หนังสือเรียน สังคม ป.5

บริษทั สรางสรรคส ื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

บริษทั สรางสรรคส่ือเพอื่ การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สังคมศึกษำ หนังสอื เรยี นรายวชิ าพ้ืนฐาน

ศำสนำ และวัฒนธรรม

ช้ันประถมศึกษาป‚ท่ี ๕

ตามมาตรฐานการเรียนรูและตวั ชว้ี ดั สาระภมู ศิ าสตร (ฉบบั ปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐)
กลุมสาระการเรยี นรสู ังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรมบรษิ ัท สรา้ งสรรค์ส่ือเพ่อื การเรียนรู้ (สสร.) จำ� กดั
ตามหลักสตู รแกนกลางการศึกษาขั้นพน้ื ฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD

คณะผเู รียบเรียง บริษัท สรา้ งสรรคส์ ือ่ เพื่อการเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกดั

ดร.ลาวรรณ สกลุ กรุณาอารยี  .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
พฤฒานันท กอ นภธู ร
สดใส ใจตรง
คชพล เชษฐช าติพรชยั
ศกั ดชิ์ าย วลั ดา

คณะผตู รวจ

ผศ. ดร.อเุ ทน ทองทพิ ย
บญุ เลศิ สุมประเสริฐ
ธนกฤต ธรรมวณิชย

บรรณาธกิ าร

พชิ าติ แกวพวง

บริษัท สรางสรรคสื่อเพ่อื การเรยี นรู (สสร.) จํากัด จดั พิมพแ ละจําหนา ยโดย พิมพครัง้ ท่ี ๑
SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD.
บริษัท สรางสรรคส ื่อเพอ่ื การเรยี นรู (สสร.) จาํ กัด สงวนลิขสทิ ธิ์ตามพระราชบญั ญตั ิ
๑๕๑๘/๗ ถนนประชาราษฎร ๑ แขวงวงศส วาง เขตบางซ่ือ กรุงเทพฯ ๑๐๘๐๐ ISBN xxx-xxx-xxxx-xx-x ปท ่พี มิ พ ๒๕๖๓
โทรศพั ท : ๐-๒๕๘๗-๗๙๗๒, ๐-๒๕๘๖-๐๙๔๘, ๐-๒๕๘๗-๙๓๒๒-๒๖ จํานวนทพี่ มิ พ ๑๐,๐๐๐ เลม
โทรสาร : ๐-๒๐๔๔-๔๔๗๒
E-mail : [email protected]

คำ� ชแี้ จงกำรใชส้ อ่ื กำรเรยี นรู้

องคป์ ระกอบตำ่ งๆในแตล่ ะหนว่ ยกำรเรยี นรู้

ภำพประกอบ ช่ือหน่วยกำรเรยี นรู้ มำตรฐำนกำรเรียนรู้
หนว่ ยกำรเรยี นรู้ และตวั ช้วี ดั
ภาพประกอบทเ่ี ชอ่ื มโยง
หนว่ ยการเรียนรู้ ๖หนว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี การปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัด
ที่ก�าหนดให้สอดคล้องในแต่ละ
สำระส�ำคัญ มาตรฐานการเรียนรแู้ ละตัวช้ีวัด หนว่ ยการเรยี นรู้
ใจความส�าคัญของ ๑. อธิบายโครงสร้าง อ�านาจ หน้าทแี่ ละ
เน้ือหาที่ท�าให้ผู้เรียน
เขา้ ใจงา่ ย ความส�าคัญของการปกครองส่วนท้องถิ่น
(มฐ. ส ๒.๒ ป.๕/๑)
หน้ำนำ� เขำ้ สบู่ ทเรยี น ๒. ระบบุ ทบาทหนา้ ท่ี และวธิ กี ารเขา้ ดา� รง
เพอื่ กระตนุ้ ผเู้ รยี นใหเ้ กดิ ตา� แหนง่ ของผ้บู รหิ ารทอ้ งถิ่น
ความสนใจกอ่ นการเรยี น (มฐ. ส ๒.๒ ป.๕/๒)
ด้วยค�าถามและภาพท่ี ๓. วเิ คราะหป์ ระโยชนท์ ช่ี มุ ชนจะไดร้ บั จาก
นา่ สนใจ บรษิ ัทองคก์ รปกครองสว่ นท้องถนิ่
ภำพประกอบเนื้อหำ สร้างสรรคส์ อื่ เพอ่ื การเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กดั สรปุ
เพอื่ เพม่ิ ความนา่ สนใจ (มฐ. ส ๒.๒ ป.๕/๓)
แ ล ะ ก ร ะ ตุ ้ น ใ ห ้ เ กิ ด .SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
การเรยี นรู้
สาระสา� คญั เป็นการสรุปเน้ือหาของแต่ละหน่วย
การปกครองส่วนทอ้ งถ่ิน ได้แก่ องค์การบริหารส่วนตา� บล (อบต.) เทศบาล องคก์ ารบรหิ าร การเรียนรู้ เพ่ือให้ผู้เรียนได้ทบทวน
ความรู้ก่อนท�ากิจกรรมและตอบ
สว่ นจงั หวดั (อบจ.) และการปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ รปู แบบพเิ ศษ ไดแ้ ก่ กรงุ เทพมหานครและเมอื งพทั ยา คา� ถาม
เปน็ รปู แบบการปกครองทกี่ ระจายอา� นาจของรฐั บาลใหก้ บั ชมุ ชนในทอ้ งถนิ่ ประชาชนมสี ว่ นรว่ มและ
ด�าเนินการปกครองโดยผู้บริหารและสภาท่ีมาจากการเลือกตั้งของประชาชนในท้องถ่ิน มีฐานะเป็น
นติ ิบุคคล มีความอิสระในการด�าเนินงานภายใต้การกา� กับดแู ลของกระทรวงมหาดไทย

๑ แผนผงั สาระการเรยี นรู้ ๒
โครงสรา้ ง อา� นาจ หน้าท่ี การปกครอง องค์กรปกครองส่วน
ส่วนท้องถ่ิน ท้องถนิ่ กับการบริการ
และความส�าคญั ของ สาธารณประโยชน์
การปกครองสว่ นทอ้ งถิน่

แผนผังสำระกำรเรยี นรู้ สรปุ
เป็นการก�าหนดหัวข้อให้กับผู้เรียน
การปกครองสวนทองถ่ิน ไดแก องคการบริหารสวนตําบล (อบต.) เทศบาล
องคการบริหารสวนจังหวัด (อบจ.) และการปกครองสวนทองถ่ินรูปแบบพิเศษ ไดแก
กรงุ เทพมหานครและเมอื งพทั ยา มีโครงสรางประกอบดว ย สภาเปน ฝายนติ บิ ญั ญตั ิ และ
ผูบริหารองคการเปนฝายบริหาร ทั้งสมาชิกสภาและผูบริหารการปกครองสวนทองถิ่น
มาจากการเลอื กต้ังของประชาชนที่มีสิทธเิ ลือกต้ังในทองถิน่ นน้ั ๆ

การปกครองสวนทองถิ่นมีอํานาจและบทบาทสําคัญในการพัฒนาคุณภาพชีวิต
ของประชาชนในทอ งถน่ิ ทรี่ บั ผดิ ชอบ ดา นสงั คม เศรษฐกจิ การศกึ ษา ศลิ ปวฒั นธรรม และ
ส่ิงแวดลอมในชุมชน เพื่อใหประชาชนมีสุขภาพรางกายและจิตใจแข็งแรงสมบูรณ
มคี วามเปนอยทู ดี่ ี ดาํ รงชีวิตอยา งมคี วามสขุ

กจิ กรรมการเรยี นรเู ชงิ รกุ (Active Learning)

¤ÃÁÙ ºÕ ·ºÒ·Ë¹ÒŒ ·Õè㹡Òà ๑. ใหน ักเรยี นเขยี นแผนผังโครงสรา ง อํานาจ หนา ทแี่ ละความสําคญั ของการปกครอง
ãˤŒ ÇÒÁÃáŒÙ ÅÐͺÃÁʧèÑ Ê͹
กิจกรรมกำรเรียนรู้เชิงรุกสวนทองถ่นิ
¹¡Ñ àÃÕ¹
๒. ศกึ ษาดงู านเกย่ี วกบั บทบาท หนา ท่ี ขององคการบริหารสวนทอ งถิ่น

(Active Learning)๓. ใหนักเรียนรวมกันจัดปายนิเทศ ผลงานสาธารณะประโยชนขององคกรปกครอง
สว นทองถ่ินในชมุ ชนของตนเอง

เป็นคาํ ถกามิจพัฒกนารผเู รรียนมการเรียนรู้ที่ให้ผู้เรียน
มีบทบาท มีส่วนริเริ่ม และด�าเนิน๑. องคก ารปกครองสว นทอ งถิน่ มีความสําคญั อยา งไร
๒. บทบาทสําคัญขององคกรปกครองสวนทองถ่ินมีอะไรบาง ใหอธิบายเปนรูปแบบ
แผนผงั ความคิด
การเรียนรู้ ท�าให้ผู้เรียนได้ความรู้สพถลาเมนอืภงาดพี บทบาท สทิ ธิเสรภี าพ และหนาทบร่ีขิษอัทง สร้างสรรค์ส่อื เพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกดั ๓. นักเรยี นคิดวาองคกรปกครองสว นทองถิน่ มปี ระโยชนตอ ชุมชนอยางไรบา ง
และพัฒนาความสามารถจากสังคมจะสงบสุขไดนั้น คนในสังคมตองมีระเบียบวินัย.SปRฏAิบNัตGิตSนANตSามUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
สรุป
สถานภาพ บทบาท สิทธเิ สรภี าพ และหนา ทีข่ องพลเมืองดี
สั ง ค ม ศึ ก ษ า ป.๕ ๘๑
ศาสนา และวัฒนธรรม

๑.๑ สถานภาพ ประสบการณ์ตรงการปฏบิ ตั ติ นของสมาชกิ ในสงั คมตามสถานภาพ บทบาท สทิ ธเิ สรภี าพ และหนา ที่
สถานภาพ หมายถงึ ฐานะของบคุ คลทไ่ี ดม าจากการเปน สมาชกิ ของสงั คม ของประชาชนตามกฎหมายกําหนด นบั วา เปนการปฏิบัติตนเปน พลเมืองดขี องชาติ
การปกปองคุมครองสิทธิเด็กและสงเสริมดูแลใหเด็กปกปองคุมครองตนเองหรือ
ซง่ึ มาจาก ๒ ทาง คอื ผอู นื่ จากการละเมดิ ทาํ ใหเ ดก็ ดาํ รงชวี ติ ในสงั คมอยา งมคี วามสขุ เปน หนา ทขี่ องครอบครวั
โรงเรียน สังคม และหนวยงานท่ีเกี่ยวของตองรวมกัน เพื่อใหเด็กไดรับสิทธิในการท่ีจะ
๑) สถานภาพจากการเกิด ไดแก เพศ อยรู อด พัฒนารา งกายและจติ ใจ ไดร บั การปกปองดูแลใหพ น จากภัยอันตราย มีสว นรว ม
เช้ือชาติ สัญชาติ และถ่ินที่กําเนดิ ในกจิ กรรมตาง ๆ ทจ่ี ะสง เสรมิ ใหเดก็ ไดเปนบุคคลคุณภาพในอนาคต

๒) สถานภาพที่ไดมาภายหลัง ไดแก

สถานภาพทางการศกึ ษา สถานภาพการสมรส

สถานภาพการประกอบอาชพี และสถานภาพ  การไดบ ัตรประชาชนเปนสทิ ธิ กจิ กรรมการเรยี นรูเชงิ รุก
ทางการเมือง สถานภาพทไ่ี ดม าภายหลงั เชน พ้นื ฐานของคนไทยทุกคน
แพทย ครู ทหาร เกษตรกร นักกฬี า ๑. ใหนักเรียนแบงกลุมตามความเหมาะสม ยกตัวอยางการปฏิบัติตนเปนพลเมืองดี
พรอ มนําเสนอหนา ชนั้ เรียน
สั ง คม ศึ ก ษ า ป.๕ ๕๓
ศาสนา และวัฒนธรรม ๒. ใหนกั เรียนบอกชอื่ หนวยงานท่ีรับแจง เรอ่ื งราวรอ งทุกขเ กย่ี วกับการละเมิดสิทธิเดก็
รวมทัง้ ลกั ษณะการปฏิบตั ิงานของหนวยงานนัน้ ๆ พอสงั เขป

คําถามพฒั นาผูเรียน

คำ� ถำมพฒั นำผูเ้ รยี น ๑. นกั เรยี นมสี ถานภาพ บทบาท และหนา ทีอ่ ยา งไรบา งในสังคมไทย
๒. นักเรียนคิดวา การปฏบิ ัตติ นเปน พลเมืองดที าํ ไดอ ยา งไร
๓. สทิ ธขิ องนกั เรยี นมีอะไรบา ง
๔. นกั เรยี นคิดวาการละเมิดสิทธเิ ดก็ ในปจจบุ นั มีอะไรบา ง ใหยกตวั อยางมาอยา งนอ ย

๓ ขอ
๕. หากนักเรียนพบการกระทําที่ละเมิดสิทธิเด็ก นักเรียนจะมีแนวทางการปองกัน

อยา งไร

เป็นค�าถามพัฒนาผู้เรียน เพ่ือวัด ๖๔ สั ง ค ม ศึ ก ษ า ป.๕
และประเมินความเข้าใจของผู้เรียน ศาสนา และวฒั นธรรม
ใหส้ อดคลอ้ งกบั หนว่ ยการเรียนรู้

คาํ นาํ

หนงั สอื เรยี นรายวชิ าพนื้ ฐาน สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ชน้ั ประถมศกึ ษาปท ่ี ๕
จดั ทา� ขน้ึ ตามมาตรฐานการเรยี นรแู้ ละตวั ชวี้ ดั สาระภมู ศิ าสตร์ (ฉบบั ปรบั ปรงุ พ.ศ. ๒๕๖๐)
กลมุ่ สาระการเรยี นรสู้ งั คมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ตามหลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษา
ข้ันพื้นฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ครูและนักเรียนได้ใช้เป็น
ส่ือการเรียนการสอน พัฒนาทักษะการเรียนรู้ของนักเรียนให้มีคุณภาพ และเกิด
ประสิทธิภาพอย่างหลากหลาย

บรษิ ัท สร้างสรรคส์ ่อื เพอ่ื การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกดั

เนื้อหาสาระของหนงั สือเรยี นเล่มน้ี แบ่งเปน็ ๕ สาระ.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD ได้แก่
๑. สาระศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม
๒. สาระหนาทีพ่ ลเมอื ง วฒั นธรรม และการดําเนินชีวติ ในสงั คม
๓. สาระเศรษฐศาสตร
๔. สาระประวตั ศิ าสตร
๕. สาระภูมศิ าสตร
โดยเนอ้ื หาสาระเหลา่ นีม้ เี นื้อหามุ่งใหน้ ักเรียนไดเ้ รยี นรู้ และเข้าใจในการอย่รู ่วมกนั
ในสังคมท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงอย่างเท่าทันและรอบด้าน มีความศรัทธาต่อศาสนา
และวัฒนธรรม รักและภูมิใจในความเป็นชาติไทย และความเป็นสากลของประเทศ
เพือ่ นบา้ น ปลูกฝงั และบม่ เพาะคุณธรรม จริยธรรมทีด่ ีใหก้ ับนกั เรียน สามารถดา� รงชีวติ
ในสงั คมได้อยา่ งมีความสขุ และเป็นพลเมอื งดขี องประเทศอย่างมคี ณุ ภาพ
บริษทั สร้างสรรค์สอ่ื เพอ่ื การเรียนรู้ (สสร.) จา� กดับรษิ ทั สร้างสรรคส์ อ่ื เพ่ือการเรยี นรู้ (สสร.) จำ�หกัด วงั เป็นอยา่ งย่ิงวา่ หนงั สอื เรียน

