสว่ นใหญข่ องทา่ นได้ จนกระท่ังวันหน่งึ เมอื่ ปี พ.ศ. ๒๕๕๑ น.ต.
สูญเสียหรือสาบสูญเกือบท้ังหมด หลวงกลการ- หญิงกันตินันท์ เพ็ชร์อนันท์ ได้ส่งฟิล์มภาพยนตร์
เจนจิต ถึงแก่กรรมเม่ือปี พ.ศ. ๒๔๙๑ จากหนังสือ ๑๖ มม. มาให้หอภาพยนตร์ตรวจ พบม้วนหน่ึงมี
ที่ระลกึ ในงานพระราชทานเพลิงศพ ทา� ให้เราทราบ ฉลากเขยี นชื่อวา่ “การรบั เรือตอร์ปโ ดทอี่ ิตาล”ี จึง
ว่า ท่านเป็นท่ีช่ืนชอบรักใคร่ของชาวทหารเรือเป็น รีบท�าการตรวจ และถ่ายส�าเนาใหม่เป็นดิจิทัล ซึ่ง
พิเศษ นัน่ ก็เพราะ ในปี พ.ศ. ๒๔๗๘ ท่านไดร้ บั มอบ ต้องใช้เคร่ืองมือพิเศษที่หอภาพยนตร์ดัดแปลง
หมายจากกองทัพเรือให้เป็นผู้ถ่ายท�าภาพยนตร์ ประกอบขึ้นเอง และใช้เวลาท�างานอยู่นานหลาย
บันทึกการรับเรือตอร์ปิโด ที่กองทัพเรือจ้างต่อที่ เดือน ได้เป็นภาพยนตร์ดิจิทัลประมาณ ๕๐ นาที
ประเทศอิตาลี เป็นประวัติการณ์อย่างหนึ่งของ ผลทไี่ ด้กไ็ มด่ เี ทา่ ท่ีควร
กองทัพเรือไทย โดยเฉพาะเป็นการเดินเรือข้าม
มหาสมทุ ร ดว้ ยความรคู้ วามสามารถของลกู นาวไี ทย ตอ่ มา เมอ่ื ปี พ.ศ. ๒๕๕๖ หอภาพยนตร์ได้
ล้วน ๆ เป็นคร้ังแรก จากอ่าวไทยเข้ามหาสมุทร รับมอบภาพยนตร์และวีดิทัศน์เก่าจากหน่วยงาน
อินเดยี ไปสูอ่ ิตาลี และกลับสู่มาตุภมู ิ รวมระยะทาง กรมยุทธศึกษา เมื่อเจ้าหน้าท่ีได้ตรวจพบวีเอชเอส
ราว ๑๕,๐๐๐ ไมล์ กินเวลารอนแรมกวา่ สี่เดือน ม้วนหนึ่ง เป็นภาพยนตร์เร่ือง การรับเรือตอร์ปโด
ซึ่งท�าเทเลซีนมาจากฟิล์มภาพยนตร์ที่เราได้รับมา
หลวงกลการเจนจติ ไดบ้ นั ทกึ เหตกุ ารณ์ เรม่ิ สองสามปกี อ่ นหนา้ นน้ั เอง แสดงวา่ ไดเ้ ทเลซนี ไวก้ อ่ น
ต้ังแต่พิธีส่งทหารเรือและเรือรบหลวงเจ้าพระยา ทฟี่ ลิ ม์ จะเสอื่ มสภาพ วดี โิ อนน้ั ยงั มสี ภาพพอใช้ และ
ออกเดินทางจากกรุงเทพ และบันทึกความเป็นไป ทน่ี า่ ยนิ ดคี อื เราไดเ้ หน็ ภาพและเสยี งของภาพยนตร์
แทบจะทุกกิจกรรมของภารกิจทหารเรือ ตลอด เรื่องน้ีครบทั้งเร่ือง ภาพยนตร์เรื่องน้ี จะเป็น
เสน้ ทาง ทกุ เมอื งทา่ ทเ่ี รอื แวะ จนกระทงั่ ถงึ จดุ หมาย ประจักษ์พยานถึงภารกิจหนึ่งอันเป็นประวัติการณ์
พธิ กี ารรบั เรอื ตอรป์ โิ ดทอี่ ติ าลี และการเดนิ ทางกลบั ของราชนาวีไทย และเป็นประจักษ์พยานถึงความ
สามารถของชา่ งถา่ ยภาพยนตรท์ สี่ า� คญั ทส่ี ดุ คนหนง่ึ
ในประวัติศาสตร์ภาพยนตรข์ องชาติ

19

๒๐

[�รวมไทย�]

พ.ศ. ๒๔๘๔ ภาพยนตร์สองเรื่องนี้เราเคยเช่ือว่าสูญหาย
ความยาว ๓๑.๐๔ นาที ไปแล้ว จนเม่ือวันหนึ่งคณุ เรืองยศ พิบูลสงคราม ลกู
ฟลิ ม์ ๑๖ มม. / ขาว-ด�า / เงยี บ สะใภข้ องจอมพล ป. พบิ ลู สงคราม ไดพ้ บฟลิ ม์ ซงึ่ เกบ็
ไวใ้ นบา้ นโดยบงั เอญิ และนา� มามอบใหห้ อภาพยนตร์
ในขณะที่โลกก�าลังเข้าสู่ภาวะสงครามโลก คุณเรืองยศเล่าว่าฟิล์มเหล่านี้น่าจะเป็นฟิล์มท่ี
คร้ังท่ี ๒ ประเทศไทยได้เกิดกรณพี ิพาทกับอินโดจีน จอมพล ป. ถ่ายภาพยนตร์เหตุการณ์ในครอบครัว
ของฝรั่งเศส เม่ือ พ.ศ. ๒๔๘๓ ในสมัยที่ จอมพล ป. ดว้ ยตนเอง อยา่ งทเ่ี รยี กวา่ หนงั บา้ น หนา้ กลอ่ งฟลิ ม์
พิบูลสงคราม ด�ารงต�าแหน่งนายกรัฐมนตรี อันมี ภาพยนตรส์ ว่ นใหญเ่ ขยี นดว้ ยลายมอื หวดั ๆ เหมอื น
สาเหตมุ าจากการสรู้ บเพอ่ื แยง่ ชงิ ดนิ แดนซงึ่ ประเทศ เป็นการจดบนั ทกึ ชว่ ยจ�าของผู้ถ่าย
ไทยเคยสูญเสียให้อินโดจีนของฝร่ังเศสในรัชสมัย
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เม่ือปี เมื่อเจ้าหน้าท่ีได้ท�าการตรวจฟิล์มม้วนหน่ึง
พ.ศ. ๒๔๔๙ การสรู้ บในครัง้ นี้ไม่มีการประกาศเป็น ขนาด ๑๖ มม. ขาว-ด�า ไมม่ ีเสียง ไมม่ ีชอื่ เร่ืองบน
สงครามอยา่ งเปน็ ทางการ กนิ เวลาเพยี ง ๓ เดอื นเศษ ฟลิ ม์ สอ่ งดเู หน็ เปน็ ภาพเหตกุ ารณก์ ารสรู้ บ จงึ เอะใจ
เป็นสงครามท่ีมีการรบทั้งทางบก ทางอากาศ และ และได้ด�าเนินการแปลงสัญญาณฟิล์มภาพยนตร์
ทางเรือ ตลอดแนวชายแดนภาคอีสาน โดยการน�า เป็นวีดิโอ เพราะฟิล์มต้นฉบับอยู่ในอาการเสื่อม
ของแมท่ พั บรู พา พลเอกมงั กร พรหมโยธี ซง่ึ กองทพั สภาพหนัก คาดว่าคงจะเก็บในทชี่ นื้ หรืออาจจะโดน
บรู พาสามารถยดึ เมอื งพระตะบอง เสียมราฐ อกี ทง้ั น้�า จึงไม่สามารถเข้าเครื่องพิมพ์หรือเครื่องฉายได้
ยงั ยึดธงชัยเฉลิมพลของฝรั่งเศสได้ แตย่ ังไม่ทนั รู้แพ้ ภาพท่ีพอจะเหลือให้เราได้เห็น เป็นภาพเหตุการณ์
รู้ชนะ ประเทศญ่ีปุ่นได้เข้ามาช่วยเจรจาไกล่เกล่ีย การเดนิ ขบวนเรยี กรอ้ งดนิ แดนคนื จากฝรง่ั เศส ภาพ
และยุติการส้รู บในเวลาตอ่ มา การล�าเลียงก�าลังพลและอาวุธยุทโธปกรณ์ของ
กองทพั ไทยไปสแู้ นวรบ ภาพในสนามรบ ภาพจอมพล
ในขณะเกิดการรบระหว่างไทยกับอินโดจีน ป. เดนิ ทางไปเยยี่ มทหารชายแดนอรญั ประเทศ ภาพ
ฝรงั่ เศส ไดม้ กี ารถา่ ยทา� เปน็ ภาพยนตรอ์ ยหู่ ลายเรอ่ื ง การอพยพราษฎร ภาพการชแ้ี จงใหร้ าษฎรทราบถงึ
และน�าออกฉายตามโรงภาพยนตร์ หลักฐานทาง ความจ�าเปน็ ทร่ี ฐั บาลต้องท�าสงคราม
เอกสารทคี่ น้ พบมอี ยา่ งนอ้ ยสองเรอื่ ง คอื เรอื่ ง “รวม
ไทย” สรา้ งโดย กรมสาธารณสุขและกรมรถไฟ ถา่ ย หอภาพยนตรไ์ ดศ้ กึ ษาภาพเหตกุ ารณต์ า่ ง ๆ
ทา� โดย ม.จ. ศกุ รวรรณดศิ ดิศกลุ นายชา่ งถ่ายหนงั ในภาพยนตร์ โดยศึกษาเปรียบเทียบกับข้อมูลของ
แหง่ กรมรถไฟ และนายฟืน เพ็งเจริญ นายช่างถ่าย ภาพยนตร์ “รวมไทย” และ “ใจไทย” เท่าที่มีอยู่
หนงั ของกรมสาธารณสขุ อีกเรอื่ งหนึ่งคือ “ใจไทย” ที่สุดก็ลงความเห็นว่า ภาพยนตร์ท่ีได้รับจากคุณ
สรา้ งโดย กรมสาธารณสขุ และกรมประชาสงเคราะห์ เรืองยศนี้ น่าจะเป็นภาพยนตร์เรอ่ื ง “รวมไทย”

