การส่งเสริมเคหกิจเกษตรในครัวเรือนเกษตรกรสูงวัย

93 3. บทบาทของหน่วยงานในการส่งเสริมและพัฒนากลุ่ม หน่วยงานหลัก ได้แก่สำ นักงานเกษตรจังหวัดสิงห์บุรีและสำ นักงานเกษตร อำ เภอท่าช้าง ได้นำ กระบวนการเรียนรู้ด้านการบริหารจัดการกลุ่มในขั้นพื้นฐานไปสู่ การเชื่อมโยงเครือข่ายวิเคราะห์ความต้องการพัฒนาองค์ความรู้การประชาสัมพันธ์ รวมถึงสนับสนุนเป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องการแปรรูปสินค้าเกษตรและสร้างรายได้จาก ผลผลิตที่มีภายในชุมชน หน่วยงานภาคีและเครือข่าย ได้แก่ สำ นักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบ และการศึกษาตามอัธยาศัย เชิญเป็นวิทยากรในการถ่ายทอดความรู้ให้กับประชาชน ทั่วไปรวมถึงโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำ บลพิกุลทองและองค์การบริหารส่วนตำ บล พิกุลทอง ให้การสนับสนุนการดำ เนินการของกลุ่ม เป็นต้น

94 ตอนที่ 2 กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรวัดอินทาราม จังหวัดสมุทรสงคราม 1. รายละเอียดของกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรวัดอินทาราม ที่ตั้งกลุ่ม วัดอินทาราม หมู่1 ตำ บลเหมืองใหม่อำ เภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ประวัติความเป็นมา สำ นักงานเกษตรจังหวัดสมุทรสงครามได้ส่งเสริมเคหกิจเกษตรในครัวเรือน เกษตรสูงวัย กลุ่มเกษตรกรสูงวัยในชุมชนวัดอินทาราม ตำ บลเหมืองใหม่ อำ เภอ อัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม เพื่อส่งเสริมและพัฒนาทักษะด้านเคหกิจเกษตร ในครัวเรือนเกษตรสูงวัยเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและเตรียมความพร้อมในการเข้าสู่ สังคมเกษตรสูงวัย และเพิ่มขีดความสามารถของเกษตรสูงวัยในการประกอบอาชีพ เพื่อสร้างรายได้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น และสามารถพึ่งพาตนเองได้ตลอดจนเพิ่ม ขีดความสามารถของชุมชนท้องถิ่นในการพัฒนาเพื่อสร้างสังคมคุณภาพได้อย่าง มีประสิทธิภาพ โดยใช้เวลาว่างหลังจากทำ การเกษตรมารวมกันทำ กิจกรรมสร้าง รายได้เสริม คือ การเย็บกระทงใบตองแห้งและร่วมกันทำขนมปังสำ หรับปลาให้กับ ทางวัดอินทาราม เพื่อให้นักท่องเที่ยวได้ทำากิจกรรมให้อาหารเลี้ยงปลาภายในวัด

95 สมาชิกของกลุ่ม จำ นวน 11 คน เพศหญิง 11 คน อายุเฉลี่ย 63 ปี การดำ เนินกิจกรรมกลุ่ม การทำ บรรจุภัณฑ์จากใบตองแห้ง (กระทง) การทำ อาหารปลาจากขนมปัง การทำ ขนมปังสำ หรับบริโภค และขนมไทยพื้นถิ่น ทำ ให้สมาชิกกลุ่มมีรายได้เฉลี่ยเพิ่มขึ้น 300 บาท/คน/เดือน 2. จุดเด่นของผลิตภัณฑ์/ความสำ เร็จการดำ เนินการกลุ่มเกษตรกรสูงวัย จุดเด่นของผลิตภัณฑ์สามารถอนุรักษ์ศิลปหัตถกรรมของชุมชน และปัจจัย ความสำ เร็จในการดำ เนินกิจกรรมกลุ่มคือ สมาชิกของกลุ่มฯ มีความมุ่งมั่น ตั้งใจ ความสามัคคีได้รับการส่งเสริมสนับสนุนจากเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรและได้รับ การสนับสนุนจากภาคส่วนต่าง ๆ 3. บทบาทของหน่วยงานในการส่งเสริมและพัฒนากลุ่ม หน่วยงานหลักได้แก่สำ นักงานเกษตรจังหวัดสมุทรสงครามและสำ นักงานเกษตร อำ เภออัมพวา ให้การสนับสนุนองค์ความรู้การประชาสัมพันธ์รวมถึงสนับสนุน ในการสร้างรายได้เพื่อเพิ่มคุณภาพชีวิตในชุมชน หน่วยงานภาคีและเครือข่ายได้แก่ผู้นำ ชุมชนองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น ให้การสนับสนุนการทำ งานของกลุ่มเพื่อส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพของผลิตภัณฑ์ ให้ดีขึ้น