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เล่มนี้จะช่วยให้ครูและนักเรียนได้จัดกิจกรรมการเรียนการสอนตรงตามเจตนารมณ์
ที่มุ่งหวัง และได้รับประโยชน์ที่พอจะเป็นพ้ืนฐานหรือแนวทางการต่อยอดองค์ความรู้
เพือ่ สรา้ งเป็นความคิดรวบยอดให้แก่ผเู้ รียนได้อยา่ งครบถ้วนและสมบูรณ์

บรษิ ัท สรางสรรคส่ือเพ่ือการเรยี นรู (สสร.) จํากดั

สารบัญ หนา้

สำระศำสนำ ศีลธรรม จริยธรรม ๑

หนว่ ยการเรียนร้ทู ่ี ๑ พระพุทธน�ำใจ ๒
๕
๑. ความส�าคัญของพระพทุ ธศาสนา ๗
๒. พุทธประวตั ิ ๘
๓. พุทธจรยิ า ๓
๔. ชาดก ๑๓
หนว่ ยการเรียนรู้ที่ ๒ พระธรรมนำ� ชวี ติบริษัท สรา้ งสรรคส์ ือ่ เพอื่ การเรียนรู้ (สสร.) จำ� กดั
๑๔
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ๑๕
๒๕
๑. พระไตรปฎิ ก ๓๑
๒. หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา
๓. การท�าจิตใหผ้ อ่ งใสบริสทุ ธ์ิ (การบรหิ ารจิตและเจรญิ ปัญญา) ๓๔
๔. การปฏิบตั ติ นตามหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา
๓๕
เพ่อื การพัฒนาตนเองและส่ิงแวดลอ้ ม ๓๖

หนว่ ยการเรียนรู้ที่ ๓ พทุ ธสำวกและชำวพุทธตวั อย่ำง

๑. พทุ ธสาวก
๒. ชาวพทุ ธตัวอยา่ ง

หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔ ศำสนพิธีและมรรยำทชำวพทุ ธ ๔๒

๑. ศาสนพธิ ี ๔๓
๒. มรรยาทชาวพทุ ธ ๔๘

บรษิ ทั สรา้ งสรรค์สอ่ื เพอ่ื การเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กดั ๕๒

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ๕๓
๕๗
สำระหน้ำทพี่ ลเมอื ง วฒั นธรรม และกำรด�ำเนนิ ชีวิตในสงั คม ๕๙

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ่ี ๕ พลเมืองดีของชำติ

๑. สถานภาพ บทบาท สทิ ธเิ สรีภาพ และหนา้ ทขี่ องพลเมอื งดี
๒. คณุ ลักษณะของพลเมอื งท่ีดี
๓. สิทธเิ ดก็

หน่วยการเรียนรู้ที่ ๖ กำรปกครองส่วนท้องถน่ิ ๖๕

๑. โครงสรา้ ง อา� นาจ หน้าที่ และความส�าคัญของการปกครองส่วนท้องถิ่น ๖๖
๒. องค์กรปกครองส่วนทอ้ งถิ่นกบั การบริการสาธารณประโยชน์ ๗๘

หนว่ ยการเรียนร้ทู ี่ ๗ สบื สำนวัฒนธรรมและภมู ปิ ญั ญำ หนา้

๑. วัฒนธรรมไทยทีม่ ีผลตอ่ สงั คมไทย ๘๑
๒. ภมู ิปัญญาท้องถ่นิ
๘๒
๘๖

สำระเศรษฐศำสตร์ ๙๓
หน่วยการเรยี นรูท้ ี่ ๘ ปัจจัยกำรผลิตสินค้ำและบริกำร
๙๔
บรษิ ทั สร้างสรรค์ส่อื เพือ่ การเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กดั ๙๖
๙๗
๑. ความหมายและประเภทของปัจจยั การผลติ.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD ๙๘
๒. เทคโนโลยีกบั การผลติ สนิ ค้าและบริการ ๑๐๐
๓. ปจั จยั อ่นื ๆ ที่ส่งผลตอ่ การผลิตสนิ ค้าและบริการ
๔. พฤติกรรมของผบู้ ริโภค ๑๐๓
๕. ตวั อยา่ งแหลง่ ผลิตสนิ คา้ และบรกิ ารในชุมชน
๑๐๔
หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี ๙ ปรชั ญำของเศรษฐกจิ พอเพียง ๑๐๘
และกำรรวมกลุ่มเปน็ สหกรณ์ ๑๑๐

๑. ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ๑๑๗
๒. ตวั อยา่ งการผลติ สนิ ค้าและบริการในชมุ ชน
๓. สหกรณ์ ๑๑๘
๑๒๑
หน่วยการเรียนรทู้ ี่ ๑๐ ธนำคำรและกำรกยู้ มื เงิน

๑. บทบาทและหน้าทขี่ องธนาคาร
๒. การกู้ยืมเงนิ บรษิ ัท สร้างสรรค์สื่อเพ่ือการเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สำระประวตั ศิ ำสตร์ ๑๒๔
หนว่ ยการเรียนรู้ท่ี ๑๑ กำรศกึ ษำควำมเปน็ มำของทอ้ งถิ่น
๑๒๕
๑. การสบื คน้ ความเปน็ มาของท้องถนิ่ โดยใช้หลักฐานท่ีหลากหลาย ๑๓๐
๒. การตั้งค�าถามทางประวตั ิศาสตรเ์ กยี่ วกบั ความเปน็ มาของท้องถ่ิน ๑๓๒
๓. ความจริงและข้อเทจ็ จริงเก่ียวกับเร่ืองราวในท้องถ่ิน

หน่วยการเรียนรทู้ ี่ ๑๒ พัฒนำกำรของอำณำจกั รอยธุ ยำ หน้า
และธนบุรี
๑. อาณาจกั รอยธุ ยา ๑๓๖
๒. อาณาจกั รธนบรุ ี
๑๓๗
หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ ๑๓ อำรยธรรมและวัฒนธรรมท่ีมี ๑๕๘
ตอ่ สงั คมไทยและภมู ภิ ำค
เอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้ ๑๗๐

บริษทั สรา้ งสรรค์สือ่ เพื่อการเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกัด ๑๗๑
๑๗๗
๑. อิทธพิ ลของอารยธรรมอนิ เดียและจีนที่มตี ่อไทยและ.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD
ภมู ิภาคเอเชยี ตะวันออกเฉียงใต้ ๑๘๑
๑๘๓
๒. อทิ ธิพลของวัฒนธรรมตา่ งชาตใิ นสังคมไทยในปัจจบุ นั ๑๙๒
๒๐๒
สำระภูมิศำสตร์ ๒๑๒
หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ ๑๔ ภมู ิภำคตำ่ งๆ ในประเทศไทย ๒๒๐
๒๒๘
๑. ภาคเหนอื ๒๓๙
๒. ภาคตะวนั ตก ๒๔๐
๓. ภาคตะวนั ออกเฉยี งเหนอื ๒๔๒
๔. ภาคกลาง ๒๔๔
๕. ภาคตะวนั ออก ๒๔๕
๖. ภาคใต้ ๒๔๗
๒๔๙
หน่วยการเรยี นรู้ท่ี ๑๕ ปญั หำสง่ิ แวดลอ้ มและบริษทั สรา้ งสรรคส์ ือ่ เพอ่ื การเรียนรู้ (สสร.) จำ� กดั ๒๕๓
แนวทำงกำรจดั กำร.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑. ภาคเหนือ
๒. ภาคตะวนั ตก
๓. ภาคตะวันออกเฉยี งเหนือ
๔. ภาคกลาง
๕. ภาคตะวันออก
๖. ภาคใต้

บรรณานกุ รม

๑หน่วยการเรยี นรู้ที่ พระพุทธนำ� ใจ

สาระสา� คญั มาตรฐานการเรียนรูแ้ ละตัวชี้วดั

๑. วิเคราะห์ความส�าคัญของพระพุทธ-
ศาสนาหรือศาสนาที่ตนนับถือ ในฐานะ
ที่ เ ป ็ น ม ร ด ก ท า ง วั ฒ น ธ ร ร ม แ ล ะ ห ลั ก ใ น
การพฒั นาชาติไทย (มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๑)บรษิ ัท สรา้ งสรรคส์ ่อื เพ่ือการเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกัด
๒. ส รุ ป พุ ท ธ ป ร ะ วั ติ ตั้ ง แ ต ่ เ ส ด็ จ ก รุ ง.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
กบิลพัสดุ์ จนถึงพุทธกิจส�าคัญหรือประวัติ
ศาสดาท่ีตนนับถือตามท่ีก�าหนด
(มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๒)

๓. เห็นคุณค่าและประพฤติตนตาม
แบบอย่างการด�าเนินชีวิตและข้อคิดจาก
ประวัติสาวก ชาดก เร่ืองเล่า และศาสนิกชน
ตัวอย่างตามที่ก�าหนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๓)

๔. แสดงความเคารพพระรัตนตรัยและ
ปฏบิ ตั ติ ามไตรสกิ ขาและหลกั ธรรมโอวาท ๓
ในพระพทุ ธศาสนาหรอื หลกั ธรรมของศาสนา
ทต่ี นนบั ถอื ตามทก่ี า� หนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๕)

คนไทยสว่ นใหญ่นบั ถอื พระพุทธศาสนา พระพทุ ธศาสนาจึงมคี วามสา� คัญต่อประเทศไทย
ในดา้ นตา่ งๆ เชน่ เปน็ มรดกทางวฒั นธรรม เปน็ หลกั ในการพฒั นาชาตไิ ทย เราในฐานะเปน็ ชาวพทุ ธ
จงึ ตอ้ งศกึ ษาพระพทุ ธศาสนาใหเ้ ขา้ ใจอยา่ งแท.บจ้SรRิษAรัทNGงสิSAรNา้ งSสUโEรPรดHคUส์ A่อืยKเพARื่อเNกฉRาIรAเNรพRียUนUราู้((SสSะสR.ร).กC)Oจ.,ำ�าLกTDัดรศกึ ษาพทุ ธประวตั แิ ละชาดกซง่ึ ถอื เปน็
แบบอยา่ งการปฏบิ ตั ิตามหลักพระพุทธศาสนา

๑ แผนผงั สาระการเรยี นรู้ ๒
พระพุทธ
พควราะมพสทุ า� ธคศญั าสขนอาง น�าใจ พุทธประวตั ิ

๔ ๓

ชาดก พทุ ธจรยิ า ๓

นกั เรียนคดิ วา่ พระพทุ ธศาสนา
มคี วามสา� คญั ตอ่ สงั คมไทยอยา่ งไร

๑ ควำมส�ำคญั ของพระพุทธศำสนำบรษิ ัท สรา้ งสรรคส์ ่ือเพือ่ การเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาท่ีคนไทยส่วนใหญ่นับถือมาตั้งแต่อดีต ท�าให้
พระพุทธศาสนามีความส�าคัญต่อสังคมไทยในฐานะที่เป็นมรดกทางวัฒนธรรม
และหลักธรรมค�าสอนในพระพุทธศาสนามีความส�าคัญเป็นหลักในการพัฒนา
ชาติไทย ดงั น้ี

๑.๑ พระพทุ ธศาสนาเปน็ มรดกทางวัฒนธรรม

คนไทยนับถือและเล่ือมใสในพระพุทธศาสนามาแต่โบราณ เห็นได้จาก
การดา� เนนิ ชวี ติ ตามวัฒนธรรมและประเพณี ซงึ่ แสดงให้เห็นทั้งดา้ นรปู ธรรมและ
ดา้ นจติ ใจที่เกี่ยวข้องกบั พระพทุ ธศาสนา ดังนี้

๑) มรดกทางด้านรูปธรรม คนไทยมีความเล่ือมใสศรัทธาในบริษทั สร้างสรรค์ส่ือเพือ่ การเรียนรู้ (สสร.) จำ� กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระพทุ ธศาสนามายาวนานเหน็ ไดจ้ ากศาสนสถาน ศาสนวตั ถุ และสถาปตั ยกรรม
ทพ่ี ทุ ธศาสนกิ ชนในอดตี สรา้ งเปน็ พทุ ธบชู า เชน่ โบสถ์ วหิ าร สถปู เจดยี ์ พระพทุ ธรปู
และภาพจิตรกรรมฝาผนังในวัดที่มีความ
วิจิตรสวยงาม แสดงถึงความศรัทธาและ
ความเคารพนับถือในพระพุทธศาสนาจน
กลายเปน็ มรดกทางวฒั นธรรม สง่ ตอ่ ใหค้ น
รนุ่ หลังสบื ตอ่ ไป

สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕ u โบสถ์ เป็นศาสนสถานท่มี ีสถาปตั ยกรรม
ท่สี วยงามและเปน็ เอกลกั ษณข์ องชาตไิ ทย
ศาสนา และวัฒนธรรม
๒

๒) มรดกทางดา้ นจติ ใจ หลักธรรมค�าสอนทางพระพทุ ธศาสนาท่ีคนไทย
ยึดถือปฏิบัติตั้งแต่อดีต เป็นท่ียึดเหน่ียวจิตใจ และมีอิทธิพลต่อการด�าเนินชีวิต
สง่ ผลใหก้ ลายเปน็ ลกั ษณะนสิ ยั ของคนไทย เชน่ มคี วามออ่ นนอ้ มถอ่ มตน มเี มตตา
กรุณา มีจติ ใจโอบอ้อมอารี เอือ้ เฟือ้ เผ่ือแผ่
นอกจากนคี้ วามเชอ่ื และคณุ ธรรมทมี่ าจาก
หลกั ธรรมคา� สอนยงั ชว่ ยขดั เกลาใหป้ ระพฤตปิ ฏบิ ตั ดิ ี

เชน่ มคี วามกตญั ญกู ตเวทตี อ่ ผทู้ ม่ี พี ระคณุ มคี วามเชอื่

เรื่องกฎแห่งกรรม ส่งผลให้คนไทยมีวัฒนธรรมบริษัท สร้างสรรคส์ อื่ เพ่อื การเรียนรู้ (สสร.) จำ� กัด u การทา� บุญตกั บาตรแสดงถงึ
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ท่ีเป็นเอกลักษณ์ของตนเองมาจนถึงปัจจบุ ัน อุปนสิ ยั เอือ้ เฟ้อื เผื่อแผ่

๑.๒ พระพุทธศาสนาเปน็ หลกั ในการพฒั นาชาติไทย

หลักธรรมในพระพุทธศาสนาเป็นหลักในการพัฒนาชาติไทยในด้าน
ตา่ งๆ ดังนี้

๑) การพัฒนาด้านกายภาพและสิง่ แวดลอ้ ม เป็นการนา� หลกั ธรรมมา
พฒั นาสงิ่ แวดลอ้ มตามธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ้ มทม่ี นษุ ยส์ รา้ งขนึ้ ไมใ่ หเ้ สอ่ื มโทรม
แตใ่ หค้ งอยอู่ ยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ และใชป้ ระโยชนไ์ ดอ้ ยา่ งตอ่ เนอ่ื ง ซงึ่ หลกั ในการ
พัฒนาดา้ นนี้มหี ลกั ธรรมท่คี วรยดึ เปน็ แนวทางในการปฏิบัติ ดงั นี้

