PSV T4 & T5 KOMUNIKASI VISUAL

NOTA PSV T4 & 5

BAHAGIAN C | KOMUNIKASI VISUAL

PENDIDIKAN SENI VISUAL
2611 / 1

KERTAS 1 | TEORI SENI

CIK HASNI HAJI HASHIM

BAHAGIAN C | KOMUNIKASI VISUAL

KOMUNIKASI VISUAL

REKA BENTUK GRAFIK MULTIMEDIA

•SENI GRAFIK •PERALATAN KOMPUTER
•RISALAH •JENIS PERISIAN GRAFIK
•PEMBUNGKUSAN •PROSES PENERBITAN
•LOGO
•SIMBOL
•SISTEM IDENTITI KORPORAT
•KALIGRAFI
•TIPOGRAFI
•ILUSTRASI
•POSTER
•PENGIKLANAN
•GRAFIK PERSEKITARAN

REKA BENTUK GRAFIK

PENGENALAN

Proses seni yang Grafik merujuk kepada bahan
menggabungkan teks dan yang meringkaskan maklumat,
grafik melalui logo, grafik, memaklumkan fakta atau idea
risalah, buletin, poster, papan dengan jelas, berkesan dan
tanda dan komunikasi lain. meyakinkan.

Istilah grafik berasal PENGENALAN Grafik ialah
daripada perkataan kepelbagaian visual
Greek, Graphikos Seni untuk bukan unjuran (non-
bemaksud ‘lukisan mempamerkan projected visual),
dan catan’. idea atau produk bahan bukan
Graphein bermaksud dalam bentuk visual fotografi, bahan dua
‘menulis atau dengan dimensi (2D) yang
melambangkan menggunakan direka bentuk khas
penggunaan pelbagai medium melalui kombinasi
garisan. daripada lakaran lukisan, perkataan,
pensel - komputer. simbol dan gambar.

SEJARAH PERKEMBANGAN GRAFIK

1. Wujud sejak zaman dahulu. Orang Roman menggunakan
pengiklanan sekitar tahun 15,000 – 10,000 SM di mana piktograf
pada dinding gua digunakan sebagai bahasa visual.

2. Selepas tahun 1945, kursus-kursus reka bentuk grafik berkembang
di kolej-kolej seni, kolej teknikal dan politeknik. Pereka bentuk
memasuki dunia reka bentuk percetakan, pengiklanan dan
televisyen termasuk reka bentuk korporat untuk industri dan
perdagangan.

3. Istilah komunikasi visual digunakan untuk membolehkan filem
media digolongkan dalam kategori tersebut. Ia juga merupakan
medium atau perantara untuk pemindahan objek atau data.

4. Pada lewat kurun ke-20, reka bentuk tipografi dan muka taip
dipelopori oleh de stijl dan konstruktuvisme.

UNSUR-UNSUR REKA BENTUK

1. POIN 3. BENTUK

•Kedudukan dalam ruang kosong. •Garisan menghasilkan bentuk.
•Permulaan & kesudahan 1 garisan @ •Ditakrifkan dari segi ton, jalinan dan saiz.
•Bentuk-bentuk asas ialah persegi, bulat
titik 2 garisan saling memotong.
•Pereka bentuk perlu peka kepada dan segi tiga, kemudian terbentuk

tempat reka letak yang menjadi tarikan lonjong, leper, bujur, segi lima, bersegi-

kepada mata. segi & sebagainya.

2.GARISAN UNSUR-UNSUR 4. TON
REKA BENTUK
•Wujud apabila poin •Merujuk kepada
5. JALINAN/TEKSTUR
bergerak. kegelapan & keterangan
•Menunjukkan sifat panjang •Ciri keadaan permukaan
rupa & bentuk. relatif.
tanpa lebar. •Boleh bersifat sederhana •Jika tidak ada ton, kita
•Menunjukkan pengarahan @ dekoratif, licin @ kasar.
•Berjenis tampak @ sentuh. tidak dapat melihat apa-
& pergerakan.
apa.
•Kita melihat poin, garisan,

keberatan & jalinan melalui

kontras ton.

PRINSIP-PRINSIP REKA BENTUK

1. KONTRAS 7. KESATUAN

•Memberi penegasan kepada sesuatu •Kesepaduan sesuatu unsur seni yang

bahan @ muka taip. tidak bertentangan dan bercelaru.
•Diperolehi melalui polariti saiz, bentuk, •Kesatuan & kepautan dapat

ton, jalinan dan arah. memancarkan gambaran tunggal dan

menyeluruh.

