นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

„¦¤¡¨«„¹ ¬µ

สํานักนนั ทนาการ
กรมพลศกึ ษา กระทรวงการท‹องเท่ยี วและกฬี า

จัดพ�มพ์โดย :
ส�ำนักนันทนำกำร
กรมพลศึกษำ กระทรวงกำรท่องเที่ยวและกีฬำ
เลขที่ 154 ถนนพระรามท่ี 1 แขวงวังใหม่
เขตปทุมวัน กรุงเทพฯ 10330
โทรศัพท์ 0-2214-0120 ต่อ 4601
โทรสาร 0-2214-1507
เว็บไซต์ www.dpe.go.th

ISBN 978-616-297-525-7

พ�มพ์ครั้งท่ี 1 : มิถุนายน 2561
จ�ำนวนพ�มพ์ 4,000 เล่ม
ผลิตโดย : บริษัท กู๊ดอีฟน่ิง ติงค์ จ�ากัด
พ�มพ์ที่ : โรงพิมพ์ ซัน แพคเกจจิ้ง (2014)

ข้อมูลทำงบรรณำนุกรมของส�ำนักหอสมุดแห่งชำติ
National Library of Thailand Cataloging in Publication Data
ส�านักนันทนาการ กรมพลศึกษา.
นันทนาการอย่างสร้างสรรค์.-- กรุงเทพฯ : ส�านักนันทนาการ
กรมพลศึกษา กระทรวงการท่องเท่ียวและกีฬา, 2561.
80 หน้า.
1. นันทนาการ. I. ช่ือเรื่อง.
790

ค�ำน�ำ

กรมพลศึกษา เป็นองค์กรน�าในการเผยแพร่องค์ความรู้
ส่งเสริม สนับสนุน และพัฒนาการพลศึกษา กีฬาข้ันพ้ืนฐาน
กีฬามวลชน นันทนาการ วิทยาศาสตร์การกีฬา และการพัฒนา
บุคลากรด้านการพลศึกษา กีฬา นันทนาการ วิทยาศาสตร์การกีฬา
และสาขาอ่ืนท่ีเกี่ยวข้อง โดยมุ่งให้เด็ก เยาวชน และประชาชน
ทกุ เพศทกุ วยั รวมทงั้ บคุ คลกลมุ่ พเิ ศษและผดู้ อ้ ยโอกาส มโี อกาสเขา้ รว่ ม
กจิ กรรมและเกดิ ความสขุ ในการประกอบกจิ กรรมนนั ทนาการ เลน่ กฬี า
และการออกก�าลังกาย เพื่อเสริมสร้างสุขภาพร่างกายที่แข็งแรง
สขุ ภาวะและพลานามยั ทส่ี มบรู ณ์ พฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ทงั้ ดา้ นรา่ งกาย
อารมณ์ สังคม และจิตใจ ด้วยการใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์
และมคี ณุ คา่ โดยประกอบกจิ กรรมนนั ทนาการเปน็ ประจา� จนเปน็ วถิ ชี วี ติ

หนังสือเรื่อง “นันทนำกำรอย่ำงสร้ำงสรรค์” ได้จัดท�าข้ึน
เพื่อรวบรวมองค์ความรู้ด้านนันทนาการและถ่ายทอดองค์ความรู้
ด้านนันทนาการในรูปแบบท่ีน่าสนใจ เข้าใจได้ง่าย ผู้ท่ีสนใจ
สามารถน�าความรู้ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ�าวันได้ตามความชอบ
และความถนดั ของตน สา� นกั นนั ทนาการ กรมพลศกึ ษา หวงั เปน็ อยา่ งยง่ิ วา่
หนังสือเร่ือง “นันทนำกำรอย่ำงสร้ำงสรรค์” เล่มนี้จะสร้างคุณค่า
และมีส่วนช่วยในการส่งเสริม ผลักดันให้ทุกภาคส่วนในสังคม
ตระหนกั ถงึ คณุ คา่ และความสา� คญั ของกจิ กรรมนนั ทนาการ ตลอดจน
สามารถน�าความองค์รู้ที่ได้รับไปประยุกต์เป็นแนวทางการประกอบ
กิจกรรมนันทนาการในชีวิตประจ�าวันเพ่ือพัฒนาตนเอง ครอบครัว
ชุมชน สังคม และประเทศชาติต่อไป

กรมพลศึกษา
มิถุนายน ๒๕๖๑

สำรบัญ

นันทนาการอย่างสร้างสรรค.์ ..................................................5
1. ศิลปหัตถกรรม..........................................................10
2. เกม และกีฬา.............................................................16
3. การเต้นร�า................................................................24
4. ละคร และการแสดง ....................................................30
5. งานอดิเรก................................................................36
6. ดนตรี และการร้องเพลง..............................................40
7. กิจกรรมกลางแจ้ง/นอกเมือง........................................48
8. วรรณกรรม (อ่าน เขยี น พูด).......................................56
9. กิจกรรมทางสังคม .....................................................62
10. กิจกรรมพเิ ศษ.........................................................66
11. กิจกรรมอาสาสมัคร .................................................70

บรรณานุกรม ...................................................................... 77
คณะผู้จัดท�า ........................................................................ 78

นันทนำกำร
อย่ำงสร้ำงสรรค์

การดา� เนนิ ชวี ติ ของคนเราในแตล่ ะวนั มกี จิ กรรมมากมายทต่ี อ้ งทา�
แต่ไม่ว่าจะเป็นวัยเรียน วัยท�างาน หรือวัยเกษียณ ก็ย่อมต้องมี

เวลาวา‹ ง (Free time) จากภารกจิ หลกั ของตนเองทง้ั นนั้ กจิ กรรม

การใช้เวลาว่างจึงเป็นส่วนหน่ึงในชีวิตประจ�าวันอยู่ตลอดเวลา

โดยการทา� กจิ กรรม (Activity) ทต่ี นเองสนใจภายใตเ้ วลาวา่ งทมี่ อี ยู่

ท�าแล้วเกิดประโยชน์กับตนเอง คนรอบตัว หรือสิ่งแวดล้อม
ไมส่ รา้ งความเดอื ดรอ้ นใหก้ บั คนอน่ื ไมข่ ดั วฒั นธรรม หรอื กฎระเบยี บ

เราเรียกกิจกรรมที่ท�าในเวลาว่างเหล่าน้ีว่า นันทนาการ
(Recreation) ซ่ึงเม่ือท�ากิจกรรมนันทนาการแล้วจะเกิดความสุข
ความพึงพอใจหรือความรู้สึกด้านบวก ท�าให้การใช้เวลาว‹าง
มีคุณค‹า (Leisure) และเกิดประโยชน

การเล่น ความเพลิดเพลิน

การใช้ กจิ กรรมนนั ทนาการนนั้
เวลาว่าง นันทนาการ จะเป็นส่วนเติมเต็มให้ผู้เข้าร่วม
มีความสุขตามความปรารถนา

ของแต่ละบุคคล ช่วยเพ่ิมพูน

ประสบการณ์ ทั้งทางด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สติปัญญา

และสงั คม ไดพ้ ฒั นาตนเองตามศกั ยภาพ สง่ ผลใหเ้ กดิ คณุ ภาพชวี ติ ทดี่ ี

โดยการเขา้ รว่ มกจิ กรรมนนั ทนาการนน้ั ทกุ คนมสี ทิ ธใิ นการใชเ้ วลาวา่ ง

กับกิจกรรมได้อย่างเท่าเทียมตามความสามารถของตนเอง

เป้าหมายของนันทนาการ

1 เพ่ือผ่อนคลายความเครียด และพัฒนาอารมณ์สุข

เพราะการไดท้ า� กจิ กรรมดว้ ยความสมคั รใจ ตามความสนใจ
และตามความถนดั ของตนเอง ยอ่ มกอ่ ใหเ้ กดิ ความพงึ พอใจ
และเกิดความสุขสนุกสนาน