(๑) อริยสจั ๔ หมายถึง ความจรงิ อันประเสรฐิ การเขา้ ใจตน้ ตอของ
ส่งิ ต่าง ๆ ดว้ ยเหตุและผล เชน่ เด็กชายด�าพบว่าล�าคลองในชุมชนสกปรกและบรษิ ัท สรา้ งสรรคส์ ่ือเพอ่ื การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

มีกลน่ิ เหม็น (ทกุ ข์ : ปัญหา) เพราะมคี นทง้ิ ขยะลงในลา� คลอง (สมุทยั : สาเหตุ)
เด็กชายด�าอยากให้ล�าคลองกลับมามีสภาพดีดังเดิม (นิโรธ : เกิดผลส�าเร็จ)
จึงชวนเพ่ือนและคนในชุมชนมาช่วยกันท�าความสะอาดจนล�าคลองกลับมามี
สภาพเดิม (มรรค : หนทางแก้ปญั หา)

ทกุ ข์ สมุทยั นโิ รธ มรรค
ปญั หาท่ีเกดิ สาเหตุท่กี อ่ ให้เกิด ปัญหาหรอื ทกุ ข์ หนทางหรอื วธิ กี าร

ปญั หาหรอื ทกุ ข์ หมดไป แก้ปญั หา

สังคมศึกษา ป.๕ ๓

ศาสนา และวัฒนธรรม

๒หนว่ ยการเรียนรู้ที่ พระธรรมน�ำชีวิต

มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชว้ี ัด

๑. อธบิ ายองคป์ ระกอบ และความสา� คญั
ของพระไตรปิฎก หรือคัมภีร์ของศาสนา
ที่ตนนับถอื (มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๔)

๒. แสดงความเคารพพระรัตนตรัยและ
ปฏิบัติตามไตรสิกขาและหลกั ธรรมโอวาท ๓บรษิ ทั สร้างสรรค์ส่ือเพ่ือการเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ในพระพทุ ธศาสนาหรอื หลกั ธรรมของศาสนา
ทต่ี นนบั ถอื ตามทก่ี า� หนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๕)

๓. เห็นคุณค่าและสวดมนต์แผ่เมตตา
มีสติท่ีเป็นพ้ืนฐานของสมาธิในพระพุทธ-
ศาสนา หรือการพัฒนาจิตตามแนวทางของ
ศาสนาทีต่ นนบั ถอื ตามทก่ี �าหนด
(มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๖)

๔. ปฏิบัติตนตามหลักธรรมของศาสนา
ท่ีตนนับถือ เพ่ือการพัฒนาตนเองและ
ส่ิงแวดลอ้ ม (มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๗)

สาระสา� คัญ

พระไตรปฎิ กมคี วามสา� คัญต่อพระพทุ ธศาสนาอย่างมาก เพราะเปน็ คัมภีร์ทีร่ วบรวมหลักธรรม
ส�าคัญทางพระพุทธศาสนา นอกจากน้ียังมบรีพิษทั สุทรา้ งสธรรคศ์สื่อาเพ่ือสการนเรยี นสรู้ (สุภสร.)าจำ�ษกัด ิตซึ่งเป็นค�าสอนและคติเตือนใจทาง

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระพทุ ธศาสนาทจ่ี ดจ�าง่าย ทั้งน้ี หากพุทธศาสนกิ ชนปฏิบตั ิตนตามพระพทุ ธศาสนาจะชว่ ยพฒั นา
ตนเองและส่ิงแวดล้อมใหด้ ียิ่งขึ้น

แผนผงั สาระการเรยี นรู้ ๒

๑ พหรละักพธทุ รธรศมาทสานงา

พระไตรปฎิ ก ๓

๔ พระธรรม การทา� จิตให้ผอ่ งใสบรสิ ุทธ์ิ
น�าชีวิต (การบริหารจติ และ
การปฏิบตั ิตนตามหลกั ธรรม เจริญปัญญา)
ทางพระพทุ ธศาสนา เพอื่ การ
พฒั นาตนเองและสงิ่ แวดล้อม

การตง้ั ใจหมนั่ ศกึ ษาหลกั ธรรมใน
พระพทุ ธศาสนาจะทา� ใหพ้ ทุ ธศาสนกิ ชน
มคี วามรู้ในหลกั ธรรมมากยง่ิ ขนึ้

๑ พระไตรปฎิ ก บรษิ ทั สรา้ งสรรคส์ อ่ื เพอื่ การเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระไตรปิฎก เป็นคัมภีร์สูงสุดของ
พระพุทธศาสนาที่มีความส�าคัญอย่างมาก
ทรี่ วบรวมหลกั ธรรมคา� สอนของพระพทุ ธเจา้
มีเนอ้ื หารวมทง้ั สน้ิ ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์

๑.๑ องคป์ ระกอบของพระไตรปิฎก u พระไตรปฎิ กฉบบั ภาษาไทย

พระไตรปิฎก เนอ้ื หาแบง่ เป็น ๓ หมวดใหญ่ ดงั น้ี
บรษิ ทั สร้างสรรค์ส่อื เพ่อื การเรียนรู้ (สสร.) จำ� กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
พระไตรปิฎก

๑. พระวินัยปฎิ ก ๒. พระสตุ ตนั ตปฎิ ก ๓. พระอภิธรรมปิฎก

พุทธบัญญัติเกี่ยวกับ เป็นค�าบรรยายธรรม เป็นหลักธรรมต่างๆ ซ่ึง
ความประพฤตคิ วามเปน็ อยู่ ซ่ึงพระพุทธเจ้าตรัสให้ อธิบายเนื้อความแท้ๆ ของ
ขนบธรรมเนียมและการ เหมาะกบั บคุ คลและโอกาส หลกั ธรรมะ ไมเ่ กยี่ วกบั บคุ คล
ด� า เ นิ น กิ จ ก า ร ส� า ห รั บ ตา่ งๆ เรยี กวา่ พระสูตร สถานที่หรือเหตุการณ์ใด ๆ
พ ร ะ ภิ ก ษุ แ ล ะ ภิ ก ษุ ณี เรยี กวา่ พระอภธิ รรม
เรียกวา่ พระวินัย

๑๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๑.๒ ความส�าคัญของพระไตรปิฎก

พระไตรปฎิ กมคี วามสา� คัญต่อพทุ ธศาสนิกชน ดังน้ี
๑) เป็นแหลง่ ศกึ ษาค้นควา้ หลกั ธรรมคา� สั่งสอนของพระพทุ ธเจ้า
๒) เปน็ แหลง่ ขอ้ มลู ในการตรวจสอบความเชอื่ ถอื และขอ้ ปฏบิ ตั ใิ นพระพทุ ธ-
ศาสนา
๓) เปน็ แหลง่ ขอ้ มลู ทา� ใหเ้ ราทราบพทุ ธจรยิ า คอื การบา� เพญ็ ประโยชนข์ อง

๒ หลกั ธรรมทำงพระพทุ ธศำสนำพระพทุ ธเจา้ และประวตั ขิ องพทุ ธสาวก แลว้ นา� มาเปน็ แบบอยา่ งในการประพฤตติ น
บรษิ ทั สร้างสรรค์สื่อเพือ่ การเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระพุทธศาสนามีหลักธรรมส�าคัญที่สามารถน�ามาเป็นพื้นฐานในการ
ประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ�าวันของเราได้ หลักธรรมที่นักเรียนควรศึกษาในช้ันน้ี
มดี งั น้ี

๒.๑ พระรตั นตรยั

พระรตั นตรยั หมายถงึ แกว้ ๓ ประการ อนั ประเสรฐิ สดุ ของพทุ ธศาสนกิ ชน
ประกอบด้วย พระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ ซ่ึงเป็นสิ่งท่ีมีคุณค่าและควร
เคารพบชู าสูงสดุ ของชาวพทุ ธ

พระรตั นตรัย

บริษทั สรา้ งสรรค์สื่อเพอ่ื การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ . พ ร ะ พุ ท ธ คื อ ๒. พระธรรม คือ พระ ๓. พระสงฆ์ คือ พระ
พระพทุ ธเจา้ ผตู้ รสั รธู้ รรม ธรรมวินัยอันเป็นค�า สาวกของพระพุทธเจ้า
ดว้ ยพระองค์เอง สง่ั สอนของพระพทุ ธเจา้ ผู้ปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบ
ตามหลักธรรมและเป็น
ผู้เผยแผพ่ ระพุทธศาสนา

สังคมศึกษา ป.๕ ๑5

ศาสนา และวฒั นธรรม

๓หนว ยการเรียนรูท่ี พแลทุ ะธชสาาววพกุทธตวั อยา ง

มาตรฐานการเรยี นรูและตวั ชว้ี ดั

เห็นคุณคาและประพฤติตนตาม
แบบอยางการดําเนินชีวิตและขอคิดจาก
ประวตั ิสาวก ชาดก เรื่องเลา และศาสนกิ ชน
ตวั อยา งตามท่กี ําหนด (มฐ. ส ๑.๑ ป.๕/๓)บรษิ ทั สรา้ งสรรคส์ ่ือเพ่อื การเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สาระสาํ คญั

พทุ ธสาวก คอื บคุ คลผเู ลอ่ื มใสนบั ถอื พระพทธเจา เปน สาวกของพระพทุ ธเจา ในสมยั พทุ ธกาล
ซึ่งมีคุณธรรมท่ีชาวพุทธควรนํามาปรับใชและปฏิบบรษิัตทั สิตร้างาสรรมค์สอ่ื เพือ่สการวเรยีนนรู้ ช(สสาร.)วจำ� พกดั ุทธตัวอยางเปนพุทธศาสนิกชน
ทป่ี ระพฤตปิ ฏบิ ตั ิตนดี จงึ ควรนํามาเปน แบบอยางในการดําเนนิ ชีวติ.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD

๑ แผนผงั สาระการเรยี นรู ๒
พุทธสาวก
พทุ ธสาวก และชาวพุทธ ชาวพทุ ธตัวอยาง
ตัวอยาง

¹Ñ¡àÃÕ¹à¤Â¹Òí ẺÍ‹ҧ·´èÕ Õ¢Í§
¾Ø·¸ÊÒÇ¡ËÃ×ͪÒǾ·Ø ¸µÑÇÍ‹ҧ
ÁÒ»¯ÔºÑµÔµÒÁÍÂÒ‹ §äÃ

บรษิ ทั สร้างสรรคส์ อื่ เพือ่ การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ พทุ ธสาวก
พุทธสาวก คือ สาวกของพระพุทธเจาในสมัยพุทธกาล เปนผูมีประวัติ
และคุณธรรมที่ชาวพุทธควรนํามาเปนแบบอยางในการดําเนินชีวิตของตนเอง
ดังพทุ ธสาวกตอ ไปน้ี

พระโสณโกฬวสิ ะ (อานวา พระ-โส-นะ-โก-ลิ-ว-ิ สะ)
ครง้ั สมัยท่ีพระพุทธเจาประทับ ณ เขาคิชฌกูฏ เมืองราชคฤห มีกุลบุตร

ชื่อโสณโกฬวิสะ เขามาเฝาพระพุทธเจาเพ่ือฟงธรรมเเละกราบทูลใหพระองค

ทรงทราบวา ไดฟงธรรมที่พระองคทรงแสดงแลวเห็นวา ผูครองเรือนไมอาจ
บรษิ ทั สรา้ งสรรคส์ ่อื เพือ่ การเรียนรู้ (สสร.) จำ� กัด

ประพฤตพิ รหมจรรยใ หบ รสิ ทุ ธไ์ิ ดโ ดยส.SRนิ้ANGSเANชSUEPงิ HUAKจARNงึRIANทRUUลู(SSR.ข)COอ.,LTDอปุ สมบทในพระพทุ ธศาสนา

พระองคก็ทรงอนุญาตใหอุปสมบทตาม

ความต้งั ใจ

เมอ่ื พระโสณโกฬว สิ ะอปุ สมบทแลว

ไดปฏิบัติธรรมอยางหนัก โดยการเดิน

จงกรมไมห ยดุ จนเทา พอง แตก ไ็ มส ามารถ

บรรลุธรรมได จึงคิดจะลาสิกขาออกมา

บาํ เพญ็ กุศลแทนการบวช  พระโสณโกฬวิสะเดินจงกรมจนเทา พอง

สังคมศึกษา ป.๕ ๓๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

พระพุทธเจาทรงทราบเร่อื งราวของพระโสณโกฬวสิ ะ จึงเสด็จมาตรสั สอน
ใหทําความเพียรดวยทางสายกลาง คือ ไมตึงหรือหยอนเกินไป เปรียบเสมือน
การตงั้ สายพณิ สามสาย หากตงึ หรอื หยอ นเกนิ ไป เสียงกไ็ มไพเราะ เชนเดยี วกับ
ความเพยี ร หากมมี ากเกนิ ไปยอ มทาํ ลายสขุ ภาพ หากยอ หยอ นเกนิ ไปกเ็ ปน ความ
เกียจครา น ฉะน้นั ความเพยี รกับสมาธิตอ งมีอยางพอดี

เมอ่ื พระโสณโกฬว สิ ะไดฟ ง พระโอวาททพ่ี ระองคท รงสอน จงึ ไดป ฏบิ ตั ธิ รรม
แตพ อประมาณ เจริญวิปสสนาไมน านก็ไดบรรลุเปนพระอรหันต

พระโสณโกฬว สิ ะปฏบิ ตั ธิ รรมดว ยความเพยี รพยายามตง้ั แตย งั ไมบ รรลเุ ปนบรษิ ทั สรา้ งสรรคส์ อ่ื เพ่อื การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระอรหันต พระพุทธเจาจงึ ทรงยกยองวาเปน ผูปรารภความเพยี ร

คุณธรรมที่ควรนาํ มาเปนแบบอยา งในการดําเนินชวี ติ

๑. มีความเพียรพยายามในการทําสง่ิ ใดสิ่งหนึ่งใหป ระสบความสําเรจ็
๒. การปฏิบัติส่งิ ใดส่งิ หนงึ่ ดว ยความพอดี ไมหนกั หรอื เบาเกินไป

๒ ชาวพุทธตวั อยา ง
ชาวพทุ ธตวั อยา ง คอื พทุ ธศาสนกิ ชนทเี่ ปน แบบอยา งของการปฏบิ ตั หิ นา ท่ี
ของชาวพทุ ธท่ดี ี ชาวพทุ ธจึงควรศกึ ษาประวตั ิเพ่อื นาํ คุณธรรมและขอคดิ ที่ไดม า
เปน แบบอยางในการดําเนนิ ชีวิต ดงั น้ี บริษทั สร้างสรรค์ส่ือเพือ่ การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๒.๑ สมเด็จพระสงั ฆราช (สา ปสุ สฺ เทโว)

สมเดจ็ พระสงั ฆราช (สา ปสุ ฺสเทโว) มีพระนามเดมิ วา สา ประสูติเมือ่ วนั ที่
๑๙ สิงหาคม พ.ศ. ๒๓๕๖ เปนชาวตาํ บลบางไผ จังหวดั นนทบรุ ี ทรงบรรพชาเปน
สามเณร จาํ พรรษาอยทู ว่ี ดั ใหมใ นคลองบางขนุ เทยี น ภายหลงั ยา ยมาอยวู ดั สงั เวช
วิศยาราม เพอ่ื เรียนพระปรยิ ัตธิ รรม ตอมาไดถ วายตวั และเรียนพระปรยิ ตั ิธรรม
ในสํานักพระบาทสมเด็จพระจอมเกลาเจาอยูหัว (รัชกาลท่ี ๔ ขณะทรงผนวช)