2. KESEIMBANGAN PRINSIP-PRINSIP 6. PERGERAKAN
REKA BENTUK
•Boleh bersifat formal & tidak •Arah pembacaan.
formal. 4. IRAMA •Reka bentuk yang baik
•Diperolehi melalui mesti mengawal
kestabilan reka letak. •Kuasa penggerak yang pergerakan mata menuju
kuat ke sesuatu arah. ke matlamat.
3. PERKADARAN •Dicapai menerusi
perulangan yang kemas 5. KEHARMONIAN
•Perhubungan 1 unsur bagi sesuatu unsur tertentu.
dengan 1 unsur yang lain. •Mempunyai ciri-ciri yang
•Bergantung kepada saiz. sama bagi unsur-unsur
Sesetengah kadar adalah tertentu.
lebih baik daripada kadar •1 rupa taip berbagai-bagai
yang lain. variasi juga dapat
menunjukkan suatu
keharmonian.

REKA BENTUK GRAFIK

SENI GRAFIK GRAFIK PENGIKLANAN
RISALAH PERSEKITARAN POSTER
PEMBUNGKUSAN ILUSTRASI
REKA BENTUK TIPOGRAFI
LOGO GRAFIK
SIMBOL KALIGRAFI
IDENTITI
KORPORAT

RISALAH

PENGENALAN RISALAH

Bentuk rekaan grafik yang memberi maklumat dan
petunjuk berkaitan dengan suatu promosi,
penerangan & pengiklanan.

Penting kepada syarikat @ pertubuhan untuk promosi
barangan @ perkhidmatan.

Berfungsi memberi maklumat, penerangan &
pengiklanan.

Didapati dalam pelbagai bentuk & gaya. Ada yang
dalam bentuk sehelai kertas, berlipat dua, berlipat tiga
dan ada yang dilipat beberapa kali yang
menjadikannya berbentuk sebuah buku.

Cara persembahan berdasarkan kreativiti dan
imaginasi. Reka letak merupakan faktor penting bagi
menimbulkan kesan visual yang efektif selain susunan
gambar, ilustrasi, muka taip, kapsyen dan sebagainya.

RISALAH

CONTOH LIPATAN RISALAH

RISALAH

REKA LETAK

1. Merupakan ‘blueprint’ @ rancangan bagi sesuatu risalah. Unsur-unsur
akan dimasukkan dan diatur dalam risalah yang akan dihasilkan.

2. Fungsi reka letak termasuk :
• menunjukkan ukuran & bentuk sebenar risalah yang akan
dihasilkan.
• menyatakan hubungan ruang antara unsur-unsur yang ada.
• memberi peluang untuk menyunting, mengulas, mengkritik &
membincang sebelum menyediakan reka letak akhir.

3. Unsur-unsur utama yang sering digunakan dalam risalah :
• Ilustrasi – gambar foto, lukisan, garisan, carta, graf, peta
• Tipografi – huruf, angka, tanda baca dan simbol-simbol
• Ruang Putih@Ruang Warna – bahagian risalah yang tidak diguna
oleh ilustrasi atau teks naskah
• Cogan Kata (slogan) – komponen terpadu sebagai sebuah
tarikan mempengaruhi khalayak
• Logo – lambang@nama syarikat@ pertubuhan berbentuk grafik

RISALAH

CORAK REKA LETAK

1. Terdapat pelbagai jenis corak reka letak yang asas dan pereka
grafik menggunakan gabungan daripada corak-corak asas.

2. Antara corak reka letak yang popular :
i. Mondrian
ii. Tingkap gambar
iii. Padat bernaskah
iv. Bingkai
v. Sarkis
vi. Multipanel
vii. Berbayang (silhouette)
viii. Huruf taip

RISALAH

ALAT, BAHAN DAN PROSES REKA LETAK RISALAH

1. Alat :
i. Peralatan melukis (termasuk alat tulis, alat geometri dan
pembaris)
ii. Peralatan-peralatan komputer.
iii. Perisian grafik untuk kerja-kerja reka letak seperti Page
Maker, MS Publisher atau Quark Express.