96 ตอนที่ 3 กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านเขาน้อยท่าแฉลบ จังหวัดจันทบุรี 1.รายละเอียดของกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านเขาน้อยท่าแฉลบ ที่ตั้งกลุ่ม เลขที่ 73 หมู่ 9 ตำ�บลบ�งกะจะ อำ�เภอเมืองจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี ประวัติความเป็นมา กลุ่มแม่บ้�นเกษตรกรบ้�นเข�น้อยท่�แฉลบ มีก�รรวมกลุ่มกันเพื่อทำ�กิจกรรม ก�รทอเสื่อ และก�รแปรรูปเสื่อกก เนื่องจ�กในหมู ่บ้�นเข�น้อยท่�แฉลบมีต้น “กกจันทบูร” ซึ่งขึ้นอยู่ในพื้นที่น้ำ�กร่อย มีลักษณะเฉพาะที่พิเศษ คือ มีคุณสมบัติ แข็งแรง ทนทานผิวมัน มีความเหนียว สามารถจัก (ผ่า) ออกเป็นเส้นขนาดเล็กได้ ซึ่งมีการสืบทอดมาจากการทอผ้าไหมของจันทบูร และได้รับการพัฒนาต่อมาจาก รุ่นสู่รุ่น จนได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายและเป็นศิลปหัตถกรรมพื้นบ้านที่มีชื่อเสียง เป็นของดีประจำ�จังหวัดจนถึงในปัจจุบัน สมาชิกของกลุ่ม จำ�นวน 17 คน เพศหญิง 15 คน เพศชาย 2 คน อายุเฉลี่ย 69 ปี การดำาเนินกิจกรรมกลุ่ม การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร ได้แก่ การแปรรูป เสื ่อกก กล้วยน้ำ�หว้าปรุงรส และมะพร้าวแก้ว ทำ�ให้กลุ ่มมีรายได้ประมาณ 24,000 บาทต่อปี

97 2. จุดเด่นของผลิตภัณฑ์/ความสำ เร็จการดำ เนินการกลุ่มเกษตรกรสูงวัย กลุ่มแม่บ้�นเกษตรกรบ้�นเข�น้อยท่�แฉลบ ดำ�เนินก�รแปรรูปผลผลิตท�ง การเกษตรที่มีอยู่ในท้องถิ่น ได้แก่ กล้วยน้ำ�หว้า และมะพร้าว ส่วนกิจกรรมรอง เป็นการปลูกพืชผักสวนครัวไว้สำ�หรับบริโภคในครัวเรือน และแปรรูปเพื่อจำ�หน่าย ให้แก่หน่วยงานภาครัฐ เช่น เค้กกล้วยหอม และ น้ำ�มะปิ๊ด จึงทำ�ให้สามารถสร้าง รายได้เสริมให้แก่สมาชิกกลุ่ม และลดรายจ่ายในครัวเรือน

98 3. บทบาทของหน่วยงานในการส่งเสริมและพัฒนากลุ่ม หน่วยงานหลัก ได้แก่ สำ�นักงานเกษตรจังหวัดจันทบุรี และสำ�นักงานเกษตร อำ�เภอเมืองจันทบุรี ให้การสนับสนุนด้านการฝึกอบรมให้ความรู้ การฝึกปฏิบัติ และการประชาสัมพันธ์ผลิตภัณฑ์ (ด้านการตลาด) ตลอดจนส่งเสริมให้เป็นศูนย์การ เรียนรู้ต้นแบบในพื้นที่ต่าง ๆ ที่สามารถเป็นแบบอย่างในการดำ�เนินกิจกรรมของกลุ่ม ในการศึกษาเรียนรู้ เพื่อให้กลุ่มสามารถนำ�ไปปรับใช้ในการดำ�เนินกิจกรรมของตนเอง หน่วยงานภาคีและเครือข่าย ได้แก่ สถาบันพัฒนาฝีมือแรงงานจันทบุรี สำ�นักงาน พัฒนาชุมชนจังหวัดจันทบุรี เทศบาลตำ�บลบางกะจะรวมถึงหน่วยงานมหาวิทยาลัย ได้แก่ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำ�ไพพรรณีเข้ามาสนับสนุนตามบทบาทหน้าที่ของหน่วยงาน เช่น การฝึกอบรมให้ความรู้ การฝึกปฏิบัติจริงเพื่อสร้างอาชีพ การสนับสนุนเพื่อการ วิจัยอันจะเกิดประโยชน์ และสามารถใช้เป็นแนวทางในการต่อยอดให้แก่สมาชิกกลุ่ม

