คู่มือครูกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพ

คาํ นาํ

คูมือครูกลุมสาระการเรียนรูการงานอาชีพ ระดับการศึกษาภาคบังคับ ของสํานักงาน
เขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1 จดั ทาํ ขน้ึ เพือ่ ใหโ รงเรียนนําไปใชในการพัฒนาหลักสูตร
สถานศึกษาซ่ึงตามคําสั่งสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน ท่ี 921/2561 ลงวันที่ 3
พฤษภาคม 2561 เร่ือง ใหยกเลิกมาตรฐานการเรียนรูและตัวช้ีวัด สาระที่ 2 และสาระท่ี 3 ในกลุม
สาระการเรียนรูการงานอาชีพและเทคโนโลยี ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน
พุทธศักราช 2551 ดังนั้นจึงตองมีการปรับหลักสูตร โดยเน้ือหาหลัก ไดแก งานบาน งานเกษตร
งานประดิษฐ และงานชาง หรืองานอาชีพอ่ืนๆ ตามความพรอมของโรงเรียน เพื่อปลูกฝง ใหผูเรียน
มีความรู คุณลักษณะ ทักษะ และประสบการณเก่ียวกับการทํางานในชีวิตประจําวันและงานที่เปน
พ้ืนฐานการประกอบอาชีพในอนาคตใหกับผูเรียน ซึ่งสอดคลองกับพระราโชบายดานการศึกษาของ
สมเด็จพระเจาอยูหัว มหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร รัชกาลท่ี 10 ที่ระบุใหมีการสราง
พ้ืนฐานใหแกผูเรียนเกี่ยวกับการมีงานทํา – มีอาชีพ และยังสอดคลองกับแผนพัฒนาการศึกษาของ
กระทรวง ศึกษาธิการ ฉบับท่ี 12 (พ.ศ.2560-2564) และการพัฒนาผูเรียนใหมีคุณลักษณะใน
ศตวรรษท่ี 21 ไดแก ทักษะดานการเรียนรูและนวัตกรรม ทักษะสารสนเทศสื่อและเทคโนโลยี และ
ทักษะชวี ิตและอาชีพ

คูมือครูกลุมสาระการเรียนรูการงานอาชีพ ระดับการศึกษาภาคบังคับเลมนี้ ประกอบดวย
ความสําคัญของการงานอาชีพ มาตรฐานและหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน พุทธศักราช
2551 และฉบับปรับปรุง สาระการเรียนรูการงานอาชีพของสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาพะเยา เขต 1 หลักสูตรรายวิชาพื้นฐาน หลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติม แนวการจัดหลักสูตร
การวดั และประเมนิ ผลกลมุ สาระการเรยี นรูการงานอาชพี

สํานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1 ขอขอบคุณ คณะทํางาน
ผูทรงคุณวุฒิทุกทาน คณะศึกษานิเทศกสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1
ครูและผูบริหารโรงเรียนในสังกัด และผูมีสวนเก่ียวของทุกทานที่มีสวนรวมในการจัดทําคูมือครูเลมน้ี
จนสําเร็จลุลวงดวยดี คาดหวังวา คูมือครูกลุมสาระการเรียนรูการงานอาชีพ ระดับการศึกษา
ภาคบังคับของเลมน้ี จะเปนประโยชนสําหรับครู ผูบริหารสถานศึกษา หนวยงานและผูท่ีเกี่ยวของ
ในการพฒั นาหลกั สตู รสถานศกึ ษา เพอื่ พัฒนาผูเรยี นใหม คี ณุ ลกั ษณะและสมรรถนะดานอาชีพไดอยาง
เหมาะสม สอดคลองกบั ความสนใจ ความตอ งการของผูเ รียนและการประกอบอาชพี ในอนาคตตอไป

สํานักงานเขตพน้ื ทก่ี ารศึกษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1
กรกฎาคม พ.ศ.2565

(1)

สารบัญ

บทท่ี หนา
คํานาํ ………………………………………………………………………………………………………….. (1)
สารบญั แผนภาพ………………………………………………………………………………………….. (4)

1 บทนาํ …………………………………………......……………...……………………………………….... 1
 ความสาํ คญั …......................................……....……………………………………….. 1
 การพฒั นาสมรรถนะสําคัญทางการศึกษาในศตวรรษท่ี 21…………………… 3
 สมรรถนะหลกั ของผูเ รยี นระดบั การศกึ ษาขั้นพน้ื ฐาน…………………………… 8
 ยุทธศาสตรก ารพัฒนาหลักสตู รกลุม สาระการเรยี นรกู ารงานอาชพี ………… 10

