สารานุกรมโคราช 6 เสร็จสมบูรณ์

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 101 บทนำ การคมนาคมขนส่งเป็ นปั จจัยสำ คัญที่ จะนำ พาความรุ่งเรือง มาสู่ประเทศชาติ เสมือนเป็ นเส้นทางหล่อเลียงการดำ้รงอยู่และการดำ เนิน ชีวิตของผู้คน การรถไฟคือหนึ่ งในเส้นทางสำ คัญสายนั้ น นับตั้ งแต่ ยุคสมัยอดีตจนถึงปั จจุบัน พระมาหากษัตริย์ทุกพระองค์ได้ทรงเล็งเห็น ความสำคัญในด้านการคมนาคมนี้เรือยมา ในราชอาณาจักรไทยสมัยก่อน ไม่มี่ เค้าโครงการการคมนาคมขนส่งทางบกที่ จะมีการดำ เนินงานการสร้าง ทางรถไฟของรัฐบาลเกิดขึนเลย เพราะในเวลานั้นประชาชนยังนิยมใช้สัตว์ ช้าง ้ ม้า วัว ควาย และเกวียน เป็ นพาหนะหลักเพื่ อประโยชน์ในการเดินทางและ ลำ เลียงสินค้าต่าง ๆ จากถิ่ นหนึ่ งไปยังอีกถิ่ นหนึ่ ง จนกระทังการขนส่ง่ ทางรถไฟได้เริ่ มเข้ามามีบทบาทต่อการเปลี่ ยนแปลงวิถีชีวิต

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 102 ภาพประกอบ 1 : แผนที่ แสดงเส้นทางรถไฟภาคอีสาน ที่ มา : https://www.silpa-mag.com/history/article_29204 กำ เนิดรถไฟในสยามประเทศ รัชสมัยพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ด้วยพระราชดำ ริว่า การคมนาคมของไทย ซึงมี่ แต่ทางเกวียนและแม่น้ำ ลำ คลอง เป็ นหลักนัน ไม่เพียงพอแก่การบำ้รุงรักษา พระราชอาณาจักร โดยเฉพาะในภูมิภาค ห่างไกล ทั้ งภาคเหนือและภาคอีสาน ซึ่ งเป็ นถิ่ นทุรกันดาร ราษฎรที่ อยู่ห่างไกล จากเมืองหลวง มีจิตใจโน้มเอียงไปทางประเทศ ใกล้เคียง และสาเหตุสำ คัญประการหนึ่ ง ก็คือ การแผ่ขยายอาณานิคมของอังกฤษ และฝรังเศส ที่ ่ เข้ามาล่าอาณานิคมในแถบ เอเชียอาคเนย์มากขึ้ นทุกขณะ ด้วย สายพระเนตรทียาวไกลของพระบาทสมเด็จ ่ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำ ริ ถึงความจำ เป็ นที่ จะต้องสร้างเส้นทาง คมนาคมที่ สะดวกรวดเร็ว สามารถบรรทุก สรรพาวุธและกำ ลังคนจำ นวนมาก ไปสู่ จุดยุทธศาสตร์ชายแดนฝั่ งตะวันออกเฉียง เหนือของไทยได้ทันท่วงที เพื่ อป้ องกัน การรุกรานของฝรังเศสและอังกฤษ ซึ่ งเป็ น ่ ชาติมหาอำ นาจในขณะนัน จึงสมควรที้ ่ จะ สร้างทางรถไฟขึ้ นในประเทศ เพื่ อติดต่อ กับมณฑลชายแดนก่อนอื่ น ทั้ งนี้เพื่ อ สะดวกแก่การปกครอง ตรวจตรา ป้ องกัน การรุกราน

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 103 และเป็ นการเปิ ดภูมิประเทศให้ประชาชน พลเมือง เข้าบุกเบิกพื้ นที่ รกร้างว่างเปล่า ให้เป็ นประโยชน์ทางเศรษกิจของประเทศ และจะเป็ นเส้นทางขนส่งผู้โดยสารและ สินค้าไปมาถึงกันได้ง่ายยิ่ งขึ้ น ทำ ให้เมือง นครราชสี มาและเมืองอื่ น ๆ ในภาค ตะวันออกเฉียงเหนือ เดินทางติดต่อกับ ภาคกลางและภาคอืน ๆ ได้สะดวกมากยิ่งขึ ่น้ ยิ่ งกว่านัน เมืองโคราชยังเป็ นศูนย์กลาง ้ การปกครองและเศรษฐกิจในภาค ตะวันออกเฉียงเหนือ เส้นทางรถไฟจึงมี ความสำ คัญต่อการเมืองการปกครองและ การพัฒนาเศรษฐกิจของชาติ เพราะสามารถ ย่นระยะเวลาการเดินทางได้ ทั้ งยังเป็ น สาธารณูปโภคที่ เอื้ ออำ นวยความสะดวก ในการเดินทางไปมาติดต่อค้าขายระหว่าง กรุงเทพฯ กับหัวเมืองเป็ นที่ สุด ผู้คนจาก ต่างถิ่ นและชาวจีน จึงได้อพยพเข้ามา ตังถิ้ นฐานและค้าขายในเมืองโคราชเป็นอันมาก ่ ตังแต่บัดนั้ นเป็ นต้นมา ้ ภาพประกอบ 2 : รัชกาลที่ 5 พร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ ในวันเปิ ดเส้นทางรถไฟสายกรุงเทพ - โคราช ที่ มา : BLACK AND WHITE, 2 May 1896 จากหนังสือเก่าของสะสมคุณไกรฤกษ์ นานา ลำ ดับเหตุการณ์รถไฟสยาม สมัยรัตนโกสินทร์ตอนกลาง พ.ศ.2436 ลูอิส ไวเลอร์ วิศวกรรถไฟ ชาวเยอรมันเขียนบันทึกเรื่ องทางรถไฟ สายโคราช ซึ่ งเป็ นทางรถไฟสายแรกของ ประเทศไทยไว้ว่า การสร้างทางรถไฟนี้ ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพี ยงเพื่ อเป็ น เส้นทางการค้าเท่านัน แต่ยังเป็ นเส้นทาง ้ ยุทธศาสตร์ทางการทหารและการปกครอง อีกด้วย การสร้างรถไฟนี้ ถูกกำ หนด เงื่ อนไขทางการเมืองตั้ งแต่แรก โดย ในขณะนันอังกฤษและฝรั้งเศสพยายามที่จะ่ เข้ามาแทรกแซงด้วยการแบ่งแยกดินแดนไทย พ.ศ.2439 เกิดสนธิสั ญญารับประกัน ความเป็ นเอกราชของไทย กำ หนดให้ฝั่ ง