2 เพื่อเสริมสร้างประสบการณ์ใหม่ ให้แก่ผู้เข้าร่วมกิจกรรม

บนความหลากหลายของกจิ กรรมนนั ทนาการ เชน่ กจิ กรรม
อาสาสมัคร กิจกรรมท่องเที่ยว ทัศนศึกษา เป็นต้น

3 เพ่ือเพิ่มพูนประสบการณ์จากกระบวนการนันทนาการ

เพื่อก่อให้เกิดการพัฒนาทางด้านอารมณ์

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 6

4 เพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วม ของบุคคล ชุมชน และสังคม

ใหผ้ ูเ้ ข้ารว่ มกจิ กรรมไดท้ �างานเป็นทีม รจู้ ักหนา้ ท่ี ตลอดจน
มีความรับผิดชอบทั้งต่อตนเองและผู้อื่น

5 เพื่อส่งเสริมการแสดงออกแห่งตน ให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรม

นันทนาการได้แสดงออกในด้านความรู้สึกนึกคิด ความคิด
สร้างสรรค์ ท�าให้เกิดการเรียนรู้ สร้างความม่ันใจ
และเป็นการส่งเสริมสุขภาพและบุคลิกภาพให้แก่ตนเอง

6 เพอื่ สง่ เสรมิ คณุ ภาพชวี ติ ของผเู้ ขา้ รว่ มกจิ กรรมนนั ทนาการ

ทุกเพศ ทุกวัย

7 เพื่อส่งเสริมความเป็นมนุษยชาติ โดยการเข้าร่วมกิจกรรม

นันทนาการจะช่วยพัฒนาการทางร่ายกาย อารมณ์ สังคม
สติปัญญา และจิตใจ

8 เพ่ือส่งเสริมความเป็นพลเมืองดี ให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรม

นันทนาการได้รู้จักสิทธิหน้าท่ี ความรับผิดชอบ ความมี
ระเบยี บวนิ ยั ความมนี า�้ ใจ ตลอดจนการปรบั ตวั ใหส้ ามารถ
อยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข

CI EN PAGODA 15 SERVICE POSTAGE
SERVICE POSTAGE
SYDNEY OPERA HOUSE

10 c $1 EIFFEL TOWER
1973

T A I SYDN E Y , A 1887
WAN STR
U

TAJ MAHALA L I A

10
N.P.

PA R I ISA, FRANCE
IND
O F
REPUBLIC

7 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

กจิ กรรมนันทนำกำร 11 ประเภท

1 2ศิลปหัตถกรรม เกม และกฬี ำ

11

8กิจกรรม
10 9อำสำสมคั ร

กิจกรรมพ�เศษ
กจิ กรรม
ทำงสงั คม วรรณกรรม

(อำ่ น
เขย� น
พ�ด)

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 8

แลละคะกรำรแสดง
3 4 5กำรเต้นรำ งำนอดเิ รก

6 ดนตร� และ
กำรรอ้ งเพลง

7 กจิ กรรมกลำงแจ้ง/
นอกเมือง
9 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

1

ศิลปหัตถกรรม

ศิลปะเป็นภาษาสากลที่สื่อถึงความรู้สึก

และอารมณ์ ศลิ ปะจงึ มปี ระโยชนต์ อ่ จติ ใจทงั้ ผสู้ รา้ งสรรคง์ าน
และผู้ชมงานศิลปะ ท�าให้รู้สึกผ่อนคลาย สามารถ
ขัดเกลาจิตใจให้อ่อนโยนลง ท�าให้เกิดสมาธิ
และลดความวติ กกงั วลได้ กจิ กรรมศลิ ปหตั ถกรรม จงึ เปน็
กิจกรรมนันทนาการท่ีเหมาะกับคนทุกเพศทุกวัย
ชว่ ยสง่ เสรมิ ความสามารถ ทกั ษะ สมาธิ ความประณตี
และความอดทน ให้แก่บุคคลที่เข้าร่วมกิจกรรม
ไดเ้ ปน็ อยา่ งดี สง่ ผลใหเ้ กดิ การพฒั นาทางดา้ นรา่ งกาย
อารมณ์ สตปิ ญั ญา และเกดิ ความสขุ ความเพลดิ เพลนิ

กิจกรรมศิลปหัตถกรรมจึงเป็นกิจกรรมที่ใช้พลัง
ความคิดสร้างสรรคแสดงออกมาในรูปแบบต‹างๆ

ผู้เข้าร่วมกิจกรรมต้องใช้ฝีมือในการสร้างสรรค์ผลงานผ่าน
จินตนาการของตนเองโดยไม่มีรูปแบบที่ตายตัว รวมถึงการใช้
เครื่องมือ นวัตกรรม เทคโนโลยีทางด้านวิทยาศาสตร์มาช่วย
ในการผลิตงานน้ันๆ ด้วย

11 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

ตัวอย่างกิจกรรมศิลปหัตถกรรม

1. กำรวำดภำพ ระบำยสี ทา� ไดห้ ลากหลายรปู แบบ เชน่ การ drawing
โดยใช้ดินสอ การวาดภาพสีน�้า สีน้�ามัน การระบายสีโดยใช้
สมุดระบายสี หรือจะเป็นการวาดภาพโดยใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์
แอปพลิเคชันในสมาร์ทโฟน/แท็บเล็ตก็ได้

2. งำนปั้น ซ่ึงสามารถท�าได้จากวัสดุหลายๆ อย่าง เช่น ดินเหนียว
ดินน�้ามัน แป้งโดว์ ปูน ข้ีผึ้ง เป็นต้น โดยอาจสร้างเป็นชิ้นงาน
ประตมิ ากรรม เชน่ รปู ปน้ั นนู ตา�่ นนู สงู ลอยตวั ปน้ั เปน็ ภาชนะตา่ งๆ
หรือสร้างสรรค์รูปแบบขึ้นใหม่

3. งำนเย็บปักถักร้อย เช่น งานปักผ้า ปักครอสติส การถักไหมพรม
เปน็ ตกุ๊ ตา งานรอ้ ยลกู ปดั เปน็ สรอ้ ย พวงกญุ แจ กระเปา๋ การนา� เศษผา้
มาเย็บเป็นตุ๊กตา

4. งำนจักสำน สามารถใช้วัสดุธรรมชาติจ�าพวก ตอก ใบจาก
ใบมะพร้าว ก้านมะพร้าว หรือวัสดุสังเคราะห์ เช่น เส้นพลาสติก
กระดาษ มาท�าการจักสาน โดยอาจท�าเป็นตะกร้า กระเป๋า หมวก
ตุ๊กตา โมบายส�าหรับตกแต่งบ้าน เป็นต้น

5. งำนไม้ งำนแกะสลัก เปน็ งานทตี่ อ้ งใชค้ วามประณตี เชน่ การแกะสลกั
ผลไม้ การแกะสลักไม้หรือปูน

6. งำนฝมี อื อน่ื ๆ ยงั มงี านฝมี อื อน่ื ๆ ทใี่ ชใ้ นการตกแตง่ เพอ่ื ความสวยงาม
อกี มากมาย เชน่ การพบั กระดาษเปน็ ดอกไม้ งานเดคพู าท การยอ้ มผา้
เป็นลวดลายต่างๆ เป็นต้น