2 เปาหมายและมาตรฐานหลักสูตรกลุมสาระการเรียนรูการงานอาชพี
ระดบั การศึกษาภาคบังคับ....................................................................................... 12
 จดุ มุง หมายของหลักสตู ร…………………………………………………………………… 12
 เปา หมายคุณภาพผเู รยี นกลมุ สาระการเรยี นรกู ารงานอาชีพ………………… 13
 หลักสูตรรายวชิ าพน้ื ฐาน กลมุ สาระการเรียนรกู ารงานอาชีพ
ระดับการศึกษาภาคบงั คบั ……………………………………………………................ 15
- หลกั สูตรรายวิชาพื้นฐาน ระดับช้ันประถมศึกษาปท ี่ 1............................ 16
- หลกั สตู รรายวิชาพนื้ ฐาน ระดับชน้ั ประถมศกึ ษาปท ่ี 2............................ 19
- หลักสูตรรายวิชาพ้ืนฐาน ระดบั ชั้นประถมศกึ ษาปท ี่ 3............................ 21
- หลกั สูตรรายวชิ าพนื้ ฐาน ระดบั ช้ันประถมศึกษาปท ี่ 4............................ 24
- หลักสตู รรายวชิ าพื้นฐาน ระดบั ช้ันประถมศกึ ษาปท ่ี 5............................ 27
- หลกั สูตรรายวชิ าพน้ื ฐาน ระดับชน้ั ประถมศึกษาปท่ี 6............................ 31
- หลักสูตรรายวชิ าพนื้ ฐาน ระดับชั้นมัธยมศึกษาปท ี่ 1............................... 35
- หลักสูตรรายวิชาพืน้ ฐาน ระดบั ชน้ั มัธยมศกึ ษาปท่ี 2............................... 38
- หลักสูตรรายวิชาพน้ื ฐาน ระดับชั้นมัธยมศึกษาปท ี่ 3............................... 41
 การจดั หลกั สตู รรายวิชาเพ่มิ เตมิ กลุมสาระการเรียนรูการงานอาชีพ
ระดับการศึกษาภาคบงั คบั …………………………………………………………………. 45
 ตวั อยางรายวิชาเพ่ิมเติม กลุม สาระการเรยี นรูการงานอาชีพ
ระดบั การศึกษาภาคบงั คบั ……………………………………………………………….... 47

3 การนาํ หลกั สตู รกลุม สาระการเรียนรกู ารงานอาชีพสกู ารปฏิบัต.ิ ........................... 64
 โครงสรางเวลาเรียนตามหลกั สูตรแกนกลางฯ 2551 ฉบับปรับปรงุ
พุทธศักราช 2560........................................................................................ 65
 แนวทางการจดั หลักสูตรกลุมสาระการเรยี นรูการงานอาชีพ....................... 67

(2)

สารบัญ (ตอ)

บทที่ หนา
4 แนวทางการวัดและประเมินผลการเรียนรู กลุมสาระการเรียนรูก ารงานาชพี …… 74

 หลักการวัดและประเมนิ ผลการเรียนรู……………………………………………….. 74
 แนวทางการวัดและประเมินผล ………………………………………………..……… 75
 คุณลกั ษณะและสมรรถนะสาํ คัญในการเรียนกลุมสาระการเรยี นรู

การงานอาชีพ.............................................................................................. 76
 การวัดและประเมนิ ผลคุณลกั ษณะและสมรรถนะงานอาชพี ของผเู รยี น...... 77
 การประเมินจากการปฏิบัต(ิ Performance Assessment)……………………. 78
 เครือ่ งมือท่ใี ชในการประเมนิ จากการปฏิบัติ

(Performance Assessment)................................................................... 79
บรรณานกุ รม..……………………………………………………………………..………………......... 87
ภาคผนวก................................................................................................................ 89

 คาํ ส่ังสาํ นกั งานคณะกรรมการการศึกษาขนั้ พ้ืนฐาน ท่ี 921/2561
เรอ่ื ง ยกเลกิ มาตรฐานการเรียนรูและตัวชี้วัด สาระที่ 2 การออกแบบและ
เทคโนโลยี และสาระที่ 3 เทคโนโลยสี ารสนเทศและการส่ือสาร
ในกลุมสาระการเรียนรูการงานอาชพี และเทคโนโลยี
ตามหลกั สูตรแกนกลางการศึกษาขน้ั พ้นื ฐาน พุทธศักราช 2551
และเปล่ียนช่ือกลุมสาระการเรียนรู.............................................................. 90

 คาํ สัง่ สาํ นักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพนื้ ฐาน ท่ี 922/2561
เรื่อง การปรับปรงุ โครงสรางเวลาเรยี น ตามหลกั สตู รแกนกลาง
การศึกษาขนั้ พ้ืนฐานพุทธศักราช 2551....................................................... 92

 คําสง่ั สํานกั งานเขตพื้นทกี่ ารศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1 ท่ี 154/2565
เร่ือง แตงตง้ั คณะกรรมการพัฒนาหลักสูตรแกนกลางกลมุ สาระการเรยี นรู
การงานอาชพี ของสํานกั งานเขตพ้ืนทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาพะเยาเขต1..... 94

 รายชือ่ ผูทรงคณุ วุฒ.ิ .................................................................................... 98
คณะทาํ งาน.............................................................................................................. 100

(3)

สารบัญแผนภาพ

แผนภาพที่ หนา
1 การจดั การศกึ ษาตามทิศทางของ UNESCO ..…………………………………...... 3

2 องคป ระกอบสําคัญในการเรียนรูสําหรบั ศตวรรษท่ี 21.........................…... 5