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 104 ตะวันออกเป็ นเขตอิทธิพลของฝรั่ งเศส และทางฝั่ งตะวันตกเป็ นเขตอิทธิพลของ อังกฤษ การที่ ไทยต้องการสร้างทางรถไฟ ด้วยตนเองจึงเป็ นวิถีทางหนึงที่จะขัดขวาง่ ไม่ให้ประเทศมหาอำ นาจเข้ามามีอิทธิพลได้ พ.ศ.2431 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า เจ้าอยู่หัวจึงทรงโปรดเกล้าฯ ให้บริษัทของ อังกฤษวางแผนการสร้างรถไฟขึน โดยเริ้ม่ เส้นทางจากสายกรุงเทพไปนครราชสีมา ระยะทางยาว 265 กิโลเมตร ตุลาคม 2433 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ก่อตังกรมรถไฟขึ้น สังกัดอยู่ในกระทรวง้ โยธาธิการ มีพระเจ้าน้องยาเธอเจ้าฟ้ า กรมขุนนริศรานุวัติวงศ์ ทรงเป็ นเสนาบดี และ นาย เค. เบ็ทเก (K. Bethge) ชาวเยอรมัน เป็ นเจ้ากรมรถไฟ (ศิลปวัฒนธรรม, 2560: ออนไลน์) ภาพประกอบ 3 : รถไฟเล็กราชบรรณาการที่ ควีนวิกตอเรียพระราชทานเข้ามาให้รัชกาลที่ 4 ที่ มา : https://www.silpa-mag.com/history/article_8421 พ.ศ. 2398 สมเด็จพระนางวิคตอเรียแห่งสหราชอาณาจักรอังกฤษ ถวายรถไฟจำ ลอง โดยมีพระราชประสงค์จะให้เป็ นเครื่ องดลพระราชหฤทัยพระบาทสมเด็จ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่ องการสถาปนากิจการรถไฟขึ้ นในสยาม พ.ศ. 2400 ราชทูตสยามเยี่ ยมชมกิจการรถไฟในสหราชอาณาจักรอังกฤษ พ.ศ. 2401 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรเกล้าฯ ให้บริษัท รถไฟสยาม (Siam Railway Company) สร้างทางรถไฟข้ามคอคอดกระ สำ หรับการพาณิชย์ได้ภายใต้เงื่ อนไขของรัฐบาลสยาม แต่บริษัทรถไฟสยาม ประสบอุปสรรคบางอย่าง พ.ศ. 2413 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสสิงคโปร์และชวา ทรงทอดพระเนตรการสร้างทางรถไฟในชวา พ.ศ. 2414 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสอินเดีย ได้เสด็จ พระราชดำ เนินโดยทางรถไฟไปตามเมืองต่าง ๆ

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 105 พ.ศ. 2428 อังกฤษเจรจาขอสร้างทางรถไฟระหว่างพม่ากับจีน ผ่านทางสยามที่ ตาก (ระแหง) แต่รัฐบาลสยามปฏิเสธ พ.ศ. 2429 รัฐบาลสยามอนุมัติสัมปทานแก่บริษัทชาวเดนมาร์คสร้างทางรถไฟ กรุงเทพฯ – สมุทรปราการ พ.ศ. 2430 รัฐบาลสยามอนุมัติให้บริษัทอังกฤษสำ รวจเส้นทาง กรุงเทพฯ – เชียงใหม่ และทางแยก สระบุรี – นครราชสีมา, อุตรดิตถ์ – ท่าเดื่ อ, เชียงใหม่ – เชียงราย – เชียงแสน พ.ศ. 2431 12 ธันวาคม สยามทำ สัญญา การก่อสร้างเส้นทางรถไฟกับบริษัทแคมป์ เบล ของอังกฤษ พ.ศ. 2433 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ สถาปนากรมรถไฟขึ้ นเป็ นครังแรก ในสังกัดกระทรวงโยธาธิการ้ พ.ศ. 2434 กรมรถไฟ เปิ ดซองประมูลสร้างทางรถไฟ กรุงเทพฯ – นครราชสีมา เป็ นทางกว้าง ขนาด 1.435 เมตร พ.ศ. 2436 เมือวันที่ ่ 11 เมษายน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำ เนิน เปิ ดทางรถไฟ ณ สถานีสมุทรปราการ พ.ศ. 2439 26 มีนาคม พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำ เนิน ประกอบพระราชพิธีเปิ ดการเดินรถ กรุงเทพฯ – อยุธยา (คือเส้นทางสาย กรุงเทพฯ – นครราชสีมา ระยะแรก) เส้นทางรถไฟสายแรกของประเทศสยาม พ.ศ. 2440 เส้นทางสาย กรุงเทพฯ – นครราชสีมา เปิ ดเดินขบวนรถรับส่งผู้โดยสารและ สินค้าระหว่าง แก่งคอย – หินลับ และต่อเปิดเดินขบวนสินค้า กรุงเทพฯ – แก่งคอย พ.ศ. 2441 กรมรถไฟวางแผนสร้างทางรถไฟสาย กรุงเทพฯ – เพชรบุรี โดยใช้รางกว้าง 1.00 เมตร พ.ศ. 2442 โปรดเกล้าให้สร้างทางรถไฟสายกรุงเทพฯ – เพชรบุรี โดยเริมต้นที่ปากคลอง่ บางกอกน้อย พ.ศ. 2443 เปิ ดเดินรถ สายตะวันออกเฉียงเหนือ กรุงเทพฯ – นครราชสีมา พ.ศ. 2473 เปิ ดเดินรถ เส้นทางสายตะวันออกเฉียงเหนือ กรุงเทพฯ – อุบลราชธานี

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 106 ภาพประกอบ 4 : รัชกาลที่ 5 ทรงทดลองนังรถไฟสายกรุงเทพฯ - โคราช ่ ที่ มา : BLACK AND WHITE, 2 May 1896 จากหนังสือเก่าของสะสมคุณไกรฤกษ์ นานา สถานีรถไฟนครราชสีมา อาคารสถานีรถไฟนครราชสีมา ตังอยู่บนถนนมุขมนตรีในตัวเมืองนครราชสีมา เปิ ดใช้งาน้ เมื่ อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ.2498 อาคารหลังปั จจุบันเป็ นอาคารโครงสร้างคอนกรีต ทีสร้างขึ่นเพื้อทดแทนอาคารหลังเดิม (สถานีรถไฟโคราช) ที่ ่ เป็ นอาคารไม้ ซึงได้รับความเสียหาย่ จากการทิ้ งระเบิดโจมตีของฝ่ ายพันธมิตรในช่วงสงครามโลกครั้ งที่ 2 เมื่ อ พ.ศ. 2488 ซึ่ งบริเวณหัวรถไฟ (สถานีรถไฟนครราชสีมา) ได้รับผลกระทบเป็ นอย่างมาก ภาพประกอบ 5 - 6 : อาคารสถานีรถไฟโคราชหลังเดิม ที่ มา : สุรเสียง พลับพลาสวรรค์

