BM KLASIK

- Sistem tulisan dan ejaan
- Kosa kata
- Tatabahasa

-Batu bersurat -Batu nisan
-Hukum kanun -Surat
-Naskhah sastera lama

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

KONSEP BM KLASIK

• Sebelum memasuki zaman BM Klasik, ia
telah mengalami zaman transisi yang
dikenali sebagai zaman Bahasa Melayu Pra
klasik.

• Zaman Pra klasik bermula pada abad ke-11
hingga abad ke-14.

• Pengaruh Islam/Arab amat ketara.
• Pengaruh BM Kuno dan kosa kata Arab

bercampur aduk.
• Skrip yang digunakan ialah tulisan Kawi

tetapi bentuknya lebih bersifat kearaban.
Disediakan oleh: Cikgu Norzila

• Evolusi yang dialami membentuk aksara
sendiri iaitu aksara Jawi yang dikenali
sebagai BM Klasik.

• Bermula pada abad ke-14 hingga 19.

• Bahan bukti pertama ialah Batu Bersurat
Kuala Berang, Terengganu.

• Menurut Syed Mohammad Naquib al-attas
tarikh pada batu bersurat itu ialah 4 Rejab
702 Hijrah / 22 Feb 1303.

• Bukti ini merupakan bermulanya zaman BM
Klasik sehinggalah catatan Munsyi Abdullah.

• Mencapai zaman kegemilangan pada zaman
kerajaan Melaka, kerajaan Acheh dan Johor-
Riau.
Disediakan oleh: Cikgu Norzila

SEBAB BM KLASIK BERKEMBANG PESAT
PADA ZAMAN KERAJAAN MELAKA.

1. Pengaruh politik memudahkan BM
Klasik disebarkan.

2. BM digunakan sebagai bahasa
penyebaran agama Islam yang tinggi
kebudayaannya.

3. Perkembangan tulisan Jawi dan
perbendaharaan kata bahasa Arab-
dalam bidang sastera, sejarah dan
undang-undang.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

CIRI-CIRI BM KLASIK

1. SISTEM TULISAN DAN EJAAN

 Pada peringkat awal perkembangan, masih
menampakkan pengaruh kebudayaan India.

 Contoh : Batu bersurat Pagar Ruyung,
Minangkabau (1356M) dan Batu bersurat
Minye Tujuh, Acheh (1380M) masih
menggunakan huruf yang berasal dari India.

 Namun begitu, perubahan berlaku sedikit
demi sedikit apabila kebudayaan Islam
mula bertapak.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

• Pada mulanya, bahasa yang digunakan pada
batu Bersurat ialah Bahasa Arab,
menggunakan tulisan Arab berbentuk kufi.

• Bukti : batu bersurat yang ditemukan di
• Pekan, Pahang (1020M),
• Wilayah Phanrang, Champa (1039M)
• Bandar Seri Begawan, Brunei (1048M)
• Batu nisan Sultan Malik al-Salleh
(1297M)-bahasa Arab dengan kaligrafi
niski yang polular di India.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

• Bukti pertama tulisan Arab digunakan
dalam bahasa Melayu terdapat pada Batu
Bersurat Terengganau (1303M).

• Tulisan yang digunakan ialah tulisan Jawi.
• Tulisan Jawi ialah tulisan yang

menggunakan abjad Arab dan enam abjad
tambahan yang dicipta oleh orang Melayu
sendiri.
• Sistem tulisan Jawi ditulis dari kanan ke
kiri dan tidak mempunyai huruf besar atau
kecil.
• Bentuk tulisannya akan berubah apabila
ditulis secara tunggal atau bersambung.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

• Dalam Daftar Ejaan Melayu oleh Za’ba,
jumlah huruf yang terdapat dalam sistem
ejaan Jawi ialah 33 huruf.

• Pedoman Ejaan Jawi yang disempurnakan
(1986) jumlah hurufnya ialah 35.

