วธิ กี ารทา�
1. ลา้ งยอดชะครามใหส้ ะอาด น�าไปตม้ ในนา้� เดือด
เพื่อลดความเค็มของชะคราม แล้วบีบเบาๆ ไล่ความเค็ม
ออกจากใบ แลว้ นา� ไปสบั พอหยาบๆ
2. นา� หอมใหญ่หน่ั เตา
3. ตั้งกระทะไฟปานกลาง ใส่เนยลงผัดให้ละลาย
ตามด้วยหอมใหญแ่ ลว้ ผดั พอให้หอมใหญส่ กุ
4. ใส่ยอดชะครามที่เตรียมไว้ ปรุงรสด้วยน้�าตาล
เกลือ พริกไทย ซุปไก่ก้อน และนมสด ผัดให้เคร่ืองปรุง
คลุกเคลา้ จนทวั่
5. ละลายแป้งข้าวโพดกับน้�าเปล่าเตรียมไว้ รอจน
ใหเ้ คร่ืองปรงุ ในกระทะเดือดเดอื ด
6. คอ่ ยๆเทแปง้ ขา้ วโพดทล่ี ะลายนา�้ ลงไป คนจนขน้
ได้ทแ่ี ตไ่ ม่ถึงกับเหนยี วมาก เสร็จแลว้ ตกั พักไวก้ ่อน ภาพวิธกี ารทา� พายชะครามอบชีส
ทีน้เี ราจะมาทา� ตัวแป้งพายกนั
สว่ นผสมแปง้ พาย
• แปง้ อเนกประสงค์
• เนยขาว
• เนยสด
• นมสด
• นา้� เปล่า
• เกลือ
• น�้าตาลไอซซ์ ิง
• ถ้วยพมิ พ์อลมู เิ นยี ม
424 ภมู ปิ ัญญา...
เมนูอาหารจากพืชป่าชายเลน
วธิ ีทา� แป้งพาย
1. น�าเนยขาวและเนยสดมาผสมกนั ในชามให้เขา้ กัน
2. ใส่แป้งอเนกประสงค์ลงไป ตามด้วยนมสด เกลือและน�้าตาลไอซ์ซิงละลายกับน�้าลงไป
แล้วใช้เบนเนอร ์ (ถา้ ไมม่ ีใชม้ ือกไ็ ด)้ นวดให้ส่วนผสมเขา้ กัน
3. เม่ือทุกอยา่ งเขา้ กนั ดีแล้วแป้งจะเหนียวนุ่ม แล้วเราจะพกั แป้งไว้ 20 นาที
4. เราน�าเอาเนยขาวมาทาทถี่ ้วยพิมพเ์ พื่อไม่ใหแ้ ปง้ ติดถว้ ย
5. แปง้ ไดท้ ี่แล้วน�ามารีดใหเ้ ปนแผน่ ขนาดไม่หนาไมบ่ างเกนิ ไป แลว้ น�ามาวางใสใ่ นถว้ ยพมิ พ์
6. น�าแปง้ ท่ีใสใ่ นถ้วยพมิ พเ์ ข้าเตาอบที่อณุ หภมู ิ 150 องศาเซลเซียส 15 นาที
7. พอแปง้ พายได้ท่ีแลว้ กน็ �าไสพ้ ายที่เราพกั ไว้มาตักใสพ่ มิ พ์ โรยหนา้ ดว้ ยมอสซาเรลลาชีส
8. น�าแปง้ ทีน่ วดไว้มาทา� เปนเส้นเลก็ ๆ วางสานกนั ทับลงดา้ นบนของตัวพาย
9. ตไี ข่ไก่ให้เข้ากัน น�ามาทาหน้าพาย เพอื่ เพิม่ ความสวยงาม
10. น�าเขา้ อบ สักคร่ ู สงั เกตว่าแป้งเหลอื งกใ็ ช้ได้เลย
435ภูมปิ ัญญา...
เมนอู าหารจากพชื ป่าชายเลน
นํา้ ชะคราม
ส่วนผสม
• ชะคราม
• น้�าตาล
• เกลือ
วิธีการทา�
1. เดด็ ใบชะครามแลว้ ลา้ งใหส้ ะอาด ตม้
จนสกุ บบี ไลค่ วามเค็มให้สะเด็ดน�า้
2. ปน่ั กับน้า� จนละเอียด
3. ใช้ตะแกรงกรองเอาแต่น้า�
4. น�าน�้าชะครามที่กรองแล้วไปต้ม เติมน�้าตาล เกลือ ชิมรสตามชอบ (อาจจะเพ่ิมรสชาติ
ด้วยนา�้ มะนาว)
5. ต้มต่อจนเดือด เสร็จแล้วกรองด้วยผ้าขาวบางอีกคร้ัง พักให้เย็น บรรจุใส่ขวดเก็บแช่
ในตู้เยน็ เวลาด่มื เตมิ นา�้ แข็งเพ่อื ความสดชน่ื
ภาพสว่ นผสมนา้� ชะคราม
ภาพวิธกี ารท�าน้า� ชะคราม
446 ภูมิปัญญา...
เมนูอาหารจากพชื ปา่ ชายเลน
ถอบแถบน้�า (สาวดา� )
Derris trifoliate Lour.
ชอ่ื พอ้ ง : D.uliginosa (Willd.) Benth.
วงศ์ : LEGUMINASAE-PAPILIONOIDEAE
ชื่ออื่น : แควบทะเล,ถอบแถบทะเล, ผักแถบ(กลาง),
ทับแถบ (สมุทรสงคราม), ถวั่ น�้า (นราธวิ าส)
เปนไม้เถา ล�าต้นมักเล้ือยทอดไปตามพ้ืนดิน ยาว
5-10 เมตร กิ่งเรียวยาว
ใบ เปนใบประกอบแบบขนนกปลายค่ี เรียงเวียน
ก้านใบยาว 10-15 ซม.มใี บยอ่ ย 1-2 คู่ และทป่ี ลายอีก
1 ใบ ก้านใบย่อยสั้น แผ่นใบย่อยรูปไข่แกมรูปขอบขนาน
รปู รแี กมรปู ขอบขนาน ถงึ รปู ขอบขนานแกมรปู ไขก่ ลบั ขนาด
1.5-5 x 3-10 ซม. ผิวใบเกล้ยี งทั้งสองด้าน ปลายแหลม
ถึงเรยี วแหลม โคนทู่ ถึงมนกลม เสน้ ใบ 8-10 คู่
ดอก ออกเปนช่อเดี่ยวตามง่ามใบ ช่อดอกยาว 5-15 ซม. ดอกมีสีขาวก่อนจะเปล่ียน
เปนสชี มพอู ่อน เส้นผ่าศูนยก์ ลาง 1 ซม ออกดอกระหว่างเดือนพฤษภาคม – สงิ หาคม
ผล เปนฝัก รูปขอบขนาน ขอบฝักเปนสันบางแคบ สันฝักด้านบนกว้างกว่าด้านล่าง
สองเท่า ขนาด 3 x 3.5 ซม. มี 1 เมลด็ เมลด็ รปู ไต ยาว 1-1.2 ซม.
ถอบแถบน้า� ขึน้ ตามฝ่งั แม่น้า� และพืน้ ทพ่ี รใุ กลท้ ะเล
เมนอู าหารจากต้นถอบแถบน�า้ (สาวดา� )
457ภมู ิปญั ญา...
เมนอู าหารจากพืชป่าชายเลน
ตม กะทสิ าวดาํ
(ถอบแถบน้ํา) หอยกัน
เครือ่ งปรุง 4 ถว้ ย
1 ถ้วย
• ยอดสาวดา� เด็ดใบ ½ ถ้วย
• หอยกันแกะเอาเน้ือ 2 ½ ถ้วย
• หวั กะท ิ 4 หวั
• หางกะทิ ½ ช้อนชา
• หอม
• กะป
• เกลอื
วิธีท�า
น�าหางกะทิใส่หม้อ กะปละลายน้�าและเกลือ ยกขึ้นตั้งไฟพอเดือด บุบหอมพอแตกใส่ลงไป
ใส่หอย ใส่ยอดสาวด�า เดือดอกี ครงั้ ชิมรสใหถ้ ูกปาก ใสห่ ัวกะทิพอเดือด ยกลง
เกรด็ เลก็ เกร็ดนอ้ ย
การตม้ กะทิผกั ต่างๆ สว่ นมากไม่นิยมใสน่ �า้ ตาลเพราะกะทิมคี วามหวานในตวั อย่แู ลว้
การแกงกะทิหรือต้มกะทิตา่ งๆ เมื่อสุกแล้วใหร้ ีบยกลงจากเตาทนั ท ี เพราะถา้ ต้งั ไว้ความรอ้ น
ทย่ี ังหลงเหลืออยูบ่ นเตาจะท�าใหก้ ะทิแตกมนั
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
468 ภมู ปิ ญั ญา...
เมนูอาหารจากพชื ป่าชายเลน
นํ้าพรกิ กงุ สดสบั สาวดาํ
เครอ่ื งปรุง 10 เม็ด
1 ชอ้ นชา
• พริกขหี้ นูสวน 2 หวั
• กะปเผา 1 ชอ้ นโต๊ะ
• หอมแดงซอย ½ ถ้วย
• น้�ามะขามเปยี ก 1 ถว้ ย
• กุ้งลวกสบั ละเอียด
• น�้าอุน่
• เกลอื
• ผกั ทใี่ ช ้ ยอดอ่อนสาวด�า
วธิ ีท�า
เทน้�าอุ่นใส่ถ้วย เติมพริกขี้หนูสวนซอย กะปเผา หอมแดงซอย เกลือ มะขามเปียก
ใส่กุ้งลวกสับละเอียด แล้วคนให้เข้ากัน ชิมรสตามชอบ เตรียมผักสด ยอดสาวด�า (ถอบแถบน้�า)
จดั ใสจ่ านรับประทานกบั ขา้ วสวยรอ้ นๆ โดยมปี ลาททู อดเปนเครือ่ งเคียงอรอ่ ยยง่ิ นกั
479ภูมปิ ญั ญา...
เมนูอาหารจากพชื ปา่ ชายเลน
ถว่ั ขาว (โรย๊ )
Bruguiera cylindrical (L.) Blume
ชอ่ื พ้อง : Rhizophora cylindrical L.
วงศ์ : RHIZOPHORACEAE
ช่ืออื่น : ถ่ัวแดง, ประสักขาว (จันทบุรี);
โปรง,โปรย (มลายู-ใต้); ปรุ้ย (มลายู-สตูล);
ลุ่ย (เพชรบุร)ี
เปนไม้ยืนต้นขนาดเล็ก-กลาง สูง 8-15
เมตร พูพอนน้อย แต่บริเวณโคนต้นพองขยายออก เรือนยอดแน่นทึบ
รูปพีระมิดเปลือกสีเทา หรือสีน�้าตาล เรียบ ถึงหยาบเล็กน้อย ตามล�าต้น
มีช่องอากาศ ก่ิงอ่อนสีเขียว มีรากหายใจรูปคล้ายเข่า ยาว 15-20 ซม.