99 ตอนที่ 4 กลุ่มส่งเสริมอาชีพผ้าย้อมครามวังม่วง จังหวัดอุบลราชธานี 1. รายละเอียดของกลุ่มส่งเสริมอาชีพผ้าย้อมครามวังม่วง ที่ตั้งกลุ่ม เลขที่ 129 หมู่ 13 ตำ�บลพะลาน อำ�เภอนาตาล จังหวัดอุบลราชธานี ประวัติความเป็นมา กลุ่มส่งเสริมอาชีพผ้าย้อมครามวังม่วง ตำ�บลพะลาน อำ�เภอนาตาล มีการรวม กลุ่มกันเพื่อทำ�กิจกรรมการทอผ้าฝ้าย ผ้าฝ้ายย้อมคราม (ฝ้ายริมโขง) ซึ่งนิยมทอผ้า ในช่วงเวลากลางคืนหลังจากเสร็จกิจกรรมทางการเกษตรอื่น ๆ วัตถุประสงค์ทอผ้า เพื่อใช้เองและเป็นการพบปะพูดคุยของญาติพี่น้องการพูดคุยของหนุ่มสาว “การพูดคำ�ผญา หรือ ผะหยา” เป็นกาพย์กลอนพื้นเมืองอย่างหนึ่ง ที่แสดงความคิด ปัญญา ความฉลาดหลักแหลมของชาวบ้าน พร้อมกันนั้นก็เป็นคำ�พูดที่แสดงถึงความ มีไหวพริบปฏิภาณอันหนักแน่นระหว่างหนุ่มสาว หญิงชายที่ยกขึ้นมาเพื่อถามไถ่ เกี่ยวกับความรู้รอบตัวทัศนคติคุณสมบัติที่มีความรักต่อกัน เนื่องจากอำ�เภอนาตาล มีพื้นที่ห่างไกลความเจริญ จึงมีการดำ�รงชีวิตแบบวิถีชาวชนบท หาปลาจากแหล่งน้ำ� ห้วยม่วงและจากแม่น้ำ�โขง การปลูกพืชอาศัยน้ำ�ฝนในการทำ�การเกษตร ชาวบ้าน ส่วนใหญ่จึงนิยมปลูกฝ้าย ต้นคราม บริเวณริมแม่น้ำ�โขงในฤดูแล้ง ต่อมาเมื่อมี

100 ความเจริญมีการสร้างถนนสาย 2112 เป็นถนนสำ�คัญทางผ่านสำ�หรับการท่องเที่ยว ริมแม่น้ำ�โขง เป็นถนนสายสำ�คัญที่มีนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาตินิยม เดินทางมาท่องเที่ยว จึงมีการทอผ้าและการตัดเย็บชุดสำ�เร็จรูปจากฝ้าย เพื่อแลกเปลี่ยน ซึ่งกันและกันในชุมชนและจำ�หน่าย สามารถสร้างงาน สร้างรายได้ให้แก่สมาชิกกลุ่ม และชุมชนตลอดมา สมาชิกของกลุ่ม จำ�นวน 10 คน เพศหญิง 8 คน เพศชาย 2 คน อายุเฉลี่ย 69 ปี การดำาเนินกิจกรรมกลุ่ม ผ้าฝ้ายย้อมครามและผลิตภัณฑ์แปรรูปจากฝ้าย จาก การเข้าร ่วมโครงการฯ ทำ�ให้สมาชิกกลุ่มมีรายได้เฉลี ่ยเพิ ่มขึ้นเฉลี ่ย 7,000 บาท/เดือน/คน 2. จุดเด่นของผลิตภัณฑ์/ความสำ เร็จการดำ เนินการกลุ่มเกษตรกรสูงวัย กลุ่มส่งเสริมอาชีพผ้าย้อมครามวังม่วง เป็นตัวแทนกลุ่มของจังหวัดอุบลราชธานี ร่วมการประกวดพิมพ์ผ้าด้วยใบไม้ (Eco print) ประจำ�ปี 2565 ปัจจัยสำ คัญต่อความสำ เร็จ : ความเสียสละของผู้นำ�กลุ่มความสามัคคีของ สมาชิกกลุ่มและการดูแลช่วยเหลือซึ่งกันและกันภายในกลุ่ม