ภาพยนตรเ์ รอื่ ง “รวมไทย” นห้ี อภาพยนตร์ ภาพยนตร์ม้วนน้ี ไม่ว่าที่สุดแล้ว จะคือ
มหี นงั สือสจู บิ ัตร ทา� ใหท้ ราบเลา ๆ วา่ เรอ่ื งราวเป็น “รวมไทย” จริงหรือไม่ก็ตาม มีคุณค่ายิ่งในฐานะ
อย่างไร แต่เร่ือง “ใจไทย” ไม่มีหนังสือ คงพบแต่ ภาพยนตรบ์ นั ทกึ กรณพี พิ าทไทยกบั อนิ โดจนี ฝรงั่ เศส
บทความในวารสาร ซ่ึงบรรยายให้เห็นการด�าเนิน เพยี งชนิ้ เดียวทเี่ หลอื อยู่ เปน็ เอกสารประวตั ศิ าสตร์
เหตุการณใ์ นหนงั เชน่ กัน ส�าคัญบทหน่ึงของชาติซ่ึงไม่อาจทดแทนได้จาก
เอกสารอนื่ ๆ โดยเฉพาะตัวอักษร

๒1

๒๒

ทรายมาเปนแก้ว

[พ.ศ. ๒๔๙๓ – ๒๔๙๔] ดังกล่าวไปมอบให้หอภาพยนตร์ แต่ขณะนั้น
ความยาว ๓๓ นาที ฟิล์มภาพยนตร์ตกอยู่ภาวะเสื่อมสภาพ เกิน
ฟลิ ์ม ๑๖ มม. / ขาว-ด�า / เงยี บ กว่าความสามารถท่ีหอภาพยนตร์จะอนุรักษ์
อ�านวยการสร้าง พลเรอื ตรชี ลี สนิ ธโุ สภณ และท�าส�าเนาขึ้นใหม่ได้ เพราะเป็นการเสื่อม
ก�ากบั ทดั ทรง เสถียรสตุ ดว้ ยโรคกรดนา�้ สม้ ซง่ึ เปน็ ชะตากรรมของฟลิ ม์
ถา่ ยภาพ ทัดทรง เสถยี รสตุ ภาพยนตร์เซลลูโลสไทรอซิเตททั่วไปท่ีเกิดข้ึน
ได้เสมอ คงท�าได้เพียงบ�าบัดอาการด้วยการ
ภาพยนตรเ์ รอื่ งนสี้ รา้ งโดย พล.ร.ต. ชลี เปา่ ลมกา� จดั แกส๊ และจดั เกบ็ ไวใ้ นหอ้ งเยน็ เกบ็
สินธุโสภณ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวง รักษาฟิล์ม ราวสิบปีผ่านไป เมื่อคุณพิไลวัน
คมนาคม สมัยอาจารยส์ ัญญา ธรรมศักด์ิ อดีต ไถถ่ ามถงึ ความคบื หนา้ ในการอนรุ กั ษฟ์ ลิ ม์ มว้ น
ปลดั กระทรวงอตุ สาหกรรม อดตี ผแู้ ทนราษฎร นี้ เจ้าหน้าที่จึงน�าฟิล์มออกมาตรวจและต้อง
จงั หวดั ธนบรุ ี และทส่ี า� คญั คอื อดตี ผบู้ งั คบั กอง ประหลาดใจที่พบว่าฟิล์มภาพยนตร์อาการดี
สัญญาณทหารเรือ ผู้ไม่ประสงค์ออกนามใน ข้ึน และสามารถถ่ายส�าเนาเป็นวีดิโอเทป
ภาพยนตร์ ทา่ นเปน็ ผบู้ งั คบั กองระหวา่ งปี พ.ศ. ส�าหรับดูได้ แม้ว่าคุณภาพในการถ่ายทอดจะ
๒๔๘๔ – ๒๔๙๔ ฝีมือการถ่ายโดย ทัดทรง ดอ้ ยเตม็ ที แตเ่ นอื้ หาในภาพยนตรท์ า� ใหเ้ หน็ ได้
เสถยี รสตุ บนั ทกึ โครงการทา� แกว้ ขน้ึ ใชเ้ องของ ชัดเจนว่าภาพยนตร์ม้วนน้ีมีคุณค่ามหาศาล
กองสญั ญาณทหารเรอื ในระยะปี พ.ศ. ๒๔๙๓ เพียงใด ท้ังในฐานะบันทึกทางประวัติศาสตร์
– ๒๔๙๔ โดยทา่ นผบู้ ังคบั กองหวังว่าตอ่ ไปจะ หน้าหนึ่งของชาติ และเป็นเกียรติประวัติ
สามารถผลิตหลอดวิทยุข้ึนใช้เองในประเทศ ของกองสัญญาณทหารเรอื เกียรติประวตั ขิ อง
โครงการก�าลังจะเดินไปส่คู วามส�าเร็จอยู่รอม- นักท�างานผู้สร้างโครงการเพ่ือบ้านเมืองตน
รอ่ แตเ่ กดิ กรณกี บฏแมนฮตั ตนั ซง่ึ มผี ลใหก้ อง ของนักวิทยาศาสตร์ไทยและนักปรัชญาอีก
สัญญาณทหารเรืออันมีเกียรติประวัติมายาว ทา่ นหนงึ่ ซงึ่ สรา้ งคณุ ปู การดา้ นปญั ญาแกส่ งั คม
นานพอ ๆ กบั กองทัพเรือ ถูกยบุ ไปในปี พ.ศ. ไทยมาก ทว่าเกือบไม่มีใครรู้จัก คือ พันเอก
๒๔๙๔ โครงการผลิตหลอดวิทยุเองจึงสลาย สมคั ร บรุ าวาส และของบรรดาบคุ ลากรในกอง
ไปดว้ ยพรอ้ ม ๆ กับทภี่ าพยนตร์น้นั กม็ ิได้ใชไ้ ป สัญญาณทหารเรือ และนอกเหนือจากน้ันตัว
ตามเจตนารมณ์ของผ้สู ร้าง งานภาพยนตร์เองได้แสดงให้เห็นว่ามีคุณค่า
ทางศิลปะการท�าภาพยนตร์อย่างน่าทึ่งด้วย
ฟิล์มภาพยนตร์นั้นอาจจะสูญสลาย ท�าให้การค้นพบภาพยนตร์นี้เป็นประดุจการ
ไปจากโลก ถ้าหากว่าเมอ่ื ปี พ.ศ. ๒๕๓๑ คณุ ค้นพบเพชรเมด็ งาม
พิไลวัน สินธุโสภณ บุตรีของอดีตผู้บังคับ
กองสัญญาณทหารเรือ ไม่น�าฟิล์มภาพยนตร์

๒3

๒4

[�อาจารย์ศลิ ป� พรี ะศรี�]

[พ.ศ. ๒๔๙๔]
ความยาว ๑.๕๐ นาที
ฟิล์ม ๑๖ มม. / ขาว-ดา� / เงียบ

แมว้ า่ เรอื่ งราวมากมายและภาพถา่ ยใน จากข้อมูลที่มีการบันทึกไว้ ปี พ.ศ.
อริ ิยาบถตา่ ง ๆ ของอาจารยศ์ ิลป พรี ะศรี ชาว ๒๔๙๓ อาจารย์ศิลปได้เร่ิมปันแบบแรกของ
อติ าเลยี นสญั ชาตไิ ทย ผมู้ คี ณุ ปู การและบทบาท พระบรมราชานุสาวรีย์ สมเด็จพระเจ้ากรุง
ส�าคัญต่อแวดวงศิลปะร่วมสมัยของไทยจวบ ธนบรุ นี ี้ สงู ประมาณครงึ่ เมตร ปนั แบบที่ ๒ สูง
จนปัจจุบัน ผู้ให้ก�าเนิดมหาวิทยาลัยศิลปากร ราว ๒ เมตร และแบบที่ ๓ รวมส่วนสงู ทัง้ หมด
สา� นกั ตกั ศลิ าทางศลิ ปะของไทย จะยงั คงมกี าร ประมาณ ๑๔ เมตร เสรจ็ สน้ิ เมอ่ื เดอื นสงิ หาคม
เผยแพร่ให้ได้เรียนรู้และร�าลึกถึงอยู่เสมอใน พ.ศ. ๒๔๙๔ ซง่ึ ใหบ้ งั เอญิ วา่ แบบปนั ทงั้ ๓ แบบ
ปัจจุบัน แต่กลับไม่เคยมีภาพเคลื่อนไหวการ น้ัน ได้ปรากฏให้เห็นทั้งหมดในภาพยนตร์
ทา� งานศลิ ปะของเขาปรากฏออกมาใหเ้ หน็ เลย ภาพยนตร์น้ีจึงน่าจะได้รับการบันทึกไว้ในปี
สกั ครัง้ กระทง่ั วันหนึ่งในปี ๒๕๕๕ ช่วงเวลาที่ พ.ศ. ๒๔๙๔ ในแงม่ มุ ทางประวัตศิ าสตร์ พระ
ชาวศิลปากรก�าลังเตรียมจัดงานเฉลิมฉลอง บรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี
วาระครบรอบ ๑๒๐ ปี ศิลป พีระศรี หอ ถือเป็นงานศิลปะที่ได้รับการวิพากษ์วิจารณ์
ภาพยนตร์ก็ได้ค้นพบฟิล์มภาพยนตร์ชุดน้ีโดย มากทสี่ ดุ ของอาจารยศ์ ลิ ป ในเรอ่ื งการชช้ี นั ขนึ้
บังเอิญ ขณะแปลงสัญญาณกรุหนังบ้านของ ของหางม้าทรง อย่างที่ท่านเองได้กล่าวไว้ใน
ครอบครัววิญญรตั น์ จากฟลิ ์ม ๑๖ มม. ความ บทความที่เขียนข้ึนเพ่ืออธิบายกรณีน้ีโดย-
ยาวไมถ่ ึง ๒ นาที แทรกอยูต่ รงกลางระหวา่ ง เฉพาะวา่ “ขา้ พเจา้ คดิ วา่ คงไมเ่ คยมงี านศลิ ปะ
ภาพบันทึกพิธีศพบรรพบุรุษตามประเพณีจีน ชิ้นใดท่ีสร้างข้ึนในประเทศไทยจะประสบการ
ของครอบครัววญิ ญรัตน์ เปน็ ภาพท่ีท่านก�าลัง วพิ ากษว์ จิ ารณม์ ากมาย เหมอื นอนสุ าวรยี ข์ อง
ท�างานปันพระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระ- พระเจ้าตากสิน”
เจ้ากรงุ ธนบรุ ี โดยมีชายอกี สองคนรว่ มอยูใ่ น
ภาพยนตร์ หน่ึงในน้ันคือ สิทธิเดช แสงหิรัญ น่ีจึงไม่ใช่แค่เพียงภาพเคล่ือนไหวของ
ลูกศิษย์ผู้ล่วงลับก่อนวัยอันควร ซ่ึงเคยเป็นผู้ ศาสตราจารย์ศิลป พีระศรีกับงานศิลปะที่ได้
ชว่ ยปนั อนสุ าวรยี ส์ า� คญั อกี หลายแหง่ สว่ นอกี รบั การคน้ พบเปน็ ครงั้ แรก แตย่ งั เปน็ ภาพยนตร์
หนง่ึ นนั้ ยงั คงเปน็ ชายนริ นาม ผอู้ าจเปน็ บคุ คล ที่บันทึกท่วงท่าแห่งการท�างานศิลปะช้ินท่ีมี
ส�าคัญส�าหรับการเริ่มต้นสืบหาที่มาที่ไปของ อทิ ธพิ ลตอ่ “บดิ าแหง่ ศลิ ปะสมยั ใหมข่ องไทย”
ภาพยนตร์ชดุ น้ี มากที่สดุ ชนิ้ หนึ่ง