เหนือผวิ ดิน
ใบ เปนใบเด่ียว เรียงตรงข้ามสลับต้ังฉาก แผ่นใบรูปรี ขนาด 3-8 x 7-19 ซม.
ปลายใบแหลม ฐานใบรูปล่ิม ผิวใบด้านบนสีเขียวเข้ม ท้องใบสีจางกว่า เกลี้ยงทั้งสองด้านขอบใบ
ม่วงลง เส้นกลางใบสเี ขยี ว เสน้ ใบ 7 ค ู่ ไม่เดน่ ชัด ก้านใบยาว 1-5.4 ซม. หูใบยาว 3-5 ซม.สเี ขียว
ดอก ออกเปนช่อกระจุกที่ง่ามใบช่อละ 3 ดอก ก้านช่อดอกยาว 0.6-0.9 ซม. ดอกยาว
1-1.4 ซม. สีเขียวอ่อน ก้านดอกย่อยยาว 0.1-0.5 ซม. วงกลีบเลี้ยงรูประฆัง โคนกลีบติดกัน
เปนหลอด ขนาด 0.2-0.3 x 0.4-0.6 ซม. ผิวเรียบ สีเขียว ปลายแยกเปน 8 แฉก กลีบเลี้ยง
ยาวเท่าหลอด ปลายกลีบโค้งกลับ กลีบดอก 8 กลีบ สีขาว รูปขอบขนานยาว 0.3-0.4 ซม.
ปลายแยกเปน 2 แฉก ขอบกลบี มีขนสีขาว ปลายกลบี มขี นแขง็ สนี �้าตาล 2-3 เสน้ ยาว 0.1 ซม.
ผล เปนผลแบบงอกต้ังแต่ยังติดอยู่บนต้น ผลสีเขียวยาว 1-1.4 ซม. กลีบเลี้ยงหุ้มผล
รปู ดาว กลบี โคง้ กลบั ลา� ตน้ ใตใ้ บเลยี้ งหรอื “ฝกั ”
รูปทรงกระบอกเรียวโค้ง ขนาด 0.4-0.6 x
7-14 ซม. เมื่อยังอ่อนสีเขียวและ เปล่ียน
เปนสีน้�าตาลอมเขียวเมื่อแก่ ออกดอกและผล
เกือบตลอดปี ข้ึนในพ้ืนที่ดินเลนตื้น เหนียว
และแข็งตามริมชายฝั่ง หรือพ้ืนท่ีที่ถูกเปดโล่ง
ไมเ่ หมาะกบั พนั ธไุ์ มป้ ่าชายเลนชนิดอ่ืน
4580 ภูมิปัญญา...
เมนูอาหารจากพชื ป่าชายเลน
เมนูอาหารจากต้นถั่วขาว
แกงบวดถ่ัวขาว
เครื่องปรงุ และส่วนผสม
• ฝกั ถ่ัวขาว (Bruguiera cylindrica)
• กะทิ
• น�า้ ตาลปบี
• เกลือ
อุปกรณอ์ น่ื ๆ
• ข้เี ถ้า ผ้าขาวบาง
วิธกี ารท�า
1. เลือกเก็บฝักถ่ัวขาว (Bruguiera cylindrica) ท่ีแก่จัด โดยดูจากสีผิวเปลือกมีสี
นา�้ ตาลแดง จากนน้ั ใช้มีดบางขูดเอาผวิ เปลือกออกใหห้ มด
2. น�าผ้าขาวบางห่อข้ีเถ้าแล้วน�าไปต้มในน้�าให้เดือด จากนั้นน�าฝักถ่ัวขาวลงต้มกับน�้าขี้เถ้า
นาน 10 นาที น้�าขี้เถ้าจะมีสีแดงของน้�าฝาดจากฝักถ่ัวขาว ถ่ายน้�าท้ิง แล้วน�าผ้าห่อขี้เถ้าช้ินใหม่
ลงต้มกบั น้า� และฝกั ถั่วขาวตม้ และถ่ายนา�้ ทิง้ ทา� ขัน้ ตอนน้ีจนไม่มนี �้าฝาดสแี ดงออกมาอกี หรอื จนกว่า
ฝกั ถวั่ ขาวจะหายขม
3. น�าน�้ากะทิตั้งไฟโดยใช้ไฟปานกลางต้มอย่าให้กะทิแตกมัน แล้วน�าเอาฝักถั่วขาวท่ีต้ม
นา�้ ข้เี ถ้าแลว้ ลงไปตม้ กับนา้� กะทิ
4. ใส่น�้าตาลปีบและเกลือป่น ชิมดูให้มีรสชาติหวานมันมีรสเค็มตัดเล็กน้อย ตักใส่ถ้วย
รับประทานรอ้ นๆ
ภาพสว่ นผสมแกงบวดถว่ั ขาว ภาพวธิ กี ารท�าแกงบวดถวั่ ขาว
4591ภมู ิปญั ญา...
เมนอู าหารจากพชื ปา่ ชายเลน
ฝกถ่วั ขาวเชือ่ ม
เคร่อื งปรงุ
• ฝกั ถั่วขาวตามปริมาณท่ตี ้องการ
• น�า้ ตาลทราย
• เกลือ
วิธที �า
นา� ฝกั ถวั่ ขาวมาขดู เปลอื กแชน่ า�้ เกลอื ทงิ้ ไว้
ประมาณ 5 – 10 นาที น�าไปลา้ งใหส้ ะอาด ต้มนา้�
พออุ่น ใส่ฝักถั่วขาว ต้มต่อไปจนเดือด แล้ว
เทนา้� ท้งิ ท�าอย่างน้ีประมาณ 5 – 7 คร้ัง เพื่อล้าง
ความขมของฝัก
วิธีการเชื่อม
ต้มน้�าพออุ่น ใส่ถั่วขาวลงไปต้มให้เดือด
แล้วค่อยๆ เติมน้�าตาลทรายลงไปเร่ือยๆ จน
นา้� ตาลทรายซมึ เขา้ เนอื้ ฝกั ถวั่ ขาว และเปน มนั เงา
จนได้ความหวานตามทีต่ อ้ งการ
ใช้รับประทานเปนของหวาน อาหารว่าง
อาจจะเติมกะทิ ใส่น้�าแข็ง รสชาติชื่นใจดีแท ้
(นมิ นต์ สานพรรณ)์
เกรด็ เล็กเกร็ดนอ้ ย
ฝกั ทจ่ี ะน�ามาเชื่อมตอ้ งเลือกฝักท่ีแกพ่ อประมาณไมต่ อ้ งแก่มาก ฝกั มีสีเขยี ว
502 ภมู ปิ ญั ญา...
เมนูอาหารจากพชื ป่าชายเลน
ยาํ ฝก โรย (ถ่วั ขาว)
เครอ่ื งปรงุ
50 ฝกั
• ฝกั ถัว่ ขาว 1 ถว้ ย
• มะพร้าวขดู ขาว ½ ถ้วย
• นา้� ตาล ½ ช้อนชา
• เกลือ 5 ถว้ ย
• น้า� ขเ้ี ถ้า 5 ถ้วย
• น�้าเปล่า
วิธที า�
ขูดเปลือกฝักถั่วขาวออกให้หมด เติมน�้าเปล่าใส่หม้อ ยกข้ึนตั้งไฟให้เดือดสักพัก ยกลง
รินน�้าออก ใส่น้�าขี้เถ้า ยกขึ้นตั้งไฟให้เดือดอีกคร้ังคอยดูว่าฝักถ่ัวขาวท่ีต้มนิ่มหรือยัง แล้วชิมดู
ว่าฝักยังฝาดอีกหรือเปล่า ถ้าไม่ฝาดและน่ิมได้ที่แล้วให้ใช้ตะแกรงตักขึ้นมาใส่จาน น�ามะพร้าว
น�้าตาล และเกลอื มาเคล้าให้เขา้ กัน ชมิ รส รบั ประทานเปน ของหวาน
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
513ภูมปิ ัญญา...
เมนอู าหารจากพชื ป่าชายเลน
52
เมนูอาหารจากต้นปรงทะเล
แกงสมกุง ยอดออนปรงทะเล
เครื่องปรงุ และส่วนผสม
• ยอดอ่อนปรงทะเล • ขา่
• หอมแดง • กระเทยี ม
• พริกแห้ง • มะขามเปียก
• เกลอื • กะป
• กุ้งสด
วธิ กี ารทา�
1. เด็ดยอดอ่อนของปรงทะเลล้างให้
สะอาด นา� ไปตม้ ในนา�้ เดอื ดเพอื่ ลดความฝาด นา�
มาพักใหส้ ะเดด็ น้�า
2. โขลกพรกิ กระเทยี ม ข่า หอมแดง กะป ใหล้ ะเอยี ดจนเปนเคร่ืองแกงส้ม
3. ลา้ งกุง้ ใหส้ ะอาดแลว้ แกะเปลอื กออกให้เหลอื หางกุ้งไว้เพอ่ื ความสวยงาม
4. น�าน้�าเปล่าใส่หม้อตั้งไฟต้มให้เดือด ใส่พริกแกงส้มลงไป แล้วตามด้วยกุ้ง เมื่อเนื้อกุ้ง
เร่ิมเปล่ียนเปนสีแดง ใส่ยอดอ่อนปรงทะเลลงไป ปรุงรสด้วยน้�ามะขามเปียก เกลือ ให้มีรสเผ็ด
เปรยี้ วน�าเคม็
ภาพสว่ นผสม
แกงส้มกงุ้ ยอดออ่ นปรงทะเล
ภาพวธิ กี ารท�าแกงสม้ กุ้ง
ยอดอ่อนปรงทะเล
535ภูมิปญั ญา...
เมนอู าหารจากพชื ป่าชายเลน
น้าํ พรกิ ลีเ่ ส (มะพราวคั่ว) ยอดปรง
ส่วนผสม
1 ถว้ ย
• มะพรา้ วค่ัว ½ ถว้ ย
• ตะไคร้ 5 เม็ด
• พริกสด 5 กลีบ
• กระทยี ม 3 หวั
• หัวหอม ½ ถว้ ย
• ปลานึ่ง 1 ช้อนชา
• กะปเผา 5 ชอ้ นโต๊ะ
• น้า� มะนาว 1 ช้อนโต๊ะ
• น้า� ตาล
วิธีทา�
น�าตะไคร้ มะพร้าวค่วั พริก กระเทียม และหัวหอมไปตา� จนละเอยี ด แล้วใสป่ ลานึง่ กะปเ ผา
น้�ามะนาว และน้�าตาล คนให้ละลายเข้ากัน ชิมปรุงรสให้กลมกล่อม รับประทานกับผักลวก
อย่างยอดปรง ยอดเถาคนั
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
546 ภูมิปัญญา...