(4)

บทที่ 1
บทนํา

ความสาํ คัญ

กระทรวงศึกษาธิการมีหนาที่หลักในการจัดการศึกษาท่ีจะตองพัฒนากําลังคนใหมีขีด
ความสามารถและศักยภาพในการแขงขันบนเวทีโลกจึงไดมีแผนการปฏิรูปการศึกษาทั้งระบบ
(พ.ศ. 2558 – 2564) มีแผนการผลิตและพัฒนากําลังคน เพ่ือเพิ่มศักยภาพการแขงขัน ซึ่งสอดคลอง
กับนโยบายของชาติ (พ.ศ. 2557) ที่ใหความสําคัญในการพัฒนาคนอยางย่ังยืน และจากแนวโนม
การปฏิรูปการศึกษาในหลายประเทศไดใหความสําคัญอยางมากกับ “ทักษะ” (Skill) หรือความ
ชํานาญในการปฏิบัติมากยิ่งกวาเน้ือหาตามตํารา (Content) ซึ่งองคการยูเนสโกไดแนะนําวาผูเรียน
ควรมีทักษะที่ครอบคลุม 3 กลุม ไดแก ทักษะพื้นฐาน เปนทักษะท่ีจําเปนตอการดํารงชีวิต เชน
อานออก เขียนได คิดเลขเปน ทักษะเพ่ือการทํางาน เปนทักษะพื้นฐานในการทํางานของทุกอาชีพ
ไดแก เทคโนโลยีสารสนเทศ การคิดวิเคราะห การคิดสรางสรรค การทํางานเปนทีม และการส่ือสาร
และทกั ษะเฉพาะอาชีพ เปนทักษะเบื้องตนของอาชีพที่สนใจ ดังน้ันการปรับปรุงการศึกษาจึงตองให
สอดคลองกับความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคม การสรางเสริมความรูและปลูกฝงจิตสํานึก
ท่ีถูกตองเกี่ยวกับการเมืองการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริยทรงเปนประมุข
สนับสนุนการคนควา วิจัย ในศิลปะวิทยาการตางๆ เรงรัดพัฒนาวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี
เพื่อการพัฒนาประเทศ การพัฒนาวิชาชีพครู และสงเสริมภูมิปญญาทองถ่ิน ศิลปะ และวัฒนธรรม
ของชาติ ซ่ึงกระทรวงศึกษาธิการจะเปนองคกรหลักที่จะผลิตและพัฒนาทรัพยากรบุคลากรของชาติ
ในการสรางความเปนอยูที่ดี สรางความม่ังค่ังทางดานเศรษฐกิจและความมั่นคงทางสังคมใหกับ
ประเทศ ดวยฐานความรู ความคดิ สรางสรรค และศักยภาพของประเทศโดยจะพัฒนา ยกระดับ และ
จัดการศึกษาเพ่ือเพ่ิมศักยภาพ และขีดความสามารถใหประชาชน ไดมีอาชีพที่สามารถสรางรายได
ที่มั่งคั่งและมั่นคง สรางใหบุคลากรเปนคนท่ีมีวินัย คุณธรรมจริยธรรม มีสํานึกความรับผิดชอบ
ตอตนเอง ผูอื่น และสังคม และไดสงเสริมใหมีการจัดการศึกษาเพื่อการมีงานทํา โดยไดกําหนด
กลุมอาชีพใหม 7 อาชีพเพื่อใหสามารถแขงขันไดใน 5 ภูมิภาคหลักของโลก ซ่ึงประกอบดวยอาชีพ
ดานเกษตรกรรม ดานอุตสาหกรรม ดานการบริหารจัดการและสังคม ดานความคิดสรางสรรค
ดานวิทยาศาสตรเพื่อชีวิต ดานอาหารและดานบริการ และดานความเปนเลิศทางการวิจัยนวัตกรรม
และการถายทอดองคความรู ซึ่งงานอาชีพดังกลาวขางตน จะเปนการเรียนรูที่มุงพัฒนาผูเรียน
แบบองครวมเพื่อใหมีความรูความสามารถ มีทักษะในการทํางาน เห็นแนวทางในการประกอบอาชีพ
และการศึกษาตอ ซ่ึงมีคุณคาตอการดํารงชีวิต ซ่ึงเปนส่ิงที่เกี่ยวของกับการเปนอยูประจําวัน การดูแล
ชวยเหลือตนเอง ครอบครัวและสังคม ควรมีการปลูกฝงและเนนการปฏิบัติจริง เพ่ือใหผูเรียน
เกิดความม่ันใจและภาคภูมิใจในความสําเร็จ คุณคาตอการประกอบอาชีพ ซ่ึงเปนสิ่งที่เกี่ยวของ
ในอนาคตของผูเรียน ดังนั้นตองใหผูเรียนตระหนักเห็นคุณคาของอาชีพสุจริต ความสําคัญของ

คูมือครู หลักสูตรกลุมสาระการเรียนรกู ารงานอาชพี ระดบั การศึกษาภาคบังคับ
สํานักงานเขตพ้นื ทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