๒5

๒6

กรุงเทพเมืองหลวงของเรา

[พ.ศ. ๒๕๐๐]
ความยาว ๒๐.๓๐ นาที
ฟลิ ม์ ๑๖ มม. / ขาว-ดา� / เสียง
อ�านวยการสร้าง สา� นกั ข่าวสารอเมรกิ นั
ผู้สรา้ ง พฆิ เนศภาพยนตร์

หลังสงครามโลกครั้งท่ีสอง ประเทศ เป็นไปอันน่ารื่นรมย์ของเมืองหลวงแห่งน้ีใน
ไทยตกอยู่ใต้อิทธิพลสหรัฐอเมริกา ซึ่งแสดง รอบ ๒๔ ชั่วโมง จากเช้าตรวู่ นั หน่งึ แนะน�าให้
บทบาทเปน็ ผนู้ า� โลกฝา่ ยเสรปี ระชาธปิ ไตย ใน เหน็ วถิ ชี วี ติ ของชาวกรงุ เทพ นกั เรยี นนกั ศกึ ษา
ขณะท่ีสหภาพโซเวียตเป็นผู้น�าโลกคอมมิว- ไปโรงเรียน ผู้คนไปท�างาน ตามถนนหนทางท่ี
นสิ ต์ และโลกกต็ กอยใู่ นภาวะสงครามเยน็ คอื ก�าลังขยับขยาย กรุงเทพมีมหาวิทยาลัยชั้นดี
การสกู้ นั ดว้ ยการโฆษณาชวนเชอ่ื โจมตกี นั ดว้ ย มโี รงแรม ร้านรวง ขายสนิ ค้าทนั สมยั มสี นาม
ขอ้ มลู ข่าวสาร บนิ ทม่ี ผี คู้ นจากทวั่ โลกมาเยอื น เปน็ ศนู ยก์ ลาง
การคา้ การประชมุ นานาชาติ ยามบา่ ยผคู้ นชน้ั
หลงั สงครามโลก แมว้ า่ โทรทศั นเ์ ปน็ สอ่ื สงู ไปจบิ กาแฟตามรา้ นกาแฟในโรงแรมใหญ่ ๆ
ใหมท่ เ่ี กดิ ขนึ้ แตย่ งั ไมแ่ พรห่ ลายทวั่ ไป ภาพยนตร์ มีสวนลุมพินีท่ีหนุ่มสาวไปพลอดรักกัน ยาม
ยังคงเป็นสื่อที่ครองโลก สหรัฐอเมริกาได้เข้า ค่า� มโี รงหนังโรงละคร มสี นามมวย มโี ทรทัศน์
มาจัดตั้งส�านักงานข่าวสารอเมริกัน ท�าหน้าที่ ใหด้ ูตามบ้าน มีไนทค์ ลับส�าหรับนกั เที่ยวราตรี
เสมือนกรมประชาสัมพันธ์อีกกรมหน่ึงใน แลว้ ผา่ นราตรกี าลอนั เตม็ ไปดว้ ยแสงสสี เู่ ชา้ ตรู่
ประเทศไทย ท�าหน้าท่ีผลิตส่ือและกิจกรรม วันใหม่
เพอ่ื โฆษณาใหค้ นไทยนยิ มนบั ถอื รกั ใครแ่ ละไว้
เนอื้ เชอื่ ใจสหรฐั อเมรกิ า และเพอื่ ใหเ้ กลยี ดกลวั “กรุงเทพเมืองหลวงของเรา” มิติหนงึ่
ประเทศคอมมวิ นสิ ตท์ ัง้ ปวง นี่เป็นภาพยนตร์ท่ีบันทึกสภาพปรากฏของ
กรงุ เทพเม่ือปี ๒๕๐๐ ซึง่ นบั วา่ เป็นตัวอย่างท่ี
“กรุงเทพเมืองหลวงของเรา” เป็น หาได้ไม่ง่ายนัก อีกมิติหน่ึงเป็นการบอกเล่า
ภาพยนตร์โฆษณาชวนเช่ือช้ินหนึ่ง ซึ่งสนับ- สภาพของกรุงเทพผ่านอุดมการณ์และยุทธวิธี
สนุนการสรา้ งโดยสา� นักขา่ วสารอเมรกิ ัน ออก ต่อต้านค่ายคอมมิวนิสต์ของสหรัฐอเมริกา
เผยแพรใ่ นราวปี พ.ศ. ๒๕๐๐ เปน็ ภาพยนตร์ จึงมีความหมายระหว่างภาพให้ตีความทาง
ท่ีพยายามแสดงให้คนไทยรู้สึกว่า เรามีเมือง ประวัติศาสตรม์ ากกว่ากรงุ เทพในตวั มนั เอง
หลวงที่ก�าลังพัฒนาก้าวหน้า เพราะเราอยู่ใน
โลกหรอื คา่ ยเสรี ภาพยนตรแ์ สดงใหเ้ หน็ ความ

๒7

๒๘

โฆษณาขผี้ ้ึงบริบรู ณ์บาล์ม

[พ.ศ. ๒๕๐๑ – ๒๕๐๕] โฆษณาขี้ผึ้งบริบูรณ์บาล์มเรื่องน้ีเองก็
ความยาว๐๐.๒๘ นาที เช่นกนั เป็นภาพยนตร์โฆษณาแบบแอนเิ มช่ัน
ฟลิ ม์ ๑๖ มม. / ขาว-ด�า / เสียง ฝีมือการวาดของปยุต เงากระจ่าง สร้างตัว
อา� นวยการสรา้ ง สา� นกั งานโฆษณาสรรพสริ ิ การ์ตูนหนูหล่อและพ่อ เนื้อหาล้อแบบเรียน
ภาษาไทยส�าหรับนักเรียนประถมไว้ฝึกอ่าน
เม่อื วันที่ ๑๕ ตลุ าคม ๒๕๕๕ วงการ เร่อื ง “หนหู ลอ่ ” ซงึ่ เป็นกศุ โลบายสอนเดก็ ไม่
โทรทศั นไ์ ทยไดส้ ญู เสยี บคุ ลากรคนสา� คญั ทา่ น ใหด้ อ้ื ซนและเชอื่ ฟงั คา� สอนของพอ่ โฆษณาได้
คอื สรรพสริ ิ วริ ยศริ ิ อดตี นกั ขา่ วโทรทศั นผ์ รู้ ว่ ม ดดั แปลงเนอ้ื หาและแตง่ คา� โฆษณาอยา่ งคลอ้ ง
บุกเบกิ งานข่าวของช่อง ๔ บางขนุ พรหม ด้วย จองความวา่ “หนหู ลอ่ พ่อเขาพาไปดูหมี ทนี่ า
จิตวญิ ญาณนกั ข่าวทซี่ ื่อสัตยต์ อ่ วิชาชพี ท�าให้ ตาหมอหลอ หนหู ลอ่ แสนซนเอาไมแ้ หยห่ มี หมี
สรรพสริ ติ อ้ งถกู ปลดออกจากหนา้ ทถ่ี งึ สองครงั้ โมโหกระโชกใส่ โฮก โฮก โฮก หนหู ล่อตกใจ
เป็นเหตุให้สรรพสิริลาออกจากราชการ ด้วย หงายท้องตึง ร้องไหจ้ า้ บอกวา่ กน้ พงั ก้นพนั
ความทกี่ ารโฆษณาทางโทรทศั นช์ อ่ ง ๔ ในสมยั พ่อต้องเอาบริบูรณ์บาล์มทาให้ แล้วสอนว่า
นน้ั จะใชผ้ ปู้ ระกาศขา่ วมาอวดสรรพคณุ สนิ คา้ ทีหลังอยา่ ซน ทีหลงั อยา่ ซน พอ่ หนหู ล่อบอก
ซ่ึงอุปถัมภ์รายการแบบสด ๆ สรรพสิริจึงน�า หกลม้ ชา้� ชอกใชบ้ ริบูรณบ์ าล์ม ..” ซ่ึงแฝงการ
เงนิ ไปซอ้ื กล้องถ่ายภาพยนตร์ ขนาด ๑๖ มม. โฆษณาสรรพคุณข้ีผ้ึงบริบูรณ์บาล์มได้อย่าง
มารับจ้างถ่ายหนังและตัดต่อท�าเป็นโฆษณา แยบยล และยังสามารถคงใจความของแบบ
ทางโทรทัศน์ และตั้งบริษัทโฆษณาอย่างเปน็ เรยี นภาษาไทยอยา่ งแนบเนยี น เปน็ ทต่ี ดิ หขู อง
ทางการข้ึน โดยใช้ช่ือว่า “ส�านักงานโฆษณ คนทเ่ี กดิ ทันภาพยนตรโ์ ฆษณาชน้ิ นี้
สรรพสริ ”ิ (SANPSIRI ADVERTISING AGENCY)
โดยมีสโลแกนว่า “ท�าหนังโฆษณาเรียกหา ภาพยนตรโ์ ฆษณาหนหู ลอ่ ชน้ิ นี้ จงึ มคี า่
สรรพสิริ~” ได้สร้างสรรค์ภาพยนตร์โฆษณา แห่งความทรงจ�าของยุคสมัย สังคมไทยเมื่อ
มากมายหลายพันเร่ือง จนสามารถขยาย ห้าสิบปีมาแล้ว ความทรงจ�าของยุคต้นแห่ง
กิจการรับจ้างท�าภาพยนตร์โฆษณาอยา่ งครบ สงั คมออนไลนท์ างโทรทศั น์ ซงึ่ แมจ้ ะยงั ไมแ่ พร่
วงจร ทงั้ บรกิ ารถา่ ยทา� บรกิ ารลา้ งฟิล์ม พมิ พ์ หลายทุกหลังคาเรือน เพราะยังคงจ�ากัดอยู่
ฟลิ ม์ บรกิ ารอดั เสยี งโฆษณาและวทิ ยุ ภาพยนตร์ เฉพาะบา้ นทม่ี ฐี านะในพระนคร แตก่ เ็ ปน็ ความ
โฆษณาโดยฝีมือสรรพสิริมีท้ังแบบใช้คนแสดง ทรงจ�าของวันเก่าท่ีแสนดี การน่ังชมโทรทัศน์
และเปน็ ภาพยนตรแ์ อนเิ มชนั่ หรอื มที งั้ แบบใช้ พรอ้ มหนา้ กนั ทงั้ บา้ นและบางทเี พอื่ นบา้ น เปน็
คนแสดงร่วมกับตัวการ์ตูนก็มี ประกอบค�า ภาพยนตร์โฆษณาที่สร้างความเพลิดเพลิน
โฆษณาทตี่ ดิ หู โดยไดอ้ าจารยป์ ยตุ เงากระจา่ ง เจริญใจ และฝากรอยยิ้มมาถึงแม้อนุชนใน
มาชว่ ยสร้างตวั การ์ตนู มากมายหลายเรื่อง ปัจจุบันและสืบไป