• Daftar Ejaan Rumi-Jawi (1988), jumlah
hurufnya ialah 37.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

Bil Huruf Jawi sebutan Padanan huruf Rumi

1‫ا‬ alif a

2‫ب‬ ba b

3‫ت‬ ta t

4‫ة‬ ta h, t

5 ‫ ث‬sa [tha] s (th)

6‫ج‬ jim j

7‫ح‬ ha h

8 ‫ خ‬kha [kho] kh

9‫د‬ dal d

10 ‫ ذ‬zal [dzal] z (dh)

12 ‫ ر‬ra [ro] r

11 ‫ز‬ zai z

13 ‫س‬ sin z

14 ‫ ش‬syinDisediakan oleh: Cikgu Norzila s

Bil Huruf Sebutan Padanan huruf
Jawi Rumi

15 ‫ص‬ sad [sod] s

16 ‫ ض‬dad [dhod] d

17 ‫ط‬ ta [to] t

18 ‫ظ‬ za [zo] z

19 ‫ع‬ ain a, k

20 ‫غ‬ ghain gh

21 ‫ف‬ fa f

22 ‫ق‬ qaf k, q

23 ‫ ك‬/ ‫ک‬ kaf k

24 ‫ل‬ lam l

25 ‫ م‬/ ‫ﻤ‬ mim m

26 ‫ن‬ nun n

27 ‫و‬ wau w, o, u

28 va vDisediakan oleh: Cikgu Norzila

Bil Huruf Sebutan Padanan huruf Rumi
Jawi

29 ‫ه‬ ha h

30 ۶ hamzah k

31 ‫ي‬ ya y, i, e taling

32 ‫ﭺ‬ ca c

33 nga ng

34 ‫ڤ‬ pa p

35 ga g

36 ‫ﯼ‬ ye [ye] e pepet akhir

37 nya ny

1. Tulisan berwarna merah ialah abjad tambahan iaitu ca,
nga, pa, ga, nya dan va.

2. Semua huruf tersebut terdapat pada Batu Bersurat
Terengganu kecuali huruf va yang ditambah dalam
Pedoman ejaan JawiDyiseadiankagn olDeh:iCsikgeumNorzpilaurnakan (1986)

2. KOSA KATA

• Pengaruh Islam telah memperkayakan kosa kata
yang dipinjam daripada istilah bahasa Arab.

• Namun, perkataan bahasa Melayu Kuno masih
digunakan dan disesuaikan dengan konsep Islam.

• Contoh : syurga dalam Hindu dan pengertian Islam
ialah al-Jannah dan neraka pula an-Nar.

• Begitu juga dengan konsep dosa, pahala dan puasa.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

3. TATABAHASA

• Penggunaan perkataan
• Imbuhan
• Struktur ayat

a) Penggunaan perkataan

 Bahasa istana- santap, beradu, gering
 Kosa kata klasik- berahi, masyghul, ceritera

 Kata pangkal ayat – Adapun, Syahadan,
Alkisah.

 Partikel/ penegas –lah (tersebutlah) ,
pun(adapun)

 Kosa kata Arab -Allah taala,Disediakan oleh: Cikgu Norzila wallahualam.

b) Struktur ayat/ sintaksis

❖Banyak menggunakan ayat majmuk yang panjang-
panjang, bertele-tele serta kata-kata yang tidak
berfungsi.

• Contoh : maka apabila dibawalah akan mereka itu ke
penghadapan. Tajul Muluk demi terpandang akan anak si
peladang itu, mesralah ke dalam hatinya, diberi wang yang
tiada berhisab banyaknya serta disuruh perbela akan dia
baik-baik.

❖ Banyak menggunakan ayat songsang dengan
pendepanan predikat.

 Contoh : Maka berperanglah Feringgi dengan orang
Melaka…

❖ banyak menggunakan ragam ayat pasif.

 Contoh : Maka dilihatlah tanah nagara bukit menjadi
seperti warna emas.