2
คุณธรรม จริยธรรม และเจตคติท่ีดีตออาชีพ ตลอดจนการใชเทคโนโลยีไดอยางเหมาะสม และ
เห็นแนวทางในการประกอบอาชีพ และใชการส่ือสารเปนเครื่องมือในการประกอบอาชีพของตนเอง
ดว ยการติดตอสื่อสาร การสืบคนขอมูล การใชขอมูลและสารสนเทศ การแกปญหาหรือการสรางงาน
และดว ยกระแสผลักดันในการดําเนินชีวิตของคนรุนปจจุบัน ซึ่งเกิดจากความกาวหนาทางเทคโนโลยี
การเชื่อมโยงของระบบเศรษฐกิจ การเปลี่ยนแปลงทางสังคม และผลกระทบดานสิ่งแวดลอม
การเปล่ียนแปลงเหลานี้เกิดข้ึนอยูตลอดเวลาและสงผลกระทบในวงกวางมากยิ่งข้ึนตอการดําเนิน
ชีวติ ประจําวนั และยังเปน สภาวะทีเ่ กดิ ขึ้นในอนาคต ดงั นัน้ ศกั ยภาพของมนษุ ยจึงจําเปนตอการดําเนิน
ชีวิตประจําวัน การประกอบอาชีพ การมีสวนสรางสรรคสังคมโลกไรพรมแดน และการอยูรวมกันใน
ฐานะพลเมอื งของโลก

จากความสําคัญดังกลาวขางตนในการจัดการศึกษาของสํานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษา
ประถมศึกษาพะเยา เขต 1 นอกจากจะตองจัดการศึกษาใหผูเรียนเกิดความรู คูคุณธรรมแลว
ยังจะตองจัดการศึกษาใหสอดคลองกับสภาพของทองถ่ิน ความถนัดและความตองการของผูเรียน
เพอื่ ใหผูเรยี นไดเรียนรชู ีวติ จริงของตนเอง เรียนรูทองถ่ิน เรียนรูสภาพภูมิศาสตร ประวัติความเปนมา
สภาพเศรษฐกิจ สังคม การดํารงชีวิต ภูมิปญญา ศิลปะ วัฒนธรรม ตลอดจนใหมีความรัก
ความผูกพัน และมีความภาคภูมิใจในตนเอง รวมท้ังสามารถนําไปประยุกตใชในการประกอบอาชีพ
และการดํารงชีวิตในสังคมไดอยางมีคุณคา ซ่ึงสอดคลองกับแผนพัฒนาการศึกษาของ
กระทรวงศึกษาธิการ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560-2564) รวมทั้งคุณลักษณะในศตวรรษที่ 21 ไดแก
ทักษะดานการเรียนรูและนวัตกรรม ทักษะสารสนเทศส่ือและเทคโนโลยี และทักษะชีวิตและอาชีพ
และพระราโชบายดานการศึกษาของสมเด็จพระเจาอยูหัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร
รัชกาลท่ี 10 ดานการศึกษาไดระบุใหมีการมุงสรางพ้ืนฐานใหแกผูเรียนใน 4 ดาน คือ 1) มีทัศนคติ
ท่ถี กู ตอ งตอ บานเมือง 2) มีพืน้ ฐานที่มน่ั คง - มคี ณุ ธรรม 3) มีงานทํา – มีอาชีพ และ 4) เปนพลเมืองท่ีดี
นอกจากนี้ตัวชี้วัดตามยุทธศาสตรในแผนปฏิบัติราชการของสํานักงานคณะกรรมการการศึกษา
ข้ันพ้ืนฐาน ยุทธศาสตรที่ 2 ไดกําหนดใหผูเรียนมีทักษะแหงศตวรรษที่ 21 และไดกําหนดใหมีการ
สงเสริมการจัดหลักสูตรทักษะอาชีพควบคูไปกับวิชาสามัญ โดยสถานศึกษาควรมีหลักสูตรทักษะ
อาชพี อยา งนอ ย 1 หลักสูตร เพือ่ รองรบั ความตองการสาขาอาชีพ นอกจากนี้กฎกระทรวงศึกษาธิการ
เร่ืองการประกันคุณภาพ พ.ศ. 2561 มาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน มาตรฐานที่ 1 คุณภาพของ
ผูเรียน ขอ 6) ไดกําหนดใหนักเรียนตองมีทักษะพ้ืนฐานและเจตคติที่ดีตองานอาชีพ รวมทั้งคําส่ัง
สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน ท่ี 921/2561 ลงวันที่ 3 พฤษภาคม 2561 เร่ือง ให
ยกเลิกมาตรฐานการเรียนรูแ ละตัวชว้ี ัด สาระที่ 2 และสาระที่ 3 ในกลุมสาระการเรยี นรูการงานอาชีพ
และเทคโนโลยีออก จึงเหลือสาระท่ี 1 และสาระท่ี 4 ซ่ึงสํานักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษาประถมศึกษา
พะเยา เขต 1 จึงไดพัฒนาหลักสูตรการงานอาชีพข้ึนเพื่อใหครูและบุคลากรทางการศึกษา นําไปใช
พฒั นาผเู รยี นใหม สี มรรถนะดา นอาชพี ไดอยางเหมาะสม