101 คุณค่าหรือมูลค่าที่กลุ่มได้รับ : เกษตรกรสูงวัยมีความภาคภูมิใจในตนเอง สามารถดูแลตนเองได้ไม่เป็นภาระของลูกหลาน มีสุขภาพจิต สุขภาพกายที่แข็งแรง และดำ�เนินชีวิตอย่างมีความสุข 3. บทบาทของหน่วยงานในการส่งเสริมและพัฒนากลุ่ม หน่วยงานหลัก ได้แก่ สำ�นักงานเกษตรจังหวัดอุบลราชธานี และสำ�นักงานเกษตร อำ�เภอนาตาล ให้การสนับสนุนด้านองค์ความรู้ การประชาสัมพันธ์ และการส่งเสริม เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร เป็นต้น หน่วยงานภาคีและเครือข่าย ได้แก ่ องค์การบริหารส ่วนตำ�บลในพื้นที่ สำ�นักงานพัฒนาฝีมือแรงงานจังหวัดอุบลราชธานี สำ�นักงานพัฒนาชุมชนจังหวัด อุบลราชธานีรวมถึงหน่วยงานมหาวิทยาลัย ได้แก ่ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี สำ�นักงานปฏิรูปที่ดินจังหวัดอุบลราชธานี สำ�นักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ศูนย์ส่งเสริมและ อุตสาหกรรมภาคที ่ 7 ให้การสนับสนุนในการฝึกอบรมต่าง ๆ และการวิจัย เพื่อพัฒนากลุ่ม เป็นต้น

102 ตอนที่ 5 กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรอาวุโสท่ายาง จังหวัดชุมพร 1. รายละเอียดของกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรอาวุโสท่ายาง ที่ตั้งกลุ่ม ศูนย์เศรษฐกิจพอเพียง หมู่ที่ 7 ตำ�บลท่ายาง อำ�เภอเมืองชุมพร จังหวัดชุมพร ประวัติความเป็นมา การก่อตั้งกลุ่มเริ่มต้นจากนางนิวรณ์ ชตาเริก ประธานกลุ่ม หรือเรียกกันว่า “ครูเล็ก” เดิมอาชีพข้าราชการครูในโรงเรียนใกล้บ้าน ครูเล็กได้ชักชวนเพื่อนบ้านทำ� กิจกรรมแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม เนื่องจากมีวัตถุดิบ ในท้องถิ่น ต่อมาเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตร สำ�นักงานเกษตรอำ�เภอเมืองชุมพร ได้เข้ามาส่งเสริมโครงการส่งเสริมเคหกิจเกษตรในครัวเรือนเกษตรสูงวัยของ กรมส่งเสริมการเกษตร เพื่อเข้ารับการอบรมถ่ายทอดความรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต และเตรียมความพร้อมในการเข้าสู่สังคมเกษตรสูงวัย จึงได้จัดตั้งเป็น “กลุ่มแม่บ้าน เกษตรกรอาวุโสท่ายาง” เป็นต้นมา สมาชิกของกลุ่ม จำ�นวน 11 คน เพศหญิง 10 คน เพศชาย 1 คน อายุเฉลี่ย 64 ปี