เมนอู าหารจากพชื ปา่ ชายเลน
ปรงหนู
Acrostichum speciosum Willd
วงศ์ : PTERIDACEAC
ช่ืออ่ืน : ปรง (ตราด)
มีลักษณะคล้ายกับปรงทะเล แต่
ส่วนมากจะขึ้นแยกเปนต้นน้อยคร้ังท่ีจะพบ
ข้นึ เปน กลุ่ม
ใบ เหมอื นปรงทะเล แต่ส้นั กว่า ขนาด
3-4 x 30-40 ซม. ใบทไ่ี มส่ รา้ งสปอร ์ ปลายใบ
เรยี วแหลม กา้ นใบไม่มีหนามแหลมคม
ปรงหนู พบในปา่ ชายเลนทคี่ ่อนข้างสงู
มีน�า้ ทะเลทว่ มถงึ เปน บางคร้งั
557ภูมปิ ญั ญา...
เมนอู าหารจากพชื ป่าชายเลน
เมนูอาหารจากตน้ ปรงหนู
แกงสมปรงหนู (ปใ หญ) กงุ
เครอื่ งแกง
25 เม็ด
• พริกสด 2 ซม.
• ขม้นิ 4 กลีบ
• กระเทยี ม 1 ชอ้ นโต๊ะ
• กะป
เครอ่ื งปรุง 2 ถว้ ย
1 ถ้วย
• ปรงหนเู ด็ดใบ ½ ถ้วย
• กุง้ สด
• น�้ามะขามเปียก
• เกลอื และน�า้ ตาลปีบ
วธิ ีท�า
โขลกพรกิ สด ขมิ้น กระเทยี ม กะปใ หล้ ะเอียด ตกั ใส่หม้อ เตมิ น้�ามะขามเปยี ก คนให้เข้ากนั
ยกขน้ึ ต้ังไฟให้เดือด ใส่ปรงหน ู กุ้งสด เกลือ น�้าตาลปบี เดือดอกี ครั้ง ชมิ รสตามชอบ ยกลง
เคล็ดไมล่ บั
การแกงปรงหนคู วรลวกดว้ ยนา้� ร้อนก่อน 1 ครง้ั เพ่ือใหค้ วามเมอื กของใบหมดไป
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
568 ภมู ิปัญญา...
เมนอู าหารจากพืชป่าชายเลน
เป้งทะเล
Phoenix paludosa Roxb.
วงศ์ : PALMAE
ชอื่ อื่น : เปง้
เปนพวกปาล์ม มีล�าต้นรูปทรงกระบอก
สูง 4-10 เมตร เส้นผ่าศูนย์กลาง 5-9 ซม.
มีใบหนาแน่นเปนกลุ่ม ส่วนบนของล�าต้นมี
ก้านใบซึ่งมีหนามติดอยู่และมีกาบซ่ึงเปนเส้นใย
สีเทาหุ้ม
ใบ ใบประกอบแบบขนนกช้ันเดียว เอน
และห้อยลงจ�านวน 10-20 ทาง เรยี งเวียนสลบั
เปน กระจกุ ทป่ี ลายยอด ขนาด 0.45 x 1.5 เมตร
ใบโค้ง สีเขียวเปนมัน หรือ สีเขียวอมเหลือง
ท้องใบสีเทาคล้ายควัน โคนใบมีเส้นใยเปนกาบหุ้มล�าต้น ใบย่อยเล็ก แคบ ยาว ขอบพับเข้า
ค่อนขา้ งแข็ง และตรงปลายใบห้อยลง ตามกา้ นใบด้านล่าง มหี นามเรยี วยาวแหลมและแขง็
ดอก เปนดอกแยกเพศต่างต้น ช่อดอกตั้งตรงออกท่ีง่ามใบ มีกาบขนาดใหญ่ 1 อัน หุ้ม
แต่กาบนี้จะหลุดไปในไม่ช้า ก้านช่อดอกยาว 60 ซม.ประกอบด้วยกลุ่มของช่อดอกย่อย ซ่ึงเปนช่อ
เชิงลดเรียวตรงจา� นวนมาก เรียงทา� มุมแคบกันแกนหลักไปทางปลายชอ่
ผล เปนผลสด อ่อนนุ่ม รูปไข่ขนาด 0.8-1 x 1-1.5 ซม. ผลแก่สีส้ม มีผนังชั้นใน
บางคลา้ ยกระดาษ มีเมล็ดเดียว
579ภมู ิปญั ญา...
เมนูอาหารจากพชื ป่าชายเลน
เมนูอาหารจากเป้งทะเล
แกงกะทหิ ยวกเปงกงุ สด
เคร่ืองแกง
2 ต้น
• ตะไครซ้ อย 40 เม็ด
• พรกิ แห้ง 3 ซม.
• ขมิน้ ½ ช้อนชา
• พริกไทยดา� 5 กลบี
• กระเทียม 1 ช้อนโตะ๊
• กะป
เครือ่ งปรงุ 3 ถ้วย
1 ถว้ ย
• หางกะท ิ 1 ถ้วย
• หัวกะท ิ 2 ถว้ ย
• กุ้งสด
• หยวกเป้งฝานหยาบๆ
• เกลือและน�า้ ตาลปบี
วิธีท�า
โขลกตะไคร้ พรกิ แหง้ ขมิน้ พรกิ ไทยด�า กระเทียม กะป เกลือใหล้ ะเอยี ด ตักใส่หมอ้ ใสห่ าง
กะทิ คนให้เข้ากนั ใสห่ ยวกเป้ง ยกขึน้ ตั้งไฟรอใหเ้ ดือดสกั พกั พอหยวกเป้งเร่มิ นิ่ม ใส่กงุ้ นา�้ ตาลปบี
หวั กะท ิ เดือดอีกคร้งั ชิมรสตามชอบ ยกลงรับประทานได้
เกรด็ เลก็ เกร็ดน้อย
การแกงกะทหิ รอื ต้มกะทติ า่ งๆ เมือ่ สกุ แลว้ ใหร้ บี ยกลงจากเตาทนั ท ี เพราะถา้ ตงั้ ไวค้ วามรอ้ นที่
ยงั หลงเหลอื อยบู่ นเตาจะท�าให้กะทแิ ตกมนั
5680 ภูมิปัญญา...
เมนอู าหารจากพชื ปา่ ชายเลน
เคร่อื งแกง แกงสม หยวกเปงกุง
• พรกิ สด 20 เม็ด
• ขม้นิ 2 เซนตเิ มตร
• กระเทียม 4 กลีบ
• กะป 1 ช้อนโตะ๊
เคร่ืองปรุง ½ ถว้ ย
10 ตวั
• น�้ามะขามเปียก 3 ถ้วย
• กงุ้ ชแี ฮ ้ 1 ถว้ ย
• นา้� เปล่า
• หยวกเป้งฝานชนิ้ บาง ๆ
• เกลือ น้า� ปลาและนา�้ ตาลปบี
วธิ ีทา�
โขลกเคร่ืองแกงท้ังหมดให้ละเอียด ลวกหยวกเป้งในน้�าเดือดสักพัก ยกลงตักใส่น�้าเย็นทันท ี
น้�าเปล่าใส่หม้อ น้�ามะขามเปียก เครื่องแกง เกลือ น้�าตาลปีบ คนให้เข้ากัน ยกขึ้นต้ังไฟพอเดือด
ใส่หยวกเป้ง ชมิ รสเปร้ียวหวานเค็มตามใจชอบ ใส่กงุ้ สด เดอื ดอกี ครั้งยกลง
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
5691ภมู ิปัญญา...
เมนอู าหารจากพชื ปา่ ชายเลน
น้าํ พริกหวานหยวกเปงลวก
เครือ่ งปรงุ
10 เมด็
• พรกิ ขห้ี นสู วน 2 กลบี
• กระเทียม 2 ผล
• มะนาว 1 ช้อนโต๊ะ
• กะปเผา 1 ชอ้ นโต๊ะ
• กงุ้ แห้ง 1 ชอ้ นโต๊ะ
• น�้าตาลปบี 2 หยวก
• หยวกเป้ง
วิธีท�า
ต�าพริกข้ีหนูสวน กระเทียม กะปเผา กุ้งแห้ง น้�าตาลปีบ เกลือ ให้ละเอียด เติมน�้ามะนาว
ชิมรสเปรี้ยว หวาน เคม็ ตามชอบ ตักใสถ่ ้วย ฝานหยวกเป้งใส่หมอ้ เติมนา�้ แล้วตม้ ใหเ้ ดือดสักพัก
ยกลงใสน่ ้�าเย็นทนั ที ตักขนึ้ ใส่จานรบั ประทานกบั นา�้ พรกิ หวานไดอ้ รอ่ ยนัก
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
602 ภมู ิปัญญา...
เมนูอาหารจากพชื ป่าชายเลน
ยาํ หยวกเปง กุง สด
เครื่องปรุง 2 ถ้วย
1 ถว้ ย
• หยวกเป้งลวกส�าเรจ็ ฝานบาง ๆ ½ ถว้ ย
• กุ้งลวก 1 ถว้ ย
• หวั กะท ิ 25 เม็ด
• มะพรา้ วคว่ั ตา� ละเอียด ½ ชอ้ นชา
• พริกข้ีหนูสวน 3 ช้อนโตะ๊
• พริกไทยด�า ½ ถว้ ย
• กะปเผา 7 หวั
• น้า� มะขามเปียก
• หอมแดงซอย
• เกลือ
วธิ ีทา�
โขลกพริกข้ีหนูสวน พริกไทยด�า กะป เกลือให้ละเอียดตักใส่ถ้วย น้�ามะขามเปียก หัวกะทิ
มะพร้าวคว่ั ตา� ละเอียด หอมแดงซอย หยวกเปง้ กงุ้ สดเคล้าให้เข้ากัน ชมิ รสตามชอบ
613ภูมิปญั ญา...
เมนอู าหารจากพชื ปา่ ชายเลน
ผกั เบี้ยทะเล
ช่ือพฤกษศาสตร์ :
Sesuvium portulacastrum L.