FAKTA CIRI-CIRI BM KLASIK

Menggunakan tulisan jawi
Meminjam beberapa unsur bahasa Arab.
Mengekalkan pengaruh Sanskrit.
Menggunakan bahasa ‘dalam’.
Menggunakan kata pangkal ayat/perdu kata.
Menggunakan ayat songsang.
Menggunakan struktur ayat pasif.
Menggunakan ayat majmuk.
Menggunakan partikel dalam ayat
Menjadi media penghasilan karya sastera dan

penyebaran ilmu.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

PERKEMBANGAN AKSARA JAWI.

• Berkembang kerana kedatangan Islam.
• Dua kemungkinan hala kedatangan Islam ke

alam Melayu iaitu China dan Barat (Tanah Arab,
Parsi dan India)
• Dari segi etimologi, terdapat beberapa
pendapat asal usul istilah Jawi.

• Ada yang mengatakan Jawi berasal daripada
perkataan Jawa.

• Pendapat itu kurang dipersetujui oleh
pengkaji-pengkaji lain.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

• Omar Awang – berasal daripada perkataan
Arab al-Jawah iaitu bermaksud Pulau Sumatera
(berdasarkan catatan Arab)

• Raffles – Jawi bagi orang Melayu bermaksud
kacukan seperti dalam ungkapan ‘anak jawi’
yang bermaksud anak kacukan bapa Keling dan
ibu Melayu. Oleh itu..Jawi bermaksud tulisan
campuran Arab, Parsi dan Melayu.

 R.J.Wilkinson – mengaitkan perkataan Jawi dengan
istilah Melayu iaitu Jawi bermaksud tulisan bagi
bahasa Melayu.

 Hamdan Abdul Rahman – Jawi berasal daripda nama
suku kaum Jawa.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

Pada tahap 1 ejaannya menggunakan
tanda baris atau diakritik seperti

Tulisan jawi Tulisan rumi
Pagi

Tumbuk
Kumbang

Hati
Bumi

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

Sistem tersebut membolehkan ia disebut
dengan betul tetapi menyebabkan ditulis
dengan masa yang lama. Maka muncullah
tahap kedua yang dikenali sebagai tulisan
arab gondol.

Tulisan jawi Tulisan rumi
Pagi
Tumbuk
Kumbang
Hati
Bumi

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

Sistem Arab gondol mempunyai banyak
kelemahan iaitu:

1. Kesukaran menyebut dengan betul
2. Mempunyai ejaan yang sama seperti ……

iaitu tambak, tembak, tombak, tumbuk dan
tembok.
3. Masalah homografi yang menyebabkan
masalah ketaksamaan maksud.
Akibat masalah tersebut timbul sistem ejaan jawi
yang menggunakan huruf saksi atau vokal iaitu:
1. .. Melambangkan vokal a & e pepet
2. .. Melambangkan vokal o & u
3. .. Melambangkan vokal I & e taling

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

Sistem tersebut juga mempunyai 2 tahap.
Tahap pertama ia diletakkan pada suku
kata pertama. Contoh:

Tulisan jawi Tulisan rumi
Pagi
Tumbuk
Kumbang
Hati
Bumi

Sistem tersebut masih mempunyai masalah
iaitu perkataan …. Boleh disebut bumi dan
bom

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

Untuk menyelesaikan masalah tersebut muncul
tahap ke-2 iaitu huruf saksi atau vokal yang diletak
pada suku kata ke-2 selain dibubuh pada suku
kata pertama. Contoh

Tulisan jawi Tulisan rumi

Pagi
Tumbuk
Kumbang
Hati
Bumi

Sistem tersebut dikatakan agak lengkap dan telah

digunakan dalam sistem ejaan Za’ba (1983). Ia

telah disempurnakan dalam ejaan jawi (1986)
digunaDkiseadiankan hingga kinioleh: Cikgu Norzila
dan telah .