คมู ือครู หลกั สตู รกลุมสาระการเรยี นรกู ารงานอาชพี ระดบั การศึกษาภาคบังคับ
สํานกั งานเขตพน้ื ทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

การเ ีรยนเพ่ือ ูร 3
(Learning to know)
การเ ีรยนเพื่อปฏิบั ิตไ ดจ ิรงการพัฒนาสมรรถนะสาํ คญั ทางการศกึ ษาในศตวรรษท่ี 21
(Learning to do)
การเ ีรยน ูรที่จะอยู รวมกันองคการ UNESCO (1995) ไดประกาศการเรียนรูสําหรับศตวรรษหนา ในหนังสือช่ือ
(Learning to live together)“การเรียนรูขุมทรัพยในตน (Learning : the treasure within)” กลาวถึง 4 เสาหลักของการศึกษา
การเ ีรยน ูรเพ่ือความเปนมนุษย(the four pillars of learning) เปนทิศทางการเรียนรูสําหรับศตวรรษที่ 21 ไดแก การเรียนเพื่อรู
(Learning to be)(Learning to know) การเรียนเพื่อปฏิบัติไดจริง (Learning to do) การเรียนรูท่ีจะอยูรวมกัน
(Learning to live together) และการเรยี นรูเพอื่ ความเปน มนษุ ย (Learning to be) ดงั แผนภาพที่ 1

การเรียนรูสําหรับศตวรรษท่ี 21

การจดั การศกึ ษาท่ีวางพ้ืนฐานการเรยี นรูทง้ั ในปจจบุ ันและในอนาคต

แผนภาพท่ี 1 การจดั การศึกษาตามทิศทางของ UNESCO

การจัดการศึกษาในศตวรรษท่ี 21 ไดกําหนดให 4 เสาหลักของการศึกษา (the four pillars
of learning) เปนปจ จยั สาํ คญั ทีจ่ ะกอใหเ กิดการเรียนรู ประกอบดวย

1. การเรียนเพื่อรู (Learning to know) เปนการผสานความคิดแบบนิรนัย (Deductive
Reasoning) กับอุปนัย (Inductive Reasoning) หรือความคิดเชิงเหตุผล มีหลักการหรือคิดรวมกัน
ใชการสนทนาแลกเปล่ยี นความคิดและประสบการณ เพ่อื หาขอสรุปหรือขอปฏิบัติ จะทําใหคนพัฒนา
สมาธิ ความจาํ ทกั ษะ และความสามารถในการคิด

2. การเรียนเพื่อปฏิบัติไดจริง (Learning to do) ทาํ ใหคนมีความสามารถ มีปญญา มีเหตุผล
มใิ ชเ พียงสามารถทาํ งานตามทกั ษะในกระบวนการผลิตทางอุตสาหกรรม แตเปนการผสานทักษะและ
ความสามารถพิเศษ การพัฒนาตนเอง ทักษะทางสังคม ความกลาเสี่ยงและความเต็มใจท่ีจะริเร่ิม
ความสามารถในการปฏบิ ตั ิ ในอนาคตจึงตองบูรณาการกับความคิด ความสามารถสวนบุคคล จึงเปน

คมู ือครู หลกั สตู รกลุมสาระการเรียนรูก ารงานอาชีพ ระดบั การศกึ ษาภาคบังคับ
สํานักงานเขตพื้นทกี่ ารศึกษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

4
การหลอมรวมองคความรูทางทฤษฎี ความรูจากการปฏิบัติ การตัดสินใจและการแกปญหาใน
สถานการณทป่ี รับเปล่ียนไป

3. การเรียนรูที่จะอยูรวมกัน (Learning to live together) โลกอนาคตจะมีความหลากหลาย
ทางวัฒนธรรม ความคิด และความขัดแยง ในขณะเดียวกันมนุษยชาติก็ยังคงพ่ึงพากัน การทํางาน
รวมกันเพื่อแกไขปญหาตางๆ จึงชวยใหเกิดการเรียนรูมุมมอง วิธีคิด วัฒนธรรมของบุคคลไปสู
การสรางวิธกี ารทํางานรว มกนั บนฐานคดิ ใหมท ี่เกดิ จากการสรา งเปา หมายรว มกนั และเรยี นรูวิธีที่ไดผล
จากบคุ คลอนื่ ท่แี ตกตา งอยางเคารพซง่ึ กนั และกัน

4. การเรียนรูเพ่ือความเปนมนุษย (Learning to be) เปนส่ิงที่จะทําใหคนบรรลุศักยภาพ
ของตนท้ังทางกายและจิตใจ เปนผูท่ีรับผิดชอบในความเปนมนุษย มีอิสระ มีสุนทรียะ และสามารถ
ควบคมุ ตนเองได

ทศิ ทางการจดั การศึกษาดังกลาวเปนการจัดการศึกษาเพื่อความกาวหนาของมนุษยชาติที่จะ
อยูรวมกันและมนุษยมีการเรียนรูเพื่อบรรลุศักยภาพของความเปนมนุษยดวยการพัฒนาตนเอง
อยา งตอ เน่ือง