ชื่อพืน้ เมือง : ผกั เบี้ยทะเล
ชอื่ ท้องถิ่น : ผักเบ้ีย
วงศ์ AIZOACEAE
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
นิสัย เปนไม้ล้มลุก เปนพืชทนแล้งได้ด ี
แตกกง่ิ ก้านสาขามาก สูงไมเ่ กิน 50 เซนติเมตร
ราก ระบบรากฝอย มีรากงอกตาม
ข้อล�าต้นที่สัมผัสดิน ล�าต้น แตกก่ิงก้านโปร่ง
แผ่ราบตามพื้นดินอวบน้�า ทอดเลื้อยไปตาม
ผวิ ดนิ แผก่ ระจาย ชยู อดสงู 15 - 30 เซนตเิ มตร
ยอดใหมแ่ ตกตามขอ้ ปล้อง ลา� ต้นสีเขยี วปนแดง
หรอื มว่ ง ใบ ใบเด่ียว อวบน้�า เรยี งแบบตรงข้าม
รปู ขอบขนาน เปน มนั ขนาดใบ 3 – 4 เซนตเิ มตร
ก้านใบส้ัน ปลายใบโค้งมน ฐานใบเข้าหา เส้น
กลางใบ ดอก สมบรู ณเ์ พศ ออกดอกปลายยอด,
ตามซอกใบ ดอกขนาดเล็กสีชมพู กลีบเล้ียง
5 กลีบ กลีบดอก 5 กลีบ สีชมพู เกสรเพศผู้
มีจ�านวนมาก เกสรเพศเมีย 4 - 5 อัน รังไข่
อยู่เหนือฐานรองดอก ผล เปนแคปซูล มี
4 carpel กลีบเลี้ยงห่อหุ้ม คล้ายดอกยังตูม เมื่อผลแก่จะแตกออก มีหลายเมล็ดสีด�า หลุดออก
เหลอื เพียงกลีบเลีย้ งแห้งตดิ ต้น
ลักษณะเด่น ลา� ต้น และใบอวบน�้า ทนแลง้ ไดด้ ี
นเิ วศวทิ ยา ขนึ้ ทั่วไปบริเวณป่าชายเลน ชอบข้นึ ในที่ช้นื แฉะ นา้� ทว่ มไม่ถงึ ออกดอก - ผล
ตลอดปี
ประโยชน์ ต้นเปน อาหารสตั ว์ เช่น สกุ ร
624 ภูมปิ ญั ญา...
เมนูอาหารจากพชื ปา่ ชายเลน
เมนอู าหารจากผักเบ้ยี
คุกกเ้ี นยสดผักเบ้ีย
สว่ นผสม 200 กรัม
350 กรมั
• ผักเบี้ย 225 กรัม
• แปง้ เอนกประสงค ์ 300 กรมั
• เนยสด
• น้า� ตาลทรายขาว ½ ชอ้ นโต๊ะ
• ผงฟู 175 กรัม
• น้�าตาลไอซซ์ ิง
• เกลือ ½ ชอ้ นโต๊ะ
• นมสด 45 กรมั
• ไข่ไก ่ 1 ฟอง
วธิ ีการทา�
1. นา� ผักเบ้ยี ลา้ งให้สะอาด ต้มจนสุกแลว้ สบั พอหยาบๆ พกั ไว้กอ่ น
2. น�าเนยลงเคร่ืองผสมแป้ง รอจนเนยละเอียด ใส่น�้าตาล น�้าตาลไอซ์ซิง ไข่ไก่ เกลือ
ลงไปผสม
3. น�าผงฟูร่อนผ่านตะแกรงลงในแป้งเอนกประสงค์ แล้วค่อยๆใส่ลงในเคร่ืองผสมแป้ง
ใสน่ มสดตามลงไป ใส่สลับกับแปง้ จนหมด รอให้ส่วนผสมเข้ากนั จนเนื้อเนียนละเอยี ด และขึน้ ฟู
4. ปด เครื่องผสมแปง้ แล้วใสผ่ กั เบี้ยท่เี ตรียมไวล้ งไปผสมใหเ้ ขา้ กัน
5. น�าแป้งที่ได้ใส่ถุงพลาสติกท่ีมีจุกส�าหรับบีบเปนแผ่นคุ้กกี้ (ถ้าไม่มีถุงก็ใช้ช้อนเกล่ียให้
เปน แผน่ ก็ได้) แลว้ บีบลงบนถาด แล้วเข้าเตาอบท่ ี อุณหภูม ิ 180 องศาเซลเซียส 20 นาที
6. พอคกุ้ กีส้ ุกแลว้ กแ็ ซะออกจากถาด รอให้เยน็ แล้วบรรจุภาชนะให้มิดชิดกันอากาศเขา้
635ภมู ิปญั ญา...
เมนอู าหารจากพืชปา่ ชายเลน
ภาพสว่ นผสมคกุ้ กเ้ี นยสดผักเบยี้
ภาพวธิ ีการท�าคุ้กก้เี นยสดผักเบ้ยี
646 ภมู ปิ ญั ญา...
เมนอู าหารจากพชื ปา่ ชายเลน
พายผกั เบ้ยี อบชสี
สว่ นผสม 200 กรมั
100 กรมั
• ผกั เบ้ยี ตม้ สกุ 150 กรัม
• มอสซาเลลาชสี 30 กรัม
• นมสด 40 กรัม
• เนยสด 100 กรมั
• หอมใหญห่ ่ันเตา
• ขา้ วโพดตม้ สกุ 2 ชอ้ นชา
• น้�าตาลทราย ¼ ชอ้ นชา
• เกลือป่น ¼ ช้อนชา
• พริกไทยปน่ ½ กอ้ น
• ซปุ ไก่กอ้ น 2 ช้อนชา
• แปง้ ข้าวโพด
วิธกี ารทา�
1. น�าผักเบ้ียล้างน้�าให้สะอาดแล้วต้มในน้�าเดือด (ต้มพอสุกไม่ต้องเป่อยมาก เพราะต้อง
เอาไปผดั อีกคร้ัง) แลว้ บีบเบาๆ เพ่อื ไล่ความเค็มออก แล้วสับพอหยาบๆ
2. นา� หอมใหญมาหน่ั เตา
3. ตง้ั กระทะไฟปานกลาง ใสเ่ นยลงผดั ให้ละลายแลว้ ตามด้วยหอมใหญ ่ ผดั พอใหห้ อมใหญ่สกุ
4. ใส่ผักเบ้ยี ท่เี ตรียมไว ้ ปรงุ รสดว้ ยนา้� ตาล เกลือ พริกไทย ซปุ ไก่ก้อน และนมสด ผัดไปสักพกั
ค่อยๆ ใส่แป้งข้าวโพดท่ีละลายน้�าลงไป คนจนข้นได้ท่ีแต่ไม่ถึงกับเหนียวมาก เสร็จแล้วตัก
พักไว้ก่อนทนี ี้เราจะมาทา� ตวั แป้งพายกนั
657ภูมิปัญญา...
เมนอู าหารจากพชื ป่าชายเลน
ภาพสว่ นผสมพายผกั เบ้ียอบชีส
ส่วนผสมแปง้ พาย • เนยขาว • เนยสด
• นา้� เปลา่ • เกลอื
• แปง้ อเนกประสงค์ • ถว้ ยพิมพอ์ ลูมิเนียม
• นมสด
• น�้าตาลไอซ์ซงิ
วิธีท�าแปง้ พาย
1. น�าเนยขาวและเนยสด มาผสมกนั ในชามใหเ้ ข้ากัน
2. ใส่แป้งอเนกประสงค์ลงไป ตามด้วยนมสด เกลือและน�้าตาลไอซ์ซิงละลายกับน้�าลงไป
แลว้ ใชเ้ บนเนอร์ (ถ้าไมม่ ใี ช้มือก็ได้) นวดใหส้ ว่ นผสมเข้ากนั
3. เม่ือทกุ อยา่ งเขา้ กันดีแลว้ แป้งจะเหนยี วน่มุ แล้วเราจะพกั แป้งไว ้ 20 นาที
4. เรานา� เอาเนยขาวมาทาท่ีถ้วยพมิ พเ์ พ่อื ไม่ให้แป้งตดิ ถว้ ย
5. แป้งได้ที่แลว้ นา� มารีดให้เปน แผ่นขนาดไมห่ นาไมบ่ างเกินไป แล้วนา� มาวางใส่ในถ้วยพมิ พ์
6. นา� แป้งทีใ่ สใ่ นถว้ ยพิมพ์เขา้ เตาอบท่ีอณุ หภูม ิ 150 องศาเซลเซียส 15 นาที
7. พอแป้งพายไดท้ แี่ ลว้ ก็นา� ไส้พายที่เราพกั ไวม้ าตกั ใส่พิมพ ์ โรยหน้าดว้ ยมอสซาเรลลาชีส
8. นา� แปง้ ที่นวดไวม้ าท�าเปนเส้นเล็กๆ วางสานกนั ทับลงไปดา้ นหน้าตัวพาย
9. ตีไขไ่ กใ่ หเ้ ขา้ กนั นา� มาทาหน้าพาย จะทา� ใหม้ สี ีเหลอื งเพื่อเพม่ิ ความสวยงาม
10. นา� เขา้ อบ สกั ครู่ สังเกตว่าแปง้ เปน สเี หลอื งก็ใชไ้ ด้เลย
668 ภมู ิปญั ญา...
เมนูอาหารจากพชื ปา่ ชายเลน
ภาพวธิ ีการท�าพายผกั เบ้ยี อบชสี
ภาพสว่ นผสมแปง้ พาย ภาพวธิ ีการทา� แป้งพาย
679ภูมิปัญญา...
เมนอู าหารจากพชื ป่าชายเลน
ผกั หวานทะเล
ชือ่ วิทยาศาสตร์ : Colubrina asiatica L. ex Brongn.
วงศ์ : RHAMNACEAE
ช่ืออน่ื : ผกั กา้ นถงึ ก้านตรง กะทรง
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
หน้าตาคล้ายๆ ผักหวานบ้าน มีหลายช่ือแล้วแต่ละท้องถ่ินจะเรียกผักคันทรง ผักก้านตรง
ผักก้านถึง เปนไม้พุ่มขนาดกลาง สูงประมาณ 2 - 3 เมตร ก่ิงก้านเล็กกลม สีเขียวใบเดี่ยว
เรียงสลับกัน รูปหอกกว้าง 1.5 - 2 ซม. 3 - 4 ซม. ปลายและฐานใบแหลม ขอบใบหยัก
เส้นใบมี 3 คู่ ก้านใบยาว 0.5 - 1 ซม. ผิวใบด้านบนสีเขียวเข้มกว่าด้านล่างดอกขนาดเล็ก
สีเหลืองปนเขียว กล่ินหอมอ่อนๆออกตามซอกใบตามกิ่งก้านเรียงเปนแถว เปนช่อเล็กๆ ดอกย่อย
8-14 ดอกดอกรูปจาน ดอกบานกว้างประมาณ 0.2-0.3 ซม. ก้านดอกส้ันยาว 0.3-0.4 ซม.
รูปกลมแป้นสีเขียวเข้ม เสน้ ผา่ ศนู ย์กลาง 0.5-0.6 ซม.