๓๖ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

ณ วดั สมอราย (วดั ราชาธวิ าสในปจ จบุ นั )

พระชนมายุได ๑๘ พรรษา ทรงสอบ

แปลพระปริยัติธรรมบาลี ๙ ประโยค

ไดนับเปนสามเณรเปรียญเอก หรือ

สามเณรเปรียญ ๙ ประโยครูปแรกใน

กรงุ รัตนโกสินทร

พ.ศ. ๒๓๗๙ ไดตามเสด็จรัชกาล

ที่ ๔ มาอยวู ดั บวรนเิ วศวหิ าร พ.ศ. ๒๓๘๒บรษิ ัท สรา้ งสรรคส์ อื่ เพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกลาเจาอยูหัว

(รัชกาลที่ ๓) โปรดเกลาฯ แตงต้ังเปน  พระรปู สมเดจ็ พระสังฆราช
พระราชาคณะทีพ่ ระอมรโมลี ตอมาเมอ่ื (สา ปุสฺสเทโว)

รัชกาลท่ี ๔ ทรงลาผนวชเสด็จขนึ้ ครองราชย พระอมรโมลกี ็ไดล าสิกขาดว ย

พ.ศ. ๒๓๙๔ พระบาทสมเด็จพระจอมเกลาเจาอยูหัว (รัชกาลท่ี ๔)

โปรดเกลาฯ ใหทานอุปสมบทเปนรอบท่ี ๒ ทรงสอบเปรียญธรรมแปลได ๙

ประโยคอกี ครงั้ พระองคจ งึ ไดร บั สมญั ญาวา พระมหาสา ๑๘ ประโยค ทรงมคี วาม

เชย่ี วชาญในพระสตู ร ทรงพระนพิ นธห นงั สอื เทศนจ าํ นวนมาก และบางเลม ยงั คง

ใชในการศกึ ษาเลา เรียนของพระภกิ ษุสามเณรมาจนถงึ ปจจุบัน

พ.ศ. ๒๔๓๑ ไดทําการสังคายนา

บริษัท สรา้ งสรรคส์ ือ่ เพอื่ การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกัด

พระไตรปฎก แปลเปนเลมดวยตัว.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD

อักษรไทย เนื่องจากเดิมจารึกดวย

อักษรขอม ทําใหไมเปนท่ีแพรหลาย

เพราะมีผูอานตัวอักษรขอมไดนอย

นับเปนผลงานเดนของพระองคอีก

ช้ินหน่ึง ใน พ.ศ. ๒๔๓๔ สมัยพระบาท

 พระรปู ปน สมเดจ็ พระสงั ฆราช (สา ปสุ สฺ เทโว) สมเด็จพระจุลจอมเกลาเจาอยูหัว
ณ วดั ราชประดษิ ฐสถติ มหาสมี าราม (รัชกาลที่ ๕) โปรดเกลาฯ สถาปนา

สังคมศึกษา ป.๕ ๓๗

ศาสนา และวัฒนธรรม

๕หนว ยการเรียนรูที่ พลเมอื งดขี องชาติ

มาตรฐานการเรยี นรแู ละตวั ช้วี ัด

๑. ยกตวั อยา งและปฏบิ ตั ติ นตามสถานภาพ
บทบาท สิทธิเสรีภาพ และหนาท่ีในฐานะ
พลเมอื งดี (มฐ. ส ๒.๑ ป.๕/๑)

๒. เสนอวิธีการปกปองคุมครองตนเอง
หรอื ผอู ืน่ จากการละเมิดสิทธิเดก็บรษิ ัท สรา้ งสรรค์ส่อื เพ่อื การเรียนรู้ (สสร.) จำ� กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

(มฐ. ส ๒.๑ ป.๕/๒)
๓. เห็นคุณคาวัฒนธรรมไทยท่ีมีผลตอ

การดําเนนิ ชีวิตในสงั คมไทย
(มฐ. ส ๒.๑ ป.๕/๓)

สาระสาํ คญั

การปฏิบัติตนในฐานะพลเมืองดีของชาติ ตามสถานภาพ บทบาท สิทธิเสรีภาพ เปนหนาที่
ที่ทุกคนตองประพฤติปฏิบัติ เพ่ือใหสังคมมีความสงบสุข โดยเด็กมีสิทธิขั้นพื้นฐานที่จะมีชีวิตอยู
เพื่อไดรับการพัฒนา ปกปองดูแล และมีสวนรวมในสังคม เพื่อใหสามารถดํารงชีวิตอยูไดในสังคม
อยางมีความสุข จึงตองปกปองคุมครองสิทธิเด็ก และชวยเหลือดูแลใหเด็กปกปองคุมครองตนเองบริษทั สร้างสรรคส์ ื่อเพื่อการเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

หรือผูอน่ื จากการละเมดิ สิทธเิ ดก็

๑ แผนผงั สาระการเรยี นรู ๒

สถานภาพ บทบาท พลเมืองดี คณุ ลักษณะของ
สทิ ธิเสรีภาพ และ ของชาติ พลเมืองทีด่ ี
หนาท่ีของพลเมอื งดี

๓

สิทธเิ ด็ก

¤ÃÁÙ ºÕ ·ºÒ·Ë¹ÒŒ ·èÕ㹡ÒÃ
ãˤŒ ÇÒÁÃáŒÙ ÅÐͺÃÁʧÑè Ê͹

¹¡Ñ àÃÕ¹

บรษิ ทั สร้างสรรค์สอ่ื เพอื่ การเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สถานภาพ บทบาท สทิ ธิเสรภี าพ และหนา ทีข่ อง
พลเมอื งดี

สังคมจะสงบสุขไดน้ัน คนในสังคมตองมีระเบียบวินัย ปฏิบัติตนตาม
สถานภาพ บทบาท สทิ ธเิ สรีภาพ และหนา ทีข่ องพลเมืองดี

๑.๑ สถานภาพ

สถานภาพ หมายถงึ ฐานะของบคุ คลทไ่ี ดม าจากการเปน สมาชกิ ของสงั คม
ซึง่ มาจาก ๒ ทาง คือ

๑) สถานภาพจากการเกิด ไดแก เพศบรษิ ทั สร้างสรรค์ส่ือเพ่อื การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เชือ้ ชาติ สัญชาติ และถน่ิ ทกี่ ําเนดิ

๒) สถานภาพท่ีไดมาภายหลัง ไดแก

สถานภาพทางการศกึ ษา สถานภาพการสมรส

สถานภาพการประกอบอาชพี และสถานภาพ

ทางการเมือง สถานภาพที่ไดม าภายหลัง เชน  การไดบตั รประชาชนเปน สทิ ธิ
พืน้ ฐานของคนไทยทกุ คน
แพทย ครู ทหาร เกษตรกร นกั กีฬา

สังคมศึกษา ป.๕ ๕๓

ศาสนา และวัฒนธรรม

 สถานภาพครอบครัวท่มี บี ทบาท  สิทธใิ นการประกอบอาชพี ที่
สาํ คัญในสงั คม สามารถเลอื กไดอยางอสิ ระ

ตวั อยางสถานภาพของบุคคล บรษิ ทั สร้างสรรคส์ ่ือเพือ่ การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

• นายชาญชยั (นามสมมติ) มสี ัญชาตไิ ทย สถานภาพสมรส มีบตุ ร ๑ คน

ชาญชยั เปน หัวหนาครอบครัว เขามีอาชพี เปนนายชา งอตู อเรือแหงหนึ่ง
สถานภาพจากการเกิด ไดแก ชาญชัยเปนเพศชายและมีสัญชาติไทย

เปนสถานภาพที่ไดมาภายหลัง ไดแก ชาญชัยสมรสแลวและมีอาชีพนายชาง
อตู อ เรือ

๑.๒ บทบาท
บทบาท หมายถึง การปฏิบัติตามหนาที่ท่ีสังคมกําหนดตามสถานภาพ
ของตนเอง การปฏบิ ตั ติ นตามบทบาททแ่ี ตล ะคนรบั ผดิ ชอบ ทาํ ใหส งั คมมรี ะเบยี บ

และสงบสุข บริษทั สร้างสรรค์สอ่ื เพอ่ื การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

 บทบาทของตํารวจจราจรทมี่ หี นาท่ดี ูแล  บทบาทของครอบครัวทีป่ ระกอบดวย
ความปลอดภัยบนถนน พอ แม ลูก

๕๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

ตวั อยางบทบาทตามสถานภาพ

• สถานภาพของนกั เรยี น มีบทบาทในการเรยี นหนงั สอื
• สถานภาพพอ แม ผปู กครอง มีบทบาทในการเลีย้ งดู อบรมบตุ รหลาน
• สถานภาพครู มบี ทบาทในการอบรมสงั่ สอนนกั เรียน
• สถานภาพแพทย มีบทบาทในการรกั ษาผูปวย

๑.๓ สทิ ธิ บรษิ ัท สร้างสรรคส์ ่อื เพอ่ื การเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สิทธิ หมายถึง อํานาจอันชอบธรรมท่ีกฎหมายรับรองใหกระทําใดๆ
โดยสุจริตในฐานะที่เปนพลเมืองของประเทศ ไดรับการคุมครองตามกฎหมาย

รฐั ธรรมนญู แตไมล ะเมิดสิทธิของผอู ื่น ทําใหสังคมเปนระเบยี บเรยี บรอ ย ไดแก

บคุ คลมสี ทิ ธใิ นรา งกายและทรพั ยส นิ ของตนเอง บคุ คลมสี ทิ ธใิ นการรบั การศกึ ษา

ขน้ั พนื้ ฐาน บคุ คลมสี ทิ ธใิ นความเปน สว นตวั บคุ คลมสี ทิ ธใิ นการเลอื กประกอบอาชพี

ตวั อยา งการใชส ทิ ธิของบคุ คล

• นางสาวพลอย (นามสมมต)ิ ไดร ับความเดือดรอนจากกล่นิ เหมน็ ของ

โรงกําจัดขยะเทศบาล จึงเดินทางไปย่ืนหนังสือรองทุกขแกนายกเทศมนตรี
เปน การใชส ิทธทิ ถ่ี ูกตอ งในการเสนอเรอ่ื งรองทุกขแ กห นว ยงานรัฐ

• นายเกง (นามสมมต)ิ ตอ แถวซอ้ื ขนมทโี่ รงอาหาร นายมาก (นามสมมต)ิบรษิ ทั สร้างสรรค์สอ่ื เพ่ือการเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ไดเ ขามาแซงควิ เปนการละเมิดสิทธขิ นั้ พ้นื ฐานของผอู ่ืน

¤ÇÒÁÃŒàÙ ÊÃÔÁ¡ÒÃàÃÕ¹ÌÙ
¡ÒÃÁºÕ µÑ ûÃШÒí µÇÑ »ÃЪҪ¹µ§éÑ áµÍ‹ ÒÂØ ÷ »‚ ໹š ËÅ¡Ñ °Ò¹·ÕèÂ¹× Â¹Ñ

¤ÇÒÁ໚¹¤¹ä·Â ·íÒãˌ䴌ÃѺÊÔ·¸ÔáÅÐàÊÃÕÀÒ¾¢Ñé¹¾é×¹°Ò¹·Õè¤ÇèÐä´ŒÃѺ
㹰ҹФ¹ä·Â હ‹ Ê·Ô ¸Ô㹡ÒÃÃºÑ ¡ÒÃÈ¡Ö ÉÒ Ê·Ô ¸Ô㹡ÒÃàÅÍ× ¡»ÃСͺÍÒªÕ¾
Ê·Ô ¸Ô㹡Ò÷íÒ»ÃСѹÊѧ¤Á

สังคมศึกษา ป.๕ ๕๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๖หนว ยการเรยี นรูท ่ี การปกครองสว นทอ งถน่ิ

มาตรฐานการเรียนรูและตวั ช้วี ดั

๑. อธบิ ายโครงสรา ง อาํ นาจ หนา ทแ่ี ละ
ความสําคัญของการปกครองสวนทองถ่ิน
(มฐ. ส ๒.๒ ป.๕/๑)

๒. ระบบุ ทบาทหนา ที่ และวธิ กี ารเขา ดาํ รง
ตําแหนงของผูบริหารทองถ่ินบรษิ ัท สรา้ งสรรคส์ ื่อเพ่อื การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

(มฐ. ส ๒.๒ ป.๕/๒)
๓. วเิ คราะหป ระโยชนท ชี่ มุ ชนจะไดร บั จาก

องคก รปกครองสวนทองถนิ่
(มฐ. ส ๒.๒ ป.๕/๓)

สาระสําคญั

การปกครองสวนทองถ่นิ ไดแก องคก ารบริหารสวนตาํ บล (อบต.) เทศบาล องคการบรหิ าร
สว นจงั หวดั (อบจ.) และการปกครองสว นทอ งถนิ่ รปู แบบพเิ ศษ ไดแ ก กรงุ เทพมหานครและเมอื งพทั ยา
เปน รปู แบบการปกครองทก่ี ระจายอาํ นาจของรฐั บาลใหก บั ชมุ ชนในทอ งถนิ่ ประชาชนมสี ว นรว มและ
ดําเนินการปกครองโดยผูบริหารและสภาที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชนในทองถ่ิน มีฐานะเปนบริษัท สร้างสรรค์สื่อเพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

นติ บิ ุคคล มีความอิสระในการดาํ เนนิ งานภายใตการกํากับดูแลของกระทรวงมหาดไทย

๑ แผนผงั สาระการเรยี นรู ๒
การปกครอง
โครงสรา ง อํานาจ หนา ที่ สวนทองถ่ิน องคกรปกครองสวน
และความสําคญั ของ ทอ งถ่นิ กบั การบรกิ าร
สาธารณประโยชน
การปกครองสวนทอ งถน่ิ

¹¡Ñ àÃÕ¹¤´Ô ÇÒ‹ »ÃЪҪ¹ã¹·ÍŒ §¶¹Ôè
ÊÒÁÒöÁÊÕ Ç‹ ¹ÃÇ‹ Á㹡ÒúÃÔËÒÃ
·ÍŒ §¶¹Ôè ÍÂÒ‹ §äúҌ §

บรษิ ัท สรา้ งสรรค์สอ่ื เพ่อื การเรียนรู้ (สสร.) จำ� กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

โครงสรา ง อํานาจ หนาท่ี และความสาํ คญั ของ
การปกครองสว นทอ งถ่ิน

โครงสรา งการปกครองสว นทอ งถน่ิ ไดแ ก องคก ารบรหิ ารสว นตาํ บล (อบต.)
เทศบาล องคการบริหารสวนจังหวัด (อบจ.) และการปกครองสวนทองถิ่น
รูปแบบพิเศษ ไดแ ก กรุงเทพมหานครและเมืองพทั ยา

โครงสรา งการปกครองสว นทอ งถน่ิ

โครงสรา ง องคการบรหิ ารสวนตาํ บล (อบต.)
การบริหารราชการ
บรษิ ทั สรา้ งสรรคส์ อ่ื เพ่อื การเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด
สว นทองถน่ิ
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เทศบาล

องคก ารบรหิ ารสว นจงั หวดั (อบจ.)

การปกครองสว นทอ งถิ่นรูปแบบพเิ ศษ

กรงุ เทพมหานคร เมืองพัทยา

๖๖ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๑.๑ องคก ารบรหิ ารสว นตาํ บล (อบต.)