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 107 ภาพประกอบ 7 – 8 : การทิ้ งระเบิดโจมตีในสงครามโลกครังที้ ่ 2 ที่ มา : https://www.facebook.com/korat.in.the.past/posts/1037795839622514/ คุณค่าทางประวัติศาสตร์ เส้นทางรถไฟสายแรก เมื่ อ วันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2443 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำ เนินเปิ ดทางรถไฟสายกรุงเทพฯ - นครราชสีมา อย่างเป็ นทางการ และ ประทับรถไฟพระทีนั่งสู่เมืองนครราชสีมา เพื่ ่ อเยียมเยียนราษฎรและตรวจราชการเมือง่ นครราชสีมา ซึ่ งเป็ นศูนย์กลางของมณฑลลาวกลาง ระหว่างวันที่ 21 ธันวาคม – 25 ธันวาคม พ.ศ.2443 ทางรถไฟสายกรุงเทพฯ-นครราชสีมา(โคราช) เป็ นทางรถไฟสายแรก ของรัฐบาลไทย ตามความคาดหวังของรัฐบาลที่ จะเห็นประโยชน์อันเกิดจาก การสร้างทางรถไฟสายนี้ จุดมุ่งหมายหลักของการสร้างทางรถไฟสายแรก 2 ประการ คือ 1) เพื่ อความสะดวกรวดเร็วในการขนส่งผู้คนและสินค้า 2) เพื่ อประโยชน์ในการปกครอง และรักษาพระราชอาณาเขตประเทศไทย (ขณะนันฝรั้งเศสได้ยึดครองเขมร เวียดนาม ่ และลาว) ภาพประกอบ 9 - 10 : พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเปิ ดการเดินรถไฟสถานีรถไฟโคราช พ.ศ.2443 ที่ มา : สุรเสียง พลับพลาสวรรค์

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 108 การเปลี่ ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคม ทางรถไฟสายอีสานนับเป็ นการปฏิวัติการคมนาคมทางบกของไทย ทำ ให้ การเดินทางของผู้คนรวดเร็วขึนจากเดิมที้ ่ เดินทางแบบช้างม้าวัวเทียมเกวียน การขนส่ง สินค้าทีหลากหลายและขยายตัวมากขึ่น เกิดการย้ายถิ้นฐานและอาชีพใหม่เกิดขึ ่นมากมาย ้ รถไฟยังทำ ให้ชุมชนเมืองต่าง ๆ ที่ มีสถานีรถไฟใหญ่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว เกิดตลาด และกลายเป็ นชุมชนการค้าขยายตัว อย่างไม่เคยมีมาก่อน จากเมืองโคราชเดิมเป็ นเมือง ศูนย์กลางการปกครองและศูนย์กลางการคมนาคมด้วยเกวียนอยู่ด้วยแล้ว ตังแต่ก่อนมี้ ทางรถไฟ พอรถไฟมาถึงโคราชในปี พ.ศ. 2443 โคราชก็กลายเป็ นศูนย์กลางคมนาคม ของภาคอีสานอย่างแท้จริง ผู้คนทังอีสานเหนือ อีสานกลาง และอีสานใต้ต้องเดินทาง้ มาขึ้ นรถไฟที่ โคราช โคราชกลายเป็ นเมืองที่ มีสินค้าทุกอย่างที่ มีที่ กรุงเทพฯ และเป็ นที่ รวมสินค้าของภาคอีสาน คุณค่าทางสถาปั ตยกรรม อาคารสถานีรถไฟนครราชสีมาตามการแบ่งระดับชันของสถานีรถไฟคือ สถานีรถไฟ้ ชั้ น 1 ที่ ตั้ งอยู่ในเขตอำ เภอเมืองและอำ เภอขนาดใหญ่เป็ นสถานีรถไฟขนาดใหญ่ สถาปั ตยกรรมรูปแบบไทยประยุกต์ซึงมักใช้ในอาคารที่มีความสำ่คัญและต้องการแสดง เอกลักษณ์ทางศิลปวัฒนธรรมเป็ นอาคารสูงสองชัน หลังคาทรงมนิลา ยื้นชายคาโดยรอบ ่ ด้านหน้ามีมุขหลังคา ยื่ นรับส่วนทางเข้า มีโถงกลางอาคาร เจาะช่องแสงรูปหน้าจั่ ว แบ่งช่องตามแนวแกนกลางอาคาร รูปทรงอาคารแบบสมมาตร โครงสร้าง สร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก ผนังก่ออิฐถือปูน ภาพประกอบ 11 : อาคารสถานีรถไฟนครราชสีมาหลังปั จจุบัน พ.ศ.2498 ที่ มา : โรงเรียนวิศวกรรมรถไฟ

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 109 ด้วยคำ ถามสำ คัญว่า อาคารสถานีรถไฟนครราชสี มานี้เป็ นส่ วนหนึ่ ง ของหน้าประวัติศาสตร์หรือไม่ ความเป็นประวัติศาสตร์ทีต้องสืบเนื่องจากอดีตมาจนถึงปัจจุบัน ่ เป็ นส่วนผสมผสานเรืองราวเป็ นส่วนหนึ ่งของร่องรอยประวัติศาสตร์หน้าสำ่คัญ อาคาร สถานีรถไฟนครราชสีมาจึงนับได้ว่าเป็ นหลักฐานที่ เป็ นตัวแทนบอกความเป็ นมาเหล่านัน้ ได้มีประวัติศาสตร์เป็ นตัวแทนเรื่ องราวสำ คัญ เกี่ ยวข้องกับการเปลี่ ยนแปลง ของยุคสมัยและตังอยู่คู่เมืองนครราชสีมา ยาวนานกว่า 122 ปี้ ภาพประกอบบ 12 - 14 : พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) และสมเด็จพระบรมชนนีพันปี หลวง เสด็จพระราชดำ เนินโดยรถไฟเยียมราษฎรภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พ.ศ.2498 ที่ มา : อาทิตย์ นิตยสุทธิ, ร้านจัวฮวด และพิพิธภัณฑ์เมืองนครราชสีมา่ ภาพประกอบ 15 : แผนที่ แสดงที่ ตังสถานีรถไฟนครราชสีมาในปั จจุบัน้ ที่ มา : เปาลิน เวชกามา