การใชป้ ระโยชนแ์ ละสรรพคณุ
ใบและเปลือก ต้มอาบแก้บวมเนื่องจากไตและหัวใจพิการ แก้น�้าเหลืองเสีย แก้เหน็บชา
(สถาบนั การแพทย์แผนไทย กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสขุ , 2542)
6780 ภูมปิ ัญญา...
เมนูอาหารจากพชื ปา่ ชายเลน
เมนอู าหารจากผักหวานทะเล
ตม กะทผิ กั หวานทะเลกงุ สด
สว่ นผสม
2 ถว้ ย
• ยอดผักหวานทะเล ½ ถ้วย
• กงุ้ ½ ถ้วย
• วุน้ เสน้ 1-2 หวั
• หวั หอม ½ ชอ้ นชา
• กะป 1 ถว้ ย
• กะทคิ ้นั สด ½ ช้อนชา
• เกลอื 1 ชอ้ นชา
• นา�้ ตาลตาล
วิธีทา�
เคี่ยวกะทิพอเดือด ทุบหัวหอมพอแตก ใส่วุ้นเส้น
และกงุ้ ปรงุ รสดว้ ยเกลอื กะป และนา้� ตาล ชมิ ใหก้ ลมกลอ่ ม
ใส่ยอดผักหวานที่เตรียมไว้ พอสุก ยกลงตักใส่ภาชนะ
พรอ้ มเสริ ฟ์
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
6791ภมู ปิ ญั ญา...
เมนอู าหารจากพชื ป่าชายเลน
พงั กาหัวสุมดอกแดง
ช่ือสามัญ : พังกาหัวสมุ ดอกแดง
ชือ่ วทิ ยาศาสตร์ : Bruguiera gymnorrhiza (L.) Savigny
วงศ์ : RHIZOPHORACEAE
ช่อื อนื่ : ประสกั ดอกแดง
ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์ :
เปนไม้ต้นขนาดกลาง-ขนาดใหญ่ สูง 25-35 เมตร มีรากพิเศษออกตามล�าต้น เปน
รากหายใจคล้ายเข่า ล�าต้นตั้งตรง เน้ือไม้แข็ง เรือนยอดเปนพุ่มกลม เปนช้ันเหมือนฉัตร ทึบ
โคนต้นเปนเหลี่ยม ต้นใหญ่มีลักษณะเปนพูพอนสูง มีช่องอากาศขนาดใหญ่อยู่ทั่วไป เปลือกล�าต้น
หยาบ เปลือกเปนเกล็ดหนา แตกเปนร่องสม่�าเสมอตามยาวไม่เปนระเบียบ ใบเปนใบเดี่ยว
เรียงตรงข้ามสลับต้ังฉาก รูปรี หรือ รูปไข่แกมรี ฐานใบมน ปลายใบแหลมสั้น ไม่มีติ่ง ผิวใบ
เรยี บหนา คล้ายแผ่นหนัง ใบดา้ นบนสีเขียวเขม้ เปน มัน ท้องใบเขียวอมเหลือง เส้นกลางใบด้านล่าง
มีสีแดงเร่ือๆ ก้านใบกลมยาว 2 - 5 เซนติเมตร มีสีแดงเร่ือๆ หูใบแหลมยาวมักมียางขาว
ดอกสมบรู ณ์เพศ ดอกเด่ียว ตามงา่ มใบ สีแดง หรือ แดงอมชมพู ก้านดอกยาว 3 - 4 เซนตเิ มตร
โคง้ ลงลา่ ง ดอกตมู รปู กระสวย ยาว 2.5 - 3.5 เซนตเิ มตร กลบี เลยี้ งสแี ดงปนเขียว โคนตดิ กนั
ปลายแยกเปนแฉกแคบๆ ถึงลึกลงครึ่งหนึ่ง ท้องกลีบเล้ียงส่วนบนที่ปลายมีสัน กลีบดอก 10 -
16 กลีบ รูปขอบขนาน ปลายกลีบเว้า หยักลึกลงเกือบถึงกลางกลีบ เปน 2 แฉก ปลายแหลม
มีขนสั้นๆ ปกคลุมและมีเส้นแข็งติดที่ปลาย 3 - 4 เส้น ยาว 0.1 เซนติเมตร สีขาว หรือ
สีเหลืองอมเขียว เม่ือดอกบานจะมีลักษณะคล้ายสุ่ม ผลรูปลูกข่าง ยาว 2 - 3 เซนติเมตร
ผิวเรียบ จะงอกต้ังแต่ผล ติดอยู่บนต้นเรียกว่า “ฝัก” หรือ ล�าต้นใต้ใบเลี้ยง รูปกระสวย ขนาด
1.5 - 2 X 7 - 25 เซนติเมตร เปนเหลี่ยม หรือมีสันเล็กน้อย สีเขียวเข้มแกมม่วง เมื่อแก่จัด
มีสีม่วงดา�
สว่ นที่ใชเ้ ปน อาหาร ผล ยอดอ่อน
ใช้เปนอาหารประเภท ยอดออ่ นเปนผกั เหนาะ
ฝักปรุงอาหารคาว-หวาน คล้ายเผอื ก
การใชป้ ระโยชนแ์ ละสรรพคุณ
เปน ยาฝาดสมานแกท้ อ้ งเสยี และมาลาเรยี
ใชก้ นิ กบั หมากในบางครง้ั และใชห้ ยอดตา
(http://tanhakit.blogspot.com/2010/12/blog-post_1207.html)
702 ภมู ิปญั ญา...
เมนูอาหารจากพชื ป่าชายเลน
เมนอู าหารจากพังกาหวั สุมดอกแดง
ขนมตม ฝกพังกาหวั สมุ ดอกแดง
สว่ นผสม
• ฝักพงั กาหวั สมุ ดอกแดงต้มแลว้ 20 ฝกั
• ข้าวเหนยี วเขี้ยวงูคดั พเิ ศษ 1 กิโลกรัม
• มะพร้าวขูด 1 กิโลกรัม
• น�า้ ตาลทราย 2 ถ้วยตวง
• เกลือ 2 ช้อนโต๊ะ
• ใบกะพ้อ สา� หรบั หอ่ ขนม
วธิ ีทา�
1. เริ่มจากน�าข้าวเหนียวมาแช่น�้าท้ิงไว้ประมาณ 1 ชั่วโมง
ระหว่างรอข้าวเหนียว ก็คั้นกะทิโดยใช้มะพร้าวขูดน�้าหนักเท่ากับ
ข้าวเหนียว คัน้ ดว้ ยน้า� อุ่นใหไ้ ดน้ า้� กะทหิ นกั เทา่ ข้าวเหนียว ซ่ึงจากสตู รน้ี
เมื่อน�ามาผัดกับกะทิ จะไดข้ ้าวเหนียวผดั ที่พอดีๆ ไมแ่ ฉะหรือดบิ เกินไป
2. ล้างข้าวเหนียวที่แช่น�้าตามเวลาแล้วให้สะอาด สงขึ้นพักใน
กระชอนให้สะเด็ดน�้า จากน้ันก็ท�าการผัดข้าวเหนียวด้วยน�้ากะทิ โดยการเทข้าวเหนียวลงในกระทะ ใส่น้�า
กะทติ ามลงไป ใช้ความร้อนปานกลาง ผัดขา้ วเหนียวกับนา�้ กะทิสักคร่ ู ใส่ฝกั พงั กาหวั สมุ ทีห่ นั่ เปน ชน้ิ เล็กๆ
ลงไป เตมิ เกลือลงไปด้วย ผัดไปเรอื่ ยๆ ให้ท่ัว จนน้�างวดก็เติมนา�้ ตาลให้ออกรสหวาน มัน เค็ม
3. ผัดให้แห้งพอหยิบข้าวเหนียวได้ ยกลงพักให้เย็น น�าใบกะพ้อออกมาคลี่และเช็ด
ให้สะอาด แบง่ ส่วนใบกะพอ้ ใหม้ คี วามกวา้ งของแต่ละใบเทา่ กนั เพือ่ ท่เี วลาหอ่ จะได้ขนมขนาดเทา่ ๆ กัน
พับส่วนปลายใบกะพ้อเปนรูปกรวย ตักข้าวเหนียวใส่ ใช้มือกดลงให้แน่นจนสุดกรวย แล้วพับเปน
รูปสามเหล่ียมหน้าจ่ัว แล้วสอดส่วนโคนของใบกะพ้อออกมาทางยอดแหลมของกรวย ดึงให้แน่น
หรือจะขมวดปมตรงปลายกรวยเพอ่ื กนั หลุด
4. น�าไปน่ึงใหส้ ุก ใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมง เมือ่ ขนมสุกตวั ขนมจะเปน รปู สามเหล่ียม เนื้อแนน่
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
713ภมู ปิ ญั ญา...
เมนูอาหารจากพืชปา่ ชายเลน
ขา วเหนยี วนงั่ หางฝกพังกาหวั สุมดอกแดง
ส่วนผสม
• ฝกั พงั กาหัวสมุ ดอกแดงตม้ แลว้ 10 ฝัก
• ข้าวเหนยี วเกา่ ½ กิโลกรัม
• มะพร้าวขูด ½ กิโลกรัม
• น�้าตาลทราย 1 ถว้ ยตวง
• เกลือ 1 ชอ้ นโตะ๊
• ใบตองสา� หรบั ย่างข้าวเหนยี ว
วธิ ที �า
1. เร่ิมจากน�าข้าวเหนียวแช่น้�าทิ้งไว้ประมาณ 1 ชั่วโมง ระหว่างรอข้าวเหนียว ก็ค้ันกะทิ
โดยใชม้ ะพร้าวขดู ใสน่ ้า� ตาลและเกลอื น�าขึ้นต้งั ไฟใหพ้ อเดือด
2. ลา้ งขา้ วเหนียวทแี่ ช่น�้าตามเวลาแลว้ ให้สะอาด แล้วนา� มาน่งึ ด้วยไฟแรงประมาณ 30 นาที
ไม่ตอ้ งให้ข้าวสกุ ด ี
3. ยกลงเทใส่กะละมังท่ีเตรียมไว้ ใช้ไม้พายเกล่ียให้แผ่ท่ัวกะละมัง ใส่ฝักพังกาหัวสุม
ที่ห่ันไว้ เทน้�ากะทิที่เตรียมไว้ลงในกะละมัง แล้วใช้ไม้พายคลุกเคล้าข้าวเหนียวให้ทั่วกะละมัง
จนข้าวเหนยี วดดู ซบั น�า้ กะทจิ นแหง้ เปน อันเสร็จขนั้ ตอนการมูน
4. น�าใบตองรองกระทะก่อนเทข้าวเหนียวท่ีเตรียมไว้ เกล่ียให้บางเท่ากัน ใช้ไฟอ่อนๆ
ใหข้ า้ วเหนยี วสกุ ทลี ะดา้ น
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
724 ภูมปิ ัญญา...