2. Bahan :
i. Kertas
ii. Gambar (terdiri daripada keratan akhbar, gambar foto,
potongan daripada majalah, ilustrasi dan lain-lain)

RISALAH

ALAT, BAHAN DAN PROSES REKA LETAK RISALAH

3. Proses :
a) Kerja penyediaan

i. Tentukan tema dan tajuk.
ii. Menimbulkan idea melalui kajian, pemerhatian dan perbincangan

berdasarkan bahan bercetak dan elektronik.
iii. Kutip dan kumpulkan maklumat yang berkaitan dengan tema dan

tajuk, termasuk gambar foto dan ilustrasi yang sesuai.
iv. Sediakan teks penerangan yang ada kaitan dengan tema dan tajuk.

b) Kerja reka letak di komputer

i. Pilih perisian yang sesuai.
ii. Membuat ‘thumbnail’ atau lakaran awal untuk merangka reka letak.
iii. Membuat reka letak kasar, memilih tipografi (huruf), gambar foto dan

ilustrasi, serta bahan kutipan kerja penyediaan untuk dilukis dengan lebih
baik.
iv. Membuat reka letak akhir. Pastikan teks naskah dan kapsyen betul dan
tepat, ilustrasi dibuat dengan lebih kemas dan baik, serta menyerupai
reka letak sebenar.

RISALAH

iv. Membuat reka letak akhir. Pastikan teks naskah dan kapsyen betul dan
tepat, ilustrasi dibuat dengan lebih kemas dan baik, serta menyerupai
reka letak sebenar.

v. Tunjuk reka letak akhir kepada pelanggan untuk mendapatkan
persetujuan.

vi. Komprehensif ialah peringkat akhir yang melibatkan kerja-kerja ‘edit’
atau menyunting. Teks, ilustrasi dan butir-butir lain diperkemaskan serta
disiapkan buat kali terakhir untuk persembahan muktamad.

vii. Reka letak risalah muktamad disimpan dalam CD dan seterusnya
dihantar untuk pencetakan.

RISALAH

CIRI-CIRI RISALAH YANG BERMUTU TINGGI

1. Gubahan dan rekaan menepati tema dan tajuk.
2. Reka letak teks naskhah berhubung kait dengan gambar.
3. Ilustrasi dalam risalah seimbang dengan teks.
4. Kapsyen atau teks penerangan dirancang dengan teliti supaya

mesej tepat, mudah dan jelas.
5. Mempunyai ciri-ciri keaslian.
6. Lipatan kemas dan sempurna.

PEMBUNGKUSAN

PEMBUNGKUSAN

PENGENALAN Bekas untuk melindungi dan memelihara kualiti sesuatu
barangan semasa dihantar, disimpan atau
dipamerkan.

Konsep pembungkusan telah wujud sejak manusia
mula berniaga. Kebanyakan pembungkusan tradisi
terdiri daripada bahan-bahan alam sekitar seperti
daun kelapa, daun palas, daun pisang.

FUNGSI a. Melindungi barangan dari segi fizikal.
b. Menjamin kualiti barang
c. Memudahkan kerja penghantaran, penyimpanan

dan pameran barangan.
d. Menyampaikan maklumat barangan kepada

barangan.
e. Mengiklankan maklumat dan mempromosikan

barangan

PEMBUNGKUSAN

CIRI-CIRI MAKLUMAT PADA PEMBUNGKUSAN

1. Ciri-ciri yang terdapat pada pembungkus untuk hasil makanan ialah :
a. keterangan tentang ramuan
b. jenama
c. gambar hasil
d. berat bersih kandungan
e. tarikh luput makanan
f. logo, nama dan alamat syarikat atau pembuat hasil
g. harga barangan

PEMBUNGKUSAN

2. Pembungkus untuk hasil
bukan makanan biasanya
mengandungi :
a. senarai bahan
b. keterangan tentang
cara penggunaan dan
pemeliharaannya
c. berat bersih kandungan
d. tarikh buatan dan tarikh
luput (jika mengandungi
bahan kimia)
e. jenama dan ilustrasi (jika
perlu)
f. amaran jika bahan
mengandungi racun
g. logo, nama syarikat dan
alamat pembuat
barangan

PEMBUNGKUSAN

3. Bagi pembungkus barangan elektrik, tanda yang penting seperti
maklumat elektrik dan kuasa watt perlu ditunjukkan.

4. Pembungkus alat permainan kanak-kanak mesti mempunyai
maklumat had umur, ilustrasi cara pemasangan dan cara permainan.

