การอ่านแผนที่และการใช้เข็มทิศ

การอ่านแผนทแ่ี ละการใช้เข็มทิศ

นักศึกษาวชิ าทหารช้ันปี ท่ี 3
ประจาปี การศึกษา 2562

สาระการเรียนรู้

- ทศิ ทางและมุมภาคทศิ เหนอื
- เขม็ ทศิ เลนเซตกิ และการใช้
- การกาหนดจุดทอ่ี ยู่

ทศิ ทางและมุมภาคทศิ เหนือ

ทศิ ทาง ( Direction )

คือ แนวทางเส้ นตรงที่ต้ องการ
พิจารณาแนวใดแนวหนึ่ง บนแผนที่ หรือ
ในภูมิประเทศ ทิศทางแสดงด้วยมุมภาค
ทศิ เหนอื

มุมภาคทศิ เหนือ

คือมุมทางระดับวัด
เวียนตามเข็มนาฬิ กาจาก
เส้นหลักทิศเหนือไปยงั แนว
พจิ ารณา

ทศิ ทางหลกั และการกาหนดมุมภาคทศิ

คอื ทศิ ทางทใ่ี ช้เป็ นแนวเร่ิมต้นในการวดั
หรือ แนวศูนย์ ทป่ี รากฏในแผนทม่ี ี 3 ชนิด
1. ทิศเหนือจริง
2. ทศิ เหนือกริด
3. ทศิ เหนือแม่เหลก็

ทศิ เหนือจริง

คือ แนวหนึ่งที่เกิดจากตาบลหนึ่งบน
พืน้ ผิวโลกไปยังข้ัวโลกเหนือ เส้นลองติจูด คือ
แนวทศิ เหนอื จริง

- ใช้ สัญลักษณ์รูปดาว โดยทั่วไปจะไม่ใช้ทิศ
เหนือจริงในการอ่านแผนท่ี

ทศิ เหนือกริด

GN คอื ทศิ เหนือซึ่งเกดิ ขนึ้ จากเส้นดงิ่ ของ
เส้นตารางบนแผนทห่ี รือแนวเส้นกริดใต้-เหนือ
บนแผนที่ใช้สัญลกั ษณ์ GN

- ใช้ประโยชน์ในการหาค่าพกิ ดั บนแผนท่ีและ
มุมของทศิ

ทศิ เหนือแม่เหลก็

คือ ทิศทางไปยังข้ัวเหนือแม่เหล็กโลก หรือ
แนวตามปลายลูกศรท่ีแสดงทิศเหนือของเข็มทิศ
ปกติ เข็มทิศจะชี้ไปทางข้ัวเหนือของแม่เหล็กโลก
เสมอ
- ใช้สัญลกั ษณ์ รูปลูกศรครึ่งซีก
- ทิศเหนือแม่เหล็ก ใช้ประโยชน์ในการหาทิศทาง
เมอ่ื อยู่ ในภูมปิ ระเทศจริง

มุมภาคทศิ เหนือกลบั

คอื มุมภาคทศิ เหนือท่ี
วัด ต ร ง กัน ข้ า ม กับ มุ ม ภา ค
ทิศเหนือของแนวใดแนว
หนึ่ง จะมีความแตกต่างกัน
180 องศาเสมอ

การแปลงค่าเป็ นมุมภาคทศิ เหนือกลบั

น้อยกว่า 180 องศา เอามุมทว่ี ดั ได้ +180 องศา

มากกว่า 180 องศา เอามุมทว่ี ดั ได้ -180 องศา

เท่ากบั 180 องศา เอา 180 บวก หรือ ลบ

การวดั มุมภาคทศิ เหนือบนแผนที่

1. ใช้ P67 2. ใช้อุปกรณ์อน่ื ๆ

การวดั มุมภาคทิศ
เหนือบนแผนท่ี
โดยใช้ เครื่องมือ

P- 67

วดั มุม

เซนตเิ มตร
นิว้

อ่านพกิ ดั
1 : 25,000
1 : 50,000

รอยตดั รูป
ส่ีเหลย่ี มจตั ุรัส

ส่วนโค้งไปทางขวา อ่านมมุ ภาค 0องศา ถงึ 180 องศา

ส่วนโค้งไปทางขวา อ่านมุมภาค 180 องศา ถงึ 360 องศา

การอ่านค่าพกิ ดั กริดในระบบ UTM
ให้ถูกต้องสมบูรณ์ ต้องประกอบไปด้วย

1. ตวั เลข และ ตวั อกั ษรประจาเขตกริดโซน
2. อกั ษรประจาจตุรัสกริด 100,000 เมตร
3. ตวั เลขค่าพกิ ดั ของจุด ทตี่ ้องการอ่าน