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 12

ประโยชน์ของกิจกรรมศิลปหัตถกรรม

1 เป็นกิจกรรมผ่อนคลายความเครียด ท�าให้เกิดสมาธิ

หรือความเพลิดเพลินสนุกสนาน และได้พัฒนาอารมณ์

2 ได้ความรู้และประสบการณ์เพ่ิมเติม เกิดการพัฒนาตนเอง

จึงสร้างความภาคภูมิใจในความสามารถของตน ท�าให้เกิด
ความม่ันใจขึ้น

3 ได้แสดงออกถึงจินตนาการ ความคิดริเร่ิมสร้างสรรค์
4 ช่วยพัฒนานิสัย และทัศนคติท่ีพึงประสงค์
5 เป็นการฝึกความอดทน จัดการอารมณ์
6 ฝกึ บรหิ ารการทา� งานของสมองทง้ั 2 ซกี และการประสานกนั

ระหว่างสายตาและมือ

7 เป็นการบริหารการใช้กล้ามเน้ือมัดเล็ก เช่น ข้อมือ

และนว้ิ มอื เพม่ิ ความตงึ ตวั ความแขง็ แกรง่ ทนทานแกก่ ลา้ มเนอ้ื
เพ่ิมมุมการเคล่ือนไหวของข้อและพัฒนาความคล่องแคล่ว
ในการเคล่ือนไหว

8 สามารถชว่ ยกระตุน้ และปอ้ งกันโรคอลั ไซเมอร์ในผู้สูงอายไุ ด้
9 น�าผลงานศิลปหัตถกรรมไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อตนเอง

และสามารถต่อยอดเป็นอาชีพได้

10 ท�าให้เกิดการท�างานร่วมกัน ช่วยเหลือ หรือแลกเปลี่ยน

ความคิดเห็นกันระหว่างคนในชุมชน

11 เป็นการสืบสานมรดกทางศิลปวัฒนธรรมประจ�าชาติ

13 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

»¡˜ ¼ŒÒ »˜¡¤ÃÍʵԪ¡çà¾ÅÔ¹´Õ¹Ð¤Ð

¡ÒÃÇÒ´ÀÒ¾ ÃкÒÂÊÕ ÊÒÁÒö¡ÃеعŒ ÊÁͧ»Í‡ §¡Ñ¹âäÍÅÑ ä«àÁÍÏ䴹Œ ФúÑ
งานแกะสลกั ทำใหเ้ กิดสมาธิ

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 14

งานปœ˜น งานจกั สาน àÂÕèÂÁä»àÅÂ
ช‹วยพัฒนากล้ามเน้ือ
มดั เลก็ ไดอ้ กี ดว้ ย à´ÕÂë ǹàéÕ ¢ÒÇÒ´ÃÙ»
¼Ò‹ ¹á;ÅàÔ ¤ªÑ蹡¹Ñ áÅÇŒ

เพย� งแค‹ได้ชมงานศิลปะ
ก็ทำให้ไดพั ฒั นาอารมณ
เพ�มพ�นประสบการณ และ
เปšนการสบื สานมรดก
ทางศิลปวฒั นธรรมไปในตัว

15 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

2

เกม และกีฬำ

เกม กีฬา และการออกก�าลังกาย

เป็นกิจกรรมนันทนาการท่ีได้รับความนิยมอย่างมาก
เรม่ิ ตน้ จากกจิ กรรมงา่ ยๆ ทเ่ี รยี กวา่ “การเลน่ ” พฒั นาเปน็

การแขง่ ขนั เรยี กวา่ “เกม” เมอื่ ใชท้ กั ษะทางกายมากขน้ึ
ยากข้ึน ซับซ้อนขึ้น เรียกว่า “กีฬา” โดยต้อง

ใช้การเคล่ือนไหวร่างกาย พละก�าลัง และไหวพริบ
ในการประกอบกจิ กรรม มรี ปู แบบการเลน่ ทห่ี ลากหลาย
ทงั้ เปน็ แบบเฉพาะตวั แตล่ ะทอ้ งถน่ิ หรอื แบบสากล จงึ เปน็
กิจกรรมท่ีสนุกสนาน ตื่นเต้น ท้าทายความสามารถ
ได้พัฒนาความแข็งแรงของร่างกาย และเสริมสร้าง
ความสามัคคีแก่ผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้เป็นอย่างดี

เกม (Games)

เป็นการเล่นที่มีกฎ กติกา อย่างชัดเจน แต่ไม่ซับซ้อน
โดยสามารถสร้างวิธีการเล่นข้ึนเองได้ เน้นพัฒนาอารมณ์สุข
สนุกสนาน ให้ผู้เข้าร่วมได้พัฒนาตนเองในด้านต่างๆ
เช่น ความกล้าแสดงออก การเป็นผู้น�าและผู้ตามที่ดี
เกิดความสามัคคี ได้พบเพื่อนใหม่ ใช้ละลายพฤติกรรม
และฝึกการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า สามารถน�าเกมไปท�าเป็น
กิจกรรมได้ในทุกโอกาส ทุกสถานท่ี และใช้ได้กับบุคคล
ทุกเพศทุกวัย โดยเกมจะเป็นพ้ืนฐานน�าไปสู่ทักษะทางกีฬา
ต่อไปได้อีกด้วย

17 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

ตัวอย่างกิจกรรมเกม

1. เกมเบ็ดเตล็ด เป็นเกมที่ใช้ 2. เกมพืน้ บ้ำน เกมประจ�ำถิน่
ทักษะง่ายๆ ในการเคลื่อนไหว แ ม ้ ว ่ า รู ป แ บ บ ก า ร เ ล ่ น เ ก ม
และหาอุปกรณ์การเล่นได้ไม่ยาก ในปัจจุบันจะเปล่ียนไป แต่เกม
อาจมกี ารผสมผสานการรอ้ งเพลง ที่ถูกถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นอย่าง
การเต้นร�าเข้าไปด้วย เน้นความ การละเล่นพ้ืนบ้านไทยก็ยังคงอยู่
สนุกสนาน และพัฒนาอารมณ์ เช่น มอญซ่อนผ้า รีรีข้าวสาร
ความคิด สติปัญญามากกว่า ต่ีจับ ปิดตาตีหม้อ นอกจากน้ี
สมรรถภาพทางกาย เชน่ กจิ กรรม ยังมีเกมท่ีเป็นวัฒนธรรมประจ�า
กลุ่มสัมพันธ์ต่างๆ เกมวิ่งไล่จับ ถ่ินของแต่ละแห่งอีกด้วย
เกมเปลี่ยนคู่ เกมเก้าอี้ดนตรี
เป็นต้น

3. เกมน�ำไปสู่ทักษะกีฬำ เป็นเกม 4. เกมท่ีต้องใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่
ทป่ี ระยกุ ตท์ กั ษะพนื้ ฐานทางกฬี า โลกยุคไอทีในปัจจุบันมีการผลิต
เข้ามาร่วมด้วย โดยสามารถ เกมใหม่ๆ ออกมามากมาย
ก�าหนดวิธีการเล่นให้เหมาะสม ซ่ึงล้วนแล้วแต่ใช้เทคโนโลยี
กบั ชนดิ ของกฬี าทต่ี อ้ งการฝกึ ฝน คอมพิวเตอร์ในการเล่น เช่น
เช่น กีฬาบาสเกตบอล อาจใช้ เกมเตน้ เกมประเภท VR (Virtual
เกมลิงชิงบอล เกมสลับส่งบอล Reality) ซงึ่ เปน็ เกมโลกเสมอื นจรงิ
กระดอนพ้ืน เกมว่ิงแตะกรวย ที่ได้รับความนิยมมาก eSports
เกมส่งบอลข้ามหัวไปด้านหลัง
เป็นต้น