๒9

3๐

หลมุ ศพทลี่ ือไซต์

พ.ศ. ๒๕๐๕ ของไทย และได้ท�าการอนุรักษ์และแปลง
ความยาว ๒๙.๓๕ นาที สญั ญาณฟลิ ม์ ภาพยนตรไ์ วบ้ างสว่ น หลมุ ศพที่
ฟิล์ม ๑๖ มม. / ขาว-ดา� / เสยี ง ลือไซต์ เป็นหนึ่งในบรรดาฟิล์มภาพยนตร์
อา� นวยการสรา้ ง บรษิ ทั เอสโซ่ แสตนดารด์ สารคดีชุดนี้ ออกฉายเม่ือวันท่ี ๗ เมษายน
ประเทศไทย จา� กดั ๒๕๐๕
ก�ากับ สมบูรณ์ วริ ยศริ ิ
มรดกของไทยได้เดินทางไปกับคณะ
หลุมศพที่ลือไซต์ เป็นตอนหนึ่งของ นักโบราณคดีไทยท่ีไปบันทึกการขุดค้นแหล่ง
รายการภาพยนตรส์ ารคดอี ายอุ านามกวา่ ๕๐ โบราณคดที บ่ี า้ นเกา่ จงั หวดั กาญจนบรุ ี ซง่ึ เมอ่ื
ปี ชดุ มรดกของไทย ซง่ึ เปน็ รายการสารคดที าง ๒ – ๓ ปี ก่อนหนา้ น้ี ไดม้ กี ารสา� รวจและพบ
โทรทัศน์รายการแรก ๆ ของโทรทัศน์โดยคน แหล่งโบราณคดีสมัยก่อนประวัติศาสตร์
ไทยเปน็ ผสู้ รา้ ง โดยฝา่ ยประชาสมั พนั ธ์ บรษิ ทั กระจายตัวอยู่หลายแห่งในจังหวัดกาญจนบุรี
เอสโซ่ (ประเทศไทย) จ�ากัด (มหาชน) กา� กบั โดยการขุดค้นในครั้งนี้ได้รับความช่วยเหลือ
โดย สมบูรณ์ วริ ยศิริ นกั ท�าสารคดีคนส�าคัญ จากรัฐบาลเดนมาร์คและสยามสมาคม ร่วม
ของไทย ออกอากาศเป็นประจ�า ทางช่อง ๔ ท�าการส�ารวจกับนักส�ารวจฝ่ายไทย สมบูรณ์
บางขนุ พรหม ทกุ คนื วนั พธุ ตอนละครง่ึ ชวั่ โมง วิรยศิริ ได้ติดตามคณะส�ารวจต้ังแต่คณะออก
เรม่ิ ออกอากาศเปน็ ครง้ั แรกราวปี พ.ศ. ๒๕๐๕ จากกรุงเทพ ก่อนจะพาผู้ชมไปแหล่งขุดค้น
และออกอากาศต่อเน่ืองยาวนานร่วม ๑๐ ปี สา� คญั สองแหง่ คอื “บางไซต”์ และ “ลอื ไซต”์
มรดกของไทยเป็นรายการภาพยนตร์สารคดี ตามชือ่ ของ นายบาง เหลืองแตง และนายลือ
เชิงท่องเท่ียวท่ีว่าด้วยเร่ืองประวัติศาสตร์ เหลอื งแตง คนเกา่ แกข่ องตา� บลบา้ นเกา่ ซง่ึ พบ
โบราณคดี วัฒนธรรม ประเพณี อัตชีวประวัติ หลักฐานทางโบราณคดี นอกจากนรี้ ายการยงั
บุคคลส�าคัญของไทย ศิลปกรรม ผลงานการ ไดบ้ นั ทกึ ขน้ั ตอนการขดุ คน้ โดยเหลา่ นกั ศกึ ษา
สร้างสรรค์ของสมบูรณ์ วิรยศิริ ผู้คร่�าหวอด คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากรอย่าง
ในวงการโทรทัศน์ เป็นผู้เขียนบทและก�ากับ ละเอยี ด เหน็ ถงึ การตง้ั ออฟฟศิ บรเิ วณโดยรอบ
รายการ โดยส่วนใหญ่ไม่มีการบันทึกเสียงลง ของแหลง่ ขดุ คน้ การขดุ คน้ ซงึ่ ทา� อยา่ งประณตี
ในฟิลม์ ภาพยนตร์ แตใ่ ชว้ ิธีการบรรยายสดใน เสน่ห์ของรายการภาพยนตร์สารคดีชุดนี้คือ
ขณะที่ออกอากาศ และบรรยายโดยมานิตย์ การเก็บเก่ียวภาพสิ่งละอันพันละน้อยตลอด
รักษ์สุวรรณ อ�านวยการสร้างโดยวิสิษฐ์ ตัน- การเดนิ ทางไมว่ า่ จะไปจงั หวดั หรอื งานใดกต็ าม
สัจจา เมื่อหอภาพยนตร์เริ่มด�าเนินงานในปี ซง่ึ กลายเปน็ บนั ทกึ ทางประวตั ศิ าสตรร์ ว่ มสมยั
แรก ๆ ได้รับฟิล์มภาพยนตร์สารคดีชุดมรดก ด้วยลีลาการเล่าเร่ืองอย่างเพลิดเพลินของ
สมบูรณ์ วิรยศิริ

31

3๒

เพชรตดั เพชร

วนั แรกฉาย ๕ เมษายน ๒๕๐๙ อาชญากรตัวสำ� คญั ทเ่ี พิง่ ถกู สังหาร เพราะดนั
ความยาว ๑๐๘ นาที มหี นา้ ตาละมา้ ยกบั ชาติ ศกั ดชิ์ ยั ปฏบิ ตั ภิ ารกจิ
ฟลิ ม์ ๓๕ มม. / สี / เสียง ไดอ้ ยา่ งแนบเนยี น และสบื ทราบวา่ จะมกี ารสง่
อ�ำนวยการสรา้ ง สหการภาพยนตรไ์ ทย รหัสลับในงานประมูลภาพวาดช่ือ “เพชรตัด
กำ� กับ วจิ ติ ร คณุ าวมุ ิ, พร้อมสนิ เพชร” ซ่ึงเศรษฐีนีชื่อดัง คุณนายใจสมร
สีบุญเรอื ง, ประกอบ แก้วประเสริฐ ประมูลได้ไป แต่กลับไม่พบรหัสลับ เพราะ
ถ่ายภาพ โชน บนุ นาค บุหลัน จิตรกรสาว เจ้าของผลงาน เก็บไว้ใน
นกั แสดง มิตร ชัยบัญชา, ลือชัย ล็อคเกตเพื่อป้องกันการถูกขโมย นายตัน
นฤนาท, เพชรา เชาวราษฎร์, เรจินา ไป่ปิง, หัวหน้าใหญ่จึงส่งลูกสมุนออกไปฆ่าบุหลัน
เกชา เปล่ียนวิถี, อดลุ ย์ ดลุ ยรตั น์, วไิ ลวรรณ เพ่อื ปิดปาก แต่ ยอด มาตดั หนา้ ชงิ รหสั ลบั มา
วฒั นพานชิ , พนั คำ� (พรอ้ มสนิ สบี ญุ เรอื ง), เชาว์ ให้นายตันเพ่ือขอกลับมาเป็นมือขวา นายตัน
แคล่วคล่อง, ชุมพร เทพพิทักษ์, เยาวเรศ จึงให้ยอดไปสู้แย่งชิงต�ำแหน่งมือขวากับชาติ
นศิ ากร, มาลี เวชประเสรฐิ , ชาย มคี ณุ สตุ , เชาว์ เป็นเหตุให้ทั้งสองต้องหำ้� ห่ันกัน ยังไม่ทันจะรู้
มคี ุณสตุ , พนู สวสั ดิ์ ธมี ากร, ลอ้ ตอ๊ ก แพ้รู้ชนะ เร่ืองก็เปิดเผยเสียก่อนว่า ชาติเป็น
สายของต�ำรวจไทย สว่ นยอดเองกเ็ ป็นสายให้
ในยุคท่ีวงการภาพยนตร์ไทยใช้ฟิล์ม ตำ� รวจสากล แตส่ ายไปเสยี แลว้ เพราะนายตนั
ขนาด ๑๖ มม. ถ่ายทำ� ภาพยนตร์ จนเปน็ ที่มา เองรู้ความจริงท้ังหมด ท�ำให้ชาติและยอด
ของคำ� วา่ “ยคุ ๑๖” มหี นงั จำ� นวนเพยี งนบั นว้ิ ต้องร่วมมือกันจับตัวเหล่าวายร้าย จนได้รู้ว่า
ไดเ้ ทา่ นน้ั ทถ่ี า่ ยทำ� ดว้ ยฟลิ ม์ ๓๕ มม. และหนง่ึ มิสเตอร์หลยุ ด์ คอื คณุ ใจสมร จงึ ทลายองคก์ ร
ในน้นั คือ เพชรตัดเพชร จากอาชญนิยายของ ไดส้ ำ� เรจ็ กอ่ นจะแยกยา้ ยไปปฏบิ ตั ภิ ารกจิ ของ
เศก ดสุ ติ นกั ประพนั ธช์ อ่ื กอ้ ง และ ส. เนาวราช แตล่ ะคนตอ่ ไป
โดยการร่วมสร้างกับฮ่องกง การทุ่มทุนอย่าง
หนง่ึ ของภาพยนตรเ์ รอ่ื งนค้ี อื การประกบคขู่ อง ภาพยนตรเ์ รอื่ ง เพชรตดั เพชร มคี ณุ คา่
สองพระเอกใหญ่ มิตร ชัยบัญชา กับ ลือชัย เป็นตัวแทนของยุคสมัยแห่งสงครามเย็น ยุค
นฤนาท สมยั ของภาพยนตร์สายลบั