BUKTI PENGGUNAAN BM KLASIK

Batu Bersurat Terengganu.
Batu bersurat di Pagar Ruyung, Minangkabau

(1356M)
Batu Bersurat Minye Tujoh, Acheh (1380M)
Batu nisan Malik al-Salleh
Hukum Kanun Melaka
Hukum Kanun Pahang
Surat Sultan Abu Hayat I dan II (Ternate)
Sejarah Melayu
 Misa Melayu
 Hikayat Hang TuahDisediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: BATU BERSURAT BUKTI: BATU BERSURAT

1. Batu Bersurat Terengganu

Dijumpai di Sungai Teresat Kuala Berang
Terengganu pada tahun1899. Tarikh pada
batu – 4 Rejab 702 Hijrah (22 Feb 1303).

Tulisan Jawi
Kosa kata – bercampur aduk iaitu kata asli

BM dengan pinjaman Sanskrit, Jawa, Arab.
Kandungan: Undang-undang piutang dan

hukuman kesalahan berzina berasaskan
hukum Islam.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

•Rasulullah dengan yang orang sentiasa
mereka sir
•Asa pada Dewata yang Mulia Raya
memberi menamakan negara Agama Islam
•Dengan benar bicara dari diajar
mengesahkan bagi sekalian hamba Dewata
Mulia Raya
•Di Benua aku ini penentu agama
Rasulullah s.a.w. Raja Mandalika yang
benar secara Islam Dewata Mulia Raya
•Bahumi ini penentu itu fardhu pada sekalia
Raja Mandalika
•Islam menurut sembah Dewata Mulia Raya
•Dengan benar bicara secara hal ehwal
kerana Hukum Mu Asma Illahi Mu
•Maka titah Seri Paduka Tuhan menduduki
Tamir ini di benua Terengganu ini ada
purnama ada
•Jumaat di bulan Rejab di tahun Saratan di
Sasakala
•Baginda Rasullullah telah lalu Tujuh Ratus
Dua

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

•Keluarga di benua jauh jika (minta bahagian)
•Datang berikan. Keempat (derma) orang

berpiutang
•Jangan mengambil (laba jika diambil)

hilangkan emas
•Kelima derma barang orang (laki-laki)

merdeka
•Jangan mengambil tukul (buat pakai) emas
•Jika ambil hilangkan emas. Keenam derma

barang
•Orang berbuat balacara laki-laki perempuan

satitah
•Dewata Mulia Raya jika merdeka bujang

palu
•Seratus rotan. Jika beristeri
•Atau perempuan bersuami ditanam

hinggakan
•Pinggang di hambalang dengan batu

matikan
•Jika ingkar (balacara) hambalang jika anak

DMiseadiankadnaolleihk: aCikgu Norzila

•Bujang dandanya sepuluh
tengah tiga jika........
•Menteri bujang dandanya
tujuh tahil (sepaha)........
•Tengah tiga, jika tertua
(ketua) bujang dandanya
lima (tahil).....
•Tujuh tahil sepaha masuk
bendahara, (jika) orang.......
•Merdeka. Ketujuh derma
barang perempuan hendak
(berkahwin)........
•Tiada dapat bersuami, jika
berbuat balacara jika tiada
(saksi)

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

•......tiada benar dendanya setahil
sepaha kesembilan derma
•.......(Titah) Seri Paduka Tuhan
siapa tiada terpedaya dendanya
sepuluh tengah tiga
•........jika anakku atau pamanku
atau cucuku, atau keluargaku
atau anak (saudaraku)
•........Tamir ini segala isi Tamir
barang siapa tiada mengikut
Tamir ini laknat Dewata Mulia
Raya
•.........dijadikan Dewata Mulia
Raya bagi yang langgarcara
Tamir ini

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

2. Batu Bersurat Pagar Ruyong, Minangkabau
(1356 M) BUKTI: BATU BERSURAT

Ditulis dalam huruf India…
mengandungi prosa Melayu kuno dan beberapa

baris sajak Sanskrit.
bahasanya berbeza sedikit daripada bahasa batu

bersurat abad ke-7.