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 18

เปนš กฬี าอิเลก็ ทรอนิกสทีพ่ ฒั นาจากการเล‹นเกม โดยเกม
ทีเ่ ขา้ ขา‹ ย eSports ตอ้ งใช้การวางแผน เกดิ การแข‹งขนั
มกี ตกิ าชดั เจน ทำใหส้ มองเกดิ การพฒั นา ฝกƒ ไหวพร�บ
ในการแกป้ ˜ญหา

eSports

เกม VR
เกมที‹่ใช้เทคโนโลยเี สมอื นจร�ง เพ�่อใหผ้ เู้ ล‹น
ได้อรรถรสมากขน�้ ชว‹ ยฝƒกการทำงานประสานกนั
ระหวา‹ งระบบการมองเห็นและการเคลื่อนไหวร‹างกาย

ลงิ ชงิ บอล
“เกม” ลงิ ชิงบอล พฒั นา
มาจาก “การเลน‹ ”

เกา้ อด้ี นตร�
เปšนกจิ กรรมกล‹ุมสมั พันธ
ทเ่ี ล‹นได้ทุกโอกาส
ช‹วยสรา้ งความสมั พนั ธอนั ดี
และความสนุกสนานได้

มอญซ‹อนผา้
การละเล‹นพ�้นบ้านไทยทีใ่ หท้ ง้ั ความสนกุ สนาน
และความสามคั คีกบั เพอ�่ นๆ

19 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

กีฬา (Sports)

เปน็ การเลน่ ในลกั ษณะการแขง่ ขนั ทมี่ กี ตกิ าแนน่ อน จดุ มงุ่ หมาย
ของการเลน่ กฬี ามหี ลายอยา่ ง เชน่ เลน่ เพอ่ื การแขง่ ขนั ชงิ ความเปน็ เลศิ
เล่นเพื่อสุขภาพ ได้ความสนุกสนานและการเข้าสังคม ดังนั้นจึงมีคน

จ�านวนไม่น้อยทใี่ ชก้ ีฬาเปน็ การ “ออกกา� ลงั กาย” เพือ่ ใหร้ ่างกาย

แข็งแรง
การเล่นกีฬาและการออกก�าลังกาย นอกจากจะส่งผลดีต่อ

สุขภาพแล้ว ยังได้พัฒนาด้านอารมณ์ สังคม และสติปัญญาอีกด้วย
ผู้เข้าร่วมกิจกรรมควรเลือกชนิดกีฬาหรือวิธีการออกก�าลังกาย
ทเี่ หมาะสมกบั ศกั ยภาพของตนเอง เพอ่ื ใหก้ ารทา� กจิ กรรมเกดิ ประโยชน์
มากท่ีสุด

ตัวอย่างกิจกรรมกีฬาและการออกก�าลังกาย

1. กีฬำประเภทเด่ียว เช่น ว่ิงระยะสั้น ว่ิงมาราธอน ปั่นจักรยาน
มวยไทย ว่ายน้�า เทควันโด กอล์ฟ แบดมินตัน เทนนิส
2. กีฬำประเภททีม เช่น ฟุตบอล บาสเกตบอล วอลเลย์บอล
เซปกั ตะกรอ้ แบดมนิ ตนั (ประเภททมี ) เทนนสิ (ประเภททมี )
3. กำรออกก�ำลังกำย เช่น เดิน-ว่ิงเพ่ือสุขภาพ ฟิสเนสหรือเล่น
เคร่ืองออกก�าลังกายตามสวนสาธารณะ กิจกรรม extreme ต่างๆ
โยคะ โยคะฟลาย เต้นแอโรบิค เต้นซุมบ้า

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 20

ประโยชน์ของกิจกรรมเกม และกีฬา

1 ได้รับความสนุกสนานเพลิดเพลิน พัฒนาทางอารมณ์

ช่วยให้ผ่อนคลายจากความวิตกกังวลและความเครียด

2 ได้พัฒนาสมรรถภาพทางกาย ท�าให้มีสุขภาพดี ร่างกาย

สมบูรณ์แข็งแรง

3 ได้ฝึกปฏิภาณไหวพริบและการแก้ปัญหา
4 สร้างความสามัคคีในหมู่คณะ ท�าให้รู้จักการท�างานเป็นทีม
5 สร้างการมีมนุษยสัมพันธ์กับผู้อื่น รู้จักเพ่ือนเพ่ิมข้ึน รวมท้ัง

ได้ฝึกความเป็นผู้น�าและผู้ตามท่ีดี

6 มีน้�าใจเป็นนักกีฬา รู้แพ้ รู้ชนะ รู้อภัย
7 มีความอดทน มุ่งม่ัน และมีสมาธิมากขึ้น
8 ท�าให้มีบุคลิกภาพท่ีดี

ค�าแนะน�าในการเล่นกีฬาหรือออกก�าลังกาย

1. ไม่ควรท�ำกิจกรรมที่เกินควำมสำมำรถหรือศักยภำพของตนเอง
เพรำะอำจท�ำให้บำดเจ็บได้
2. ควรปฏิบัติตำมหลักกำรออกก�ำลังกำย น่ันคือ กำรอบอุ่นร่ำงกำย
ก่อนออกก�ำลังกำย (Warm up) กำรออกก�ำลังกำย และกำรคลำยอุ่น
ร่ำงกำย (Cool down) หลังออกก�ำลังกำยเสร็จ
3. ไม่ออกก�ำลังกำยหักโหมมำกจนเกินไป ควรท�ำอย่ำงค่อยเป็นค่อยไป
4. ควรสวมเส้ือผ้ำและรองเท้ำที่เหมำะสมกับชนิดกีฬำและ
กำรออกก�ำลังกำย
5. ควรออกก�ำลังกำยเมื่อร่ำงกำยปกติดี ไม่มีอำกำรเจ็บป่วย

21 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

เทนนิส

ฟต� เนส สเกต็ บอรด
กจิ กรรมออกกำลังกาย หนึ่งในกฬี าเอ็กซต ร�ม
ท่ีช‹วยรักษารูปร‹างได้ดี ทใ่ี หป้ ระโย‹ ชนท งั้ ทาง
ร‹างกายและจต� ใจ

วง� ระยะสนั้ นอกจากการวง� มาราธอน
ฟต� บอล จะสง‹ ผลดีตอ‹ สขุ ภาพแล้ว
ยังเปšนการฝƒกความอดทน
และการชนะใจตนเองอกี ดว้ ย

ว�งมาราธอน

¨ÐÍÍ¡ä»áµÐ
¢Íº¿‡Ò...