5. Segala pembungkusan bagi barangan kaca perlu ada simbol
tertentu untuk menunjukkan arah susunan dan memegang dengan
berhanti-hati.

6. Pelbagai jenis alat dan bahan estetik boleh digunakan untuk
pembungkusan bergantung kepada jenis isi kandungannya.

PEMBUNGKUSAN

JENIS-JENIS PEMBUNGKUSAN

1. Pembungkus yang sesuai untuk barangan lembut atau serbuk :
a) Pembungkus kertas
b) Pembungkus plastik
c) Beg kertas
d) Beg plastik

2. Pembungkus bagi barangan keras :
a) Kotak kadbod tebal
b) Kotak logam
c) Kotak plastik
d) Kotak kayu nipis

3. Pembungkus bagi barangan cecair :
a) Botol
b) Kertas timah
c) Plastik keras
d) Bekas tin (contoh : untuk minyak)
e) Tin aluminium (contoh : untuk minuman tin)

PEMBUNGKUSAN

JENIS-JENIS PEMBUNGKUSAN

4. Pembungkus bagi barangan bentuk krim atau pelekat :
a) Botol kaca atau plastik
b) Kertas timah
c) Pembungkus plastik
d) Bekas tin

5. Bekas botol kaca kadangkala dibungkus bersama-sama dalam kotak kertas
tebal atau kotak kadbod sebagai perlindungan tambahan.

PEMBUNGKUSAN

JENIS-JENIS PEMBUNGKUSAN

PEMBUNGKUSAN

JENIS-JENIS PEMBUNGKUSAN

PEMBUNGKUSAN

PAPAN PAMER PEMBUNGKUSAN

1. Jika pembungkusan barangan memerlukan papan pamer, rak pameran
perlu disediakan.

2. Rak pameran dalam pelbagai rupa bentuk yang menarik sangat berkesan
untuk promosi khas kerana dapat menonjolkan barangan sebagai fokus dan
tumpuan.

PEMBUNGKUSAN

PAPAN PAMER PEMBUNGKUSAN

LOGO

LOGO

Perkataan logo adalah Satu gubahan ringkas tetapi
berasal daripada ‘logo gram’ mempunyai makna tertentu

Idea logo PENGENALAN Logo berfungsi sebagai
berdasarkan benda suatu tanda @simbol
di alam sekitar pengenalan bagi :
seperti flora, fauna, a) Pertubuhan
manusia, benda b) Syarikat
buatan manusia, c) Kelab
huruf, angka, rupa d) Persatuan
bentuk geometri e) Barangan komersial
dan sebagainya f) Perkhidmatan
g) Kempen
h) Pameran dan

sebagainya

Logo biasanya dijumpai pada dinding bangunan, kenderaan,
bungkusan, iklan, bahan bercetak seperti sampul surat, kepala
surat, resit dan lain-lain bagi sesuatu badan atau pertubuhan

LOGO

Contoh logo berdasarkan pelbagai jenis punca

LOGO

JENIS-JENIS LOGO LOGO HURUF

Dikenali sebagai logotype atau alphagram dalam Bahasa Inggeris

Berdasarkan bentuk huruf, sama ada menggunakan 1 huruf sahaja
atau beberapa huruf dalam 1 perkataan atau lebih daripada 1
huruf yang digabungjalin

Huruf yang dipilih biasanya merupakan singkatan (initial) yang
mewakili sesuatu pertubuhan

Logo berunsur angka juga di bawah golongan jenis logo huruf

Contoh logo huruf

LOGO

JENIS-JENIS LOGO LOGO REPRESENTASI
Dikenali sebagai pictogram dalam Bahasa Inggeris
Berdasarkan rupa objek-objek di alam sekeliling
Bentuk asal dan gambar objek dipermudahkan melalui olahan
garisan, rupa dan warna yang berkesan
Rupa corak logo yang mudah dan ringkas dapat menyampaikan
mesej dengan jelas tanpa sebarang penerangan

Contoh logo representasi

LOGO

JENIS-JENIS LOGO LOGO SIMBOL
Menggunakan rupa mudah sesuatu objek untuk mewakili perkara-
perkara yang ada kaitan
Rupa-rupa geometri atau huruf yang mudah lazimnya dipilih untuk
mewakili organisasi yang kompleks.
Menyampaikan mesej yang jelas tanpa mengira bahasa & bangsa
Tanda yang dikenali di peringkat antarabangsa.