คาอธิบายการใช้ตวั เลขประจา
เส้นกริด (การอ่านพกิ ดั )

อกั ษรประจาจตุรัสกริด
100,000 เมตร

ตวั เลข อกั ษรประจากริดโซน

วธิ ีการอ่านพกิ ดั
1. อ่านซ้ายไปขวา 38
2. อ่านล่างขนึ้ บน 61

62
61

38 39 พกิ ดั 4 ตวั ตาแหน่งของ วดั คือ
47P NR 3861

การใช้ P-67

ในการอ่านพกิ ดั

1 : 25,000

1 : 50,000

วธิ ีกรุยพกิ ดั ลงบนแผนท่ี

51 52
43

10 8 6 4 2
1

3 2
5 4
6
42 7 8
10
9 7 531
9

พกิ ดั 47 P NR 431623

เขาชนไก่

การอ่านพกิ ดั 6 ตวั

โดยแบ่งจตุรัสกริด 1,000 เมตร จากกริดต้งั ไปทางขวา
และจากกริดราบ ขนึ้ ไปข้างบน10 ส่วน เท่าๆกนั

90

89 07
06

06 07

10 8 6 4 2 90

1 7 2 อ่านพกิ ดั 6 ตวั
3 4
5 6 89
7 8 ( พกิ ดั RR 06_ 89_ )
9 10
531
9

06 07

10 8 6 4 2 90
1
วธิ ีการวาง P 67
3 2 อ่านพกิ ดั บนแผนท่ี
5 4
7 6 89
8
9 7 531 10 RR 063893
9
( พกิ ดั RR 063893 )

เขม็ ทศิ เลนเซตกิ และการใช้

เขม็ ทศิ แบบเลนเซตกิ

ส่วนประกอบของเขม็ ทศิ เลนเซตกิ

มี 3 ส่วน
1. ตัวเรือน 2. ฝาตลบั 3. ก้านเลง็

ส่วนประกอบของเขม็ ทศิ เลนเซตกิ (ต่อ)

1. ตัวเรือน

ส่วนประกอบของเขม็ ทศิ เลนเซตกิ (ต่อ)

2. ฝาตลบั

ส่วนประกอบของเขม็ ทศิ เลนเซตกิ (ต่อ)

3. ก้านเลง็

การจบั ถอื เขม็ ทศิ ในการวดั มุมภาคทิศหนือ

การจบั ถอื เขม็ ทศิ มี 2 วธิ ี

1. การจบั เขม็ ทศิ เพอื่ ยกขึน้ เลง็ (แบบประณตี )
2. การจบั เข็มทิศโดยไม่ต้องยกขนึ้ เลง็ (แบบเร่งด่วน)

1. การจบั เข็มทศิ เพอื่ ยกขึน้ เลง็ (แบบประณตี )

1. จับเข็มทิศด้วยมือที่ถนัด โดยเอาหัวแม่มือสอดเข้าไปในห่วงถือ
นิว้ ชี้รัดอ้อมไปตามขอบข้างล่างของเรือนเข็มทิศ นิว้ ท่ีเหลือรองรับ
อยู่ข้างล่าง
2. เปิ ดฝาตลบั เข็มทศิ ยกขึน้ ให้ต้งั ฉากกับเรือนเข็มทศิ และยกก้านเลง็
ให้สูงขนึ้ ทามมุ ประมาณ ๔๕ องศา

3. จบั เข็มทศิ ให้ได้ระดบั เสมอ เพอ่ื ให้หน้าปัดลอยตวั เป็ นอสิ ระ

การวดั มุมภาคทศิ เหนือ

- ยกเข็มทศิ ให้อยู่ในระดับสายตา และเล็งผ่านช่องเล็ง
ตรงไปยงั เส้นเลง็ และทหี่ มาย

- ให้เหลือบสายตาลงมาที่แว่นขยาย และอ่านมุมภาค
ทิศเหนือท่ีอยู่ใต้ เส้ นดัชนีสี ดาของกระจกหน้ าปัดเข็ม
ทิศ