3. Batu bersurat di Minye Tujuh, Acheh (1380)

 Juga ditulis dalam tulisan India dengan beberapa
perkataan Arab

masih memakai abjad India

buat pertama kalinya terdapat penggunaan kata-
kata Arab seperti kalimat nabi, Allah dan rahmat.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: BATU BERSURAT

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: BATU NISAN

BATU NISAN SULTAN MALIK AL-SALLEH

• Batu nisan ini bertarikh 1297M dijumpai di
Pasai.

• Ditulis dalam Bahasa Arab dalam khat gaya
Thuluth iaitu gaya khat yang dicipta dalam
abad ke-7M, semasa Dinasti Umaiyah.

• Pengasas Kerajaan Pasai, iaitu kerajaan Islam
pertama di Nusantara.

• Memerintah sejak 1270M hingga 1279M.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: BATU NISAN

Makam ini berada didekat bekas runtuhan
bangunan pusat Kerajaan Samudera.

Nisan diperbuat daripada batu granit dan
mengandungi petikan ayat al-Quran surah al-
Hasyr.

Terjemahannya ; ini kuburan almarhum yang
diampuni, yang taqwa, yang menjadi
penasihat, yang terkenal, yang berketurunan,
yang mulia, yang kuat beribadat, penakluk
yang bergelar Sultan Malik Al-Saleh

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

Hukum Kanun Melaka

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

HUKUM KANUN MELAKA

• Merupakan naskah undang-undang
Melayu tertua.

• Digubal pada zaman pemerintahan
kesultanan Melayu Melaka.

• Sangat terkenal dan menjadi bahan
rujukan dan dasar bagi Undang-undang
Johor, Undang-undang Kedah, Undang-
undang Perak dan Undang-undang
Pahang.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

• Dihasilkan oleh golongan elit Melayu yang
berkhidmat di Melaka.

• Selain undang-undang, tu memuatkan
budaya dan sistem hidup orang Melayu
pada masa itu.

• Asalnya, mengandungi 19 fasal dan
kemudiannya ditokok tambah menjadi 27
fasal. Apabila hukum Islam dimasukkan, ia
menjadi 44 fasal.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

Terbahagi kepada dua bahagian iaitu
Undang-undang Darat/Kerajaan.
Undang-undang Laut.
Fasal Pertama, kedua dan ketiga -
memberikan kedudukan yang amat
istimewa kepada raja.
Fasal keempat – menjelaskan hukuman
tehadap kesalahan jenayah seperti
membunuh, memukul, menikam dan
sebagainya.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

• Undang-undang Jenayah- terbahagi
kepada 3 bahagian.
• Hukum Qisas
• Hukum hudud
• Hukum ta’zir

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

Hukum Qisas
Dinyatakan sesiapa yang mengambil

nyawa (membunuh) orang akan dibalas
bunuh.
Dalam soal mencederakan anggota juga
akan dibalas perbuatan yang sama dan
setimpal.
Hukum Diat Fasal 17, HKM menyatakan
bahawa pembunuh dengan sengaja jika
diberi maaf oleh waris akan dikenakan
Diat(denda)

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

Hukum Hudud
• Berhubung dengan kesalahan zina, qazaf,

minum arak dan murtad. Sebagai contoh:
kesalahan zina akan direjam sampai mati
bagi yang telah berkahwin dan disebat
100 x bagi yang belum berkahwin.
• Bagi kesalahan Qazaf(menuduh berzina)
akan disebat 80 kali sebatan.
• Bagi kesalahan minum arak akan disebat
40 kali sebatan.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

Hukum Ta’zir
• Bagi kesalahan yang tidak dikenakan

hudud dan qisas seperti mencuri akan
dikenakan ta’zir. (bergantung kepada
perbicaraan dan ditentukan pada masa
perbicaraan)
• Contoh akan diminta memulangkan
semula barang yang dicuri atau
digantung dileher dan di arak keliling
kampung sebagai pengajaran.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

UUndnadnag-nungd-uanngdMaunagmMalauhamalah
Hukum berhubung dengan urusan jual

beli, riba, sewa, pinjam meminjam ada
dinyatakan dalam fasal 30HKM.
Contoh haramnya riba.