เปนš การพัฒนาความแข็งแกร‹ง มวย
ของร‹างกายโดยรวม กลา้ มเนือ้
กระชบั ขน�้ และยงั สง‹ ผลดีตอ‹
ระบบหัวใจและหลอดเลือด

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 22

กอลฟ
ชว‹ ยฝกƒ สมาธิ ความอดทน และ
เสรม� สร้างกล้ามเนื้อส‹วนต‹างๆ
ของร‹างกาย

ป›น˜ จักรยาน

ช‹วยใหร้ า‹ งกายยดื หย‹ุน
เพม� ความแขง็ แรงของกลา้ มเนอ้ื

โยคะ

เดินเร็ว
เหมาะสำหรบั ผสู้ ูงอายุ

การออกกำลังกายในน้ำเหมาะอยา‹ งย�ิง แอโรบิค
กบั ผูท้ มี่ ีปญ˜ หาเกี่ยวกับข้อ เนอ่ื งจากน้ำ เพม� ประสทิ ธิภาพระบบ
จะชว‹ ยพยุงน้ำหนักตัว ลดแรงกระแทกข้อ ไหลเว�ยนเลือด มีความ
จากการออกกำลังกายได้ สนกุ สนานและมีแรงจง� ใจท่จี ะ
ทำให้ออกกำลังกายไดน้ าน
วา‹ ยน้ำ

บาสเกตบอล

23 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

3

กำรเต้นร�ำ

กิจกรรมการเต้นร�า

เป็นกิจกรรมนันทนาการท่ีต้องใช้
เสยี งเพลงหรอื การบรรเลงเครอื่ งดนตรี
ประกอบจังหวะการเคล่ือนไหวร่างกาย
ในลีลาท่าทางต่างๆ หรือเรียกได้ว่าเป็น
กจิ กรรมเขา้ จงั หวะ ซง่ึ สามารถใชแ้ สดงออกถงึ
เอกลักษณ์และวัฒนธรรมของมนุษย์ได้
ท่าทางต่างๆ ในการเต้นร�าและฟ้อนร�า เช่น
การหมนุ การกระโดด การหนั การสไลด์ การย่อตัว
ล้วนแล้วแต่ช่วยเสริมสร้างทักษะการเคลื่อนไหว
ของร่างกายไปพร้อมๆ กับการพัฒนาจินตนาการทางด้าน
ดนตรี จึงท�าให้เกิดความสนุกสนาน เพลิดเพลิน ผ่อนคลาย
ความเครยี ด ความเหนด็ เหนอื่ ยจากภารกจิ ในชวี ติ ประจา� วนั
รวมถึงได้เปิดโอกาสในการเข้าสังคมอีกด้วย

กจิ กรรมนนั ทนำกำรกำรเตน้ รำ� มรี ปู แบบใหเ้ ลอื กมำกมำย
ท้ังที่เป็นแบบแผนสืบต่อมำจำกในอดีต และกิจกรรม
กำรเต้นสมัยใหม่ จะเต้นคนเดียว เป็นคู่ หรือเป็นกลุ่มก็ได้

25 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

ตัวอย่างกิจกรรมการเต้นร�า

1. กำรเต้นร�ำพน้ื เมือง เป็นกำรเต้นร�ำที่สำมำรถ
แสดงถงึ ศลิ ปวฒั นธรรมประจำ� ถน่ิ หรอื ประจำ� ชำติ
ได้เป็นอย่ำงดี เช่น ท่ำทำงกำรร�ำของไทย พม่ำ
มำเลเซยี ญป่ี นุ่ รสั เซยี อนิ เดยี กม็ คี วำมแตกตำ่ งกนั
และแมเ้ ปน็ ชำตเิ ดยี วกนั กย็ งั มเี อกลกั ษณเ์ ฉพำะถนิ่
ที่ไม่เหมือนกันอีกด้วย ตัวอย่ำงกิจกรรม เช่น
กำรร�ำไทย ร�ำวงพื้นบ้ำน ร�ำกลองยำว กำรฟ้อน
กำรเซิ้ง กำรเต้นบำสโลบ

2. นำฏศิลป์สำกล คอื กำรเตน้ รำ� ทผ่ี คู้ นทวั่ โลกรจู้ กั
เปน็ รปู แบบสำกล เชน่ แจส๊ แดนซ์ กำรเตน้ บลั เลต่ ์
โมเดริ น์ แดนซ์ ครเี อทฟี มฟู เมนต์

3. กำรเตน้ ลลี ำศ เปน็ กจิ กรรมประเภทกำรเตน้ รำ�
ซง่ึ เปน็ ทนี่ ยิ มไปทวั่ โลก ชว่ ยเสรมิ สรำ้ งบคุ ลกิ ภำพ
ใหส้ งำ่ งำม ทำ� ใหเ้ กดิ ควำมสนกุ สนำน รำ่ งกำย
แขง็ แรง และเปน็ กจิ กรรมทำงสงั คม ซงึ่ ปจั จบุ นั
ไดถ้ กู บรรจเุ ปน็ กฬี ำประเภทหนงึ่ อกี ดว้ ย

4. กำรเตน้ รำ� สมยั ใหม่ มกั นยิ มในหมวู่ ยั รนุ่
เชน่ กำรเตน้ Hip Hop กำรเตน้ Cover
dance ตำมศิลปินที่ชื่นชอบ กำรเต้น
Flash mob

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 26

ประโยชน์ของกิจกรรมการเต้นร�า

1 ประโยชน์ด้ำนร่ำงกำย

• พัฒนาสมรรถภาพทางกายให้แข็งแรงยิ่งขึ้น
• สง่ เสรมิ ทกั ษะการประสานกนั ของระบบประสาทและกลา้ มเนอ้ื
• ท�าให้บุคลิกภาพดี สง่างาม รูปร่างดี
• ได้ฝึกการทรงตัว ความว่องไว และความอดทนของร่างกาย

2 ประโยชน์ด้ำนจติ ใจ

• ส่งเสริมการพัฒนาทางด้านอารมณ์ให้มีความอ่อนโยนขึ้น
• ผ่อนคลายความตึงเครียด ท�าให้สนุกสนาน รื่นเริง
• ท�าให้กล้าแสดงออกมากข้ึน
• เกิดความรู้สึกที่ดีต่อตนเอง และผู้อื่น

3 ประโยชน์ด้ำนสังคม

• ส่งเสริมการมีมนุษยสัมพันธ์ การเข้าสังคม ได้เรียนรู้มารยาท
ในการเข้าสังคม

• มีเพ่ือนเพ่ิมมากขึ้น

4 ประโยชน์ด้ำนวัฒนธรรม

• เป็นการสืบสานวัฒนธรรมอันดีให้คงอยู่
• มีความเข้าใจและยอมรับวัฒนธรรมต่างถ่ิน

27 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

¢é¹Ö à˹×ÍÁҿ͇ ¹¡¹Ñ äËÁà¨ÒŒ การเตนŒ รำพนื้ เมือง

ºÃËÔ ÒÃàÍÇáÅÐÊÐ⾡ ÃÓǧ¡¹Ñ ãËÊŒ ¹¡Ø
仡ºÑ ¡ÒÃൌ¹áºº
Í¹Ô à´ÕÂäËÁ¤Ð

Á...
梯 ¡¹Ñ à¶ÍÐàÃÒ ... àÈÃŒÒä»·Óä

การเตŒนลลี าศ

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 28

นาฏศิลปสŠ ากล

การเตŒนรำสมัยใหม‹ áͺÁͧà¸ÍÍ‹¹Ù ШЍ

29 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

4

ละคร และกำรแสดง

กิจกรรมละคร และการแสดง

เปน็ กจิ กรรมนนั ทนาการทม่ี มี าอยา่ งยาวนาน
ตั้งแต่อดีต มนุษย์เราใช้ศิลปะการแสดง
ถ่ายทอดอารมณ์ ความรู้สึกและเร่ืองราว
ต่างๆ เพื่อให้ผู้รับชมการแสดงคล้อยตาม
จนเกิดเป็นความเพลิดเพลินทางอารมณ์

กิจกรรมนันทนาการประเภทละคร และการแสดง
จึงเป็นการผูกเร่ืองราว โดยอาจสร้างจากจินตนาการ หรือ
แต่งแต้มจากเค้าโครงเรื่องจริง จากน้ันจึงส่ือสารออกมา
ด้วยการแสดงในรูปแบบต่างๆ ท่ีสามารถบ่งบอกอัตลักษณ์
แห่งตนได้ กิจกรรมน้ีจึงช่วยส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์
ความกล้าคิด กล้าแสดงออก และสร้างความสนุกสนาน
เพลิดเพลินให้แก่ท้ังผู้แสดง และรับผู้ชม