เมนูอาหารจากพชื ปา่ ชายเลน
ขนมปงไสพงั กาหวั สุมดอกแดงกวน
สว่ นผสมแปง้
• แปง้ ขนมปงั 403 กรมั
• แปง้ บัวแดง 90 กรมั
• ยีสต์ 1 ½ ชอ้ นโตะ๊
• นมผง 3 ½ ช้อนโตะ๊
• น้�าตาลทราย ½ ถ้วย
• เกลอื ½ ช้อนชา
• น้า� อ่นุ 1 ¼ ถว้ ย
(ใสไ่ ป 1 ถว้ ยก่อน ถ้าสว่ นผสมแหง้ ค่อยๆ เพ่ิมน้า� ทลี ะนอ้ ย)
• ไขไ่ ก่ 1 ฟอง
• ไขแ่ ดง 2 ฟอง
• เนยสด 1/3 ถว้ ย
ส่วนผสมไส้ 500 กรมั
300 กรมั
• ฝักพงั กาหวั สมุ ต้มสกุ
• นา้� ตาลทราย 1 กลอ่ ง
½ ชอ้ นชา
(เพิม่ เตมิ หรอื ลดได้)
• นมสด
• เกลอื
วิธกี ารกวนไส้
ปั่นฝักพังกาหัวสุมดอกแดงต้มให้เนื้อละเอียด แล้วเทใส่หม้อเติมนมสด น�้าตาลทราย และ
เติมเกลอื ลงไป เค่ยี วไปเรือ่ ยๆ ตอ้ งหมน่ั คนตลอดเวลาเพือ่ ไม่ใหไ้ หม้ กวนจนเนื้อพังกาหวั สมุ ดอกแดง
เหนยี วไดท้ ี่ ก็ยกลง พกั ไวจ้ นเยน็ รอนา� ไปใส่แป้งขนมปัง
วธิ ที า� ขนมปัง
1. เทแป้งสองชนิด นมผง ยีสต์ คนให้เข้ากัน น้�าอุ่น น้�าตาล เกลือ ไข่ คนให้เข้ากัน
เทลงในส่วนผสมของแป้ง นวดด้วยมือจนแป้งเข้ากันดี จึงใส่เนย นวดต่อให้เข้ากันตีจนแป้งเนียน
ไมต่ ดิ มอื
2. หมักแป้งในชามแสตนเลสปดด้วยแรฟพลาสติก ให้ขึ้นสองเท่าประมาณ 45 นาที
ข้นึ อย่กู บั อากาศ เมอื่ แปง้ ขนึ้ สองเท่า กดแป้งไล่อากาศ
3. ตัดกอ้ นแป้ง 50 กรมั คลงึ กลม แผ่แปง้ ใสไ่ ส้ฝักพังกาหวั สุมดอกแดงท่ีกวนไว ้ ประมาณ
30 กรมั ห่อไสบ้ บี ปดแปง้ ใหส้ นิท คลึงกลม วางในถาด
4. พักแป้งใหข้ ึ้นสองเทา่ ประมาณ 45 นาที กอ่ นน�าเข้าอบทาไข่แดงเจือน�้า
5. น�าเขา้ อบไฟบนไฟล่าง อุณหภูมิ 175 องศาเซลเซียส ประมาณ 15 นาท ี หรอื จนสกุ
735ภูมปิ ัญญา...
เมนูอาหารจากพชื ป่าชายเลน
พังกาหวั สมุ ดอกแดงเช่อื ม
ส่วนผสม
50 ฝกั
• ฝกั พงั กาหัวสมุ ดอกแดง 1 ลติ ร
• นา้� ปนู ใส 1 ลติ ร
• น้า� ดา่ ง 1 ลิตร
• น้า� เปล่า 1 กิโลกรัม
• น�้าตาลทรายขาว ½ ช้อนชา
• เกลอื
วธิ ที า�
1. เลือกฝักพังกาหัวสุมดอกแดงท่ีโตเต็มท่ีแต่ยัง
ไมแ่ ก่ น�ามาล้างนา้� ให้สะอาด
2. นา� ไปตม้ จนสกุ
3. ปลอกเปลือกแลว้ นา� ไปตม้ ในน�า้ ด่าง จนฝักเริ่มน่ิม รนิ น้�าด่างออก
4. ลา้ งด้วยนา�้ สะอาดแลว้ นา� มาแช่ในน�้าปนู ใส
5. แลว้ นา� ไปตม้ อกี ครั้งและรนิ นา�้ ออกให้หมด นา� ไปเช่อื มกบั น้า� ตาลทรายโดยใชไ้ ฟออ่ น
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
746 ภมู ปิ ญั ญา...
เมนูอาหารจากพชื ปา่ ชายเลน
ลา� เท็ง
ชือ่ สามัญ : ล�าเท็ง
ชอ่ื วิทยาศาสตร์ :
Stenochlaena palustris
วงศ์ : PTERIDACEAE
ช่ืออนื่ : ปรงสวน, ผักยอดแดง,
ผกั กูดแดง (กลาง), ลา� เท็ง, ละเท็ง,
ลา� เพ็ง (ใต)้ ปาก๊มุ ะดงิ (มลาย)ู
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :
เปนพืชเฟร์นเล้ือย มีใบออก
จากเหง้า ใบประกอบขนนกเรียง
สลับ แผ่นใบรูปขอบขนาน ก้านสั้น ปลายใบเรียวแหลมฐานใบกลม ขอบใบหยักไม่เปนระเบียบ
มีหนามแหลมคมท่ีปลายหยัก เส้นใบตรงขนานกันเปนระเบียบ ใบย่อยสร้างสปอร์รูปเรียวแคบ
ขอบใบม้วนข้ึนด้านบน ด้านล่างมีอับสปอร์ สีน�้าตาลปกคลุม ใบอ่อนสีแดงอ่อนถึงแดงเข้ม ล�าเท็ง
พบท่ัวไปในป่าน้�าท่วมขังที่มีแสงแดดร�าไร แต่ก็พบบ้างในที่มีแดดเต็มวัน หากขึ้นในที่โล่งจะแผ่
ขยายเปนวงกวา้ ง หนาแนน่
สว่ นที่ใชเ้ ปน อาหาร
ยอดอ่อน
การใช้ประโยชน์และสรรพคุณ
ใบใช้ใบต�าผสมกับดินประสิวดิบเล็กน้อยโปะกระหม่อมเด็กแก้ร้อนใน ท้ังต้น ต้มแก้ไข้
ปวดหัวตัวร้อน ไข้หวัด หืดหอบ ไข้สันนิบาต รากสามารถใช้รักษาแผลงูกัด ยอดอ่อนมีสรรพคุณ
บ�ารงุ เลอื ด เถาใชเ้ ปน ยาบ�ารุงหญิงท่เี พงิ่ คลอดลูก
(http://thaiherb-tip108.blogspot.com/2011/02/blog-post_24.html)
757ภูมปิ ญั ญา...
เมนอู าหารจากพืชป่าชายเลน
เมนูอาหารจากตน้ ล�าเทง็
แกงเลียงลาํ เทง็ กงุ สด
เครอ่ื งแกง
1 ชอ้ นโตะ๊
• กะป ½ ชอ้ นชา
• พรกิ ไทยด�า 2 หัว
• หอมแดง
เครื่องปรุง ½ ถ้วย
2 ถ้วย
• กุ้งสด 2 ถว้ ย
• ลา� เท็งเดด็ เอาใบ
• น�้าเปล่า
• เกลือ
วิธที า�
โขลกกะป หอมแดง พริกไทยด�ารวมกันให้ละเอียด ใส่น้�าเปล่าต้มให้เดือด ใส่เคร่ืองปรุง
ทีโ่ ขลกไว้ คนให้เขา้ กัน ใสล่ า� เทง็ กุง้ สด เดือดอีกครงั้ ชิมรสตามชอบ ยกลงรับประทานรอ้ นๆ
768 ภมู ิปัญญา...
เมนูอาหารจากพชื ปา่ ชายเลน
ตมสม ยอดลําเท็งปลายาง
สว่ นผสม
2 ก�า
• ยอดลา� เทง็ 1 ช้อนชา
• กะป 1-2 ชอ้ นโตะ๊
• มะขามเปยี ก 1 หัว
• หอมแดง ½ ชอ้ นชา
• เกลอื ½ ถว้ ย
• ปลายา่ งฉีก
วธิ ที า�
ใส่น้�าในหม้อพอประมาณ ทุบหอมแดง และ
มะขามใส่ต้มน�้าจนเดือด ใส่กะปและเกลือปรุงรส ใส่
ปลาย่างฉีก และยอดล�าเท็งท่ีเตรียมไว้ รอเดือดอีกครั้ง
ยกลงรบั ประทานร้อนๆ
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
779ภูมปิ ญั ญา...
เมนอู าหารจากพืชป่าชายเลน
ยอดลําเท็งผดั นา้ํ มนั หอย
ส่วนผสม
2 ก�า
• ยอดล�าเทง็ 1 ชอ้ นโตะ๊
• น้�าปลา ½ ช้อนโตะ๊
• น้�าตาลทราย 1 ชอ้ นโตะ๊
• นา้� มนั พชื 2 ชอ้ นโตะ๊
• นา�้ มันหอย 5 กลีบ
• กระเทียม 2 เมด็
• พรกิ สด
วิธีทา�
เด็ดยอดล�าเท็ง แล้วล้างให้สะอาด ทุบกระเทียม
และเทเครื่องปรุงทุกอย่างท่ีเตรียมไว้ใส่ด้านบน ตั้งกระทะ
ให้ร้อนใส่น�้ามันพืช เปดไฟแรงๆ เทยอดล�าเท็งที่ใส่
เครื่องปรงุ ไวแ้ ลว้ ลงไป สกุ แล้วตักขน้ึ ใส่จาน
7880 ภูมปิ ญั ญา...
เมนูอาหารจากพชื ป่าชายเลน
ลา� พู
Sonneratia caseolaris(L.) Engl.