เปน การบรหิ ารสว นทอ งถน่ิ ซง่ึ จดั ตงั้ จากสภาตาํ บลทมี่ รี ายไดต ามเกณฑท ่ี
กฎหมายกําหนด โครงสรางองคก ารบรหิ ารสวนตาํ บล (อบต.) มีดังนี้

๑) โครงสรา งองคก ารบรหิ ารสว นตาํ บล (อบต.)

(๑) สภาองคการบริหารสวนตําบล มาจากการเลือกต้ังโดยตรงของ
ประชาชนผมู สี ทิ ธเิ ลือกตั้งในตาํ บล ทําหนา ทเ่ี ปนฝา ยนติ ิบญั ญตั ิ

(๒) คณะกรรมการบริหาร นายกองคการบริหารสวนตําบลมาจากบริษัท สรา้ งสรรคส์ ่ือเพ่อื การเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

การเลือกตั้งโดยตรงของประชาชนผูมีสิทธิเลือกต้ังในตําบล ทําหนาที่เปน
ฝา ยบริหารกําหนดนโยบายและบรหิ ารราชการขององคการบริหารสว นตาํ บล

องคการบริหาร สภาองคการบริหารสวนตําบล
สวนตําบล
(อบต.) คณะกรรมการบรหิ ารองคก ารบรหิ าร
สวนตําบล

บรษิ ัท สรา้ งสรรคส์ ือ่ เพ่อื การเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

 ทท่ี ําการองคการบริหารสว นตําบลตะเบาะ จังหวดั เพชรบูรณ

สังคมศึกษา ป.๕ ๖๗

ศาสนา และวัฒนธรรม

๒) อ(อาํ บนตา.จ) หนา ที่ และความสาํ คญั ขององคก ารบรหิ ารสว นตาํ บล

อํานาจและหนาท่ีของการปกครองสวนทองถ่ิน มีการออกเปน
พระราชบญั ญตั ติ ามกฎหมายรฐั ธรรมนญู โดยมหี ัวขอ ดงั น้ี

พระราชบัญญัติสภาตําบลและองคการบริหารสวนตําบล กําหนด
อาํ นาจหนาท่ีไว เชน

• จัดใหม แี ละบาํ รุงรกั ษาทางนํา้ และทางบก
• รกั ษาความสะอาดท่สี าธารณะบรษิ ทั สร้างสรรค์สื่อเพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

• ปอ งกันโรคและระงบั โรคติดตอ
• ปองกนั และบรรเทาสาธารณภัย
• สง เสรมิ การศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม การพฒั นาสตรี เดก็ เยาวชน
ผูสงู อายุ และผูพ กิ าร
• อนุรักษทรัพยากรธรรมชาติและ
สงิ่ แวดลอ ม
• บํารุงรักษาศิลปะ จารีตประเพณี
ภมู ปิ ญ ญาทอ งถนิ่ และวฒั นธรรมอนั ดขี องทอ งถน่ิ
• ปฏบิ ตั หิ นา ทอี่ นื่ ตามทท่ี างราชการ  การอบรมคนในชมุ ชนสรา งนกทา
มอบหมาย เกย่ี วกับโรคโควดิ -๑๙

ทมี่ า : http://www.srangnoktha.go.th

๓) บทบาทหนา ทแี่ ละวธิ กี ารเขา ดาํ รงตาํ แหนง ของผบู รหิ ารบรษิ ทั สรา้ งสรรค์สื่อเพื่อการเรียนรู้ (สสร.) จำ� กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

องคก ารบรหิ ารสว นตาํ บล (อบต.)

นายกองคการบริหารสวนตําบลมาจากการเลือกต้ังโดยตรงของ
ประชาชน มีวาระดํารงตาํ แหนงคราวละ ๔ ป บทบาทหนาทีข่ องนายกองคการ
บริหารสว นตําบล เชน

(๑) กําหนดนโยบายโดยไมขัดตอกฎหมาย และรับผิดชอบในการ
บริหารราชการขององคการบริหารสวนตําบลใหเปนไปตามกฎหมาย นโยบาย
แผนพัฒนาองคการบริหารสวนตําบล ขอบัญญัติ ระเบียบ และขอบังคับ
ของทางราชการ

๖๘ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

๗หนว ยการเรยี นรทู ่ี แสืบลสะภามูนิปวฒัญ ญนธารรม

มาตรฐานการเรยี นรูและตวั ชีว้ ดั

๑. เห็นคุณค่าของวัฒนธรรมที่มีผลต่อ
การดา� เนนิ ชวี ติ ในสงั คมไทย
(มฐ. ส ๒.๑ ป.๕/๓)บริษัท สร้างสรรคส์ อื่ เพอ่ื การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกดั
๒. มสี ว่ นรว่ มในการอนรุ กั ษแ์ ละเผยแพร่.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
ภูมิปญั ญาท้องถ่ินของชมุ ชน
(มฐ. ส ๒.๑ ป.๕/๔)

สาระสาํ คญั

วัฒนธรรมไทยมีผลต่อการด�ารงชีวิตในสังคมไทย เน่ืองจากเป็นการสั่งสมประสบการณ์ของ
บรรพบุรษุ ท่ีได้ประพฤตปิ ฏิบตั ิมาเปน็ เวลานานและเปน็ สงิ่ ที่ดงี าม กอ่ ใหเ้ กิดความเจริญในชวี ิต และ
ไดส้ บื ทอดต่อไปยังรุ่นลูกหลาน จึงถอื เป็นมรดกของชาตทิ ค่ี วรรักษาไว้

แต่ละท้องถิ่นในชุมชนต่างมีการส่ังสมภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกิดจากการปรับใช้ส่ิงแวดล้อมบรษิ ัท สร้างสรรค์สือ่ เพ่ือการเรียนรู้ (สสร.) จำ� กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

เพ่ือการดา� รงชวี ติ มคี วามเปน็ เอกลักษณ์เฉพาะ ภมู ิปญั ญาทอ้ งถน่ิ จงึ มคี ุณค่าอย่างยิ่ง ควรอนรุ กั ษ์
สืบทอดต่อไป

แผนผงั สาระการเรยี นรู

1๒

วัฒนธรรมไทย สบื สาน ภูมิปญ ญาทอ งถนิ่
ท่ีมีผลตอสงั คมไทย วัฒนธรรม
และภูมปิ ญ ญา

¹¡Ñ àÃÕ¹ÁÊÕ Ç‹ ¹ÃÇ‹ Á㹡ÒÃ͹ÃØ ¡Ñ ɏ
Ç²Ñ ¹¸ÃÃÁáÅÐÀÁÙ »Ô Þ˜ ÞÒ·ÍŒ §¶¹èÔ
ä´ÍŒ ÂÒ‹ §äúҌ §

บรษิ ทั สร้างสรรคส์ อ่ื เพ่ือการเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

วฒั นธรรมไทยท่ีมผี ลตอ สงั คมไทย

วัฒนธรรม หมายถึง วิถีแห่งการด�ารงชีวิตของคนในสังคมน้ันๆ เช่น
การกนิ การอยู่ การแตง่ กาย การพกั ผ่อน การทา� งาน ประเพณีตา่ งๆ เป็นสง่ิ ท่ี
ประชาชนส่วนใหญ่ปฏิบัติสืบทอดกันมาเป็นเวลานาน โดยสิ่งนั้นเป็นสิ่งท่ี
ดีงาม วัฒนธรรมจึงเป็นสิ่งที่มีคุณค่าต่อการด�าเนินชีวิตต้ังแต่เกิดจนตาย
วัฒนธรรมถือเป็นเอกลักษณ์ส�าคัญของชาติไทยที่บรรพบุรุษได้สร้างและ
หลอ่ หลอมให้คนไทยได้ปฏบิ ตั ิสืบตอ่ กนั มา

๑.๑ วฒั นธรรมทมี่ ผี ลตอ การดาํ รงชวี ติ ของคนในสงั คมไทยบริษทั สรา้ งสรรคส์ ือ่ เพอื่ การเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
วฒั นธรรมไทยด้านต่าง ๆ มีผลต่อการดา� รงชีวติ ในสงั คมไทย มดี งั นี้
1) ดานศาสนา
คนไทยส่วนใหญ่นับถือพระพุทธศาสนา มีความเช่ือในหลักธรรมของ

พระพทุ ธศาสนา เชอ่ื ในผลการกระทา� วา่ ทา� ดไี ดด้ ี ทา� ชวั่ ไดช้ วั่ และทา� บญุ ตกั บาตร

๘๒ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

ในวนั สา� คญั ของตนเอง ครอบครวั และวนั สา� คญั
ทางศาสนา ทา� ใหม้ นี สิ ยั ออ่ นโยน มจี ติ ใจเมตตา
ช่วยเหลือผ้อู น่ื จงึ ส่งผลให้สงั คมสงบสขุ

u การทา� บญุ ตกั บาตรของชาวไทย

๒) ดา นภาษา
บรษิ ทั สร้างสรรค์สอ่ื เพ่อื การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกดั
ภ า ษ า เ ป ็ น เ ค ร่ื อ ง มื อ ใ น ก า ร ส่ื อ ส า ร ข ้ อ มู ล.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ตา่ งๆ สือ่ ความหมาย สอ่ื อารมณ์ และความรู้สึกนึกคดิ

ภาษาไทยเป็นภาษาประจ�าชาติ มีความเป็นเอกลักษณ์

ของตนเอง ภาษาไทยสื่อความหมายได้ชัดเจน มีความ

ไพเราะ สละสลวย งดงาม เหมาะกบั กาลเทศะและบคุ คล

นอกจากน้ัน วรรณคดีและวรรณกรรม ซ่ึงเรียบเรียง

ภาษาเปน็ เรอื่ งราวอย่างสละสลวย ท�าใหเ้ กดิ ความรอบรู้ u อักษรไทย แสดงถงึ
สร้างจินตนาการ สนกุ และเพลิดเพลนิ เอกลักษณ์ทางภาษา

๓) ดานมารยาท

มารยาทของคนไทยเป็นท่ีสนใจบรษิ ทั สรา้ งสรรค์สอ่ื เพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ของชาวตา่ งชาติ เนอื่ งจากมคี วามออ่ นนอ้ ม

สุภาพนุ่มนวล กิริยาเรียบรอ้ ย มารยาทไทย

ได้แก่ การไหว้ การนั่ง การหมอบกราบ

มารยาทไทยเป็นวัฒนธรรมที่ส่งเสริมให้

คนไทยประพฤติปฏิบัติอย่างเป็นระเบียบ u การไหว้เปน็ มารยาทไทยทีส่ ืบตอ่ กนั มา

แบบแผน เคารพซงึ่ กนั และกัน ทีม่ า : http://www.somapa.ac.th/news-

id1888.html

สังคมศึกษา ป.๕ ๘๓

ศาสนา และวฒั นธรรม

๔) ดานอาชีพเกษตรกรรม
คนไทยส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน

ซงึ่ นบั เปน็ วถิ ชี วี ติ อยา่ งหนง่ึ อาชพี เกษตรกรรมทสี่ บื ทอดกนั มากอ่ ใหเ้ กดิ วฒั นธรรม

ประเพณีทด่ี งี าม เปน็ ภูมิปัญญาที่มีคุณค่า เชน่ พธิ แี รกนาขวัญ พิธีสขู่ วัญขา้ ว พิธี

ลงแขกเกยี่ วขา้ ว อปุ กรณแ์ ละพาหนะทใี่ ชท้ า� การเกษตร ไดแ้ ก่ เกวยี น คนั ไถ กระบงุ

และตะกรา้ ภมู ปิ ญั ญาดา้ นอาชพี เกษตรกรรมเปน็ ประโยชนต์ อ่ การทา� การเกษตร

ช่วยทุ่นแรง ท�าให้สะดวกสบายใน บริษัท สร้างสรรคส์ ่ือเพ่อื การเรียนรู้ (สสร.) จำ� กดั
การท�างาน ช่วยเพ่ิมผลผลิต เกิด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ความเชยี่ วชาญในการประกอบอาชพี

เสริมสร้างคุณลักษณะและทักษะใน

การดา� เนนิ ชวี ติ ทดี่ ี เกดิ ความสามคั คี

ในหมูค่ ณะและชุมชน

u เกษตรกรรมเปน็ วถิ ีชวี ติ ของคนไทยมาต้ังแต่อดีต

๕) ดานศิลปะแขนงตา งๆ

ศิลปะที่เป็นภูมิปัญญาของคนไทย ส่วนใหญ่ได้แรงบันดาลใจมาจาก

ความศรัทธาทางพระพุทธศาสนา ท้ังสถาปัตยกรรม ประติมากรรม และ

จิตรกรรม ซึ่งได้แก่ การสร้างวัด บริษทั สรา้ งสรรคส์ อื่ เพอ่ื การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกดั
สร้างพระพุทธรูป ภาพวาดฝาผนัง
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

นอกจากน้ันในท้องถ่ินต่างๆ ยังมี

ง า น หั ต ถ ก ร ร ม ท่ี ส ว ย ง า ม แ ล ะ มี

ความหลากหลาย เช่น การทอผ้า

การปน้ั โอง่ การทา� รม่ และเครอ่ื งจกั สาน

u จิตรกรรมฝาผนงั เรอ่ื งรามเกยี รต์ิ

๘๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

๘หนวยการเรยี นรทู ี่ เปเจลจะบัยรกกิ ารารผลิตสินคา
มาตรฐานการเรยี นรูและตัวชว้ี ัด

อธิบายปจจัยการผลิตสินคาและบริการ
(มฐ. ส ๓.๑ ป.๕/๑)

บริษัท สรา้ งสรรคส์ ่อื เพอ่ื การเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

สาระสําคัญ

การผลิตสินคาและบริการจําเปนตองคํานึงถึงปจจัยในการผลิตสินคาและบริการ เทคโนโลยี
การผลติ สนิ คา และบรกิ าร ศกึ ษาพฤตกิ รรมผบู รโิ ภคและตวั อยา งแหลง ผลติ สนิ คา และบรกิ ารในชมุ ชน
เพื่อการผลติ สนิ คา และบรกิ ารในชมุ ชนไดตรงตามความตอ งการของผบู รโิ ภค

บรษิ ัท สรา้ งสรรคส์ อื่ เพอื่ การเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กดั

แผนผงั สาระการเรยี นรู.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑๒

ความหมายและประเภท ปจจยั เทคโนโลยีกับการผลติ
ของปจ จยั การผลติ การผลิตสินคา สนิ คาเเละบรกิ าร
และบรกิ าร
๕ ๓

ตวั อยา งแหลงผลิตสนิ คา ๔ ปจ จยั อน่ื ๆ ทส่ี ง ผลตอ
เเละบริการในชุมชน การผลติ สนิ คา และบรกิ าร

พฤติกรรมของผบู ริโภค

ปจ จยั สาํ คญั ในการผลติ
ขน้ึ อยกู บั สง่ิ ใดบา ง

บริษทั สรา้ งสรรค์สอ่ื เพื่อการเรียนรู้ (สสร.) จำ� กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑๑. ความหมายและประเภทของปจ จยั การผลิต
ปจจัยการผลิต หมายถึง สิ่งท่ีผูผลิตนํามาใชประกอบการผลิตเพื่อให
เกิดเปนสินคาและบริการ ซ่ึงตองผานกระบวนการแปรรูปวัตถุดิบใหกลายเปน
สนิ คา และบรกิ ารเพอ่ื สนองความตอ งการของมนษุ ย โดยใชป จ จยั การผลติ ตา งๆเชน
ทด่ี นิ แรงงาน ทนุ และผปู ระกอบการ สนิ คา และบรกิ ารทพี่ บเหน็ ในชวี ติ ประจาํ วนั
จําเปนตอ งผา นกระบวนการผลิตทั้งส้นิ