เนื้อเรื่องว่าด้วยร้อยต�ำรวจโทศักด์ิชัย
นายต�ำรวจหนมุ่ ฝีมอื ดี ไดร้ บั มอบหมายให้เข้า
ไปแทรกซึมองค์กรอาชญากรรมของมิสเตอร์
หลุยด์ ผู้ไม่เคยมีใครเคยเห็นหน้า ภารกิจใน
คร้ังน้ี ศกั ดชิ์ ายจะตอ้ งปลอมตัวไปแทนท่ี ชาติ

33

34

ผชู้ นะสบิ ทศิ

พ.ศ. ๒๕๐๙ – ๒๕๑๐ ตามความส�ำเร็จของภาคแรกมาติด ๆ
ฟิล์ม ๑๖ มม. / สี / พากย์ ด้วย บุเรงนองล่ันกลองรบ ออกฉายเมื่อวันที่
อำ� นวยการสรา้ ง เจ้าพระยาภาพยนตร์ ๑๕ เมษายน ๒๕๑๐ และตอนจบของไตรภาค
กำ� กับ เนรมติ (อำ� นวย กลสั นมิ )ิ ผู้ชนะสิบทิศ ในตอน ถล่มหงสาวดี ออกฉาย
นักแสดง ไชยา สุริยัน, พิศมัย เมอ่ื วนั ท่ี ๗ กันยายน ในปเี ดียวกัน ภาพยนตร์
วไิ ลศกั ด์ิ, กรณุ า ยวุ ากร, ชนะ ศรอี ุบล, แมน ได้ครูเนรมิต ผู้ก�ำกับชั้นครูเป็นผู้ก�ำกับการ
ธรี ะพล, ประจวบ ฤกษ์ยามดี, เมตตา รุ่งรัตน์ แสดง โดยใช้ทีมงานและนักแสดงชุดเดียวกัน
ไชยา สรุ ิยัน ซ่ึงกำ� ลังโด่งดงั มาก รบั บทจะเดด็
จากนวนิยายอิงประวัติศาสตร์ของ นกั รกั ซงึ่ เปน็ เหตใุ หเ้ กดิ สงคราม เจา้ หญงิ จนั ทรา
ยาขอบ นามปากกาของโชติ แพรพ่ นั ธ์ุ ซงึ่ เขยี น รบั บทโดย กรณุ า ยวุ ากร และพิศมยั วิไลศกั ดิ์
เรื่องน้ีขณะท่ีเขามีอายุเพียง ๒๔ ปี เฑียร ในบทของเจา้ หญิงกสุ ุมา
กรรณสูต ได้น�ำมาสร้างเป็นภาพยนตร์ฟอร์ม
ยกั ษ์โดยแบง่ ออกเป็นสามภาค อนั ไดแ้ ก่ ยอด “ผู้ชนะสิบทศิ ” ถือเปน็ ยอดวรณกรรม
ขุนพล ออกฉายเม่ือวันที่ ๘ เมษายน พ.ศ. นวนิยายไทย ซ่ึงเป็นป๊อปปิวลาหรือยอดนิยม
๒๕๐๙ ปฐมบทของสงครามอันมีท่ีมาจาก ของมหาชนท่ีสุดเรื่องหนึ่ง จงึ มีการน�ำไปสรา้ ง
ความรักทก่ี ลายเป็นความแคน้ โดยมีฉากหลงั เป็นภาพยนตร์และละครโทรทัศน์อยู่เร่ือย ๆ
ของเรอ่ื ง ในแควน้ พกุ าม พระเจา้ ศริ ชิ ยั ยะ แหง่ ส�ำหรับการสรา้ งเปน็ ภาพยนตร์นั้น รตั น์ เปส-
ราชวงศ์ตองอู ได้อุปการะหนุ่มน้อยนามว่า ตนั ยี เคยซอ้ื ลขิ สทิ ธจิ์ ากยาขอบและทำ� เปน็ บท
จะเด็ด ไว้หวังจะให้ปกครองดินแดนพุกามใน ถา่ ยทำ� เสร็จเรียบร้อย แต่ไม่ได้สรา้ ง จน เฑียร
ภายภาคหนา้ แตด่ ว้ ยรปู โฉมอนั งดงาม วาจาท่ี กรรณสูต ขอไปสร้างแทน ในรปู แบบหนงั ไทย
ออ่ นหวาน เจา้ หญิงจันทรา พระราชธิดาของ ๑๖ มม. พากย์ และทำ� ออกมาถึง ๓ ภาค
พระเจา้ ศริ ชิ ยั ยะจงึ เกดิ หลงรกั จะเดด็ เปน็ เหตุ
ให้จะเด็ดถูกใส่ร้ายและต้องระเห็จออกจาก หอภาพยนตร์ได้รับมอบฟิล์มภาพ-
แคว้นตองอู และได้ไปพบ ตะคะญี ซ่ึงช่วย ยนตร์ “ผ้ชู นะสบิ ทิศ” ทั้งสามภาค พร้อมบท
ถ่ายทอดเคล็ดวิชาการต่อสู้ด้วยดาบให้จะเด็ด พากย์ ในสภาพที่เกือบสมบูรณ์จาก คุณใหม่
จนไดร้ บั เลอื กใหเ้ ปน็ ผสู้ บื ทอด ดาบยอดขนุ พล กรรณสูต ทายาท คณุ เฑยี ร กรรณสตู เมื่อปี
ในขณะน้ันได้ส้ินรัชสมัยของพระเจ้าศิริชัยยะ พ.ศ. ๒๕๕๒ ท�ำให้ “ผู้ชนะสิบทิศ” เป็น
เสยี แลว้ พระเจา้ ตะเบงชะเวตไ้ี ดข้ นึ้ ครองราชย์ ตัวอย่างอันหายากของหนังไทยไตรภาค และ
แล้วแต่งต้ังจะเด็ดเป็นแม่ทัพแห่งตองอูนำ� ทัพ ตวั หนงั เองกเ็ ปน็ ตวั อยา่ งอนั ดเี ลศิ ของขนบการ
บกุ เมอื งแปร เพราะเกรงเมอื งแปรจะเหมิ เกรมิ ทำ� หนงั อยา่ งนาฏลกั ษณห์ นงั ไทย เปน็ ตวั อยา่ ง
หลงั เปลย่ี นผา่ นราชบัลลังก์ อันดีเลิศของการแสดงแบบหนังไทย การ
ออกแบบฉาก เครือ่ งแต่งกาย การถา่ ยท�ำ การ
ตดั ตอ่ และทสี่ ดุ การกำ� กบั ของบรมครู “เนรมติ ”

35

36

เขาช่ือกานต ์

วันแรกฉาย ๒๗ มนี าคม ๒๕๑๖
ความยาว ๑๕๘ นาที
ฟิลม์ ๓๕ มม. / สี / เสยี ง
อำ� นวยการสร้าง ละโว้ภาพยนตร์
ก�ำกับ ม.จ. ชาตรเี ฉลิม ยุคล
นักแสดง สรพงศ์ ชาตรี, นัยนา
ชวี านันท์, ภญิ โญ ทองเจือ

หมอกานต์ นายแพทย์ผู้รักความ เลกิ จากกัน หมอกานตจ์ งึ เดนิ ทางไปรบั หฤทัย
ยตุ ธิ รรม เขา้ ฝกึ งานทโ่ี รงพยาบาลแหง่ หนง่ึ วนั กลบั แตใ่ นระหว่างทกี่ ำ� ลังออกเดนิ ทาง เสยี ง
หน่ึงเขาได้พบรักกับหฤทัยคนไข้สาว แต่ติดท่ี ปนื จากมอื อิทธพิ ลกก็ ระหน�่ำขึน้ ปลิดชีพหมอ
เธอมีแฟนอยู่แล้ว แต่เพราะความรู้สึกท่ีมีให้ กานต์นอนตายอยู่ข้างทาง หนังจบด้วยฉาก
กัน หฤทัยจึงเลิกกับคนรักแล้วหนีไปแต่งงาน ต�ำรวจซึ่งผ่านมาเห็นเหตุการณ์วิ่งตามไปยิง
กบั กานต์ จงั หวะเดยี วกบั ทก่ี านตต์ อ้ งไปประจำ� สองมอื ปนื แตแ่ ลว้ กลอ้ งกห็ นั มาจบั ใบหนา้ ของ
อยู่โรงพยาบาลในจงั หวดั พิษณุโลก ทงั้ สองจึง ต�ำรวจทแ่ี สยะย้มิ อยา่ งเยอื กเย็น
ตัดสินใจไปอยู่ด้วยกันเสียที่น่ัน คร้ันกานต์ได้
เขา้ ประจำ� ทโี่ รงพยาบาล อดุ มการณเ์ รอื่ งความ ภาพยนตร์ซ่ึงสร้างจากนิยายช่ือเดียว
ยุติธรรมของเขาก็เกิดไปขัดผลประโยชน์ของ กันของ สุวรรณี สุคนธา เร่ืองน้ีได้รับรางวัล
พวกข้าราชการฉ้อราษฎร์บังหลวง จนกานต์ ส.ป.อ. (องค์การสนธิสัญญาป้องกันภูมิภาค
ตอ้ งตกอยใู่ นอนั ตราย อกี ทง้ั งานทห่ี นกั จนไมม่ ี เอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใต)้ เปน็ ภาพยนตรไ์ ทยท่ี
เวลาให้แก่ชีวิตสมรสก็ท�ำให้กานต์เร่ิมระหอง สามารถพดู กบั เรอ่ื งอดุ มการณข์ องหนมุ่ สาว ที่
ระแหงกบั หฤทยั อยเู่ ปน็ ระยะ หฤทยั ตดั สนิ หนี กลา้ เปดิ โปงขา้ ราชการฉอ้ ฉล เปน็ ภาพยนตรท์ ่ี
หมอกานตก์ ลบั กรงุ เทพฯ กระนนั้ ดว้ ยความรกั ดึงให้นิสิตนักศึกษาคนรุ่นใหม่ให้กลับมาดู
ของคนทั้งสองก็ท�ำให้กานต์และหฤทัยไม่อาจ หนงั ไทย