การพัฒนาการเรียนรูดังกลาวขางตน จะกอใหเกิดสมรรถนะติดตัวผูเรียนไปท้ังในปจจุบัน
และในอนาคต คุณภาพเหลา นี้จะเปน ทกั ษะทแี่ สดงใหเ ห็นถงึ ความสามารถของผูเรียน ซึ่งในปจจุบันนี้
ผูเรียนสวนใหญท่ีจบการศึกษาแลวยังมีทักษะเหลานี้ไมเพียงพอ ดังนั้นการพัฒนาวิธีจัดการเรียนรู
การวัดและประเมินผล และการบริหารหลักสูตร จึงเปนส่ิงสําคัญตอการปฏิรูปการศึกษา และ
การพัฒนาสมรรถนะที่สําคัญสําหรับบุคคลในศตวรรษที่ 21 ท่ีกลาวถึงกันมานั้น เปนผลมาจาก
การเปลี่ยนแปลงอยางกาวกระโดดของโลกอันเนื่องมาจากเทคโนโลยีท่ีทําใหสถานศึกษาตองเตรียม
คนท่จี ะอยใู นสงั คมและเศรษฐกิจระดบั โลกซง่ึ หลกี เหล่ียงไมไ ดท จี่ ะตองเผชิญปญหาของพลโลก ดังนั้น
การเรียนการสอนตองมีการเพ่ิมความสามารถใหมๆ ที่เปนทักษะและเปนเคร่ืองมือท่ีสําคัญ ที่จะให
ผเู รียนไดนํามาใชอยา งสอดคลองกบั ชวี ติ ท้งั ในปจ จุบันและในโลกแหง อนาคตอยางแทจรงิ

องคกรความรวมมือระหวางรัฐและเอกชนชื่อ The Partnership of 21st Century Skills
ไดเผยแพรกรอบการเรียนรูสําหรับศตวรรษที่ 21 เมื่อวันที่ 21 เมษายน 2552 (ค.ศ. 2009)
ไดกําหนดตนแบบการเรียนรูสําหรับอนาคต อีกทั้งกระตุนหนวยงานทางการศึกษาของสหรัฐอเมริกา
ใหขับเคล่ือนการเปลี่ยนแปลงทั้งในภาครัฐและเอกชน ประเทศตางๆ จึงใหความสนใจที่จะนํากรอบ
ในการเรยี นรูนี้ไปใชจัดการศึกษาโดย Jacobs (2010) ช้ีใหเห็นวาองคกรความรวมมือระหวางรัฐและ
เอกชนชื่อ The Partnership of 21st Century Skills ไดวิเคราะหและสังเคราะหหลักสูตรของ
ประเทศตางๆ เพ่ือกําหนดผลการเรียนรูท่ีสามารถประเมินได แลวรางกรอบแนวคิดทักษะและ
การประเมินทักษะสําหรับศตวรรษท่ี 21 พบวาทักษะตางๆ ไมแตกตางมากนักกับหลักสูตรท่ีผานมา
ยกเวน ทักษะในดา นเทคโนโลยี แมวา ทักษะเหลาน้จี ะคลายกับหลักสูตรท่ผี า นมา แตนักการศึกษาและ
ครูตองการหลักสูตรท่ีเนนทักษะเหลานี้ในสาระท่ีสอนและกระบวนการวัดและประเมินผล เพ่ือสราง
ความมั่นใจวา ผเู รยี นบรรลศุ ักยภาพเหลา นั้นแลว

คูมือครู หลกั สูตรกลมุ สาระการเรยี นรกู ารงานอาชีพ ระดับการศึกษาภาคบังคบั
สาํ นักงานเขตพ้นื ทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

5
องคประกอบสําคัญในการเรียนรูสําหรับศตวรรษที่ 21 ประกอบดวย 4 กลุม ไดแก
กลุมวิธีการคิด กลุมวิธีการทํางาน กลุมเครื่องมือสําหรับการทํางาน และกลุมการอยูรวมกันในโลก
ซ่ึงสมั พันธกนั ดงั แผนภาพท่ี 2

ทกั ษะการเรยี นรแู ละทักษะนวัตกรรม

ทกั ษะ วิชาแกนและหวั ขอสาํ หรับศตวรรษที่ 21 ทกั ษะ
ชีวิตและ สารสนเทศ
การ มาตรฐานการเรียนรู ส่อื และ
ทาํ งาน และการประเมนิ ผล เทคโนโลยี
หลักสตู รและการสอน
การพฒั นาบุคลากร
สง่ิ แวดลอ มทางการเรยี นรู

แผนภาพที่ 2 องคป ระกอบสําคัญในการเรยี นรสู าํ หรับศตวรรษที่ 21
ทม่ี า http://p21.org/route21

จากแนวคิดดังกลาวการพัฒนาสมรรถนะสําคัญของผูเรียน จึงตองจัดหลักสูตรใหมี
ความเหมาะสม และกระตุนใหเกิดการเรียนรู รวมท้ังทดแทนสาระการเรียนรูบางเร่ืองดวยสิ่งใหม