๑.๑ ประเภทของปจ จยั การผลติ บรษิ ัท สรา้ งสรรค์สื่อเพือ่ การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ปจ จัยการผลติ สามารถจาํ แนกได ๔ ประเภท ดังนี้

๑) ที่ดิน หมายถึง พื้นดินและ  ที่ดนิ
ทรพั ยากรอนื่ ๆ ทอ่ี ยบู นพนื้ ดนิ และ
ใตดิน เชน ปาไม แรธาตุ นํ้ามัน
ผลตอบแทนของทด่ี นิ จะอยใู นรปู ของ
คา เชา

๙๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๒) แรงงาน หมายถงึ ทรพั ยากร
มนุษยผูท่ีใชแรงกายและสติปญญา

ในการผลติ สนิ คา และบรกิ ารเชน กรรมกร

ลูกจาง พนักงานสายอาชีพตาง ๆ

ผูบริหาร ขาราชการ ผลตอบแทนของ

แรงงานจะอยูในรูปของคาจางหรือ
กรรมกรผใู ชแรงงานบริษทั สร้างสรรค์ส่ือเพอ่ื การเรียนรู้ (สสร.) จำ� กัด
เงนิ เดอื น
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๓) ทนุ หมายถงึ สงิ่ ทนี่ าํ มาใชใ น
การผลติ สนิ คาและบริการโดยตรง เปน
เครอื่ งทนุ แรงในการผลติ เชน เครอื่ งจกั ร
เคร่ืองมือ โรงงาน และอุปกรณตา ง ๆ
ผลตอบแทนของทุนจะอยูในรูปของ
ดอกเบย้ี

 เครอ่ื งจักร

บรษิ ัท สร้างสรรค์ส่ือเพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๔) ผปู ระกอบการ หมายถงึ ผทู ่ี
บรหิ ารจดั การปจ จยั การผลติ ทง้ั ๓ประเภท
ไดแก ทด่ี ิน แรงงาน และทุน มาผลติ
เปนสินคาและบริการเพ่ือตอบสนอง
ความตอ งการของผบู รโิ ภค ผลตอบแทน
ของผปู ระกอบการจะอยใู นรปู ของกาํ ไร

 ผปู ระกอบการ

สังคมศึกษา ป.๕ ๙๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๙หนว ยการเรียนรูท่ี ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง
และการรวมกลมุ เปน สหกรณ

มาตรฐานการเรยี นรูและตวั ชวี้ ัด

๑. ประยุกตใชแนวคิดของปรัชญาของ
เศรษฐกิจพอเพียงในการทํากิจกรรมตางๆ
ในครอบครวั โรงเรียนและชมุ ชนบรษิ ัท สรา้ งสรรคส์ ่อื เพ่อื การเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

(มฐ. ส ๓.๑ ป.๕/๒)
๒. อธิบายหลักการสําคัญและประโยชน

ของสหกรณ (มฐ. ส ๓.๑ ป.๕/๓)

สาระสําคัญ

เศรษฐกิจพอเพียงเปนปรัชญาในการดําเนินชีวิตไปในทางสายกลางท่ีสงเสริมใหประชาชน
ทุกระดับดํารงชีวิตอยางมีคุณภาพ โดยคํานึงถึงความพอประมาณ ความมีเหตุผล และการมี
ภมู คิ มุ กนั ในตวั ทดี่ ี ซงึ่ หลกั การของสหกรณส อดคลอ งกบั หลกั การของเศรษฐกจิ พอเพยี ง โดยสง เสรมิ
ใหช มุ ชนมีความเขมแขง็ ทางเศรษฐกิจ

บรษิ ัท สร้างสรรค์สื่อเพอ่ื การเรียนรู้ (สสร.) จำ� กัด

แผนผงั สาระการเรยี นรู.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑๒

ปรชั ญาของเศรษฐกจิ ปรชั ญาของ ตวั อยา งการผลติ สินคา
พอเพยี ง เศรษฐกจิ พอเพยี ง และบริการในชมุ ชน
และการรวมกลมุ

เปน สหกรณ

๓

สหกรณ

หากพดู ถงึ “ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง”
นกั เรียนนกึ ถงึ ใคร

บรษิ ัท สร้างสรรคส์ ่อื เพอ่ื การเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง
ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง เปน แนวทางในการดาํ รงชวี ติ สาํ หรบั ประชาชน
ทุกระดับ ซึ่งเปนแนวพระราชดําริของพระบาทสมเด็จพระภูมิพลอดุลยเดช
มหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ ๙) เพือ่ ใหป ระชาชนสามารถพง่ึ พาตนเองได
อยูอ ยางพอเพยี ง และดําเนนิ ชวี ติ ไปในทางสายกลาง

๑.๑ หลกั การของเศรษฐกิจพอเพียง

เศรษฐกิจพอเพียงมุงเนนใหเกิดคุณภาพชีวิตที่ดีของประชาชน และมีบริษทั สร้างสรรค์สอื่ เพ่ือการเรียนรู้ (สสร.) จำ� กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ความพรอมในการรับมือตอการเปล่ียนแปลงอยางรวดเร็ว ทั้งเศรษฐกิจ สังคม
สิ่งแวดลอม และวัฒนธรรม หลักการของเศรษฐกิจพอเพียงประกอบดวย
หลกั สาํ คญั ๓ ประการ ไดแก

๑) ความพอประมาณ คือ ความพอดีที่ไมนอยหรือมากเกินไป และไม
เบียดเบียนตนเองและผอู ่นื การใชจ ายใหพอดีกบั รายรับ การรบั ประทานอาหาร
แตพ ออมิ่

๑๐๔ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๒) ความมเี หตผุ ล คือ การตัดสนิ ใจอยา งถถ่ี วน รอบคอบ โดยใชห ลักของ
เหตุผลในการตดั สินเร่ืองตางๆ โดยคํานึงถงึ ผลทจ่ี ะเกดิ ข้ึน

๓) การมีภูมิคุมกันในตัวที่ดี คือ การเตรียมความพรอมเพ่ือรับมือกับ
ผลกระทบจากความเปลยี่ นแปลงทเ่ี กดิ ขนึ้ ในอนาคต เชน การทาํ บญั ชรี ายรบั -รายจา ย
เพอ่ื บริหารเงนิ ไวสําหรับกรณีฉกุ เฉนิ ในอนาคต

ความพอเพยี งอยูภายใตเงือ่ นไขสาํ คญั ในการตดั สินใจและดําเนินกจิ กรรม
ตา งๆ ประกอบดวย ๒ เงื่อนไข ไดแ กบริษทั สรา้ งสรรค์ส่อื เพ่ือการเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑) ความรู คอื มคี วามรอบรู ความเขา ใจ ทง้ั ดา นวชิ าการและประสบการณ
มคี วามรอบคอบ ความระมดั ระวงั ในการใชชีวิต เพ่ือนาํ เอาความรูเ หลา นนั้ มาใช
วางแผนและดําเนนิ ชีวติ อยางพอเพยี ง

๒) คุณธรรม คอื มคี วามตระหนักในคณุ ธรรม ละเวนการทาํ ช่วั เอ้ือเฟอ
แบงปน ซื่อสัตยสุจริต ขยันอดทน มีสติและความเพียรในการดําเนินชีวิต

ทางสายกลาง

พอประมาณ

บริษัท สรา้ งสรรคส์ ือ่ เพ่ือการเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกดั

มเี หตผุ ล มใภี นมูติควั ทมุ ี่ดกันี.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD

ความรู นําไปสู คุณธรรม
รอบรู รอบคอบ ระมดั ระวัง ซ่ือสตั ยส จุ รติ ขยันอดทน

สตปิ ญ ญา แบง ปน

เศรษฐกจิ /สงั คม/สง่ิ แวดลอ ม/วฒั นธรรม
สมดุล/มั่นคง/ยง่ั ยนื /พรอมรบั การเปล่ียนแปลง

ท่มี า : สาํ นกั งานคณะกรรมการพฒั นาการเศรษฐกจิ และสงั คมแหงชาต,ิ ๒๕๔๙ : ๑๕

สั ง ค ม ศึ ก ษ า ป.๕ ๑๐๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๑.๒ การประยกุ ตใ ชป รชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง

เศรษฐกิจพอเพียงสามารถนํามาปรับใชกับการดําเนินชีวิตประจําวัน
สาํ หรบั ประชาชนไดท กุ ระดบั เพอื่ พฒั นาใหช วี ติ มคี วามสขุ สมดลุ มนั่ คง และยง่ั ยนื
โดยเศรษฐกิจพอเพียงสามารถนํามาประยุกตใชในกิจกรรมตางๆ ต้ังแตระดับ
ครอบครวั ไปจนถึงระดับชมุ ชนหรือสังคม ไดดังน้ี

๑) การประยุกตใ ชปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพียงในครอบครัว

• ประหยัดคา ใชจายของครอบครวั ไมน าํ เงนิ ไปใชจา ยในสง่ิ ทีส่ รุ ุยสุรา ยบริษัท สรา้ งสรรค์สอื่ เพื่อการเรียนรู้ (สสร.) จำ� กัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

• ทําบัญชีรายรับ-รายจาย เพ่ือใหทราบถึงคาใชจายในแตละวัน ซ่ึงทําให
ทราบรายจายที่ไมจําเปน และเงินที่สามารถเก็บออมไดสําหรับกรณีฉุกเฉิน
ในอนาคต

๒) การประยุกตใ ชป รชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียงในโรงเรยี น

• สนับสนุนใหเด็กนําส่ิงของเหลือใชกลับมาใชซํ้า และนําวัสดุเหลือใชมา
ประดิษฐเ ปน ผลิตภณั ฑใ หมๆ เพอื่ พฒั นาศักยภาพการเรียนรู

• รวมกันสรางนิสัยที่ดีในการประหยัดนํ้าและพลังงาน การใชส่ิงของ
สาธารณะอยางระมัดระวัง

บริษัท สร้างสรรค์สอื่ เพือ่ การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๓) การประยกุ ตใชปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในชุมชน

• จัดตั้งสวัสดิการหนวยงาน เพื่อการชวยเหลือและใหคําแนะนําในการ
ประกอบอาชีพ เชน การต้งั สหกรณ ศนู ยพ ฒั นาอาชีพ

• สนับสนุนสินคาที่เกิดจากภูมิปญญาทองถ่ิน เพ่ือสงเสริมและอนุรักษ
ภมู ปิ ญ ญาไทย เชน สง เสริมสินคา หนง่ึ ตาํ บลหน่งึ ผลิตภัณฑ หรือสินคา OTOP
นําเอาวัสดุธรรมชาติที่มีในชุมชนมาทําเปนสินคาและบริการเพ่ือสรางรายได
ใหก บั ชุมชน และทําใหค นในชุมชนสามารถพึ่งพาตนเองได

๑๐๖ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

หน่วยการเรียนรทู ่ี

๑๐ ธนาคารและการกยู มื เงนิ
มาตรฐานการเรียนรแู ละตวั ช้ีวัด

๑. อธิบายบทบาทหน้าที่เบ้ืองต้น
ของธนาคาร (มฐ. ส ๓.๒ ป.๕/๑)
๒. จา� แนกผลดแี ละผลเสยี ของการบริษทั สร้างสรรคส์ อ่ื เพอื่ การเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

กยู้ ืม (มฐ. ส ๓.๒ ป.๕/๒)

สาระสา� คัญ

ธนาคารเป็นสถาบันการเงินที่เป็นนิติบุคคล ตั้งขึ้นตามกฎหมายเพื่อบริการประชาชน
เก่ียวกับเงินตรา คือ รับฝากเงิน ถอนเงิน และกู้เงิน

การกยู้ มื เงนิ ในระบบและนอกระบบยอ่ มมผี ลดแี ละเสยี ตอ่ ระบบเศรษฐกจิ และกยู้ มื เองดงั นนั้บริษทั สรา้ งสรรค์สือ่ เพือ่ การเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

จงึ ควรคา� นงึ ถงึ ผลไดผ้ ลเสยี กอ่ นทจ่ี ะตดั สนิ ใจ ซงึ่ หากมกี ารจดั การสรรการใชจ้ า่ ยอยา่ งเหมาะสมและ
มกี ารเกบ็ ออมจะชว่ ยลดปญหาน้ไี ด้

๑ แผนผงั สาระการเรยี นรู ๒
ธนาคารและ
บทขบอางทธแนลาะคหานรา ท่ี การกูยืมเงิน การกยู มื เงนิ

สั ง ค ม ศึ ก ษ า ป.๕ ๑๑๗

ศาสนา และวัฒนธรรม

¹¡Ñ àÃÕ¹à¤Âä»½Ò¡à§¹Ô ËÃ×Í
¶Í¹à§¹Ô àͧ·¸èÕ ¹Ò¤ÒÃËÃ×ÍäÁ‹

บริษทั สร้างสรรค์สือ่ เพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ บทบาทเเละหนาท่ีของธนาคาร
ธนาคาร หมายถึง สถาบันที่ท�าธุรกิจเกี่ยวกับด้านการเงิน มีหน้าท่ีหลัก
คือ การรับฝากเงิน การถอนเงิน การให้กู้ยืมเงิน และการให้บริการอื่นๆ เช่น
รบั ช�าระคา่ น�้า คา่ ไฟ คา่ โทรศัพท์ ดังนี้

ธนาคารตาง ๆ มบี ทบาทดงั น้ี บริษัท สรา้ งสรรคส์ ่อื เพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด
๑.๑ การฝากเงนิ
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

การฝากเงนิ หมายถงึ การเกบ็ รกั ษาเงนิ ตราของประชาชนหรอื บคุ คลทวั่ ไป
โดยการน�าเงินไปฝากไว้กับธนาคารเพ่ือเก็บรักษาซ่ึงมีความปลอดภัยสูง และ
ยังเป็นส่วนส�าคัญในการด�าเนินงานของธนาคาร ท�าให้ธนาคารมีเงินปล่อยกู้
ใหก้ บั ผทู้ ต่ี อ้ งการเงนิ สา� หรบั การอปุ โภคบรโิ ภคหรอื ประกอบธรุ กจิ โดยเจา้ ของเงนิ ฝาก
จะได้รับผลตอบแทนตามเง่ือนไขท่ีธนาคารได้ก�าหนดคิดเป็นร้อยละ เรียก
ผลตอบแทนนั้นว่า ดอกเบี้ยเงินฝาก

๑๑๘ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

ดอกเบีย้ เงินฝาก หมายถึง อัตราดอกเบี้ยต่อปีท่ธี นาคารจ่ายใหเ้ พ่ือเปน็
ค่าตอบแทนส�าหรับผู้ที่ฝากเงินไว้กับธนาคารต่างๆ ซึ่งแต่ละธนาคารนั้นมีอัตรา
ดอกเบยี้ เงินฝากไม่เหมือนกนั
บัญชเี งนิ ฝาก แบง่ ออกเป็น ๓ ประเภท ไดแ้ ก่