103 การดำาเนินกิจกรรมกลุ่ม : การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร ได้แก่ มะพร้าวแก้ว เมี่ยงกล้วยน้ำ�ว้าท่ายาง และปุ๋ยหมัก ทำ�ให้กลุ่มมีรายได้ประมาณ 30,000 บาทต่อปี 2. จุดเด่นของผลิตภัณฑ์/ความสำ เร็จการดำ เนินการกลุ่มเกษตรกรสูงวัย กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรอาวุโสท่ายาง นำ�กล้วยน้ำ�ว้าแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์เมี่ยง กล้วยน้ำ�ว้าท่ายางชุมพร ซึ่งมีการนำ�ภูมิปัญญาท้องถิ่นมาผสานกับวัตถุดิบชั้นดีที่มีใน พื้นที่ ได้แก่ มะพร้าวที่อยู่ใกล้ชายฝั่งทะเลทำ�ให้มีความหอมมัน กุ้งเคยจากชายทะเล ปากหาดในชุมชน ข่า ตะไคร้ ขิง พริก และน้ำ�ตาลมะพร้าวมาผสมผสานรวมกันเป็น “เมี่ยงกล้วยน้ำ ว้า” ส่งผลให้สมาชิกกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรอาวุโสท่ายาง สามารถ สร้างรายได้เสริมให้ครอบครัว การถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่เยาวชน ตลอดจน การขยายผลสู่เกษตรกรอื่น ๆ และผู้สนใจทั่วไปนำ�ไปประกอบอาชีพได้

104 3. บทบาทของกรมส่งเสริมการเกษตรในการพัฒนากลุ่มเกษตรกรสูงวัย หน่วยงานหลัก ได้แก่ สำ�นักง�นเกษตรจังหวัดชุมพร และสำ�นักง�นเกษตร อำ�เภอเมืองชุมพร ให้การสนับสนุนองค์ความรู้ การประชาสัมพันธ์ รวมถึงสนับสนุน เป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องการแปรรูปสินค้าเกษตรและสร้างรายได้จากผลผลิตที่มี ภายในชุมชนอำ�เภอท่ายาง จังหวัดชุมพร หน่วยงานภาคีและเครือข่าย ได้แก่ เทศบาลตำ�บลท่ายาง อำ�เภอเมือง จังหวัด ชุมพร ให้การสนับสนุนวัสดุและอุปกรณ์สำ�หรับดำ�เนินกิจกรรมของกลุ่มแม่บ้านเกษตรกร อาวุโสท่ายาง

105 ตอนที่ 6 กลุ่มส่งเสริมอาชีพทางการเกษตรกระรัตเพชรพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก 1.รายละเอียดของกลุ่มส่งเสริมอาชีพทางการเกษตรกระรัตเพชรพิษณุโลก ที่ตั้งกลุ่ม 389/4 ถนนดำ�ริพัฒนา อำ�เภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก ประวัติความเป็นมา การก่อตั้งกลุ่มเริ่มต้นจาก สำ�นักงานเกษตรจังหวัดพิษณุโลก และสำ�นักงานเกษตร อำ�เภอเมืองพิษณุโลก ได้มีการส่งเสริมการรวมกลุ่มเกษตรกรสูงวัยในเขตพื้นที่ อำ�เภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก เนื่องจากมีความสำ�คัญด้านศักยภาพของ ทรัพยากรบุคคล การพัฒนาในภาคการเกษตรควบคู่กับการสนับสนุนจากหน่วยงาน ที่เกี่ยวข้อง โดยการรวมกลุ่มเกษตรสูงวัยจังหวัดพิษณุโลก จำ�นวน 4 ตำ�บล ได้แก่ ในเมือง หัวรอ พลายชุมพล และอรัญญิก ภายใต้ชื่อ “กลุ่มส่งเสริมอาชีพทางการเกษตร กระรัตเพชรพิษณุโลก” ซึ่งสมาชิกส่วนใหญ่เป็นข้าราชการหลังวัยเกษียณ มารวม กลุ่มกันทำ�กิจกรรมการแปรรูปน้ำ�ดื่มสมุนไพรเพื่อสุขภาพ ในการดำ�เนินกิจกรรม ยึดแนวทางการพัฒนาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