37

3๘

[ โนราขุนอุปถมั ภ์นรากร ]

พ.ศ. ๒๕๑๖
ความยาว ๒๕ นาที
ฟิล์ม ๑๖ มม. / สี / เงยี บ
อ�ำนวยการสร้าง วทิ ยาลยั ครสู งขลา

โนราเปน็ การแสดงหรอื ละเลน่ พนื้ บา้ น โนราพมุ่ เดนิ ทางไปแสดงรำ� โนราตลอด
พื้นเมืองประจำ� ภาคใตข้ องประเทศไทย นอก ท่ัวจังหวัดทางภาคใต้ ได้รับชื่อเสียงและการ
จากเป็นการแสดงเพื่อความบันเทิงแล้ว ยัง ยกยอ่ งนบั ถืออยา่ งสงู จนไดร้ บั การเชอื้ เชิญให้
เป็นการแสดงเพื่อแก้บน ตามความเช่ือเร่ือง ไปร�ำถวายหน้าพระพักตร์ในสมัยพระบาท
การนับถือผีบรรพบุรุษ เม่ือเกิดเภทภัยกับคน สมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั รชั กาลท่ี ๖ เปน็ ทม่ี าของ
ในบ้าน ก็จะบนผีบรรพบุรุษ และหาโนรามา การได้รับราชทินนาม และยังได้แสดงถวาย
เลน่ แก้บน หน้าพระพักตร์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
รัชกาลปจั จบุ นั ด้วย
ขนุ อุปถัมภน์ รากร เปน็ ชอื่ ราชทนิ นาม
ของ โนราพุ่ม หรอื โนราพมุ่ เทวา ครูโนราคน ภาพยนตรเ์ รอื่ ง โนราขนุ อปุ ถมั ภน์ รากร
ส�ำคญั ชาวพัทลงุ ผเู้ ผยแพรก่ ารแสดงพื้นเมอื ง น้ี เปน็ ภาพยนตรท์ ถ่ี า่ ยทำ� ทว่ี ทิ ยาลยั ครสู งขลา
ทางภาคใต้ของประเทศไทยให้เป็นท่ีประจักษ์ ในปี พ.ศ. ๒๕๑๖ บนั ทกึ เหตกุ ารณใ์ นพิธีไหว้
และไดร้ บั การยอมรบั จากราชสำ� นกั จนสามารถ ครู ซง่ึ ขนุ อปุ ถมั ภน์ รากรเคยเปน็ ครสู อนการรำ�
สืบทอดประเพณีพื้นเมืองให้หลงเหลืออยู่ใน โนราทวี่ ทิ ยาลยั แหง่ นี้ ทา่ นไดร้ บั เชญิ ใหม้ าเปน็
ปัจจุบนั ผคู้ รอบครู และในงานครงั้ นเี้ อง พระเจา้ วรวงศ-์
เธอพระองคเ์ จา้ เฉลมิ พลฑฆิ มั พร ไดเ้ สดจ็ ฯ มา
ขุนอุปถัมภ์นรากร มีชื่อเดิมว่า พุ่ม รว่ มในพธิ ี และทรงใหข้ นุ อปุ ถมั ภน์ รากรครอบ
ช่วยพูลเงิน เป็นชาวพัทลุง เกิดเม่ือปี พ.ศ. ครูให้พระองค์ด้วย หลังพิธีเป็นการแสดงร�ำ
๒๔๓๔ และได้รับการแต่งตั้งเป็นก�ำนันต�ำบล โนรา
ชะมวง อำ� เภอควนขนนุ จงั หวดั พทั ลงุ ฝกึ ฝน
การร�ำจนมีความช�ำนาญและร�ำโนราได้อย่าง ภาพยนตร์นี้ส�ำคัญ เพราะเป็นการ
วจิ ติ รงดงามสดุ ทจ่ี ะบรรยาย จนไดร้ บั สมญาวา่ บันทึกพฤติปฏิบัติในฐานะครูใหญ่ของโนรา
พุ่มเทวา เพราะสามารถรำ� ทา่ เทวดาได้ราวกับ ในพิธีครอบครูซ่ึงเป็นการสืบทอดศาสตร์และ
เทวดา จิตวิญญาณของการแสดงพื้นบ้านพ้ืนเมืองอัน
ยิ่งใหญจ่ ากรนุ่ สู่รนุ่

39

4๐

วัยอลวน

วันแรกฉาย ๑๙ กนั ยายน ๒๕๑๙
ความยาว ๑๒๑ นาที
ฟลิ ์ม ๓๕ มม. / สี / เสียง
อ�ำนวยการสร้าง สุวรรณฟลิ ์ม
ก�ำกับ เป๊ยี กโปสเตอร์
นกั แสดง ไพโรจน์ สงั วรบิ ตุ ร, ลลนา
สลุ าวลั ย,์ จริ วดี อศิ รางกรู ณ อยธุ ยา, ศริ วิ รรณ
ทองแสง, สมควร กระจ่างศาสตร์, สมจิตต์
ทรพั ย์สำ� รวย, นฐั กานต์ เศรษฐบุตร

หลังผิดหวังจากการสอบเอนทรานซ์ ต้ัมถอนตัวไม่ทันแล้ว กฎหมายที่ตรากตร�ำ
รอบแรก ตมั้ กม็ าอาศยั บา้ นเชา่ ของคณุ แจม่ ศรี ร่�ำเรียนเอาปราบนายเมศ กลับใช้ปราบยัยโอ๋
เปิดสอนพิเศษเด็กมัธยม เม่ือคุณแจ่มศรีเห็น ไมไ่ ด้ ปลอ่ ยให้นายเมศหัวเราะชอบใจทีป่ ราบ
ดงั นน้ั จงึ สง่ ยยั โอล๋ กู สาวมาเรยี นกบั ตมั้ แตก่ ลบั นายต้ัมได้ส�ำเร็จ
ตกเป็นขี้ปากชาวบ้านเพราะคิดว่าตั้มอาจท�ำ
ตวั เปน็ สมภารกนิ ไกว่ ดั แอบลอบมคี วาสมั พนั ธ์ วัยอลวน เป็นภาพยนตร์ท่ีออกฉายใน
กับโอ๋ ร้อนถึงนายเมศผู้เป็นพ่อออกโรงมา วนั เวลาทสี่ งั คมไทยกำ� ลงั ตกอยทู่ า่ มกลางความ
ขัดขวางไม่ให้ต้ัมและโอ๋ได้พบกัน อีกท้ังยัง ขดั แย้งอย่างรุนแรงทางการเมอื ง ระหวา่ งขวา
พยายามไลต่ ม้ั ออกจากบา้ นเชา่ ของตน หารไู้ ม่ และซา้ ย และจบลงดว้ ยอบุ ตั กิ ารณ์ ๖ ตลุ า อนั
วา่ ทง้ั สองไมไ่ ดท้ ำ� เรอ่ื งเสอ่ื มเสยี แตอ่ ยา่ งใด ทง้ั หฤโหด แตภ่ าพยนตรเ์ รอ่ื งนกี้ ลบั ประสบความ
สองซ่ึงเริ่มมีใจให้กัน จึงแอบติดต่อกันเสมอ ส�ำเร็จได้รับการต้อนรับจากผู้ชมทั่วประเทศ
กระท่ังต้ัมสอบเอนทรานซ์เข้าคณะนิติศาสตร์ อยา่ งสงู สามารถครองใจคนไทยทกุ ชนั้ ชน โดย
ได้ และเร่ิมเอาความรู้ท่ีได้จากการเรียน เฉพาะคนหนุ่มสาวท่ีมีพ้ืนเพจากต่างจังหวัดท่ี
กฎหมายมาเล่นงานนายเมศ เม่ือเรียนจบต้ัม เข้ามาร�่ำเรียนและหางานท�ำในกรุงเทพฯ
หาวิธแี ต่งงานกบั โอ๋ได้ จนลำ� พองตนคิดวา่ เอา สามารถสะท้อนภาพของสังคมไทยที่ก�ำลัง
ชนะนายเมศได้ กว่าจะรู้ตัวโอ๋ก็แผลงฤทธ์ิจน เปลย่ี นถา่ ย ท้ังวยั ของคนและของสังคม

41

4๒

คนภูเขา

วนั แรกฉาย ๓๐ มถิ นุ ายน ๒๕๒๒
ความยาว ๑๒๕ นาที
ฟลิ ม์ ๓๕ มม. / สี / เสยี ง
อำ� นวยการสรา้ ง ไฟวส์ ตารโ์ ปรดกั ชน่ั
กำ� กบั คณุ าวฒุ ิ (วจิ ติ ร คณุ าวฒุ )ิ
นกั แสดง มนตรี เจนอกั ษร, วลยั กร
เนาวรตั น,์ สภุ าวดี เทยี นสวุ รรณ, พสิ ษิ ฐ์ อนชุ ติ
ชาญชยั , เพชรรชั อนิ ทรกำ� แหง, โรเบริ ต์ คธี