Contoh logo simbol

LOGO

GAYA PERSEMBAHAN LOGO
Logo boleh dicipta dalam pelbagai gaya. Setiap kaedah
mempunyai kesan dan nilai yang tertentu mengikut keperluan.

Contoh gaya persembahan logo

LOGO

CIRI-CIRI GUBAHAN LOGO YANG BERMUTU
1. Corak logo asli, unik dan bermakna.
2. Bentuk logo jelas dipandang dan mudah difahami.
3. Mempunyai mesej yang senang diingati.
4. Pilihan warna yang sesuai.
5. Ciptaan logo mempunyai kaitan dengan tajuk dan tema.
6. Jika huruf digunakan, huruf asalnya dapat dikesan.

SIMBOL

SIMBOL

SIMBOL

PENGENALAN

Rekaan grafik yang telah diringkaskan dan dipermudahkan dari
imej-imej asal benda alam, benda buatan manusia, figura manusia
dan sebagainya.

Fungsi utama simbol ialah untuk memberi maklumat atau
penerangan tanpa menggunakan perkataan atau bahasa.

Dijumpai di tempat-tempat awam.

Beraneka jenis simbol yang menerangkan dan memberi maklumat
sesuatu keadaan atau maklumat.

Simbol berkesan dapat menyampaikan mesej dalam tempoh yang
singkat.

SIMBOL

JENIS-JENIS SIMBOL

Simbol berkaitan sukan dan permainan.

SIMBOL

JENIS-JENIS SIMBOL

Simbol berkaitan industri pelancongan.

SIMBOL

JENIS-JENIS SIMBOL

Simbol berkaitan keselamatan di kilang.

SIMBOL

JENIS-JENIS SIMBOL

Simbol berkaitan hospital

SIMBOL

JENIS-JENIS SIMBOL

Simbol berkaitan bidang kejuruteraan

SIMBOL

JENIS-JENIS SIMBOL

Simbol zodiak

SIMBOL

CIRI-CIRI SIMBOL YANG BAIK
Mudah, jelas dan tepat.
Mengekalkan sifat asli objek tersebut.
Persembahan kemas dan sempurna.

IDENTITI KORPORAT

IDENTITI KORPORAT

PENGENALAN

Sistem elemen-elemen grafik yang mewakili sesuatu syarikat atau
pertubuhan untuk memaparkan satu imej keseluruhan kepada
masyarakat.

Sistem ini menyediakan garis panduan untuk menjamin imej
syarikat tertentu melalui rupa bentuk logo syarikat, pilihan warna
dan muka taip.

Logo syarikat perlu digabungjalinkan dengan amat berkesan pada
segala elemen-elemen dan bahan-bahan yang berkaitan dengan
perniagaan syarikat. Logo perlu dipersembahkan dalam pelbagai
format digital yang sesuai digunakan.

Warna, muka taip serta gaya reka letak bagi segala bahan cetak
perlu setaraf dan konsisten.

IDENTITI KORPORAT

CIRI-CIRI IDENTITI KORPORAT

Identiti korporat hanya wujud apabila ukuran yang tetap dan
kukuh dari segi warna, gaya muka taip dan reka letak serta
pilihan bahan yang setaraf :

•Logo (dalam dan luar negeri)
•Muka taip (saiz huruf boleh dikembang atau dikurang)
•Warna
•Kertas ‘kulit depan’ fax, memo, invois, resit
•Kad nama, kertas surat, sampul surat
•Bahan cetak bagi fail pejabat, fail mesyuarat dan fail persembahan
•Kertas, kotak dan beg pembungkus
•Kulit majalah dan laporan syarikat
•Risalah, poster dan pengiklanan televisyen dan kitmedia
•Logo yang berbentuk 3D
•Logo pada segala pengangkutan syarikat
•Hasil pengeluaran
•Hiasan pameran
•Pakaian kakitangan dan pekerja
•Hadiah dan cenderamata
•Kad ucapan dan kad jemputan
•Perkara-perkara lain yang berkaitan dengan syarikat

IDENTITI KORPORAT

CIRI-CIRI IDENTITI KORPORAT

Contoh dua logo yang mempunyai identiti korporat