106 สมาชิกของกลุ่ม จำ�นวน 18 คน เพศหญิง 16 คน เพศชาย 2 คน อายุเฉลี่ย 69 ปี การดำ เนินกิจกรรมกลุ่ม การแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร ได้แก่ น้ำ�ดื่มสมุนไพร เพื่อสุขภาพ ทำ�ให้กลุ่มมีรายได้ประมาณ 7,200 บาท/ปี 2. จุดเด่นของผลิตภัณฑ์/ความสำ เร็จการดำ เนินการกลุ่มเกษตรกรสูงวัย การสร้างผลิตภัณฑ์มูลค่าเพิ่มจากพืชสมุนไพรซึ่งเป็นทรัพยากรพื้นถิ่น สร้างเศรษฐกิจหมุนเวียนฐานราก รวมทั้งเกิดผลิตภัณฑ์ที่คำ�นึงถึงการใช้พืชสมุนไพร ปลอดภัย ตลอดจนลดการบริโภคน้ำ�ตาล เพื่อสุขภาพที่ดีของผู้บริโภค นำ�ไปสู่ การพัฒนาไปสู ่ผลิตภัณฑ์ที ่บริโภคทำ�ให้สุขภาพดี เน้นผลิตภัณฑ์บำ�รุงร ่างกาย เพื่อสุขภาพ ส่งผลให้เกิดความสำ�เร็จของกลุ่ม ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีการรวมตัวใหม่ของ สมาชิกที่มาจากต่างตำ�บลในอำ�เภอเมืองพิษณุโลก แต่เห็นถึงความสำ�คัญในการเรียนรู้ และพัฒนาในวัยหลังเกษียณ ทำ�ให้เกิดการสร้างมูลค่าของผลผลิตทางการเกษตร โดยการแปรรูปสมุนไพร เกิดการสร้างรายได้ให้กับสมาชิกกลุ่มอย่างต่อเนื่อง 3. บทบาทของหน่วยงานในการส่งเสริมและพัฒนากลุ่ม หน่วยงานหลัก ได้แก่ สำ�นักงานเกษตรจังหวัดพิษณุโลกและสำ�นักงานเกษตร อำ�เภอเมืองพิษณุโลก สนับสนุนการให้ความรู้ การจัดตั้งกลุ่ม การฝึกลงมือปฏิบัติ การเชื่อมโยงการตลาด การเป็นพี่เลี้ยงกลุ่ม การกระตุ้นและการให้กำ�ลังใจ

107 หน่วยงานภาคีและเครือข่าย ได้แก่ สำ�นักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดพิษณุโลก องค์การบริหารส่วนจังหวัดพิษณุโลก และหน่วยงานต่าง ๆ ทำ�หน้าที่สนับสนุน ด้านการตลาด เชื่อมโยงเครือข่าย และการต่อยอดร่วมกับสำ�นักงานเกษตรจังหวัด พิษณุโลก

108

109 ภาคผนวก QR Code สำ หรับดาวน์โหลดแบบประเมินบ้านเกษตรสมบูรณ์ และแบบประเมินคุณภาพชีวิตเกษตรกรสูงวัย

110 บรรณานุกรม กรมการแพทย์แผนไทยและแพทย์ทางเลือก. 2557. Thai Traditional Medicine, Indigenous Medicine And Alternative Medicine: Handbook of care persons aged 65 and older. กรุงเทพฯ : กรมการแพทย์ แผนไทยและแพทย์ทางเลือก. กรมกิจการผู้สูงอายุ. 2560. ยุทธศาสตร์กรมกิจการผู้สูงอายุ 20 ปี ประจำ ปี พ.ศ. 2561 – 2580. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์สามลดา กรมกิจการผู้สูงอายุ. 2566. ลักษณะงานที่เหมาะกับผู้สูงอายุ. สืบค้น 30 เมษายน 2566. จาก https://www.dop.go.th. กรมส่งเสริมการเกษตร. 2556. คู่มือปฏิบัติงานเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตร เคหกิจเกษตรกับงานส่งเสริมการเกษตร. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์ ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำ�กัด. กรมส่งเสริมการเกษตร. 2559. แนวการศึกษาวิชาการส่งเสริมเคหกิจเกษตร. (อิเล็กทรอนิกส์: e-Learning). กรุงเทพฯ : กรมส่งเสริมการเกษตร. กรมส่งเสริมการเกษตร. 2561. แนวทางการดำ เนินงานฟื้นฟูและพัฒนางานส่งเสริม เคหกิจเกษตร ปี 2561 – 2563. กรมส่งเสริมการเกษตร. 2561. แนวการศึกษาวิชาการส่งเสริมความมั่นคงด้านอาหาร ในครัวเรือนและชุมชน (อิเล็กทรอนิกส์: e-Learning). กรุงเทพฯ : กรมส่งเสริมการเกษตร. กรมส่งเสริมการเกษตร. 2562. เอกสารคำ แนะนำ เรื่อง บ้านเกษตรสมบูรณ์. กรุงเทพฯ : ฝ่ายโรงพิมพ์ สำ�นักพัฒนาการถ่ายทอดเทคโนโลยี กรมส่งเสริมการเกษตร. กรมส่งเสริมการเกษตร. 2564. แผนปฏิบัติราชการกรมส่งเสริมการเกษตรระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566 – 2570). กรุงเทพฯ : กรมส่งเสริมการเกษตร. กรมสุขภาพจิต. 2545. เครื่องชี้วัดคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลกชุดย่อ ฉบับภาษาไทย. สืบค้น 20 มีนาคม 2566. จาก https://dmh.go.th/test/ download.