วงศ์ : LYTHRACEAE
เปนไม้ยนื ต้นขนาดกลาง – ใหญ ่ สงู 8-20 เมตร ไมผ่ ลดั ใบ กง่ิ ห้อยย้อยลง ต้นท่ีอายนุ ้อย
เปลือกเรียบ แต่เม่ืออายุมากขึ้นเปลือกจะหยาบ แตกเปนร่องลึก เปนสะเก็ด รากหายใจยาว
70 ซม. หรือยาวกวา่ เส้นผา่ ศูนย์กลางท่โี คนราก 4-5 ซม. เรียวแหลมไปทางปลายราก
ใบ เปนใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก แผ่นใบรูปรี รูปขอบขนานแกมรูปรี ขนาด
2-5 x 4-13 ซม. ปลายใบแหลมท ู่ ถงึ เปนติ่งสนั้ ฐานใบรูปลม่ิ เสน้ ใบไมเ่ ด่นชัด ก้านใบคอ่ นขา้ ง
แบนยาว 0.2-0.4 ซม. สแี ดงเรอื่ ๆ
ดอก ออกเด่ียวๆ ท่ีปลายก่ิง วงกลีบเล้ียงเปนหลอดตื้นๆ รูปถ้วย ปลายแยกเปนแฉก
ลึก 8 แฉก รูปใบหอกแกมรูปสามเหลี่ยม แฉกยาวกว่าหลอด โคนกลีบเลี้ยงด้านในสีออกแดง
กลีบดอกรูปแถบ ขนาด 0.1-0.2 x 1.5-2.5 ซม. สีแดงเข้ม อยู่ระหว่างกลีบเลี้ยง เกสรเพศผู้
จ�านวนมาก ก้านชูอับเรณูยาว 2.5-4 ซม. โคนก้านสีแดง ปลายสีขาว ร่วงง่ายกว่าในวันเดียว
ออกดอกเดอื นสิงหาคม – ธันวาคม
ผล เปน ผลมเี น้อื และ มเี มล็ดขนาดเลก็ หลายเมลด็ ฝังอยูใ่ นเน้ือผล ผลรูปกลมด้านแนวนอน
ยาวกว่าแนวตั้ง 4.5-7 x 2.5-3.5 ซม. สีเขียวอ่อน กลีบเล้ียงแผ่บานออก ผลสุก มีกลิ่นหอม
และน่มิ ออกผลเดอื นตลุ าคม – กุมภาพนั ธ์
ขึ้นในป่าชายเลนที่น�้าค่อนข้างจืด หรือ มีช่วงระยะเวลาท่ีระดับความเค็มของน้�าน้อยเปน
เวลานาน มกั ขึน้ เปนกลมุ่ ตามรมิ ชายฝ่ังแมน่ ้า� ที่เปน ดนิ เลนเหนียวและลึก
7891ภูมิปัญญา...
เมนอู าหารจากพืชปา่ ชายเลน
เมนูอาหารจากตน้ ล�าพู
น้ําพริกกงุ สดสบั ยอดลาํ พู
เครอื่ งปรุง
10 เมด็
• พรกิ ข้หี นูสวน 1 ชอ้ นชา
• กะปเ ผา 2 หวั
• หอมแดงซอย 1 ช้อนโตะ๊
• น้�ามะขามเปยี ก ½ ถ้วย
• กุ้งลวกสบั ละเอียด 1 ถว้ ย
• นา้� อุน่
• เกลอื
• ผักที่ใช ้ ดอกลา� พู
วธิ ที �า
เทน�้าอุ่นใส่ถ้วย เติมพริกข้ีหนูสวนซอย กะปเผา หอมแดงซอย เกลือ มะขามเปียก
ใส่กุ้งลวกสับละเอียด แล้วคนให้เข้ากัน ชิมรสตามชอบ เตรียมผักสด ดอกล�าพูจัดใส่จาน
รบั ประทานกับขา้ วสวยร้อนๆ โดยมปี ลาททู อดเปนเครือ่ งเคียงอรอ่ ยยง่ิ นกั
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
802 ภูมิปัญญา...
เมนูอาหารจากพืชป่าชายเลน
ลา� แพน
ชอื่ สามัญ : ล�าแพน
ช่ือวิทยาศาสตร์ : Sonneratia ovata Back.
ชอ่ื วงศ์ : SONNERATIACEAE
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :
เปนไม้ยืนต้นขนาดเล็ก -
กลาง สูง 4 - 12 เมตร ก่ิงเปน
รูปส่ีเหล่ียม เปราะ รากหายใจรูป
คล้ายหมุด ยาว 15 - 30 ซม.
เหนือผิวดิน ใบ เปนใบเดี่ยว เรียง
ตรงข้าม แผ่นใบรูปไข่กว้าง ถึงรูป
เกอื บกลม ขนาด 3 - 8 x 4 - 9 ซม.
ปลายใบกลม กวา้ ง ฐานใบกลมสเี ขียว
เขม้ กา้ นใบยาว 0.3 - 1.5 ซม. ลา� ตน้
ท่ีมีอายุมาก ใบมักจะบิดเบ้ียวไม่
สมมาตร ดอกออกดอกเดี่ยวๆ หรือ
เปน ชอ่ กระจกุ ชอ่ ละ 3 ดอก กา้ นดอกยอ่ ยยาว 1 - 2 ซม. บางครง้ั ไม่มีกา้ นดอกยอ่ ย เม่ือเปน
ตาดอกวงกลบี เลยี้ ง รูปไขก่ วา้ ง ยาว 2 - 3 ซม. หลอดกลีบเลย้ี งรปู ถ้วย สสี ันเด่นชัด กลบี เลีย้ ง
ม ี 6 กลีบ รูปสามเหลี่ยมแกมรูปไข ่ ยาวกว่าหลอดเลก็ นอ้ ย ดา้ นบนนมุ่ คล้ายก�ามะหย่ ี สเี หลอื งอมเขยี ว
และสีชมพูเรื่อๆ ท่ีโคนกลีบด้านใน กลีบดอกไม่ปรากฏ ผล เปนผลมีเน้ือและมีเมล็ด ผลกลม
ดา้ นแนวนอนยาวกวา่ แนวตง้ั ขนาด 3 - 4.5 x 2.5 - 3.5 ซม. กลบี เล้ียงงอห้มุ ตดิ ผล
สว่ นท่ีใชเ้ ปนอาหาร ผล ยอดอ่อน ดอก
ใช้เปนอาหารประเภท ผักเหนาะ ปรุงอาหารให้มรี สเปรี้ยว เช่น ต้ม แกง พลา่ ย�า จมิ้ น�้าพรกิ
การใชป้ ระโยชน์และสรรพคุณ
ผลต�าให้ละเอียดพอกบริเวณท่ีปวด ลดอาการ ปวด บวม เคล็ดขัดยอก และต�าคั้นน้�าดื่ม
ขับพยาธิ แก้ท้องผูก หรือต�าคั้นน�้าหมัก ใช้ทาแผลห้ามเลือด (ส่วนบริหารจัดการทรัพยากร
ปา่ ชายเลนที ่ 3, 2551)
813ภมู ิปญั ญา...
เมนอู าหารจากพืชปา่ ชายเลน
เมนูอาหารจากตน้ ล�าแพน
โปะ แตกลําแพน
เคร่ืองปรงุ 10 ตัว
10 ตัว
• หอยแมลงภู่ขนาดกลางแกะเน้ือ 5 ตัว
• กงุ้ สด 2 ช้นิ
• หมึกหัน่ ชิ้นพอค�า 5 ผลใหญ่
• เนอ้ื ปลากะพง 2 ตน้
• ลกู ลา� แพน 6 แว่น
• ตะไคร ้ 4 กลบี
• ข่าหน่ั แว่น 5 ใบ
• กระเทยี ม 10 เมด็
• ใบมะกรูด 2 ชอ้ นโตะ๊
• พริกขหี้ นสู วน 5 ถ้วย
• น้�าพรกิ เผา 2 ชอ้ นชา
• นา�้ เปลา่
• นา�้ ตาลทราย
วิธีทา�
ห่ันผลล�าแพนเปนช้ิน ใส่หม้อ เติมน้�าเปล่ายกขึ้นตั้งไฟต้มให้เป่อย ยกลง ยีผลล�าแพน
ให้ละเอียด กรองเอาแต่น้�า ยกขึ้นตั้งไฟอีกคร้ังให้เดือด ใส่เกลือ ตะไคร้ กระเทียมบุบพอแตก
ข่าห่ันแว่น หอยแมลงภู่ กุ้ง หมึก และปลา เดือดอีกคร้ังใส่พริกข้ีหนูสวนบุบพอแตก น�้าพริกเผา
ใบมะกรดู ฉีก ชิมรสเปรย้ี ว เผ็ด เค็ม ตามชอบ กินกับข้าวสวยร้อนๆ ซดน�้าโปะ๊ แตกคลอ่ งคอยง่ิ นกั
824 ภูมปิ ัญญา...
เมนูอาหารจากพืชปา่ ชายเลน
น้าํ พริกลําแพน
เครือ่ งปรงุ และสว่ นผสม
• ผลลา� แพน
• พรกิ สด
• กระเทียม
• น้า� ตาล
• กะป
วิธีการทา�
1. เลือกผลล�าแพนที่ไม่อ่อนไม่แก่เกินไป
ลา้ งน้�าให้สะอาด หั่นเปนชนิ้ เลก็ ๆ
2. โขลกพริก กระเทียม กะป ให้ละเอียด
แล้วใส่ล�าแพนลงไปต�าให้เข้ากัน ปรุงรสด้วยน�้าตาล ชิมรสชาติให้มีรสเปรี้ยวเผ็ดตัดหวานอ่อนๆ
รับประทานคู่กับชะครามต้มราดกะทิเข้ากันได้ดีโดยมีความมันเค็มของยอดชะครามราดกะทิมา
ช่วยเตมิ รสชาติให้อรอ่ ยยิ่งขน้ึ
ภาพส่วนผสม
น�้าพรกิ ล�าแพน
ภาพวิธกี ารท�า
น�า้ พริกล�าแพน
835ภูมิปัญญา...
เมนอู าหารจากพชื ปา่ ชายเลน
สมตาํ ลาํ แพน
เคร่ืองปรงุ
3 ผล
• ลา� แพน 1 ตวั
• ปแู สมดอง (ปเู ปร้ยี ว) 7 เมด็
• พริกขห้ี นู 4 กลีบ
• กระเทยี ม 3 ผล
• มะเขือเทศสดี า 2 ฝัก
• ถั่วฝกั ยาว 1 ช้อนโต๊ะ
• ถว่ั ลิสง 1 ชอ้ นโต๊ะ
• น้�าปลา 2 ช้อนโต๊ะ
• น้�ามะนาว
วธิ ที �า
1. ต�ากระเทียม พริกสด มะเขือเทศ ถ่ัวฝักยาว ถั่วลิสงพอเข้ากัน ปรุงรสตามชอบ
ด้วยน�า้ ปลาและน�า้ มะนาว
2. ใส่ล�าแพนฝานบางๆ ต�าคลุกเคล้ากับเคร่ืองปรุง พร้อมด้วยปูแสมดอง ตักเสิร์ฟ
พรอ้ มรับประทานกับผกั แกลม้ ตา่ งๆ
เคลด็ ลับ
ล�าแพนที่น�ามาท�าส้มต�าควรใช้ลูกที่สุกปานกลาง สีเขียวเนื้อแน่น ฝานบางๆ ต�าให้เข้ากัน
กับเครอื่ งปรุงและควรใสถ่ ว่ั ลสิ งคัว่ เพื่อตดั รสเปร้ียวจัดของลา� แพน
846 ภมู ปิ ัญญา...