Undang-undang Keluarga
Ini berhubung dengan perkahwinan,

perceraian, wali, talak dan sebagainya.
Semuanya selari dengan hukum Islam.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

Undang-undang Keterangan dan Acara
• Syarat-syarat menjadi Sultan seperti

mesti Islam, adil,
pengampun,pemurah dan sebagainya.
• Dinyatakan juga hakim/ kadi dilarang
menerima hadiah.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

Penglibatan Ulama

• Ulama’ dan Kadi terlibat aktif dalam soal
pertabalan, perkahwianan pemakaman
seseorang raja/sultan.

• Meskipun pengaruh Islam amat ketara
dalam hukum Kanun Melaka, masih
terdapat banyak pengaruh Hindu dan
adat Melayu yang bertentangan dengan
Islam.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

Undang-undang yang Tidak Selari dengan
Islam :

Sultan berada di atas undang-undang
(Konsep Devaraja)

Hukuman qisas tidak dikenakan kepada
sultan/ kerabat raja, contohnya Raja
Muhammad telah membunuh Tun Besar,
hukuman dibuang negeri.

Hukuman hudud tidak dikenakan kepada
sultan, contoh Sultan Mahmud telah
berzina dengan isteri orang.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

• Tidak amalkan persamaan taraf
misalnya larangan memakai warna
kuning.

• Konsep Daulat dan Tulah - amalkan
konsep pantang derhaka kepada
raja/sultan walaupun memerintah
dengan zalim.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

HUKUM KANUN PAHANG

• Ditulis pada masa pemerintahan Sultan Abd Ghafur
Muhaiyuddin Shah, Pahang (1592-1614)

• Terbahagi kepada 3:
• Adat lembaga negeri Pahang.
• Undang-undang jenayah
• Undang-undang bukan jenayah.

• R.O Winstedt dan J.E Kempen membahagikan
Undang-undang Pahang berdasarkan pengaruh yang
terdapat pada undang-undang itu iaitu:
• Fasal 1-23 -mempunyai pengaruh Hindu
• Fasal 24-66 undang-undnag Islam.
• Fasal 68-92 bercampur aduk : Islam dan adat.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: HUKUM KANUN

• Dipengaruhi oleh undang-undang Melaka
kerana Pahang menjadi jajahan takluk suatu ketika
dahulu.

• Pengaruh Islam lebih banyak kerana pada masa
ia digubal, pengaruh Islam sudah bertapak kukuh.

• Contoh : ungkapan memuji Allah dan rasul pada
permulaan naskah.

• Hukumannya juga hukuman Islam seperti rotan
100 kali bagi kesalahan berzina.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: SURAT AWAL

SURAT-SURAT AWAL BM KLASIK
Surat kepada

Para raja Melayu
Raja negara asing
Pedagang Eropah
Sultan Mansor Syah mengutus surat kepada
Raja Siam dan Maharaja Cina.
Sultan Ternate kepada Raja Portugal.

Disediakan oleh: Cikgu Norzila

BUKTI: SURAT AWAL

Surat izin perniagaan Sultan Acheh kepada
nakhoda Inggeris (1602M)

Surat Sultan ‘Ala al-Din Shah kepada
Kapten Henry Middleton (1602M)

Surat Perkasa Alam Johan Berdaulat
Acheh kepada King James I,
England(1521M)

Surat Raja Ambon (1658M)
Surat Sultan Banjar Fu’ad Qasad al-Khair

kepada Raja Besar Karang Asam di Sasak
(1813M)

Disediakan oleh: Cikgu Norzila