31 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

ผู้เข้าร่วมกิจกรรมนันทนาการ
ละคร และการแสดง สามารถท�าได้
ท้ังการเป็นผู้แสดงเอง หรือการรับชม
การแสดง ซึ่งมีมากมายหลายแขนง
ให้เลือกตามความชอบของตน

ตัวอย่างกิจกรรมละคร และการแสดง

1 การแสดงศิลปวัฒนธรรมไทย เช่น โขน ละครชาตรี

ละครนอก ละครใน หุ่นกระบอก หนังใหญ่

2 การแสดงพื้นบ้าน เช่น ละครไทยพื้นบ้าน

หนังตะลุง ลิเก มโนราห์

3 การแสดงวัฒนธรรมที่มาจากต่างชาติ เช่น งิ้ว

ละครหุ่นประเทศต่างๆ

4 การแสดงตลก เช่น จ�าอวด ละครตลก

5 การแสดงมายากล และกายกรรม

6 การแสดงร่วมสมัย เช่น Disney on Ice

คาบาเร่โชว์

7 Street performance ผู้ชมที่เป็นเยำวชน ควรมี

8 ละครเวที ผู้ปกครองให้ค�ำแนะน�ำ

9 ละครโทรทัศน์ และภาพยนตร์ ในกำรรับชมละครหรือ
ภำพยนตร์

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 32

ประโยชน์ของกิจกรรมละคร และการแสดง

ผู้แสดง
1 สง่ เสรมิ ควำมกลำ้ แสดงออกในทำงทด่ี ี สรำ้ งควำมภำคภมู ใิ จ

และเพิ่มควำมม่ันใจในตนเอง

2 ไดพ้ ฒั นำศกั ยภำพของตนเอง ทง้ั ดำ้ นควำมคดิ สรำ้ งสรรค์

จินตนำกำร อำรมณ์ สมำธิ และสติปัญญำ

3 เกดิ ควำมสนกุ สนำน เพลดิ เพลนิ ผ่อนคลำยควำมเครยี ด
4 ช่วยพัฒนำบุคลิกภำพให้ดียิ่งข้ึน
5 ฝกึ ควำมอดทน และกำรเอำชนะควำมทำ้ ทำยในกำรแสดง
6 เป็นกำรบริหำรร่ำงกำยได้อีกทำงหนึ่ง
7 ช่วยสืบสำนอัตลักษณ์และศิลปวัฒนธรรมส่งต่อให้ถึง

ลูกหลำนต่อไป

ผู้รับชมกำรแสดง
1 ไดร้ บั ควำมสนกุ สนำน เพลดิ เพลนิ ผอ่ นคลำยควำมเครยี ด
2 ได้สำระควำมรู้ ข้อคิด คติสอนใจ จำกเน้ือหำในละคร

33 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

ไมว‹ า‹ จะเปนš ผŒแู สดงหรอ� ชมการแสดง
ศิลปวฒั นธรรมไทยและการแสดง
พ้�นบาŒ นไทย คุณกเ็ ปนš สว‹ นหนง่ึ ท่ชี ‹วย
สบื สานมรดกทางวฒั นธรรมใหถŒ งึ ลกู หลาน

การแสดงคาบาเรโ‹ ชว
สรŒางความต่นื ตาต่นื ใจไดŒมาก

การแสดงวฒั นธรรมทมี่ าจาก
ตา‹ งชาตกิ ็น‹าสนใจไม‹นอŒ ย

Street performance หร�อการแสดงรม� ถนน
เปนš การสราŒ งความบนั เทิงใหกŒ ับผูŒคนทผ่ี ‹านไปมา
ถือเปšนการฝƒกความกลาŒ แสดงออกในทางทด่ี ี
ใหกŒ บั ผูŒแสดงไดŒ

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 34

การดภู าพยนตรถ ือเปนš การเร�ยนรูŒอีกอย‹างหนึง่ นอกจากความสนุกแลวŒ
ยังไดŒประสบการณใหม‹ๆ ไดŒแรงบันดาลใจและขอŒ คดิ ตา‹ งๆ

ดภู าพยนตร ดูละคร อย‹ทู ่บี าŒ น
กส็ นุกเพลิดเพลินไดŒ

ละครเวทเี ปนš การแสดงสด ท่ที ง้ั ผŒแู สดงและผูชŒ ม การแสดงหน‹ุ มอื
สามารถรบั รถูŒ ึงปฏิกริ �ยาของกันและกันไดŒ การชม เปนš จด� เรม่� ตนŒ ง‹ายๆ
ละครเวทจี �งเหมอื นการสัมผสั เรอ�่ งราวอย‹างใกลŒชดิ ของการแสดงละคร
สามารถซึมซับความรูŒสึก อารมณข องนักแสดงไดŒเต็มที่ ช‹วยฝกƒ จน� ตนาการ
สราŒ งความมน่ั ใจใน
ตนเอง

การแสดงตลก การแสดง
มายากล ชว‹ ยผ‹อนคลาย
ความเครย� ดไดเŒ ปšนอยา‹ งดี

35 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

5

งำนอดิเรก

เป็นกิจกรรมนันทนาการท่ีเกิดจากความสนใจ
ในส่ิงหนึ่งส่ิงใดเป็นพิเศษ และท�าในยามว่าง ท�าใหŒเกิด
สุนทรย� ภาพหร�อทักษะความช�านาญพ�เศษบางอย‹าง
แก‹ตนเอง ช่วยส่งเสริมการพัฒนาคุณค่าในชีวิต สร้างเสริม
ประสบการณ์ พัฒนาสุขภาพจิตและความคิดสร้างสรรค์
ได้ตั้งแต่วัยเด็กไปจนถึงวัยชรา ผู้เข้าร่วมกิจกรรมสามารถ
เลือกกิจกรรมตามความสนใจ โดยรูปแบบกิจกรรมที่ท�า
เป็นงานอดิเรกได้น้ัน มีค่อนข้างกว้างและหลากหลาย

ตัวอย่างกิจกรรมงานอดิเรก

1. งำนสะสม เช่น สะสมแสตมป์ สะสมเหรียญ สะสมธนบัตร
สะสมพระเครื่อง สะสมของเก่า ของหายาก สะสมโมเดลการ์ตูน
สะสมของที่ระลึก สะสมงานศิลปะ
2. งำนประดิษฐ์และคิดค้น เช่น การสร้างสรรค์ส่ิงใหม่ๆ ได้แก่
การสร้างเมนูอาหารใหม่ การหาเทคนิคการถ่ายภาพแบบใหม่
หรือการปรับปรุง คิดค้น พัฒนา ได้แก่ งานช่างต่างๆ งาน DIY
การสร้างช้ินงานจากวัสดุรีไซเคิล
3. กำรศึกษำเรียนรู้ เช่น การเข้าร่วมอบรมการท�าอาหาร
การเรียนรู้การใช้เทคโนโลยี การเรียนภาษาเพิ่มเติม เรียนด�าน้�า
เรียนจัดดอกไม้ เรียนซ่อมอุปกรณ์ไฟฟ้า
4. อนื่ ๆ เชน่ การเลยี้ งสตั ว์ การตกแตง่ บา้ น ปลกู ผกั /ตน้ ไมใ้ นบา้ น
การตกแต่งภาพ เล่นหมากรุก

37 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

การสะสมสิ่งที่ชอบ นอกจากจะไดŒรับความเพลิดเพลินแลŒว
ยงั เปšนการออมทรพั ยในทางอŒอม เพราะสิ่งท่ีสะสมอาจมีคา‹
สูงข้�นในอนาคตก็ไดŒ