เมนอู าหารจากพชื ป่าชายเลน
นํา้ พรกิ เผาลําแพน
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
เคร่ืองปรุง
เน้ือผลล�าแพนสุก พริกแห้ง หอม กระเทียม กะป (ทอดพอมีกล่ินหอม) น้�าปลา
นา้� ตาลปบี กุ้งแหง้ (แช่นา�้ จนน่มิ )
วธิ ีการท�า
น�าพริกแห้ง กระเทียม หอม (หั่นเปนชิ้น) คั่วในกระทะจนกระเทียมหอมพอเหลือง
แล้วน�ามาโขลกรวมกันจนละเอียด น�ากระทะต้ังไฟ ใส่น�้ามัน พอน้�ามันร้อน ใส่เคร่ืองปรุงทั้งหมด
ลงไปผัด เติมน�้าตาลปีบ น�้าปลา กุ้งแห้ง ผัดต่อจนสุกและแห้ง ยกกระทะลง ทิ้งไว้ให้เย็น
เก็บไว้รับประทานได้นานประมาณ 3 วัน (ปราศจากสารกันบูด) ใช้คลุกข้าวสวยร้อนๆ หรือจ้ิม
กับผกั สดก็ได ้
857ภมู ปิ ัญญา...
เมนอู าหารจากพืชป่าชายเลน
สว่ นผสม นํ้าลูกลาํ แพน
• ลกู ลา� แพน
• น้า� ตาล
• เกลือ
วธิ กี ารท�า ภาพวิธีการทา� น�้าลกู ล�าแพน
1. เลือกเก็บลูกล�าแพนที่แก่จัด (แต่ยังไม่สุก)
แลว้ ล้างให้สะอาด
2. ป่ันกบั นา้� เปล่าจนละเอียด
3. ใช้ตะแกรงกรองเอาแต่น้�า
4. น�าน�้าล�าแพนท่ีกรองแล้วไปต้ม เติมน้�าตาล
เกลอื ชิมรสตามชอบ
5. ต้มต่อจนเดือด เสร็จแล้วกรองด้วยผ้าขาวบาง
อีกคร้ัง พักให้เย็น บรรจุใส่ขวดเก็บแช่ในตู้เย็น เวลาด่ืม
เติมน�้าแข็งเพอื่ ความสดช่ืน
ภาพส่วนผสมนา้� ลูกลา� แพน
868 ภมู ปิ ัญญา...
เมนอู าหารจากพืชป่าชายเลน
เครอื่ งปรงุ น้าํ ลูกลําแพนปน
• ลกู ล�าแพน 4-5 ผล
• น�้าเช่อื ม 300 มิลลลิ ติ ร
• เกลอื
• นา้� สะอาด ½ ช้อนชา
½ ลิตร
วธิ ีทา�
1. ลกู ลา� แพน ใกลส้ ุก สีเขยี ว มรี สเปรีย้ วจัด น�ามา
ล้างใหส้ ะอาด และน�าไปต้มในน�้าเดอื ดจนสกุ
2. นา� มาป่นั จนละเอียดแลว้ กรอง เอาแต่นา้�
3. ใส่น้�าแข็ง น�้าเชื่อม เกลือ น�้าล�าแพน ปั่นรวมกัน ชิมรสตามชอบ รับประทานตอน
อากาศรอ้ นๆ มรี สเปรีย้ วหวานเยน็ ชืน่ ใจ
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
879ภมู ิปญั ญา...
เมนูอาหารจากพืชป่าชายเลน
เครอื่ งปรงุ ลาํ แพนกวน
• ลกู ลา� แพน 2 กิโลกรมั
• นา้� ตาล 2 กิโลกรมั
• เกลือป่น 2 ชอ้ นชา
• น�า้ เปลา่ 1 ลิตร
• มะนาว 1 ผล
วิธีท�า
1. น�าผลล�าแพนมาล้างให้สะอาด น�ามาต้มในน�้าเดือดจนสุกเละ น�ามาปั่นและกรอง
เอาเมลด็ ออก
2. น�ามาต้ังไฟอ่อนๆ ใส่น้�าตาลทราย เกลือ กวนจนเหนียวหนืด ใช้เวลากวนประมาณ
3-4 ชวั่ โมง
3. เมื่อกวนจนเหนียวได้ที่แล้วตักใส่ถาดที่โรยแป้งมันไว้เพ่ือไม่ให้ติดภาชนะ ตั้งทิ้งไว้
ให้เย็น น�ามาคลึงเปนเส้นยาวๆ ตัดให้ได้ขนาดพอดีค�า ห่อในกระดาษแก้ว เพื่อความสวยงามและ
สามารถเก็บไวร้ บั ประทานไดน้ าน มีรสชาติหวานอมเปรี้ยว
เคล็ดลับ
เม่ือกวนจนได้ท่ีแล้วบีบน�้ามะนาวประมาณหน่ึงผล เพ่ือให้มีความหนืดเหนียวมากยิ่งขึ้นและ
ตัวขนมแวววาว ส่วนลูกล�าแพนควรเลอื กผลสีเขยี ว แข็งและเปรยี้ วจดั
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
8980 ภูมิปัญญา...
เมนอู าหารจากพชื ปา่ ชายเลน
ส่วนผสม ลําแพนแกว
• ผลลา� แพนสกุ 1 กิโลกรัม
• น�า้ ตาลทราย 1 ½ กโิ ลกรมั
• เกลอื ป่น 2 ชอ้ นโตะ๊
วธิ ที �า
1. ล้างผลล�าแพนให้สะอาด (ล้างหลายๆ น้�า) ตัดข้ัว
และหางออกตม้ น�้าเตมิ น�้าสะอาด ประมาณ 2 ลิตร
2. น�าผลล�าแพนไปต้มพอสุก ตั้งไว้ให้เย็นน�ามาปั่นจน
เมลด็ ละเอยี ด
3. นา� น�้าตาลทราย เกลอื และนา�้ ล�าแพนผสมกนั แล้วกวน
ใส่หม้อด้วยไฟปานกลาง ค่อยๆ เคี่ยวไปเรื่อยๆ ประมาณ
3-4 ชั่วโมง จนกระท่ังน้�าล�าแพนเร่ิมหนืด มีสีน้�าตาลเข้มจึง
ค่อยยกลง
4. ตง้ั ไวใ้ ห้เย็น นา� มาปันคลกุ น้�าตาลทรายละเอยี ด
5. น�ามาใสบ่ รรจภุ ัณฑ์
8991ภมู ปิ ญั ญา...
เมนูอาหารจากพืชปา่ ชายเลน
สม้ หลากลม (เถาคนั ,เขาคัน)
ชอ่ื วทิ ยาศาสตร์ : Cayratia trifolia (L.) Domin.
วงศ์ : VITACEAE
ช่อื อื่น : เถาคนั เครือพดั สาม
ลกั ษณะทางพฤกษศาสตร์
เปนไม้เล้ือย มีมือเกาะลักษณะ
ใบเปนใบประกอบแบบน้ิวมือ เรียงสลับ
ใบยอ่ ย 3 ใบ ใบย่อยรปู วงรหี รือรปู ใบหอก
ลักษณะดอกออกช่อ แบบช่อผสมกระจุก
รอบ ตามงา่ มใบ ซอกใบ กลบี ดอกสเี ขยี ว
อ่อน ลักษณะผลผลสดมีเน้ือหลายเมล็ด
ฉา่� นา�้ รปู กลมแป้น เม่อื สุกสีดา� (สรายุทธ
บณุ ยะเวชชีวนิ และรุง่ สุริยา บวั สาล,ี 2554)
การใชป้ ระโยชน์และสรรพคณุ
โดยท่ัวไปนิยมน�าส่วนยอดอ่อน
ของเถาคันมาล้างน�้าให้สะอาด แล้วน�าไป
ลวกแกล้มกับน�้าพริกท่ีช่ืนชอบ หรือ
จะน�าไปรับประทานแบบสดๆ ก็สามารถ
ท�าได้เช่นกัน นอกจากนี้ยังสามารถน�าไปผัดอย่างเช่นผักอ่ืนๆ ท่ัวไปได้อีกด้วย และท่ีส�าคัญ ยังให้
รสท่ีชาติที่ถูกปากไม่ต่างจากผักอื่นท่ีท่านเคยรับประทานอีกด้วยใบและราก เถาคันช่วยในเร่ือง
คลายเส้น ไม่ให้เกิดอาการเส้นยึด และเส้นตึง ท�าให้กล้ามเน้ือผ่อนคลายบรรเทาอาการปวดเมื่อย
โดยนา� ไปต้มรับประทานเปนยาสมนุ ไพร สว่ นใบของเถาคนั นา� มาลนกับไฟหรืออาจจะน�าไปตม้ ประคบ
แปะที่แผลหรือฝีที่เปน โดยเถาคันจะกลัดหนองออกมา ช่วยให้แผลแห้งและไม่ท�าให้เกิดอาการ
อักเสบ อีกท้ังยังลดอาการจุกเสียด ระบายลมในกระเพาะอาหาร ลดกรดได้ดีมาก นอกจากน้ี
ยังช่วยบรรเทาฟกช�้าต่างๆ โดยน�าเถาคันไปพอกหรือทาให้ท่ัวๆ (http://www.pharmacy.
mahidol.ac.th/siri/index.php?page=search_detail&medicinal_id=258)
902 ภมู ปิ ญั ญา...
เมนอู าหารจากพืชป่าชายเลน
เมนูอาหารจากต้นสม้ หลากลม (เถาคนั ,เขาคนั )
ตม สมปลาทูลกู หลากลม (เถาคนั )
สว่ นผสม
1 ถว้ ย
• ลูกเถาคัน 5 ตวั
• ปลาทสู ด 1 ช้อนโตะ๊
• รากผักชีห่นั 4 เมด็
• พริกสด 5 หัว
• หอมแดงซอย 3 กลบี
• กระเทยี ม 1 ชอ้ นชา
• กะป ½ ช้อนโตะ๊
• น้�าตาลปบี 1 ช้อนโตะ๊
• เกลือ
วธิ ีทา�
1. ล้างปลาทู ตัดหวั ตดั หาง ควักไสอ้ อก ล้างใหห้ มดเมอื ก
พกั ไว้
2. ทุบรากผักชี พริกสด หอมแดง กระเทียม ลูกเถาคัน
ใส่หม้อตัง้ ไฟพอเดอื ดใส่กะป ปรุงรสดว้ ยเกลือและนา้� ตาล พอเดือด
อีกครง้ั ใสป่ ลาท ู รบั ประทานรอ้ นๆ
913ภูมิปญั ญา...
เมนูอาหารจากพืชปา่ ชายเลน
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
ภูมิปัญญาเมนูอาหารจากพืชป่าชายเลน
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search