ซึ่งกรอบแนวคิดทักษะและการประเมินทักษะสําหรับศตวรรษที่ 21 ประกอบดวยทักษะ 4 กลุมหลัก

ดังตอ ไปน้ี
1. กลุมวิธีการคิด เนนการคิดระดับสูงท่ีเปนความคิดรวบยอด และใหความสําคัญกับ

การไตรต รองการคดิ สมรรถนะในกลมุ นี้ประกอบดว ย

1.1 ความคดิ สรางสรรคและนวตั กรรม
1.2 การคิดอยา งมวี จิ ารญาณ การแกปญ ญา และการตดั สนิ ใจ

1.3 การเรียนรวู ธิ ีเรียน การบริหารการคิด (อภิปญญา)
2. กลุมวิธีการทํางาน เปนวิธีการทํางานสําหรับองคกรที่ตองสื่อสารและรวมมือทํางานผาน
ระบบ การส่อื สารขามแดน จงึ เนน การส่ือสารท่เี ขาใจงา ย ชดั เจน ฉับไวและตระหนักถึงความแตกตาง

ทางวฒั นธรรมที่มีความหลากหลาย ความสามารถในกลุมน้ปี ระกอบดว ย

2.1 การสอ่ื สาร
2.2 การทาํ งานรวมกบั ผูอื่น

คมู ือครู หลักสูตรกลุม สาระการเรยี นรูการงานอาชีพ ระดบั การศกึ ษาภาคบังคบั
สาํ นกั งานเขตพืน้ ทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

6
3. กลุมเครื่องมือสําหรับการทํางาน เปนชุดทักษะท่ีรวมถึงทักษะทางเทคโนโลยีและการใช
เคร่ืองมือ ICT และโปรแกรมประยุกตตางๆ ในการทํางาน การเขาถึง เลือกใช การรวมมือ และ
การสรา งสรรค ทักษะกลุม นเี้ ปน ทักษะทมี่ ีความสําคัญมากยิ่งข้นึ สมรรถนะในกลุม นปี้ ระกอบดว ย

3.1 ความสามารถในดา นสารสนเทศ (รวมถึงการวิจยั แหลงขอมูล หลักฐาน อคติ)
3.1 ความสามารถดาน ICT
4. กลมุ การอยรู วมกนั ในโลก เปนความเขาใจเกี่ยวกับกระบวนการทางประชาธิปไตย การมี
สวนรวมการจัดการตนเองในดานอาชีพ ความตระหนักในวัฒนธรรมและการอยูรวมกันอยางสันติสุข
ภายใตเงือ่ นไขและขอ จํากดั สมรรถนะในกลุมน้ี ประกอบดว ย
4.1 ความเปนพลเมอื งและพลโลก
4.2 การดาํ เนินชีวิตและการประกอบอาชีพ
4.3 ความรบั ผิดชอบตอตนเองและสังคม (รวมถึงความตระหนักเก่ยี วกับวฒั นธรรม)
4.4 การอยูรวมกนั อยา งสันติสขุ ภายใตเ ง่ือนไขและขอจาํ กดั
4.5 ความรเู กี่ยวกบั วถิ แี หง ประชาธปิ ไตย
4.6 พหุสังคม วฒั นธรรมและส่งิ แวดลอ ม
4.7 ปรากฏการณท างธรรมชาติ

การจัดการเรียนการสอนและประเมินสมรรถนะสําคัญ การนําไปสูการจัดการเรียน
การสอนเพื่อใหผูเรียนเกิดการพัฒนาสมรรถนะตางๆ ตองพิจารณาอยางรอบดาน โดยพิจารณาจาก
เรือ่ งตอไปนี้ ไดแก

1. การเนน วชิ าหลกั วชิ ารอง และธรรมชาตขิ องศาสตรแ ตล ะวชิ า
2. การเนนทักษะในการเรียนรู การคิดเชิงระบบ และทักษะชีวิต
3. การใชเครื่องมือสําหรับศตวรรษท่ี 21 ในการพัฒนาทักษะการเรียนรู
ประกอบดวย

3.1 สารสนเทศการส่ือสารและเทคโนโลยี ประกอบดวย คอมพิวเตอร
อนิ เทอรเน็ต เทคโนโลยีอืน่ ๆ

3.2 เคร่ืองมอื มลั ติมเี ดีย
4. การเรยี นและการสอนในบรบิ ทของศตวรรษท่ี 21 ประกอบดว ย

4.1 ทักษะเก่ียวกับสารสนเทศและการส่ือสาร ซ่ึงเปนความรูความสามารถใน
การใชสื่อการแสวงหาและใชขอมูล และทกั ษะ ICT

4.2 ทักษะการคิดและการแกปญหา ซ่ึงประกอบดวยการคิดอยางมีวิจารณญาณ
การคิดเชงิ ระบบ การระบปุ ญหาและการหาทางออก ความคิดสรางสรรคและความอยากรูทางปญญา

4.3 ทกั ษะความสัมพันธร ะหวา งบุคคล และการควบคมุ ตนเอง ซึ่งประกอบดว ย
1) ความยดื หยุนและการปรบั ตวั
2) การรเิ ร่ิมและการนาํ ตนเอง