การถ‹ายภาพ เปนš การ
แสดงออกเชิงสรŒางสรรค
ลองหาเทคนคิ ถา‹ ยภาพใหมๆ‹
แลวŒ โชวผลงานใหŒเพ่อ� นดูสิ
ทำอาหาร โดยสรŒางสูตรอาหารใหมๆ‹
ที่ไมเ‹ คยทำ ชว‹ ยพฒั นาความคิดสรŒางสรรคไดŒ
งานช‹าง งาน DIY สรŒางชิน� งานหร�อสงิ่ ประดษิ ฐ
ชว‹ ยประหยัดเงน� ในการซื้อสิง่ ของไดดŒ วŒ ย

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 38

ประโยชน์ของกิจกรรมงานอดิเรก

ฝƒกสมองไปกับ 1 สง่ เสรมิ สขุ ภาพจติ ชว่ ยผอ่ นคลาย
การเล‹นหมากรุก
หมากฮอส ความเครียด ก�าจัดความเหงา ท�าให้
เกดิ ความเพลดิ เพลนิ และสนองตอบ
การปลกู ตนŒ ไมŒ ความชอบของตนเอง
ชว‹ ยผอ‹ นคลายอารมณ
และตŒนไมยŒ งั ทำใหบŒ Œาน 2 เปน็ การแสดงออกเชงิ สรา้ งสรรค์
นา‹ อย‹ขู น้� ดŒวย 3 ไดเ้ รยี นรู้สิ่งตา่ งๆ ในส่งิ ที่ไมเ่ คยรู้

เร�ยนภาษาเพ�่มเตมิ มาก่อน เพิ่มเติมประสบการณ์ชีวิต
เกิดทักษะหรือความรู้ใหม่ให้กับ
ตนเอง

4 สร้างความสมดุลให้กับชีวิต

ระหว่างเวลาท�างานและเวลาว่าง

5 สนองตอบความต้องการด้าน

การยอมรับ และสัมพันธภาพกับ
สังคม

กำรท�ำกิจกรรมงำนอดิเรก
ในเวลำว่ำง สำมำรถช่วย
ปอ้งกนั และฟน้ื ฟูสภำพจิตใจ
ผู้ท่ีมีภำวะซึมเศร้ำ

เรย� นรกŒู ารใชŒเทคโนโลยีใหม‹ๆ
ตามโลกใหทŒ ัน

39 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

6

ดนตรี และกำรร้องเพลง

ดนตร� มีอิทธิพลต่อการด�ารงชีวิตของคนเรา

มาช้านาน ในวันๆหน่ึง เราได้ยินเสียงเพลงแทรกซึมไป
แทบทุกท่ีต้ังแต่เช้าจรดค�่า แม้ว่าจุดประสงค์ของการใช้
ดนตรีจะแตกต่างกันออกไป แต่ความคาดหวังคือ
การใช้ดนตรีเพ่ือท�าให้เกิดความสุข ความผ่อนคลาย
น่ันเพราะดนตรีมีผลต่อจิตใจมนุษย์ สามารถกระตุ้น
จิตใจให้เกิดพลังสร้างสรรค์ เกิดความฮึกเหิม
เกิดความสามัคคี หรือกล่อมเกลาจิตใจให้อ่อนโยนได้

กิจกรรมดนตร� และการรŒองเพลง จึงเป็นกิจกรรม

นันทนาการที่เก่ียวข้องกับการใช้เสียง ท้ังเสียงจากการเล่น
ดนตรี เสียงจากการร้องเพลงท่ีแสดงออกอย่างมีจังหวะ
และระดบั ทแ่ี ตกตา่ งกนั ไป เปน็ การสอ่ื สารและถา่ ยทอดความรสู้ กึ
ต่างๆ ของผู้เล่นและผู้ร้อง ก่อให้เกิดความสนุกสนาน
เพลดิ เพลนิ ผอ่ นคลายความตงึ เครยี ดทง้ั ผเู้ ลน่ และผฟู้ งั รวมถงึ
แสดงให้เห็นความเป็นมาของบุคคลและเช้ือชาติ ความมี
อารยธรรมและความแตกต่างของชนชาติต่างๆ อีกด้วย

41 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

ตัวอย่างกิจกรรมดนตรแี ละการร้องเพลง

1. การเล่นดนตรี

การบรรเลงดนตรีเป็นการฝึกทักษะทางร่างกายในหลายด้าน
แล้วแต่ชนิดของดนตรี เช่น เคร่ืองเป่า ได้ฝึกระบบหายใจ เป็นต้น
การบรรเลงดนตรตี อ้ งใชก้ ารฝกึ ซอ้ มมาก ทา� ใหไ้ ดฝ้ กึ สมาธไิ ปโดยปรยิ าย
และยงั ชว่ ยใหม้ กี ารหดตวั ของกลา้ มเนอื้ การเคลอ่ื นไหวของขอ้ รวมทงั้
การงอเหยียดน้ิวมืออีกด้วย เครื่องดนตรีมีหลายประเภท ทั้ง ดีด สี
ตี เป่า แต่ละประเภทมีความยากง่ายต่างกันไป เราสามารถเลือก
เล่นเครื่องดนตรีในแบบท่ีชอบและเหมาะกับความสามารถของเราได้
ตัวอย่างเช่น

เคร่อื งดนตรีไทย เคร่อื งดนตรีพน้ื บ้ำน

เช่น ฉิ่ง ฉาบ กรับ ขิม ระนาด ซออู้ เช่น แคน สะล้อ ซึง
ซอด้วง ซอสามสาย จะเข้ ฆ้องวง พิณอีสาน โปงลาง
ฆ้องโหม่ง กลองแขก ขลุ่ย ปี่ ตะโพน

เคร่อื งดนตรีสำกลและดนตรคี ลำสิค

เช่น กีตาร์โปร่ง กีตาร์ไฟฟ้า กีตาร์คลาสสิค อูคูเลเล่ กลองชุด เปียโน
คีย์บอร์ด กีตาร์เบส ไวโอลิน แซกโซโฟน ทรัมเป็ต ฟลูต แทมโบรีน

กำรเล่นดนตรีร่วมกันเป็นวง จะท�ำให้เกิดควำมสัมพันธ์
ที่ดีกับเพอ่ื นๆ จำกกำรเล่นดนตรรี ่วมกัน

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 42

เคร่�องดนตรป� ระเภทตี หรอ� เคร�อ่ งสังเคราะหเสียง
เคาะจังหวะ ช‹วยฝกƒ การยืดหด เปนš เคร�อ่ งดนตร�
อิเล็กทรอนิกสอ ยา‹ งหนง่ึ
กลŒามเน้ือไดดŒ Œวย ท่ีสราŒ งสีสันใหŒกบั
ดนตร�แนวใหมๆ‹

เคร่อ� งดนตร�ประเภทเปา†
ช‹วยฝƒกระบบหายใจไดดŒ ี

เคร�่องดนตร�ทใ่ี ชŒการดีดหร�อสี
ช‹วยฝƒกกลŒามเนอ้ื มัดเล็ก
และการงอเหยยี ดน�ิวมอื

43 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

2. การร้องเพลง การร้องเพลงเหมือนได้ออกก�าลังกาย

ให้ปอด หากร้องโดยหายใจให้ถูกจังหวะ

จะท�าให้ปอดท�างานดีข้ึน ช่วยในกระบวนการ

เผาผลาญพลังงานของร่างกายเพ่ิมข้ึน อีกท้ัง

ยังก่อให้เกิดสมาธิจากการจดจ่ออยู่กับ

เน้ือร้องและจังหวะเพลง สมองถูกกระตุ้น

ฝึกความจ�า และฮอร์โมนแห่งความสุขก็จะ

หล่ังออกมาท�าให้เกิดความสุข โดยสามารถ

ร้องเพลงได้หลายโอกาส เช่น

• ร้องเพลงร่วมกับวงดนตรี หากมีโอกาสได้ขึ้นร้องเพลงร่วมกับ

วงดนตรีจะท�าให้กล้าแสดงออกมากยิ่งขึ้นด้วย
• ร้องคำรำโอเกะ การร้องคาราโอเกะยังเป็นกิจกรรมที่สร้าง