๑) บญั ชเี งนิ ฝากออมทรพั ย์ เปน็ เงนิ ฝากทวั่ ไปทเี่ จา้ ของบญั ชสี ามารถฝาก
และถอนเงินได้ตามสะดวก ถือเป็นเงินฝากระยะส้ันโดยส่วนใหญ่มักใช้ร่วมกับ
บัตรเอทีเอ็มหรือบัตรเดบิตในการถอนเงิน และยอดเงินในบัญชีต้องไม่ต่�ากว่า
๑๐๐ บาท จงึ จะสามารถถอนได้
บรษิ ทั สร้างสรรคส์ ่อื เพ่ือการเรียนรู้ (สสร.) จำ� กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๒) บญั ชเี งนิ ฝากประจา� เปน็ เงนิ ฝากทม่ี ขี อ้ จา� กดั ในการฝากและถอนเงิน
โดยมกี ารกา� หนดระยะเวลาการฝากและถอนเงนิ ทีแ่ นน่ อน เชน่ ๓ เดือน ๖ เดอื น
๑ ปี หรอื มากกวา่ และมดี อกเบยี้ เงนิ ฝากทส่ี งู กวา่ เงนิ ฝากออมทรพั ย์ แตต่ อ้ งถอน
เงินตามระยะเวลาท่ีกา� หนด
๓) บญั ชเี งนิ ฝากกระแสรายวนั เปน็ เงนิ ฝากทเ่ี จา้ ของบญั ชสี ามารถใชเ้ ชค็
ในการเบกิ จา่ ยเงินได้ รวมถงึ การขอวงเงินเบิกเกนิ บัญชี เหมาะส�าหรับนักลงทุน
หรือนกั ธุรกจิ เพราะเจ้าของบัญชสี ามารถสงั่ จ่ายเงนิ จา� นวนมากผา่ นเชค็ ไดแ้ ทน
การจา่ ยเงนิ สด โดยผถู้ อื เชค็ สามารถนา� เชค็ ไปขน้ึ เงนิ ตามจา� นวนเงนิ ทร่ี ะบใุ นเชค็
กับธนาคารได้

ตวั อยา่ งใบฝากเงนิ

ใบฝากเงิน บรษิ ัท สรา้ งสรรคส์ อื่ เพอ่ื การเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด
ประเภทบญั ชี  เผอ่ื เรียก.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD เผื่อเรยี ก (พิเศษ)
เงินสด ตัว๋ แลกเงนิ

ออมสนิ ประจาำ .....เดอื น กระแสรายวนั เชค็ .......................
สาำ นกั งาน/สาขา วงศส์ วา่ ง วนั ที่ 30 เมษายน 2563
ชื่อบญั ชี เด็กชายนา� โชค มีชัย เพอ่ื เขา้ บญั ชสี าำ นกั งาน/สาขา 1 1 1 1เลขทบ่ี ัญชี 1 1 1 1 1 1

เงนิ สด (ตัวอักษร) ห้าพันบาทถว้ น 5,000 บาท
เชค็ เลขท่ี
ธนาคาร สาขา จาำ นวนเงิน เดก็ ชายน�าโชค มีชัย

ผรู้ บั เงิน

จำานวนเงนิ ตามเช็ค .................................................................................................................................................................................................................................... ผรู้ บั มอบอำานาจ

เดก็ ชายนา� โชค มีชยั 088-888-8888ลายมือช่อื ผู้ฝาก ....................................................................................................................................... โทรศัพท์ ..............................................................................

สั ง ค ม ศึ ก ษ า ป.๕ ๑๑9

ศาสนา และวฒั นธรรม

๑.๒ การถอนเงนิ

การถอนเงนิ หมายถงึ บรกิ ารพนื้ ฐานของธนาคารเหมอื นกบั การฝากเงนิ
โดยเปน็ การนา� เงนิ ทฝ่ี ากไวก้ บั ธนาคารออกมาใชเ้ พอื่ ซอื้ เครอ่ื งอปุ โภคบรโิ ภค หรอื
ใช้สอยตามความจ�าเปน็ ต่างๆ การถอนเงนิ เบือ้ งต้นมีขั้นตอนดงั น้ี

(๑) เตรียมสมุดบญั ชีฝากเงินพรอ้ มบัตรประชาชนไปที่ธนาคาร
(๒) กดบตั รคิวหรือทา� ตามข้นั ตอนของธนาคารทีใ่ ชบ้ รกิ ารบรษิ ัท สรา้ งสรรคส์ อ่ื เพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

(๓) กรอกรายละเอียดในใบถอนเงินของธนาคาร และน�าไปยื่นพร้อมกับ
สมุดบญั ชีเงนิ ฝากกับเจ้าหน้าทธ่ี นาคาร

(๔) รอรับเงนิ พร้อมใบเสรจ็ หลกั ฐานการถอนเงนิ จากเจ้าหน้าที่ธนาคาร

ตวั อยา่ งใบถอนเงนิ

ใบถอนเงนิ ประเภทบญั ชี  เผื่อเรยี ก เผ่ือเรียก (พิเศษ) เงินสด ต๋ัวแลกเงนิ

ออมสนิ ประจาำ .....เดือน กระแสรายวนั เช็ค .......................
สาำ นักงาน/สาขา วงศ์สว่าง วันที่ 30 เมษายน 2563
ชือ่ บญั ชี เดก็ ชายน�าโชค มีชยั เพอ่ื เขา้ บญั ชสี าำ นกั งาน/สาขา 1 1 1 1เลขทบ่ี ญั ชี 1 1 1 1 1 1

เงนิ สด (ตัวอักษร) หนèÖงพันบาทถ้วน บริษทั สร้างสรรคส์ ือ่ เพ่ือการเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกดั 1,000 บาท

ดอกเบี้ย เด็กชายนา� โชค มีชัย.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ขอมอบฉันทะให้ เปน็ ผู้รับเงินแทน

กรณถี อนเงนิ ฝากประจา� ไมค่ รบกา� หนด หากมดี อกเบย้ี เกดิ ขน้ึ ผมู้ อบฉนั ทะยนิ ยอมใหผ้ รู้ บั มอบ ลายมือช่ือเจา้ ของบญั ชี ผู้จา ยเงนิ

ฉันทะแกไ้ ขจา� นวนเงนิ ท่ีขอถอน เพ่อื รับดอกเบ้ียดงั กล่าวไปด้วย เดก็ ชายน�าโชค มีชัย

ลายมอื ชื่อผูม้ อบฉันทะ ลายมอื ช่อื ผรู้ ับมอบฉนั ทะ ผู้รับเงิน ผูร้ ับมอบอำานาจ

ปจจุบันการฝากและถอนเงินสามารถท�าผ่านเครื่องรับจ่ายเงินอัตโนมัติ
(เอทีเอ็ม) โดยใช้บัตรเอทีเอ็มท่ีธนาคารออกให้ และด้วยความก้าวหน้าของ
เทคโนโลยที า� ใหห้ ลายธนาคารมรี ะบบธนาคารออนไลนท์ ใ่ี ชง้ านผา่ นอนิ เทอรเ์ นต็
ชว่ ยเพ่มิ ความสะดวกใหก้ บั ผ้ใู ช้บริการได้มากยง่ิ ข้นึ

๑๒๐ สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

หน่วยการเรียนรู้ที่ การศกึ ษาความเป็นมา
ของท้องถ่นิ
๑๑

มาตรฐานการเรียนรูแ้ ละตวั ช้วี ดั

๑. สืบค้นความเป็นมาของท้องถ่ินโดยใช้
หลักฐานทหี่ ลากหลาย (มฐ. ส ๔.๑ ป.๕/๑)บรษิ ทั สรา้ งสรรค์ส่ือเพอ่ื การเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๒. รวบรวมข้อมูลจากแหล่งต่างๆ เพื่อ
ตอบค�าถามทางประวัติศาสตร์อย่างมีเหตุผล
(มฐ. ส ๔.๑ ป.๕/๒)

๓. อธบิ ายความแตกตา่ งระหวา่ งความจรงิ
และข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเร่ืองราวในท้องถ่ิน
(มฐ. ส ๔.๑ ป.๕/๓)

สาระส�าคัญ

การศกึ ษาความเปน็ มาของทอ้ งถนิ่ เปน็ การศกึ ษาเรอื่ งราวหรอื เหตกุ ารณส์ า� คญั ของกลมุ่ คนที่
อยรู่ วมกนั ในทอ้ งถน่ิ ซงึ่ มคี วามสมั พนั ธก์ นั ทางสงั คมและวฒั นธรรม เรอื่ งราวบางเรอ่ื งอาจมคี วามจรงิ
ข้อเทจ็ จรงิ ความเชอื่ และความคิดเห็นผสมผสานกันอยู่ ดังนนั้ การสืบคน้ ความเป็นมาของทอ้ งถิน่
จึงต้องด�าเนินการอย่างรอบคอบ ระมัดระวัง ด้วยการศึกษาจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ท่ีมีอยู่
ในทอ้ งถน่ิ ทเ่ี กิดขึน้ ตามช่วงเวลาต่าง ๆ
บรษิ ทั สรา้ งสรรคส์ อ่ื เพอ่ื การเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑ แผนผงั สาระการเรยี นรู้ ๒
การศึกษา
การสบื คน้ ความเปน็ มา ความเปน็ มา การต้งั คา� ถามทาง
ของทอ้ งถน่ิ โดยใช้ ของทอ้ งถิ่น ประวัตศิ าสตรเ์ ก่ียวกับ
หลกั ฐานทห่ี ลากหลาย ความเป็นมาของทอ้ งถน่ิ

๓

ความจรงิ และขอ้ เทจ็ จรงิ เกย่ี วกบั เรอื่ งราวในทอ้ งถน่ิ

นกั เรียนรไู้ หมวา่
การเรียนรปู้ ระวตั ศิ าสตร์
ในทอ้ งถน่ิ มปี ระโยชนอ์ ยา่ งไร

บริษทั สรา้ งสรรคส์ อื่ เพ่ือการเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

การศกึ ษาความเปน็ มาของทอ้ งถนิ่ ซง่ึ มเี รอื่ งราวหรอื เหตกุ ารณส์ า� คญั เกดิ ขนึ้
มักปรากฏหลักฐานที่เกิดจากการกระท�าของผู้คนในอดีตหลงเหลือให้พบเห็น
ในปจั จบุ นั เรยี กวา่ หลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตร์ การศกึ ษาความเปน็ มาของทอ้ งถนิ่
จะตอ้ งมวี ธิ กี ารสบื คน้ จากหลกั ฐานทหี่ ลากหลาย

การสบื ค้นความเปน็ มาของท้องถ่นิ โดยใชห้ ลักฐานท่ี
หลากหลาย

ทอ้ งถนิ่ หมายถงึ พน้ื ทใี่ ดพน้ื ทห่ี นง่ึ ซง่ึ เปน็ ทตี่ งั้ ถน่ิ ฐานและดา� เนนิ ชวี ติ ของ
หลาย ๆ ชมุ ชน ซ่ึงมสี ภาพแวดลอ้ มทางธรรมชาตแิ ละสังคมวฒั นธรรมร่วมกันบรษิ ัท สร้างสรรค์สื่อเพอ่ื การเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๑.๑ วธิ กี ารสบื คน้ ความเปน็ มาของทอ้ งถนิ่

การสบื คน้ ความเปน็ มาและเหตกุ ารณต์ า่ ง ๆ ในทอ้ งถน่ิ ทา� ใหส้ ามารถรวู้ ถิ ี
ชวี ติ ของผคู้ นในอดตี ซง่ึ สง่ ผลตอ่ การดา� เนนิ ชวี ติ ของผคู้ นในปจั จบุ นั โดยรวบรวม
ขอ้ มลู จากหลกั ฐานทมี่ อี ยใู่ นทอ้ งถนิ่ เชน่ เครอื่ งมอื เครอื่ งใชใ้ นการประกอบอาชพี
ภาพถา่ ยเกา่ ๆ การศกึ ษา คน้ ควา้ หาขอ้ มลู ตอ้ งทา� อยา่ งเปน็ ระบบเพอื่ ใหไ้ ดข้ อ้ มลู
ที่น่าเช่ือถอื และถูกตอ้ ง ดังน้ี

สั ง ค ม ศึ ก ษ า ป.๕ ๑๒5

ศาสนา และวัฒนธรรม

๑) การสอบถามและสัมภาษณ์ การสอบถามและสมั ภาษณ์ความเปน็ มา
ของท้องถ่ินจะท�าให้นักเรียนได้ข้อมูลที่ส�าคัญผ่านบุคคลต่าง ๆ ในชุมชน โดย
เริ่มต้นจากการก�าหนดค�าถามท่ีนักเรียนสนใจ เพื่อให้สามารถรวบรวมข้อมูลได้
งา่ ยขน้ึ เชน่ ประเพณสี งกรานตใ์ นจงั หวดั ของเราเปน็ อยา่ งไร วรี กรรมของชาวบา้ น
บางระจนั เกดิ ขน้ึ เมื่อไหร่ ทีไ่ หน

๒) การสา� รวจท้องถนิ่ ในแตล่ ะทอ้ งถนิ่ จะมสี ภาพแวดลอ้ มทางธรรมชาติบรษิ ัท สร้างสรรค์สื่อเพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกัด
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

และส่ิงแวดล้อมที่ผู้คนสร้างข้นึ ที่เกย่ี วกบั เร่อื งราวตา่ ง ๆ ท่เี ราต้องการสืบค้น ซึง่
การส�ารวจท้องถ่ินจะท�าให้เราได้ข้อมูลท่ีเก่ียวข้องได้ชัดเจนมากย่ิงข้ึน และยัง
สามารถคน้ พบหลกั ฐานทางประวัตศิ าสตร์ เช่น สถานที่หรอื วตั ถสุ ง่ิ ของท่ีส�าคญั
กบั เหตุการณ์ บุคคลหรอื ปราชญท์ อ้ งถ่ิน

๓) การศกึ ษาจากหนงั สือเอกสารทอ้ งถนิ่ ในแตล่ ะทอ้ งถนิ่ จะมแี หลง่ ขอ้ มลู
เกบ็ เอกสารตา่ ง ๆ ทเี่ กยี่ วขอ้ งกบั เรอ่ื งทเ่ี ราตอ้ งการศกึ ษา เชน่ หอ้ งสมดุ ประชาชน
พพิ ธิ ภณั ฑ์ ห้องสมดุ โรงเรยี น หนว่ ยงานราชการ

๑.๒ แหลง่ ข้อมูลและหลักฐานทางประวัติศาสตร์ท้องถิ่น
บรษิ ัท สรา้ งสรรคส์ อ่ื เพ่ือการเรียนรู้ (สสร.) จำ� กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
แหล่งขอ้ มลู และหลกั ฐานทางประวัตศิ าสตร์ ท�าให้สามารถเรียนรู้เรอื่ งราว

ทางประวตั ิศาสตรท์ ี่เกดิ ข้ึน แหลง่ ขอ้ มลู ทสี่ า� คญั มีดังนี้

๑) บุคคลในท้องถ่ิน ผู้ท่ีมีความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ในท้องถ่ิน เช่น
ผู้อาวุโส พระสงฆ์ ก�านัน ผู้ใหญ่บ้าน ครู ซ่ึงนักเรียนสามารถสอบถามหรือ
สัมภาษณ์บุคคลเหล่านี้ได้ เพราะเป็นบุคคลท่ีทราบถึงความเป็นมาของท้องถ่ิน
และอาศัยอยูใ่ นชุมชนมานาน

๑๒6 สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

๒) ห้องสมุด เป็นแหล่งรวบรวม

ข้อมูลความรู้ ซ่ึงเป็นหลักฐานท่ีเป็น

ลายลักษณ์อักษรไว้อย่างหลากหลาย

และมหี นงั สอื ทม่ี เี รอื่ งราวเกยี่ วกบั ทอ้ งถน่ิ

เช่น ห้องสมดุ โรงเรียน หอ้ งสมุดประจา�

จังหวดั ห้องสมุดประจา� สถานท่รี าชการ u ห้องสมดุ โรงเรียนยุพราชวทิ ยาลยั
หอสมดุ แหง่ ชาติ
ทม่ี า : http://202.28.248.175/57/u57270/บรษิ ัท สรา้ งสรรค์ส่ือเพ่ือการเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด
wordpress/?p=14.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