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 110 การเปลี่ ยนแปลงของแผน การพัฒนาประเทศมีผลกระทบต่อการพัฒนา เมืองโคราชหรือนครราชสีมาในสมัย รัชกาลที่ 5 นั้ น เกิดการเปลี่ ยนแปลง พัฒนาประเทศให้เป็ นไปอย่างสากลตะวันตก โดยมีการพั ฒนาด้านการคมนาคม หลายประการ และการปฏิรูปการปกครอง ภาคอีสานตั้ งแต่สมัยพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจนถึงสมัยสมเด็จ พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้แบ่งอีสานและ ลาวออกเป็ น 4 ฝ่ าย มีเมืองนครราชสีมา เป็ นศู นย์กลางการปกครองหัวเมือง ฝ่ายลาวกลาง ข้าราชการทีมาดูแลหัวเมืองต่างๆ่ ได้เข้ามาตั้ งรกรากในเมืองโคราช อยู่บริเวณถนนมหาดไทยและถนนใกล้เคียง ทำ ให้เมืองโคราชเป็ นเมืองทีมีความสำ่คัญ ด้านเศรษฐกิจต่อเนื่ องตั้ งแต่อดีต จนถึงปั จจุบัน ในอดีตเมืองนครราชสีมา เป็ นศู นย์กลางการรวบรวมสิ นค้า ของป่ านานาชนิดด้วยสภาพแวดล้อม ทางธรรมชาติทีอุดมสมบูรณ์ เป็นที ่ผ่านเกวียน่ จากลาวอีสานเข้าสู่อยุธยาจนมีเส้นทาง รถไฟ นับเป็ นพระมหากรุณาธิคุณ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ ทรงมีสายพระเนตรอันยาวไกลที่ จะ พัฒนาประเทศเหมือนนานาอารยประเทศ ประเทศไทยมีรถไฟสายแรกที่ เชือมหัวเมือง่ คือ กรุงเทพฯ - นครราชสีมา รถไฟยังคง มีความสำ คัญในการคมนาคมขนส่ ง ด้วยสโลแกนทีว่า เดินทางโดยรถไฟ ปลอดภัย่ ที่ สุด และประวัติศาสตร์หน้าใหม่กำ ลัง จะเปลี่ ยนแปลงอีกครั้ ง เมื่ อรัฐบาลได้มี โครงการสร้างรถไฟความเร็วสู ง ซึ่ งพัฒนาจากรถไฟทางเดี่ ยวเป็ นรถไฟ ทางคู่ เริมจากกรุงเทพฯ - นครราชสีมา โดยมี ่ โครงการช่วงต่อไปมุ่งสู่หนองคาย นับเป็ น ปรากฏการณ์ใหม่เป็ นความภาคภูมิใจของ คนโคราชและคนอีสาน ทีจะมีรถไฟความเร็วสูง ่ เป็ นสายแรกอีกวาระหนึ่ ง รำ ลึก 122 ปี สถานีรถไฟโคราช ด้วยกรรมาธิการสถาปนิกอีสาน สมาคม สถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์ร่วมกับ ภาคีอนุรักษ์เมืองเก่านครราชสีมาซึ่ งมี พันธกิจด้านการอนุรักษ์สถาปั ตยกรรม ที่ มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ ได้จัดงาน นิทรรศการรำ ลึก 122 ปี สถานีรถไฟ โคราช (นครราชสี มา) เพื่อรำ ลึกถึง สถานีรถไฟโคราช ซึ่ งมีความผูกพันกับ ชีวิตความเป็ นอยู่ของประชาชนในเมือง นครราชสีมาอย่างยาวนาน ภายในงาน จัดให้มีนิทรรศการประวัติศาสตร์ การรถไฟ แสดงรูปภาพในอดีต หุ่นจำ ลอง รถไฟโบราณ อาคารประวัติศาสตร์ ในจังหวัดนครราชสีมา นิทรรศการธงชาติไทย ในประวัติศาสตร์ ข้าวของ เครื่ องใช้ ในรถไฟ และการเดินรถไฟ จัดเวทีเสวนา เรืองประวัติศาสตร์รถไฟโคราช งานจัดขึ่น้ ที่ บริเวณสถานีรถไฟนครราชสี มา ในวันที่ 21-25 ธันวาคม 2565 ซี่ งตรงกับ วันครบรอบ 122 ปี ที่ พระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงเสด็จพระราชดำ เนินโดยขบวนรถไฟ พระที่ นั่ ง จากสถานีกรุงเทพฯ ถึงสถานี โคราช (มณฑลนครราชสีมา) เมื่ อวันศุกร์ ที่ 21 ธันวาคม รศ.119 (พ.ศ. 2443) เป็นปฐมฤกษ์เปิดเส้นทางการเดินรถไฟสู่ มณฑล นครราชสีมา บทสรุป

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 111 ภาพประกอบ 16 - 17 : การตกแต่งสถานีรถไฟนครราชสีมาจำ ลองบรรยายกาศเสมือนจริงในวันเปิ ดทำ การ ในงานรำ ลึก 122 ปี สถานีรถไฟโคราช วันที่ 21-25 ธันวาคม พ.ศ.2565 ที่ มา : ประทีป ท่องเที่ ยว ภาพประกอบ 18 - 19 : งานรำ ลึก 122 ปี สถานีรถไฟโคราช วันที่ 21-25 ธันวาคม พ.ศ.2565 ที่ มา : ประทีป ท่องเที่ ยว

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 112 ภาพประกอบ 20 – 21 : ภาพสามมิติแสดงแบบจำ ลองอาคารสถานีรถไฟนครราชสีมา ทำ การสำ รวจรังวัด โดยนักศึกษาคณะสถาปั ตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล เมื่ อวันที่ 9 มีนาคม 2566 ที่ มา : เปาลิน เวชกามา