ด้วยความเชื่อแต่เดิมของชาวเขาเผ่า ท�ำการค้าฝิ่นกับอาโยะ แต่สิ่งที่คนเมืองเหล่า
อีกอ้ ทห่ี ้ามมิใหค้ นในเผ่ามีลูกแฝด อาโยะ จงึ น้ันน�ำตดิ ตวั มาด้วยคือความโหดร้ายเย่ยี งสัตว์
ตอ้ งพา อามโิ ยะ หญงิ คนรกั รอนแรมออกจาก เดรจั ฉาน วางแผนกนั เพอื่ จะเอาเปรยี บอาโยะ
เผา่ ตามประเพณี ทง้ั สองประสบเคราะหก์ รรม และหมายจะข่มขืนเหมยฟินในขณะท่ีอาโยะ
ตา่ ง ๆ ทงั้ จากเหตธุ รรมชาตแิ ละความปา่ เถอ่ื น เผลอ ดีท่ีอาโยะกลับมาทันเวลาจึงฆ่าพวกคน
ของชาวเขาเผา่ อน่ื จนอามโิ ยะเสยี ชวี ติ ระหวา่ ง เมืองเหล่าน้ันตายหมด ในจังหวะเดียวกับท่ี
ทาง ดที อี่ าโยะไดช้ าวเขาเผา่ มเู ซอชว่ ยไวจ้ งึ เอา ตำ� รวจเขา้ มาในทเี่ กดิ เหตแุ ละจบั กมุ ตวั ทง้ั สอง
ชวี ิตรอดมาได้ อาโยะจงึ อธบิ ายความตา่ ง ๆ ใหน้ ายตำ� รวจฟงั
จนนายต�ำรวจรู้สึกได้ถึงจิตใจอันบริสุทธ์ิของ
อาโยะอาศัยพักพิงกับมูเซอได้ไม่นาน คนภูเขาอยา่ งอาโยะ จงึ แอบปล่อยอาโยะและ
ก็ขอออกเดินทางต่อไปที่อื่น และได้พบรักกับ เหมยฟนิ ใหท้ ง้ั สองไดเ้ ผชญิ ชะตาชวี ติ ทที่ งั้ สอง
เหมยฟิน สาวงามชาวเย้า แต่ติดตรงที่เย้ามี พรอ้ มจะลิขิตขน้ึ บนภเู ขาแห่งนอี้ ีกคร้งั
ธรรมเนียมห้ามมิให้มีการแต่งงานข้ามชนเผ่า
ท้ังสองจึงต้องระเหเร่ร่อนไปตามที่ต่าง ๆ คนภูเขา เป็นภาพยนตร์ไทยหน่ึงใน
อาโยะมีต้องออกจากเผ่าอีกครั้งเพราะความ ร้อย ท่ีหายาก ซ่ึงเจตนาพูดแทนชนเผ่ากลุ่ม
เชอ่ื ทชี่ าวเขายดึ ถอื บา่ ยหนา้ กลบั ไปพงึ่ ชาวเขา นอ้ ยในรัฐไทย ผู้สรา้ งตง้ั ใจถ่ายทอดให้เห็นวถิ ี
เผ่ามูเซอเพ่ืออาศัยที่ท�ำกินและแหล่งพ�ำนัก ชีวิต ความคิด และจิตใจของชนเผ่าเหล่าน้ัน
แหง่ สดุ ท้าย แต่ความวุ่นวายก็ยงั มิไดจ้ บลงแค่ ด้วยความรู้สึกเห็นอกเห็นใจในความเป็น
นนั้ เพราะระหวา่ งทที่ ง้ั สองอยกู่ นิ กนั ดว้ ยความ มนุษย์ ที่ถูกกระท�ำอยา่ งไม่เท่าเทียมกนั
ผาสุก เหล่าคนเมืองได้เดินทางข้ึนภูเขามา

43

44

น้ำ�พุ

วนั แรกฉาย ๗ มถิ นุ ายน ๒๕๒๗ ลูกชายคนเดียวของสุวรรณี สุคนธ์เที่ยง
ความยาว ๑๓๔ นาที เจ้าของนามปากกา “สวุ รรณี สุคนธา”
ฟลิ ม์ ๓๕ มม. / สี / เสยี ง
อำ� นวยการสรา้ ง ไฟวส์ ตารโ์ ปรดกั ชนั่ น้�ำพุเขียนจดหมายถึงแม่ในระหว่างท่ี
กำ� กบั ยทุ ธนา มกุ ดาสนทิ เขารบั การรกั ษาตวั ทถี่ ำ�้ กระบอกเปน็ เวลากวา่
นกั แสดง ภัทราวดี มีชูธน, อ�ำพล สิบวัน และคะยั้นคะยอแม่อยู่หลายคร้ังให้น�ำ
ลำ� พนู , วรรษมน วฒั โรดม, เรวตั พทุ ธนิ นั ทน,์ จดหมายของเขาตีพิมพ์ลงในนิตยสาร แต่จน
สเุ ชาว์ พงษว์ ไิ ล แลว้ จนรอด ในขณะท่มี ีชวี ิตอยู่ค�ำขอของนำ�้ พุ
ก็ไม่เคยเป็นผล จนเขาเสียชีวิตด้วยอาการ
น้�ำพุ ลูกชายคนเดียวในพ่ีน้องทั้งหมด หัวใจวายเฉยี บพลนั ในขณะทอ่ี ายเุ พยี ง ๑๘ ปี
สค่ี น เมอื่ พอ่ และแมต่ ดั สนิ ใจแยกทางกนั นำ�้ พุ สวุ รรณี สุคนธา จงึ รวบรวมจดหมายของน้�ำพุ
จงึ ไปอาศยั อยกู่ บั แมล่ ำ� พงั สองคน แมข่ องนำ�้ พุ จ�ำนวนกว่า ๑๐ ฉบับ มาตีพิมพ์เป็นหนังสือ
มอี าชีพเปน็ นักเขียน และไมค่ อ่ ยมเี วลาใหน้ ำ้� พุ งานศพ และต่อมาได้เขียนเป็นนิยาย
นำ�้ พกุ เ็ หมอื นวยั รนุ่ ทว่ั ๆ ไปทส่ี นใจสง่ิ ทอี่ ยนู่ อก “พระจนั ทร์สนี ้�ำเงนิ ” ซงึ่ ยทุ ธนา มุกดาสนิท
หอ้ งเรยี นมากกวา่ กระนัน้ ก็ตามน�้ำพกุ ็ยงั มแี ม่ น�ำมาดัดแปลงเป็นบทภาพยนตร์ด้วยตนเอง
เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวไม่ให้ออกนอกลู่นอกทาง โดยคงขอ้ ความตามจดหมายของนำ�้ พใุ นฉากที่
แต่การมาของ น้ารัน ผู้ชายคนใหม่ของแม่ น�ำ้ พกุ ำ� ลงั เลกิ ยาทถ่ี �้ำกระบอก
ท�ำให้ช่องว่างระหว่างแม่กับน�้ำพุเร่ิมขยายข้ึน
อยา่ งยากจะเยยี วยา นำ�้ พเุ รมิ่ ลม้ิ ลองยาเสพตดิ ภาพยนตรไ์ ดภ้ ทั ราวดี มชี ธู น มารบั บท
จนกระทั่งเป็นทาสของมนั สุดทา้ ยน้�ำพุตดั สนิ เปน็ สุวรรณี สคุ นธา และ อ�ำพล ลำ� พูน ซึง่ เพง่ิ
ใจบอกความจริงกับแม่ และไปอดยาที่ถ�้ำ เคยผา่ นการแสดงเพยี งเรอื่ งแรกมารบั บทหนกั
กระบอก จนสำ� เรจ็ แตเ่ มอื่ เขากลบั มากลบั ไมม่ ี เปน็ นำ�้ พุ ดว้ ยวยั ทใี่ กลเ้ คยี งกบั นำ�้ พแุ ละบคุ ลกิ
ใครเหลียวแล นำ้� พจุ งึ หนั ไปหา “เพอื่ น” เพียง ทดี่ เู หมอ่ ลอย ทำ� ใหอ้ ำ� พลสวมบทบาทไดอ้ ยา่ ง
สิง่ เดยี ว ซงึ่ นำ� ไปสูจ่ ุดจบของเขา สนทิ สมจรงิ และโด่งดงั ขึน้ มาทันที
เร่ืองราวเด็กวัยรุ่นมีปัญหา ติดยาจน
เสียชีวิต เป็นเสมือนการฉายหนังซ�้ำท่ีเราพบ ก่อนจะเป็นหนัง “น้�ำพุ” เป็นหนังสือ
เห็นในทุกยุคทุกสมัย แต่หากจะมีเรื่องใดที่ เลม่ เลก็ ๆ ทกี่ ระทรวงศกึ ษาแนะนำ� ใหน้ กั เรยี น
สามารถถ่ายทอดความรู้สึก หรือมองทะลุเข้า อา่ นนอกเวลา เพราะความตายของนำ้� พุ สะเทอื น
ไปถึงหัวใจคนหนุ่มสาว คงมีน้อยเรื่องท่ีท�ำได้ ใจสังคมไทยในเวลานั้น และเมอ่ื เปน็ หนัง แม้
สมจริงอย่างน�ำ้ พุ ซ่งึ สรา้ งมาจากเรื่องจรงิ ของ ไม่มีหลักสูตรแนะน�ำหนังนอกโรงเรียน แต่
วงษ์เมือง นันทขว้าง หรือ รอม หรือ น�้ำพุ หลายโรงเรียนได้น�ำนักเรียนไปดูที่โรง ชีวิต
น้อย ๆ และชะตากรรมของเขาจึงฝังอยู่ใน
ความทรงจ�ำของแห่งยุคสมัยหนึ่งของสังคม
ไทย ซ่ึงจะกลายเป็นต�ำนาน