ความบันเทิงได้ทุกยุคทุกสมัย และจะย่ิงสนุกมากขึ้นเม่ือได้ท�า

กิจกรรมร่วมกับผู้อื่น
• ร้องด้วยแอปพลิเคชัน ส�ำหรับร้องเพลง ยุคสมัยนี้เทคโนโลยี

ท�าให้เราสนุกสนานขึ้น ปัจจุบันมีแอปพลิเคชันบนสมาร์ทโฟน

ท่ีให้เราสามารถร้องคาราโอเกะได้ฟรีๆ แบบไม่เสียค่าใช้จ่าย

3. การฟังเพลง สา� หรบั คนทไ่ี มม่ ที กั ษะในการเลน่ ดนตรมี ากนกั

และอาจไม่ชอบร้องเพลง การฟังเพลงเป็นตัวเลือก
ท่ีดีส�าหรับการท�ากิจกรรมนันทนาการด้านดนตรี
เพราะการฟังเพลงสามารถช่วยผ่อนคลาย
ความเครียด ความเหงา และช่วยระบายอารมณ์ได้
โดยจุดประสงค์ของการฟังเพลงนั้นมีหลากหลาย
เช่น

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 44

• ฟังเพอ่ื ผ่อนคลำย อาจเป็นดนตรีบรรเลงตามแนวท่ีชอบ หรือ
เป็นดนตรีช้าๆ มีเสียงธรรมชาติ เช่น เสียงน�้าไหล เสียงนกร้อง
• ฟังเพอ่ื ควำมสนุกสนำน ควรเลือกเพลงท่ีมีจังหวะกระชับ
มเี นอ้ื รอ้ งประกอบทม่ี คี วามหมายไปทางสนกุ สนาน อาจจะเปน็
เพลงเต้นร�าหรือมีจังหวะเร้าใจ
• ฟังเพอื่ ท�ำควำมเข้ำใจไปกับเน้ือร้องท�ำนอง เช่น บทเพลงท่ีใช้
ประกอบการสอนศาสนา บทเพลงทมี่ เี นอื้ หาสอ่ื ใหเ้ ขา้ ใจปรชั ญา
ของชีวิต ท�าให้เกิดสมาธิและรู้จักการปล่อยวาง

• ควรเลือกประเภทของดนตรที ี่ชอบฟัง ฟังแล้ว
เกิดควำมสุข และควรปรับระดับเสียงดนตรีให้มี
ควำมพอเหมำะ ไม่ดังจนเกินไป เพ่ือไม่ให้เกิด
ผลเสียต่อระบบกำรได้ยิน

• ในกรณีฟังเพลงเศร้ำหรอื เพลงที่มีควำมหมำย
ไปในทำงลบ ไม่ควรปล่อยจิตใจให้คล้อยตำม
จนท�ำให้เกิดควำมหดหู่

4. การแต่งเพลง

แม้ว่าการแต่งเพลงจะเป็นทักษะ
ท่ีไม่ได้มีกันทุกคน แต่ถือเป็นกิจกรรม
สร้างสรรค์ทางด้านดนตรีที่ช่วยปลดปล่อย
จินตนาการและความรู้สกึ ของผู้ท�ากจิ กรรม

45 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

คาราโอเกะ เปšนกจิ กรรมยอดนิยมในทุกยคุ สมยั
ทำใหŒเกดิ ความสนุกสนาน สราŒ งความสัมพันธก บั ผูอŒ ่นื

ประโยชน์ของกิจกรรมดนตรีและการร้องเพลง

1 ทา� ใหผ้ อ่ นคลาย จรรโลงใจ ลดความเครยี ด ชว่ ยปลดปลอ่ ย

อารมณ์เศร้าหรือหดหู่

2 เกิดความสนุกสนาน เพลิดเพลิน กระชุ่มกระชวย
3 ใช้ในการส่ือสารหรือถ่ายทอดความรู้สึกของอารมณ์
4 เป็นงานศิลปะประเภทหน่ึงท่ีบ่งบอกถึงอัตลักษณ์

ของชนชาตินั้นๆ

5 เป็นการบริหารกล้ามเน้ือ (ในการเล่นดนตรี) ปอด

(การร้องเพลง) ได้อีกทางหน่ึง

6 เป็นกิจกรรมท่ีสามารถสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่าง

บุคคล และสังคม

นันทนาการอย่างสร้างสรรค์ 46

หากคณุ เขย� นบทกลอนไดŒ ¼Á..Ë¹Ö§è ¨¡Ñ ÃÂÒ¹¤ÃѺ
ลองนำมาแต‹งเปนš เพลงดูสิ
ÍÍ...਌Ò... àÍÂÂÂÂ...

สมัยน้ีมีแอปพลิเคชนั บนสมารท โฟน ท่สี ามารถรอŒ ง
คาราโอเกะไดแŒ บบฟร�ๆ และยังแชรใหŒเพอ�่ นๆ ฟง� ไดŒดวŒ ย

ฟ�งเพลงไดทŒ กุ ทท่ี กุ เวลา
ผ‹านสมารท โฟน อ�ปกรณ
สอ่ื สารสำคญั ของคนยุคน้ี

Í‹ٵ‹ÍàÅÂä´ŒäËÁ....

รŒองเพลง เลน‹ ดนตร�
กบั เพ�อ่ นๆ นอกจากใหŒ
ความเพลิดเพลิน ยังชว‹ ย
ฝกƒ ความกลาŒ แสดงออกไดŒ

47 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์

7

กิจกรรมกลำงแจ้ง
/นอกเมือง

การด�าเนินชีวิตในแต่ละวันอาจท�าให้เกิด
ความเบื่อหน่ายจากภารกิจท่ีต้องท�าซ�้าๆ กัน การได้
เปลย่ี นบรรยากาศออกไปทา� กจิ กรรมกลางแจง้ /นอกเมอื ง
จึงเป็นตัวเลือกท่ีดีส�าหรับหลายๆ คน

กิจกรรมกลางแจŒง/นอกเมืองเป็นกิจกรรมนันทนาการ

ที่ท�านอกเขตท่ีพักอาศัย หรือนอกเมือง ซึ่งแสดงออกถึง
ความต้องการของมนุษย์ที่ต้องการอิสระ ความท้าทาย

และคน้ หาสงิ่ แปลกใหม่ ผเŒู ขาŒ รว‹ มกจิ กรรมจะเกดิ การเร�ยนรŒู
มีโอกาสใกลŒชิดธรรมชาติและสงิ่ แวดลŒอม ส่งเสริม

ให้เกิดการพัฒนาคุณภาพชีวิต ท้ังทางด้านร่างกาย จิตใจ
อารมณ์ สังคม สติปัญญา สร้างสีสัน ความสดชื่น
และประสบการณ์ใหม่ๆ ในชีวิต นอกจากน้ียังได้ท�ากิจกรรม
ร่วมกับผู้อื่น เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซ่ึงกันและกัน

49 นันทนาการอย่างสร้างสรรค์