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 113 รายการอ้างอิง กรมศิลปากร. (2563). ปี ๒๔๔๓ กับความเปลี่ ยนแปลงของชาวโคราช เมื่ อรถไฟมา ถึง. ใน https://www.finearts.go.th/main/view เมื่ อ พฤษภาคม 2566 การรถไฟแห่งประเทศไทย. (2554). สถานีรถไฟ บันทึกความทรงจำ ความผูกพัน และ การเปลี่ ยนแปลง. กองโฆษณาและส่งเสริมการท่องเที่ ยว การรถไฟแห่ง ประเทศไทย. การรถไฟแห่งประเทศไทย. (2540). 100 ปี รถไฟไทย. การรถไฟแห่งประเทศไทย. ขจีรัตน์ ไอราวัณวัฒน์. (2532). ความสำ คัญทางการเมืองของเมือง นครราชสีมา: บทบาทของเจ้าเมืองตระกูล ณ ราชสีมา ระหว่าง พ.ศ. 2325-2388. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร. ปริญญา ชูแก้ว. (2555). “การอนุรักษ์และพัฒนาอาคารสถานีรถไฟในฐานะมรดก ทางประวัติศาสตร์และสถาปั ตยกรรมของไทย”. ใน หน้าจัว ว่าด้วย่ ประวัติศาสตร์สถาปั ตยกรรม และสถาปั ตยกรรมไทย. ฉบับที่ 8 (กันยายน 2554-สิงหาคม2555) : 179-199 ศิลปวัฒนธรรม. (2560, 1 พฤษภาคม). เปิ ดไทม์ไลน์ก้าวแรกรถไฟสยาม ม้าเหล็ก สร้างชาติสมัยรัชกาลที่ 5. ใน https://www.silpa-mag.com/history/ar ticle_8773 เมื่ อ มิถุนายน 2566 สมชาติ จึงสิริอารักษ์. (2553). สถาปั ตยกรรมแบบตะวันตกในสยาม สมัยรัชกาลที่ 4 - พ.ศ.2480. มหาวิทยาลัยศิลปากร. สุรเสียง พลับพลาสวรรค์, การสื่ อสารส่วนบุคคล, 21 ธันวาคม 2565 หอการค้าจังหวัดนครราชสีมา. (2543). ย้อนรอยโคราชวานิช หอการค้าจังหวัด นครราชสีมา. ฟิ วเจอร์ เพรส แอนด์ มีเดีย.

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 114 หอศิลป์ โคราช KORAT CONTEMPORARY ART AND CULTURE CENTER สุญานีย์ อินทรักษา สถาบันเสริมศึกษาและวิชาชีพเพื่ อการพัฒนาทียั่งยืน่ มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 115 บทนำ หอศิลป์ หรือพิพิธภัณฑ์ศิลปะ ถือเป็ นสถานที่ ให้บริการด้านศิลปะ แก่สังคม ทั้ งยังเป็ นที่ จัดแสดงนิทรรศการศิลปะ ทั้ งเป็ นศูนย์กลาง แหล่งความรู้ทางศิลปะ รวมไปถึงการจัดกิจกรรมทางวิชาการในรูปแบบต่าง ๆ หรือเป็ นแหล่งที่ มีการติดต่อซื้ อขาย จำ หน่ายผลงานศิลปะ ตลอดจน เป็ นแหล่งพบปะสังสรรค์ แลกเปลี่ ยนความคิดเห็นของศิลปิ นและผู้ที่ มี ความนิยมในศิลปะอีกด้วย ในอดีตการจัดแสดงผลงานภาพเขียนของช่างศิลป์ ไทย เกิดขึน้ จากพระราชดำ ริพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ ทรง เลือกสรรเรื่ องในพระราชพงศาวดาร และโปรดเกล้าฯ ให้ช่างเขียน ที่ มี ฝี มือเขียนภาพประกอบ ทังทรงออกแบบกรอบกระจกภาพทั้งหมดให้นำ้ไป ประดับพระเมรุ ในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระเจ้า ลูกเธอ เจ้าฟ้ าพาหุรัดมณีมัย กรมพระเทพนารีรัตน์ สมเด็จพระเจ้า ลูกยาเธอ เจ้าฟ้ าตรีเพ็ชรุตม์ธำ รง สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ าศิริราช กกุธภัณฑ์ และพระอัครชายาเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาคนารีรัตน์ ทีท้องสนามหลวง เพื่อแสดงให้ประชาชนได้ชม ซึ่งเมื่ อเสร็จงานพระเมรุแล้ว ่ จึงโปรดเกล้าฯ ให้นำ ภาพไปประดับที่ พระที่ นังอมรินทรวินิจฉัยมไหสูรย่ พิมาน ในพระบรมมหาราชวัง และภาพบางส่วนส่งไปประดับ ณ พระที่ นัง่ วโรภาษพิมานโดยตังอยู่ในบริเวณพระราชวังบางปะอิน ต่อมาในรัชสมัย้ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้มีการจัดแสดง ผลงานศิลปหัตถกรรมนักเรียนขึน ครั้งแรกที้ ่ โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย และจัดต่อมาเป็ นประจำ ทุกปี ซึ่ งห้องแสดงผลงานศิลปะ หรือหอศิลป์ ในยุคแรกนัน ใช้ห้องเรียนโรงไม้หลังคาสังกะสี เป็ นสถานที ้ ่ ดำ เนินงาน ศิลปกรรมแห่งชาติ กระทั่ ง พ.ศ. 2504 มีนักธุรกิจเปิ ดหอศิลป์ เอกชน ชื่ อ “บางกอก อาร์ต เซ็นเตอร์” เป็ นหอศิลป์ ของเอกชนแห่งแรกที่ มี การจัดแสดงและจำ หน่ายผลงานอย่างมีแบบแผนและเป็ นระบบ โดยปั จจุบัน หอศิลป์ สามารถแบ่งออกได้ 3 ประเภท คือ หอศิลป์ ของรัฐ หอศิลป์ ของสถาบัน บริษัท และองค์กรเอกชน และหอศิลป์ ของเอกชนกลุ่มย่อย หรือของบุคคล (มูลนิธิโครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ ในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมราถบพิตร, 2566) จังหวัดนครราชสีมา มีความเป็ นมาทางประวัติศาสตร์ทียาวนาน่ กว่า 555 ปี ในด้านศิลปวัฒนธรรมทังด้านภาษา การแสดง การขับร้อง ้ ต่างเป็ นที่ ประจักษ์โดยทั่ วไปถึงเอกลักษณ์ของศิลปวัฒนธรรมต่าง ๆ ซีงปรากฏตัวในฐานะเป็ นภาษาโคราช การรำ ่โทน และการขับร้องเพลงโคราช ซึ่ งในอีกด้านหนึ่ งคือ จิตรกรรมภาพวาด หรืองานทางวิจิตรศิ ลป์ กล่าวได้ว่า มีความโดดเด่นอยู่ไม่น้อยเช่นกัน จังหวัดนครราชสีมาโดยเทศบาล นครนครราชสีมา จึงได้ก่อตั้ งหอศิลป์ โคราชขึ้ น เพื่ อเป็ นแหล่งแสดง ภาพจิตรกรรมของศิลปิ นทีมีชื่อเสียงจำ่ นวนมาก และถือเป็ นแหล่งความรู้ ด้านทัศนศิลป์ ของโคราชอีกแหล่งหนึงที่ ควรแก่การศึกษาค้นคว้า และเป็ น ่ แหล่งเรียนรู้ทางวิจิตรศิลป์ หรือศิลปกรรม