ตวั อย่าง

2. การจับเข็มทศิ ไม่ต้องยกขนึ้ เลง็ (แบบเร่งด่วน)

1. เปิ ดฝาตลับเล็งเข็มทิศจนเป็ นแนวเส้นตรงกับฐานและยก
ก้านเลง็ ขนึ้ จนสุด

2. สอดหัวแม่มือข้างหลังเข้าไปในห่วงถือ นิ้วชี้ทาบไปตาม
ขอบด้านข้างของเข็มทิศ และนิ้วที่เหลือรองรับอยู่ข้างล่างให้
มน่ั คง

2. การจบั เข็มทศิ ไม่ต้องยกขนึ้ เลง็ (แบบเร่งด่วน)

3. เอาหัวแม่มืออีกข้างหนึ่งวางลง ระหว่างกันเล็งกับ เรือน
เขม็ ทิศและใช้นิว้ ชี้ทาบไปตามด้านข้างของขอบ เข็มทิศอีก
ด้านหน่ึง นิว้ ท่เี หลอื รัดพบั บนนิว้ มอื ของอีกข้างหนึ่งเพอ่ื ให้
แน่นมากยงิ่ ขนึ้

4. การจบั โดยวธิ ีนีจ้ ะต้องให้ข้อศอกท้งั สองข้างแนบแน่นกบั
ลาตวั และให้เขม็ ทศิ อยู่ระหว่างคางกบั เขม็ ขดั

การวดั มมุ ภาคทศิ เหนือ

- หมุนตัวให้ไปอยู่ในแนวของทีห่ มายและให้ฝาตลับเขม็
ทศิ พ่งุ ตรงไปยงั ทหี่ มาย

- ในขณะท่ีอยู่ตรงแนวท่ีหมายก้มศรีษะลงอ่านมุมภาค
ทศิ เหนือทอี่ ยู่ใต้ดชั นีสีดา





ตวั อย่าง

จากประสบการณ์ การใช้ เทคนิคการจับเข็มทิศให้ อยู่กึ่งกลางของ
ลาตัว โดยวิธีนี้มีความถูกต้องท่ีตรงกบั การจับเข็มทิศยกขึน้ เล็ง และ
ยิง่ ไปกว่าน้ันการจบั เข็มทิศกึ่งกลางลาตวั ยงั ดีกว่าการจับเข็มทิศยกขึน้
เลง็ อกี หลายประการดงั ต่อไปนี้

1. ใช้ได้รวดเร็วกว่า

2. ใช้ได้ง่ายกว่าเพราะลดข้ันตอนการปฏิบตั ลิ งมาก

3. สามารถใช้ได้ทกุ สภาพการมองเห็น

4. สามารถใช้ได้ในภูมปิ ระเทศทกุ ชนิด

5. สามารถใช้ได้โดยไม่ต้องนาเอาอาวุธออกจากตวั แต่ต้องสาย
สะพานไว้ข้างหลงั
6. สามารถใช้ได้โดยไม่ต้องถอดหมวกเหลก็ ออก

การเดนิ ทางตามมุมภาคทิศเหนือที่กาหนด

1. จับเข็มทิศหันหน้าไปให้มุมภาคทิศเหนือท่ีกาหนดอยู่ใต้
ดชั นีสีดา
2. หาทหี่ มายทตี่ รงกบั เส้นเลง็ ตามแนวมุมภาคทศิ เหนือนี้
3. เดนิ ทางไปยงั ตาบลทห่ี มายทเี่ ลอื กไว้และทาเช่นนีต้ ลอดไป

การวดั มุมภาคทศิ เหนือบนแผนท่ี
โดยใช้เขม็ ทศิ

การใช้เขม็ ทิศวดั มมุ ภาคทิศเหนือบนแผนท่ี

วางแผนทใ่ี ห้ถูกทศิ (มุม ก. – ม. = 0)

1. เปิ ดฝาตลบั เขม็ ทศิ และก้านเลง็ ออกจนสุด

2. ใช้มาตราส่วนเส้นบรรทัดของเข็มทิศ (ขอบด้านตรง)
ทาบไปกบั เส้นกริด ต้ัง โดยหันฝาตลบั ไปทางหัวแผนท่ี

3. จับแผนที่หมุน จนก่ึงกลางหัวลูกศรที่หน้าปัดเข็มทิศมา
อยู่ใต้เส้นดชั นีสีดา