111 กรมสุขภาพจิต. 2558. คู่มือความสุข 5 มิติ สำ หรับผู้สูงอายุ (ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพฯ : กรมสุขภาพจิต. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. 2564. แผนปฏิบัติราชการของกระทรวงเกษตร และสหกรณ์ ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566 - 2570). สืบค้น 15 มีนาคม 2566. จาก https://www.oae.go.th. ชวิศา แก้วอนันต์. 2561. โภชนาการสำ หรับผู้สูงอายุ (Nutrition of the Elderly). วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยี. ปีที่ 12 ฉบับที่ 2 ประจำ�เดือน พฤษภาคม - สิงหาคม 2561. ประจำ�เดือนพฤษภาคม - สิงหาคม 2561. เดชรัต สุขกำ�เนิด. 2544. นโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพ : การวิเคราะห์ระบบ การประเมินผลกระทบทางสุขภาพ. สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข. นนทบุรี. ประเวศ วะสี. (ม.ป.ป.) สุขภาวะทางจิตวิญญาณ. สืบค้น 25 เมษายน 2566. จาก http : //www.nationalhealth.or.th. พระราชบัญญัติการจัดทำ�ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2560. 2561. ประกาศ เรื่อง ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561 - 2580). 2561. ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 135. ตอนที่ 82 ก. หน้า 1 - 5. ศศิพัฒน์ ยอดเพชร. 2552. ระบบการดูแลระยะยาวและกำ ลังคนในการดูแล ผู้สูงอายุ : ทิศทางประเทศไทย. กรุงเทพฯ : มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนา ผู้สูงอายุไทย. สำ�นักงานเศรษฐกิจการเกษตร. 2565. แผนปฏิบัติราชการสำ นักงานเศรษฐกิจ การเกษตร ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566 - 2570). กรุงเทพฯ : สำ�นักงานเศรษฐกิจ การเกษตร. สำ�นักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. 2565. แผนพัฒนาเศรษฐกิจ และสังคมแห่งชาติ ฉบับที่สิบสาม พ.ศ. 2566 – 2570. กรุงเทพฯ : สำ�นักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. สำ�นักส่งเสริมพิทักษ์ผู้สูงอายุ. (ม.ป.ป.) คู่มือจัดสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมและปลอดภัย สำ หรับผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ : สำ�นักส่งเสริมพิทักษ์ผู้สูงอายุ.

112 ที่ ปรึกษาและคณะผู้จัดทำา ที่ปรึกษา นายเข้มแข็ง ยุติธรรมดำารง อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร นายกฤษ อุตตมะเวทิน รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร นางปุณยนุช วงศธรวรกุล ผู้อำานวยการกองพัฒนาเกษตรกร เรียบเรียงและบรรณาธิการ นางสาวฉัฐสิณี หาญกิตติชัย ผู้อำานวยการกลุ่มพัฒนาแม่บ้านเกษตรกร และเคหกิจเกษตร นางสาวพิชญาภัค จันทร์นิยมาธรณ์ นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำ นาญการ นางสาวสุตาภา ทองสมจิต นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำ นาญการ นางสาวบุหงา จินดาวานิชสกุล นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำ นาญการ นางสาวลลิดา ศิริเสาร์ นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำ นาญการ นายจักวัน เอี่ยมประเสริฐ นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำ นาญการ นายเบญจรงค์ บุญผ่อง นักวิชาการส่งเสริมการเกษตร กลุ่มพัฒนาแม่บ้านเกษตรกรและเคหกิจเกษตร กองพัฒนาเกษตรกร กรมส่งเสริมการเกษตร

113

114 พิมพ์ที่ : บริษัท นิวธรรมดาการพิมพ์ (ประเทศไทย) จำ กัด