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 116 ภาพประกอบที่ 1 : พิธีเปิ ดหอศิลป์ โคราช วันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2566 ที่ มา : โรงเรียนเทศบาล 3 (ยมราชสามัคคี). เปิ ดหอศิลป์ โคราช. สืบค้นวันที่ 20 กันยายน 2566 จาก https:// ymr.ac.th/15-09-66/ แ น ว คิ ด ก า ร ก่ อ ตั้ ง ห อ ศิ ล ป์ โคราช เกิดจากเจตนารมณ์ของเทศบาล น ค ร ร า ช สี ม า ที่ ป ร ะ ส ง ค์ ใ ห้ จั ง ห วั ด นครราชสี มามีสถานที่ แสดงภาพวาด ทางศิลปกรรมของศิลปิ นระดับประเทศ และศิ ลปะแขนงต่าง ๆ รวมทั้ ง การประชาสัมพันธ์ให้แก่ประชาชน และ นักท่องเที่ ยวได้ชมผลงานทางวิจิตรศิลป์ และศิลปกรรมอีกด้วย (ผู้จัดการออนไลน์, 2566) หอศิ ลป์ โคราชเปิ ดทำ การ เมือวันศุกร์ที่ ่ 15 กันยายน พ.ศ. 2566 โดยอยู่ ในห้วงเดือนรำ ลึกของศาสตราจารย์ ศิลป์ พีระศรี หรือชือเดิมคือ Corrado Feroci ่ “บิดาแห่งศิลปะร่วมสมัยไทย” และผู้ก่อตัง้ มหาวิทยาลัยศิลปากร ผู้สร้างความเป็ น ปึ กแผ่นแก่วงการศิลปะไทยให้เจริญรุ่งเรือง ก้าวหน้าตลอดมาจนถึงปั จจุบัน หอศิลป์ โคราชตั้ งอยู่บริเวณ สี่ แยกสัญญาณไฟจราจร ถนนจุดตัด ระหว่างถนนสุรนารี กับถนนบัวรองซึ่ งอยู่ ท่ามกลางเขตชุมชนเมืองขนาดใหญ่ ใกล้เคียงสถานทีที่ประชาชนโดยทั่วไปสามารถ่ ดำ เนินชีวิตได้ตามปกติอย่างเช่น ตลาดแม่กิมเฮง วัดม่วง วัดสระแก (พระอารามหลวง) และบริษั ท ขนส่ ง จำ กัด หรือ บขส. แห่งที่ 1 ของจังหวัดนครราชสีมา หรือเรียก ขานกันโดยทัวไปว่า บ.ข.ส. เก่า การตั่งอยู่ ้ ณ สถานที่ ที่ แวดล้อมด้วยแหล่งชุมชน และการคมนาคมที่ สะดวกนี้ ทำ ให้หอศิลป์ โคราชสามารถรองรับการเข้าชมผลงาน ของประชาชนทัวไปได้อย่างสะดวก่ 1. ความเป็ นมาของหอศิลป์ โคราช

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 117 ภาพประกอบที่ 2: พื้ นที่ ชุมชนบริเวณด้านหน้าหอศิลป์ โคราช ทั้ งนี้ เทศบาลนครนครราชสีมา ได้วางแผนการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของ ภาคประชาชน ด้วยการเชิญชวนศิลปิ น จิตรกรและช่างศิ ลป์ ในระดับท้องถิ่ น เข้าร่วมจัดแสดงผลงาน และการจัดกิจกรรม ภายในหอศิ ลป์ โคราช รวมทั้ งมี การส่งเสริมการจัดทำ Workshop สำหรับเด็ก และเยาวชน นอกจากนี้ ทางเทศบาลนคร นครราชสี มา ได้จัดสถานที่ ให้บริการ จอดรถ และการจัดห้องแสดงผลงานศิลปะ เพิ่ มเติม จากเดิมที่ มีห้องจัดแสดงผลงาน ในส่วนพืนที้ชั่นล่าง ส่วนหน้าอาคารเพียงส่วนเดียว้ เพื่อรองรับการจัดแสดงผลงานและ การเข้าชมผลงานศิลปะอย่างต่อเนื่ อง เดิมอาคารทีตั่งหอศิลป์ โคราชนั้น้ เทศบาลนครนครราชสี มาได้จัดสรร เป็ นพื้ นที่ สำ หรับให้เอกชนเช่าประกอบ ธุรกิจ เช่น บริษัท ประยูรกิจ จำ กัด ซึ่ งเป็ น ธุรกิจตัวแทนเกียวกับคมนาคมทางอากาศ ่ บริษัท ป้ อมกิจ จำ กัด เป็ นธุรกิจค้าปลีกค้า ส่ง ต่อมาเทศบาลนครนครราชสีมาจึงได้ ปรับปรุงและจัดตั้ งเป็ นหอศิ ลป์ โคราช ใน พ.ศ. 2566 (ไพบูลย์ พฤกษ์พนาเวศ, 2566)