๓) สถานที่ส�าคัญในท้องถ่ิน เป็นสถานท่ีรวบรวมหลักฐานและข้อมูลที่
ส�าคัญของท้องถิ่นไว้ เช่น สถานท่ีราชการ สถานที่ท่องเที่ยวในท้องถิ่น แหล่ง
โบราณคดี อุทยานประวัติศาสตร์ ศาสนสถาน พิพิธภัณฑ์ ซ่ึงเป็นแหล่ง
รวบรวมโบราณวัตถุและศิลปวัตถุที่มีคุณค่า พิพิธภัณฑ์บางท้องถิ่นได้จัดแสดง
จา� ลองวถิ ชี วี ติ ความเปน็ อยู่ ความเชอ่ื วฒั นธรรมและประเพณขี องผคู้ นในทอ้ งถน่ิ
เพอ่ื ใชเ้ ปน็ แหลง่ เรียนร้เู กี่ยวกับประวตั ิความเป็นมาของทอ้ งถ่ิน

บริษทั สรา้ งสรรคส์ อื่ เพือ่ การเรียนรู้ (สสร.) จำ� กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

u พพิ ธิ ภัณฑเ์ หรยี ญ เขตพระนคร

ที่มา : Coin Museum Thailand

นอกจากการสืบค้นข้อมูลจากแหล่งท่ีส�าคัญในท้องถ่ิน ยังสามารถสืบค้น
ข้อมูลเรื่องราวต่างๆ ของท้องถ่นิ จากอนิ เทอรเ์ นต็ เช่น ข้อมูลทั่วไปของจังหวดั
ประวัติบุคคลส�าคัญในท้องถิ่น ซึ่งการสืบค้นข้อมูลต้องเลือกจากแหล่งข้อมูล
ทนี่ า่ เชอ่ื ถอื เชน่ เวบ็ ไซตจ์ ากหนว่ ยงานราชการ เวบ็ ไซตจ์ ากหนว่ ยงานทเ่ี กยี่ วขอ้ ง

สั ง ค ม ศึ ก ษ า ป.๕ ๑๒7

ศาสนา และวฒั นธรรม

แหล่งขอ้ มลู จากเวบ็ ไซตห์ นว่ ยงานราชการ กรมศลิ ปากร (กระทรวงวฒั นธรรม)u บรษิ ทั สร้างสรรคส์ ื่อเพ่ือการเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กดั
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ทม่ี า : http://www.finearts.go.th/main

หลกั ฐานทางประวตั ศิ าสตร์ หมายถงึ รอ่ งรอยทเี่ กยี่ วขอ้ งกบั การกระทา�
ของมนษุ ยใ์ นอดตี ซง่ึ เกดิ จากการดา� เนนิ ชวี ติ เชน่ การประกอบอาชพี การสรา้ ง
บ้านเรือน การประดิษฐ์เครื่องมือเครื่องใช้ การสร้างวัตถุและส่ิงก่อสร้างต่างๆ
ตามความเช่ือทางศาสนา ซ่ึงส่ิงเหล่าน้ีได้กลายเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ใหผ้ คู้ นไดส้ บื คน้ อดตี และคน้ หาความจรงิ ทางประวตั ศิ าสตร์

หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่เก่ียวข้องกับท้องถ่ิน สามารถค้นคว้าได้
หลายประเภท โดยสว่ นใหญท่ พี่ บจะมลี กั ษณะดงั น้ี

๑) โบราณวตั ถุ เปน็ สิง่ ของโบราณทเ่ี คล่อื นที่ได้ซึง่ บง่ บอกถงึ การดา� รงชีวิต
และการใช้อุปกรณ์เคร่ืองมือเครื่องใช้ของมนุษย์ในอดีต แสดงถึงวิวัฒนาการ

บรษิ ัท สร้างสรรคส์ อ่ื เพ่ือการเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด

ด้านอารยธรรม โดยหลักฐานทางประวตั ศิ าสตร์ท่คี น้ พบ.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU(SSR.)CO.,LTD เชน่ เครือ่ งป้นั ดนิ เผา
บ้านเชียง จังหวดั อุดรธานี เครือ่ งครัว หมบู่ ้านไทยดา� จงั หวัดเลย

u เครือ่ งปน้ั ดนิ เผา บา้ นเชียง จังหวดั อดุ รธานี u เคร่อื งครัว หมูบ่ ้านไทยด�า จังหวดั เลย

๑๒8 สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวฒั นธรรม

หน่วยการเรียนร้ทู ่ี พฒั นาการของอาณาจกั รอยุธยา
และธนบรุ ี
๑๒
มาตรฐานการเรยี นรูแ้ ละตวั ช้วี ดั
สาระสาํ คญั
๑. อธบิ ายพฒั นาการของอาณาจกั ร
อยุธยาและธนบุรีโดยสังเขป
(มฐ. ส ๔.๓ ป.๕/๑)บริษัท สร้างสรรค์สอ่ื เพือ่ การเรียนรู้ (สสร.) จ�ำกัด
๒. อธบิ ายปจั จยั ทส่ี ง่ เสรมิ ความเจรญิ.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
รุ่งเรืองทางเศรษฐกิจและการปกครอง
ของอาณาจกั รอยธุ ยา
(มฐ. ส ๔.๓ ป.๕/๒)

๓. บอกประวัติและผลงานของ
บุคคลส�าคัญสมัยอยุธยาและธนบุรี
ที่นา่ ภาคภมู ใิ จ (มฐ. ส ๔.๓ ป.๕/๓)

๔. อธิบายภูมิปัญญาไทยท่ีส�าคัญ
สมัยอยุธยาและธนบุรีที่น่าภาคภูมิใจ
และควรคา่ แก่การอนุรกั ษไ์ ว้
(มฐ. ส ๔.๓ ป.๕/๔)

อาณาจกั รอยธุ ยาเปน็ อาณาจกั รทย่ี ง่ิ ใหญแ่ ละมพี ฒั นาการทยี่ าวนานถงึ ๔๑๗ ปี พน้ื ฐานทางสงั คม
วฒั นธรรม เศรษฐกจิ การเมอื งการปกครอง ส่งผลให้อาณาจักรอยุธยามคี วามรุ่งเรอื งเปน็ อย่างมาก
หลงั จากเสยี กรงุ ศรอี ยธุ ยาแกพ่ มา่ สมเดจ็ พระเจ้าตากสินมหาราชทรงสถาปนาอาณาจักรธนบุรี
ข้นึ เปน็ ราชธานี ถงึ แมจ้ ะเปน็ อาณาจกั รทีม่ พี ัฒนาการเพียง ๑๕ ปเี ท่านัน้บริษัท สรา้ งสรรค์สอื่ เพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด แต่สมัยน้นี ับว่ามีการฟน้ื ฟู
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD
อาณาจกั รไทยใหม้ คี วามเจรญิ รงุ่ เรอื งขนึ้ มาอกี ครง้ั
สมัยอยุธยาและสมัยธนบุรีมีบุคคลส�าคัญหลายท่านท่ีสร้างสรรค์ผลงานและคุณงามความดี
ใหก้ บั ประเทศชาตแิ ละบา้ นเมอื ง นอกจากน้ี สมยั อยธุ ยาและสมัยธนบุรียังมีภูมิปัญญาไทยที่ทุกคน
ควรภาคภมู ใิ จและอนรุ กั ษ์ไวไ้ ม่ให้สญู หายไป

แผนผงั สาระการเรยี นรู้

12

อาณาจักรอยธุ ยา พฒั นาการของ อาณาจักรธนบรุ ี
อาณาจกั รอยธุ ยา

และธนบรุ ี

¨Ò¡ÀÒ¾ ¹¡Ñ àÃÕ¹¤´Ô ÇÒ‹
໹š ʶҹ·Õèã´ áÅÐà¡´Ô ¢¹éÖ
ã¹ÊÁÂÑ ÍÒ³Ò¨¡Ñ Ã㴢ͧä·Â

การศึกษาพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ของอาณาจักรอยุธยาและ
อาณาจกั รธนบรุ มี คี วามสา� คญั อยา่ งมาก เพราะทงั้ สองอาณาจกั รมบี ทบาทสา� คญับรษิ ทั สรา้ งสรรคส์ ่ือเพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กดั

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ในการเปน็ ศูนย์กลางอา� นาจทางการเมืองการปกครองของคนไทย มีความเจริญ
รงุ่ เรอื งทางดา้ นเศรษฐกจิ การเมอื งการปกครอง สงั คมวฒั นธรรม และภมู ปิ ญั ญา
ทสี่ รา้ งสรรคข์ ้ึนเปน็ มรดกสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน

1 อาณาจักรอยธุ ยา
อาณาจักรอยุธยาสถาปนาข้ึนเมื่อ พ.ศ.
๑๘๙๓ และด�ารงความเป็นอาณาจักรไว้ไดน้ านถึง
๔๑๗ ปี โดยมพี ฒั นาการดา้ นการเมอื งการปกครอง
เศรษฐกจิ และสงั คม ดังนี้

๑.๑ บริษัท สรา้ งสรรคส์ ือ่ เพื่อการเรียนรู้ (สสร.) จำ� กดั  สมเดจ็ พระรามาธบิ ดที ่ี ๑
(พระเจา้ อทู่ อง) ผสู้ ถาปนา
.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD อาณาจกั รอยธุ ยา

การสถาปนาอาณาจกั รอยธุ ยา

พระเจา้ อทู่ องทรงก่อต้ังกรุงศรอี ยธุ ยาท่ีบรเิ วณหนองโสน หรอื บงึ พระราม
แลว้ สถาปนากรงุ ศรอี ยธุ ยาเปน็ ราชธานี เมอ่ื พ.ศ.๑๘๙๓ หลงั จากนนั้ พระเจา้ อทู่ อง
เสด็จข้ึนครองราชย์เป็นปฐมกษัตริย์ต้นราชวงศ์อู่ทอง ทรงพระนามว่า “สมเด็จ
พระรามาธิบดีท่ี ๑” ตลอดเวลา ๔๑๗ ปี อาณาจักรอยุธยามีพระมหากษัตริย์
ปกครองทงั้ หมด ๓๓ พระองค์ จาก ๕ ราชวงศ์ คอื ราชวงศอ์ ทู่ อง ราชวงศส์ พุ รรณภมู ิ
ราชวงศส์ โุ ขทยั ราชวงศป์ ราสาททอง และราชวงศ์บ้านพลหู ลวง

สั ง ค ม ศึ ก ษ า ป.๕ 1๓๗

ศาสนา และวัฒนธรรม

๑.๒ ปจ จยั ทสี่ ง เสรมิ ความเจรญิ รงุ เรอื งทางเศรษฐกจิ และการปกครอง
ของอาณาจกั รอยธุ ยา

สมยั อยธุ ยามปี จั จยั ทส่ี ง่ เสรมิ ความเจรญิ รงุ่ เรอื งทางเศรษฐกจิ และการเมอื ง
การปกครองของอาณาจักร ดังนี้

๑) ความสามารถของผนู้ าํ พระมหากษตั รยิ ใ์ นสมยั อยธุ ยาทรงพระปรชี า
สามารถในการปกครองบา้ นเมอื งใหเ้ ปน็ ระเบยี บเรยี บรอ้ ย สามารถขยายอา� นาจ
และดนิ แดนออกไปอยา่ งกวา้ งขวาง และปอ้ งกนั อาณาจกั รจากการรกุ รานของศตั รูบริษทั สร้างสรรคส์ ื่อเพ่ือการเรียนรู้ (สสร.) จำ� กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

ตลอดจนดา� เนนิ นโยบายทางการคา้ และความสมั พนั ธก์ บั ตา่ งประเทศไดอ้ ยา่ งเหมาะสม
สง่ ผลใหก้ รงุ ศรอี ยธุ ยาเกดิ ความเจรญิ รงุ่ เรอื ง

๒)ทต่ี งั้ ของกรงุ ศรอี ยธุ ยา อาณาจกั รอยธุ ยามที ตี่ งั้ ทเ่ี หมาะสม เนอ่ื งจาก
มแี มน่ ้�าส�าคญั ไหลผ่านถึง ๓ สาย ทา� ให้เกิดความอดุ มสมบูรณ์ ได้แก่

แมน่ ํา้ ลพบรุ ี ไหลจากทางทิศเหนืออ้อมไปทางทิศตะวนั ตก
แม่น้าํ ปา สกั ไหลผา่ นจากทศิ ตะวนั ออก
แมน่ ํ้าเจา้ พระยา ไหลจากทางทิศตะวนั ตกออ้ มไปทางทิศใต้

บรษิ ัท สร้างสรรคส์ อื่ เพอ่ื การเรียนรู้ (สสร.) จำ� กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

 ภาพวาดกรงุ ศรอี ยธุ ยา วาดโดยชาวฮอลันดา ในสมยั สมเดจ็ พระนารายณ์มหาราช

1๓8 สั ง ค ม ศึ กษ า ป.๕

ศาสนา และวัฒนธรรม

หนว่ ยการเรยี นรู้ท่ี

๑๓ อารยธรรมและวฒั นธรรมทมี่ ตี อ่
สังคมไทยและภมู ภิ าคเอเชยี ตะวนั ออก
เฉยี งใต้

มาตรฐานการเรียนรู้และตัวช้ีวดั

๑. อธิบายอิทธิพลของอารยธรร มบริษทั สร้างสรรคส์ อ่ื เพอ่ื การเรยี นรู้ (สสร.) จ�ำกัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

อินเดียและจีนท่ีมีต่อไทย และเอเชีย-
ตะวนั ออกเฉียงใต้ โดยสังเขป
(มฐ. ส ๔.๒ ป.๕/๑)

๒. อภิปรายอิทธิพลของวัฒนธรรม
ตา่ งชาตทิ มี่ ตี อ่ สงั คมไทยปจั จบุ นั โดยสงั เขป
(มฐ. ส ๔.๒ ป.๕/๒)

สาระส�าคญั

การติดต่อกับชาวต่างชาติเริ่มขึ้นมาตั้งแต่สมัยโบราณ ก่อให้เกิดการรับและผสมผสานทาง
วัฒนธรรม ซึ่งอารยธรรมอินเดียและจีนได้เข้ามามีอิทธิพลต่อสังคมจนกลายเป็นส่วนหน่ึงของบริษทั สร้างสรรค์ส่อื เพื่อการเรยี นรู้ (สสร.) จำ� กัด

.SRANGSANSUEPHUAKARNRIANRUU (SSR.) CO.,LTD

วฒั นธรรมไทยและเอเชยี ตะวนั ออกเฉยี งใต้ เชน่ ภาษา อาหาร การแตง่ กาย สถาปตั ยกรรม วรรณกรรม
นอกจากนีส้ ังคมไทยในปจั จบุ นั ยงั เปิดรับเอาวฒั นธรรมตา่ งชาตเิ ข้ามาในสงั คมไทยในปจั จุบัน

แผนผงั สาระการเรยี นรู้

๑๒

อทิ ธิพลของอารยธรรม อารยธรรมและ อิทธิพลของวฒั นธรรม
อนิ เดียและจีนทมี่ ี วฒั นธรรมทม่ี ตี อ่ ตา่ งชาตใิ นสังคมไทย
ตอ่ ไทยและภมู ภิ าค สงั คมไทยและภมู ภิ าค
เอเชยี ตะวนั ออก ในปจั จบุ ัน
เอเชียตะวนั ออกเฉียงใต้
เฉยี งใต้