45

46

บญุ ชูผ้นู า่ รกั �

วันแรกฉาย ๑๑ มิถนุ ายน ๒๕๓๑ บญุ ชแู ละพรรคพวกจงึ ตอ้ งลยุ เขา้ ไปชว่ ยคณุ โม
ความยาว ๑๑๕ นาที ทถ่ี กู ขงั อยใู่ นโกดงั รา้ งออกมา แตส่ ดุ ทา้ ยกเ็ ปน็
ฟลิ ์ม ๓๕ มม. / สี / เสียง เงินตราที่สามารถเข้ามาช่วยคุณโมไว้ได้ก่อน
อ�านวยการสร้าง ไฟวส์ ตาร์โปรดักช่นั บญุ ชู บุญชจู งึ กลายเป็นเจา้ หนมุ่ ข้ีแพ้ ที่ได้รบั
กา� กบั บณั ฑติ ฤทธถิ์ กล บทเรียนว่าชีวิตในเมืองกรุง น้ันช่างแตกต่าง
นกั แสดง สันตสิ ุข พรหมศริ ิ, วชั ระ จากชีวิตที่บ้านเกิด กอปรกับบุญชูยังสอบเข้า
ปานเอี่ยม, จินตหรา สขุ พฒั น,์ อรณุ ภาวิไล, มหาวิทยาลัยไม่ได้จึงคิดจะบ่ายหน้ากลับ
เกียรติ กิจเจริญ, นิรุตต์ ศิริจรรยา, ญาณี สุพรรณ ดีที่คุณโมรู้เข้าจึงเดินทางมาขอให้
จงวสิ ุทธ์ิ บุญชูอยู่เพ่ือเรียนต่อ ด้วยความดีใจบุญชูจึง
กลับล�า ยอมอยู่เผชิญชีวิตในเมืองกรุงกับ
บุญชู บ้านโข้ง หนุ่มสุพรรณแสนซ่ือ เพือ่ น ๆ และคุณโมต่อไป
เดนิ ทางเขา้ กรงุ เทพฯ เพอ่ื สอบเอนทรานซเ์ ขา้
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยมาพักอยู่กับ หนังวัยรุ่นที่อบอวลกล่ินอายของเด็ก
พชี่ ายชอ่ื บญุ ชว่ ย ซงึ่ ทา� กจิ การทา่ เรอื ขา้ มฟาก หนุ่มจากต่างจังหวัดที่พกความฝันบริสุทธ์ิ
อยู่ที่แม่น�้าเจ้าพระยา บุญชูได้พบเพื่อน ๆ เดนิ ทางมาเขา้ กรงุ เรอ่ื งน้ี ครองใจคนไทยอยา่ ง
โรงเรยี นกวดวชิ าและสนทิ กนั จนไปไหนมาไหน ยาวนานจนมีภาคต่อออกมาอีกหลายภาค
ด้วยกันเสมอ แถมยังได้รู้จักกับโมลี สาวน้อย บัณฑิต ฤทธ์ิถกล สร้างตัวละครวัยรุ่นต่าง-
นา่ รกั หญงิ สาวทบ่ี ญุ ชแู อบชอบตงั้ แตแ่ รกเหน็ จังหวัดขึ้นมาจากพื้นเพของตัวเองซึ่งเป็นเด็ก
แม้เธอจะมีเงินตราแฟนหนุ่มอยู่แล้วแต่บุญชู ต่างจังหวัดที่แบกความฝันบ่ายหน้าเข้าเมือง
ก็ยงั หวงั วา่ คุณโมจะหันมาสนใจเขาเขา้ สักวนั เพื่อสอบเข้ามหาวิทยาลัยตามค่านิยมของ
สังคม โดยให้ สันติสุข พรหมศิริ ซ่ึงผ่านการ
นอกจากบุญชูแล้ว โก้เจ้าของกิจการ แสดงภาพยนตรม์ าแลว้ รบั บท เปน็ บญุ ชู บา้ น
ขายเอกสารแบบฝึกหัดหน้าโรงเรียนกวดวิชา โข้ง เด็กสุพรรณคนซื่อได้อย่างสมจริงด้วย
ก็ยังแอบชอบโมลีด้วยเช่นกัน แต่ติดท่ีโก้เป็น ส�าเนียงเหน่ออันเป็นเอกลักษณ์ ประกอบกับ
พวกคนพาลและมีพรรคพวกเป็นนักเลงมาก มุกตลกของแก๊งซูโม่ซึ่งช่วยสร้างสีสันให้หนัง
มาย จึงวางแผนสร้างสถานการณ์ให้มีคนมา จนกลายเป็นสูตรส�าเร็จของหนังชุดบุญชู แต่
หาเรอื่ งเงินตรา แล้วโก้จะท�าทีเขา้ ไปช่วย แต่ ในขณะเดยี วกนั หนงั กพ็ ดู ถงึ ระบอบการศกึ ษา
บุญชูดันอยู่ในเหตุการณ์ จึงรับบทพระเอก ของไทยไว้ได้อย่างแนบเนียน บุญชูผู้น่ารักจึง
เรียกคะแนนจากคณุ โม ทา� แผนของโก้พงั ทวี เป็นหนงั บันเทงิ ท่มี ีสาระและอยู่ในใจของผู้ชม
ความเกลยี ดชงั บญุ ชู โกจ้ งึ วางแผนขนั้ เดด็ ขาด ชาวไทยเสมอมา
ดว้ ยการฉดุ คณุ โมและปา้ ยความผดิ ไปใหบ้ ญุ ชู

47

4๘

ปกุ ปยุ �

วันแรกฉาย ๑๙ พฤษภาคม ๒๕๓๓ เพอ่ื ไปงานรบั ปรญิ ญา วา่ วจงึ ไดต้ ดิ ตามมาดว้ ย
ความยาว ๙๓ นาที เม่ือพ่อเห็นหน้าว่าว ก็ย่ืนค�าขาดให้แม่ไล่ว่าว
ฟลิ ม์ ๓๕ มม. / สี / เสยี ง กลับไปอยู่กับน้าอย่างไม่แยแส พร้อมส�าทับ
อา� นวยการสร้าง ไท เอน็ เตอร์เทนเม้นต์ คา� ขูว่ า่ ไม่อย่างน้นั จะออกจากบ้าน แตค่ ราวน้ี
กา� กับการแสดง อดุ ม อุดมโรจน์ แม่ท�าใจแข็งเพื่อปกป้องลูกชายท�าให้พ่อต้อง
นกั แสดง ด.ช. ณพัชร สุพัฒนกุล, ตัดสินใจออกจากบ้านตามค�าประกาศของตัว
ด.ญ. ปรางใส ณ นคร, เกรยี งไกร อุณหะนันท์, เอง แตก่ ต็ อ้ งไปตกระกา� ลา� บาก จนยอมกลับ
ธิติมา สังขพทิ ักษ,์ ญาณี จงวิสทุ ธิ์ มาหาครอบครัวอีกครั้งพร้อมกับค�าม่ันสัญญา
ว่าจะปรับปรุงตัวเสียใหม่ จะรักและเข้าใจลูก
เด็กชายเสนา หรือ “ว่าว” มีพ่อซึ่ง โดยจะไม่คิดว่าว่าวเป็นตัวน�าความโชคร้ายมา
ถูกผีพนันเข้าสิงมองเขาเป็นตัวซวย ชีวิตใน สูค่ รอบครัวอกี
แตล่ ะวนั ของวา่ วผา่ นไปอยา่ งกระทอ่ นกระแทน่
ท้ังยังต้องเลี้ยงน้องชายวัยก�าลังซนแทนแม่ท่ี หลงั จากคลกุ คลอี ยเู่ บอ้ื งหลงั ภาพยนตร์
หาเลยี้ งครอบครัวดว้ ยการเย็บผา้ แตว่ า่ วก็ยัง มาสักระยะและได้ชิมลางในฐานะผู้ก�ากับไป
มคี วามฝนั ทจี่ ะเปน็ นกั บนิ อวกาศไปเหยยี บดวง แลว้ หนึ่งเรอ่ื ง อุดม อุดมโรจน์ ท�าภาพยนตร์
จันทร์ แม้จะเป็นฝันที่ห่างไกลเหลือเกิน ส่ิงท่ี เรอ่ื งทส่ี องซงึ่ ไดร้ บั แรงบนั ดาลใจจากภาพยนตร์
ว่าวพอจะท�าได้ในวัยเท่าน้ีคือไปท�างานเป็น เร่ือง “My life as a dog” เขียนเป็นบท
เด็กเชิดสิงโตเก็บเงินซื้อจักรเย็บผ้าคันใหม่ให้ ภาพยนตรแ์ ละใหช้ อื่ เรอื่ งในรา่ งแรกวา่ “ใคร ๆ
แม่ ความสุขเพียงน้อยนิดดับวูบลงไปต่อหน้า กไ็ มร่ กั ” และใชน้ กั แสดงเดก็ หนา้ ใหมม่ าแสดง
เม่ือพ่อเสียพนันจนหมดตัว เจ้าหน้ีทยอยมา ในบทเดก็ ชายเสนา และเดก็ หญงิ ชชิ า ไดอ้ ยา่ ง
ยกของใชใ้ นบา้ นรวมทง้ั จกั รเยบ็ ผา้ ของแม่ พอ่ ซื่อ บริสุทธ์ิ กลายเป็นหนังท่ีว่าด้วยเรื่องการ
กลา่ วโทษวา่ เปน็ เพราะวา่ ว ลกู ซง่ึ นา� ความซวย กา้ วผา่ นพน้ วยั ทง่ี ดงาม ละเมยี ดละไมฉาบดว้ ย
มาให้ และย่ืนค�าขาดให้แม่ส่งว่าวไปอยู่กับ รอยยมิ้ และเจือความขมขืน่ ในขณะเดยี วกนั ก็
นา้ ชาย ว่าวได้พบกับ ชิชา เดก็ นอ้ ยผู้น่ารักซึง่ วิพากษ์คนเป็นพ่อ-แม่ได้อย่างเจ็บแสบ เพลง
กลายมาเป็นก�าลังใจให้ว่าว น้าชายและตา ประกอบที่ช่วยขับอารมณ์ในหนังท�าให้ได้
ช่วยเติมเต็มสิ่งที่ว่าวขาดหายไป ว่าวเฝ้ารอ รางวัลดนตรีประกอบยอดเยี่ยมจากชมรม
คอยวนั ทแี่ มจ่ ะมาเยย่ี มแตก่ ไ็ รว้ แ่ี ววใด วนั หนงึ่ วจิ ารณบ์ นั เทงิ และจากสมาคมผสู้ อื่ ขา่ วบนั เทงิ
ครอบครวั ของชชิ ากา� ลงั จะเดนิ ทางเขา้ กรงุ เทพ นบั วา่ เป็นหนังเด็กทด่ี ที ี่สุดเรอ่ื งหนงึ่ ของไทย

49

5๐