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 118 ภาพประกอบที่ 3 : หอศิลป์ โคราช ถนนสุรนารี อำ เภอเมืองนครราชสีมา ในด้านของสถาปั ตยกรรม ตัวอาคารหอศิ ลป์ โคราชสร้างเอกลักษณ์ ของตนเองด้วยการออกแบบอาคารให้มีลวดลายเรขาคณิตต่อกันทัวทั่งด้้านหน้าของ อาคาร มีการใช้สี การออกแบบรูปทรงและลวดลายอาคาร รวมทังตร้าสัญลักษณ์ และ ป้ายชือของหอศิลป์ โคร่าช เป็ นแบบสถาปั ตยกรรมร่วมสมัยกล่าวคือ เน้นการใช้วัสดุ และเทคโนโลยีใหม่ล่าสุด และใช้วัสดุก่อสร้างหลากหลายชนิดผสมผสานกัน อีกทัง้ ตัวอาคารมีลักษณะไม่สมมาตร ก า ร ร ว ม ต ั ว ข อ ง ศิ ล ปิ น ช่างศิลป์ และจิตรกร ทีร่วมสร้างผลงานศิลปะ ่ เริ่ มต้นจาก “โครงการสร้างสรรค์ งานศิ ลป์ ถิ่ นย่าโม” เมื่ อปี พ.ศ. 2546 โดยเทศบาลนครนครราชสีมาได้เชิญชวน กลุ่มบุคคลดังกล่าวมาร่วมกันสร้างผลงาน ทางศิลปะ ภายใต้แนวคิด “เมืองโคราชใน ความรู้สึกนึกคิดของเขาเหล่านั้ นคืออะไร โดยเฉพาะอย่างยิงถ้ามีคนเอ่ยถึงโคราชเขาจะ ่ นึกถึงสิ่ งใด” โดยมีศิลปิ นจำ นวน 64 คน ประกอบด้วยศิ ลปิ นแห่งชาติ ศิ ลปิ น ชันเยี้ยม ศิลปินอิสระ ศิลปินภูมิภาค และศิลปิ น่ ท้องถิ่ น จากการเชื้ อเชิญของอาจารย์ทวี รัชนีกร และอาจารย์ศราวุธ ดวงจำ ปา ในฐานะเป็ นคณะทำ งานร่วมกับเทศบาลนคร นครราชสีมา โดยศิลปิ นทังหมดได้จัดทำ้ ผลงานศิลปกรรม ภาพวาดจำ นวนทังสิ้ ้ น 72 ผลงาน โดยศิลปิ นทังหมดร่วมเดินทาง้ ทัศนศึกษาไปในจังหวัดนครราชสีมา ผ่านเส้นทางอารยธรรมเพื่ อเก็บข้อมูล และสร้างสรรค์ผลงานโดยใช้ระยะเวลา รวมทั้ งหมด 5 วัน 6 คืน (เทศบาลนคร นครราชสีมา, 2546) 2. ศิลปิ น ช่างศิลป์ และจิตรกร ที่ จัดทำ ผลงานศิลปะในหอศิลป์ โคราช

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 119 ภาพประกอบที่ 4 : หนังสือบันทึกกิจกรรมของโครงการ “สร้างสรรค์งานศิลป์ ถิ่ นย่าโม” พ.ศ. 2546 เมือก่อตั่งหอศิลป์ โคราชแล้ว ได้มีการนำ้ผลงานศิลปะจากโครงการ “สร้างสรรค์ งานศิลป์ ถิ่ นย่าโม” มาจัดแสดงอีกครัง ณ หอศิลป์ โคราช โดยปั จจุบัน (พ.ศ. 2566) ้ มีศิลปิ นจำ นวน 15 ท่าน จาก 66 ท่าน ดำ รงตำ แหน่งเป็ น ศิลปิ นแห่งชาติ ได้แก่ 1. สวัสดิ์ ตันติสุข ศิลปิ นแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำ ปี พ.ศ. 2534 2. ประหยัด พงษ์ดำ ศิลปิ นแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (ภาพพิมพ์) ประจำ ปี พ.ศ. 2541 3. อินสนธิ์ วงศ์สาม ศิลปิ นแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (ประติมากรรม) ประจำ ปี พ.ศ. 2542 4. ทวี รัชนีกร ศิลปิ นแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (ประติมากรรม) ประจำ ปี พ.ศ. 2548 5. เกียรติศักดิ์ ชานนนารถ ศิลปิ นแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำ ปี พ.ศ. 2549 6. นนทิวรรธน์ จันทนะผะลิน ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (ประติมากรรม) ประจำปี พ.ศ. 2549 7. เดชา วราชุน ศิลปิ นแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (ภาพพิมพ์และสือผสม) ประจำ่ปี พ.ศ. 2550 8. อิทธิพล ตังโฉลก ศิลปิ นแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำ้ปี พ.ศ. 2551 9. ธงชัย รักปทุม ศิลปิ นแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำ ปี พ.ศ. 2553 10. ปั ญญา วิจินธนสาร ศิลปิ นแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำ ปี พ.ศ. 2557 11. วิโชค มุกดามณี ศิลปิ นแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (สื่ อผสม) ประจำ ปี พ.ศ. 2555 12. สมศักดิ์ เชาวน์ธาดาพงศ์ ศิลปิ นแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำ ปี พ.ศ. 2560 13. ศราวุธ ดวงจาปา ศิลปิ นแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (ประติมากรรม) ประจำ ํ ปี พ.ศ. 2560 14. ปริญญา ตันติสุข ศิลปิ นแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำ ปี พ.ศ. 2561 15. อามฤทธิ ํ ์ ชูสุวรรณ ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม-สือผสม) ประจำ่ปี พ.ศ. 2563

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 120 นอกจากนี้ ยังมีศิลปิ นที่ เป็ นนักวิชาการหรืออาจารย์ในสถาบันอุดมศึกษา ร่วมด้วย จึงกล่าวได้ว่าผลงานมีผลงานของศิลปิ นระดับประเทศทีแสดงนิทรรศการอยู่ใน่ หอศิลป์ โคราชแห่งนี้ อนึง ผลงานทั่ง 72 ชิ้น จะสลับหมุนเวียนแสดงในพื ้ ้ นทีหอศิลป์ โคราช ่ โดยเริมต้นปั จจุบันเปิ ดแสดงจำ ่นวน 45 ภาพ (ศิลปิ นแห่งชาติ National Artist กรมส่งเสริม วัฒนธรรมศิลปิ นแห่งชาติ, 2566) ภาพประกอบที่ 5 : ผลงานภาพวาดที่ แสดงในหอศิลป์ โคราช ผลงานศิลปะทีแสดงในหอศิลป์ มี่ ความหลากหลายทางรูปแบบและเทคนิคใน การสร้างสรรค์ผลงาน โดยผลงาน ศิลปะส่วนใหญ่มีรูปแบบ 2 มิติ ประกอบ ด้วยเทคนิคการวาดภาพลงบนผืนผ้าใบ และกระดาษ ได้แก่ เทคนิคการใช้ดินสอ การใช้แท่งถ่าน การใช้สีชอล์ค การใช้สีน้ำ การใช้สี ฝุ่ น การใช้สี น้ำ มัน การใช้สี อะ คลิลิค และการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะภาพพิมพ์ ในเทคนิคภาพพิ มพ์ แกะไม้ อีกทั้ ง ผลงานรูปแบบ 3 มิติ โดยการจัดวางวัตถุ ต่อกันเป็ นองค์ประกอบของรูปภาพ เช่น การใช้เหรียญรูปหล่อพระศิวะจัดวางต่อกัน เป็ นต้น 3. รูปแบบทางงานศิลป์ ที่ แสดงในหอศิลป์ โคราช

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 121 ทังนี้ ้ สามารถมองเห็นอัตลักษณ์ เฉพาะบุคคลของผู้สร้างสรรค์ผลงาน ผ่านการเลือกใช้เทคนิคพิเศษ เช่น การใช้ นิ้ วมือในการวาดภาพ การใช้ถุงพลาสติก ในการสร้างลวดลาย หรือพื้ นผิวบนงาน ศิลปะ โดยความหลากหลายทางเทคนิค ก่อให้เกิดความน่าสนใจเพื่ อดึงดูดผู้ชม ผลงานให้ศึกษาแนวคิดแรงบันดาลใจ วิธีการ ตลอดจนอุปนิสั ยของศิ ลปิ นผู้สร้าง ผลงาน การจัดแสดงผลงานศิ ลปะ โดยไม่จำ กัดแนวทางการสร้างสรรค์ผลงาน ของศิลปิ นจึงทำ ให้หอศิลป์ โคราชเป็ นแหล่ง รวบรวมผลงานศิลปะอันหลากหลาย (ไพบูลย์ พฤกษ์พนาเวศ, 2566) สิ่ งที่ ปรากฏในผลงานศิ ลปะ ชุดแรกที่ จัดแสดงผลงาน ณ หอศิลป์ โคราช ประกอบด้วย ศิลปะที่ แสดงออกถึง เอกลักษณ์และคุณค่าทางประวัติศาสตร์ และสถานที่ อันสำ คัญภายในจังหวัด นครราชสี มา หลอมรวมแนวความคิด ด้านประเพณี ค่านิยมหรือความเชือที่สืบทอด่ ต่อกันมาอยู่ภายในผลงานศิลปะ ทั้ งที่ ปรากฏเป็ นภาพโบราณสถาน โบราณวัตถุ หรือภาพพระพุทธเจ้า ภาพมุมมองวิถีชีวิต ตลอดจนสภาวะแวดล้อมทางธรรมชาติ ที่ อยู่ภายในพื้ นที่ จังหวัดนครราชสี มา โดยผลงานบางชินได้ลดทอนความเสมือนจริง ้ เพื่ อสร้างสรรค์เป็ นผลงานเชิงสัญลักษณ์ รวมถึงการจัดวางองค์ประกอบอันก่อให้ เกิดความงามหรือสุนทรียภาพในงานศิลปะ เช่น การนำเสนอจุดเด่นและจุดรอง เพือส่งเสริม่ องค์ประกอบของภาพให้เกิดความสมดุล การวางองค์ประกอบของสี ที่ มีทั้ ง สีโทนเดียวทัวทั่ งภาพและการใช้สีโทนเย็น ้ เช่น สี นำ เงิน สี ฟ้ า และสี เขียว ปรากฏ ความรู้สึกสงบ ราบเรียบ มีสติตริตรอง หรือ การจมอยู่ในความคิดของตนเอง การใช้สีตัดกัน และการใช้สีโทนร้อน เช่น สีเหลือง สีส้ม และสีแดง ปรากฏความรู้สึกอบอุ่นไปจนถึง สภาวะตื่ นเต้น เร่งเร้า และกระตุ้นจิตใจ โดยสุนทรียภาพทางศิลปะหรือความงามทีมี่ อยู่ในผลงานศิลปะแต่ละชิ้ นนั้ น สามารถ ตีความให้หมายรวมถึงความงามในเชิงลบ เช่น ภาพพื้ นผิวของวัตถุหรือโบราณสถาน ทีผุกร่อนไม่มั่นคง สะท้อนการผ่านช่วงเวลา่ ทางประวัติศาสตร์ที่ มีมาอย่างยาวนาน 4. แนวคิดทางปรัชญาและคุณค่าทางศิลปะ

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 122 หอศิลป์ โคราชเป็ นสถานที่ ของรัฐ อยู่ในการกำ กับดูแลของเทศบาลนคร นครราชสีมา ตังอยู่เลขที้ ่ 40 - 44 ถนนสุรนารี ตำ บลในเมือง อำ เภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา เปิ ดให้บริการในวันอังคารถึงวันอาทิตย์ เวลา 9.00 – 17.00 น. ซึงผู้ที่มีความสนใจสามารถเดินทางมาเยี่ยมชมงานศิลปะประเภทต่าง ๆได้ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย่ ภาพประกอบที่ 6 : พื้ นที่ ด้านหน้าและประตูหอศิลป์ โคราช

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 123 รายการอ้างอิง เทศบาลนครนครราชสีมา. (2546). สร้างสรรค์งานศิลป์ ถิ่ นย่าโม YAMO ART EX POSITION 2003.กรุงเทพ: บริษัท อัมรินทร์พรินติ้งแอนด์พลับบลิชชิ้ ง จำ ่กัด. ผู้จัดการออนไลน์. (2566). เปิ ดแล้ว! “หอศิลป์ โคราช” ดัน Soft Power ศิลปวัฒนธรรม แหล่งรวมผลงานศิลปิ นชือดังเมืองย่าโม่. สืบค้นจาก https://mgronline. com/local/detail/9660000083700 เมือวันที่ ่ 22 กันยายน พ.ศ. 2566 ไพบูลย์ พฤกษ์พนาเวศ. (2566, 24 กันยายน) ทีปรึกษานายกเทศมนตรีนครนครราชสีมา่ [บทสัมภาษณ์]. มูลนิธิโครงการสารานุกรมไทยสำ หรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาท สมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมราถบพิตร, 2566 ประวัติศาสตร์หอศิลป์ ไทย สืบค้นจาก https://www.saranukrom thai.or.th/sub/book/book.php?book=37&chap=2&page=t37-2-in fodetail03.html เมื่ อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2566 โรงเรียนเทศบาล 3 (ยมราชสามัคคี). เปิ ดหอศิลป์ โคราช, สืบค้นจาก https://ymr. ac.th/15-09-66/ เมื่ อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2566 ศิลปิ นแห่งชาติ National Artist กรมส่งเสริมวัฒนธรรมศิลปิ นแห่งชาติ, ศิลปิ นแห่ง ชาติ สืบค้นจากhttp://art.culture.go.th/art_search.php เมื่ อวันที่ 3 ธันวาคม พ.ศ. 2566

Encyclopedia of Korat Study 6 สารานุกรมโคราชศึกษา 6 124