คมู ือครู หลกั สตู รกลมุ สาระการเรยี นรกู ารงานอาชพี ระดบั การศึกษาภาคบังคบั
สาํ นกั งานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

ประสบการณ 7
3) ทักษะสังคมและพหวุ ัฒนธรรม
4) การเปนผูผลิตและการประกันคุณภาพ
5) ภาวะผูนําและความรับผดิ ชอบ
5. บรบิ ทของศตวรรษที่ 21 สามารถสรางโดย
5.1 ทําใหก ารเรียนรเู ช่ือมโยงชวี ติ ของนักเรียน
5.2 นาํ โลกชวี ติ จริงสูห อ งเรยี น
5.3 นํานักเรียนสูโลกภายนอก
5.4 สรางโอกาสใหนักเรียนมีปฏิสัมพันธระหวางกัน กับครู กับผูรูและผูท่ีมี

6. เนอื้ หาของการเรยี นรสู ําหรบั ศตวรรษท่ี 21 ควรประกอบดว ย
6.1 ความตระหนักเก่ียวกับโลก
6.2 ความรูความสามารถในฐานะพลโลก
6.3 ความรคู วามสามารถดานสุขภาพ

นอกจากนี้ พระราโชบายดานการศึกษา ในสมเด็จพระเจาอยูหัวมหาวชิราลงกรณ
บดินทรเทพยวรางกูร ท่ีเกี่ยวของกับการศึกษาไดพระราชทานแกคณะองคมนตรี วา “...การศึกษา
คอื ความม่ันคงของประเทศ... การศึกษาตองสรางใหคนไทยมีทัศนคติที่ดีและถูกตอง มีพ้ืนฐานชีวิตที่
ม่ันคงเขมแข็ง มีอาชีพ มีงานทํา และมีความเปนพลเมืองดี มีระเบียบวินัย...” ซึ่งศาสตราจารยกิตติคุณ
ดร.กาญจนา นาคสกุล นายกสมาคมครูภาษาไทยแหงประเทศไทย (https://www.attth.org/) ได
กลาววาเม่ือวันศุกรที่ 18 สิงหาคม พ.ศ.2560 บริษัท ซีพี ออลล จํากัด (มหาชน) จัดงานแจกรางวัล
“เซเวนบุคอวอรด” มีศาสตราจารยนายแพทยเกษม วัฒนชัย เปนประธาน ซึ่งทานไดอัญเชิญ
พระบรมราโชบายดานการศึกษาของสมเด็จพระเจาอยูหัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร
ที่คุณหมอเกษมไดบันทึกไวมาเสนอในท่ีประชุม เปนพระบรมราโชบายท่ีครูทุกคนควรทราบและ
นอมนํามาปฏิบัติ จึงไดนํามาเผยแพรใหครูไดทราบ โดยกลาวถึงการศึกษาตามพระราโชบายจะตอง
มงุ สรา งพนื้ ฐานใหแ กผเู รียน 4 ดา น ดังน้ี

1. มีทัศนคติที่ถูกตองตอบานเมือง ขอนี้มีคําขยายวา ตองมีความรูความเขาใจท่ีมีตอชาติ
บานเมือง ยึดมั่นในศาสนา ม่ันคงในสถาบันพระมหากษัตริย และมีความเอ้ืออาทรตอครอบครัวและ
ชมุ ชนของตน

2. มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง มีคุณธรรม ขอนี้มีคําขยายวา ใหรูจักแยกแยะส่ิงท่ีผิด - ที่ถูก
สิ่งชัว่ - สงิ่ ดี เพือ่ ปฏิบัติแตส ่ิงทช่ี อบท่ดี งี าม ปฏเิ สธสิง่ ทีผ่ ดิ ทชี่ ว่ั เพอ่ื สรา งคนดีใหแกบา นเมอื ง

3. มีงานทํา มีอาชีพ ขอน้ีมีคําขยายวา ตองใหเด็กรักงาน สูงาน ทํางานจนสําเร็จ อบรม
ใหเ รยี นรกู ารทํางาน ใหสามารถเลยี้ งตัวและเลยี้ งครอบครัวได

4. เปน พลเมอื งดี ขอ นม้ี ีคาํ ขยายวา การเปน พลเมืองดเี ปน หนาทีข่ องทุกคน สถานศึกษาและ
สถานประกอบการตองสงเสริมใหทุกคนมีโอกาสทําหนาท่ีพลเมืองดี การเปนพลเมืองดีหมายถึงการมี

คมู ือครู หลกั สูตรกลุมสาระการเรียนรกู ารงานอาชพี ระดับการศกึ ษาภาคบังคบั
สํานกั งานเขตพนื้ ท่กี ารศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

8
น้ําใจ มีความเออ้ื อาทร ตองทาํ งานอาสาสมคั ร งานบาํ เพญ็ ประโยชน “เห็นอะไรท่ีจะทําเพื่อบานเมือง
ไดก ็ตอ งทาํ ”

สมรรถนะหลักของผูเรยี นระดบั การศกึ ษาขน้ั พ้ืนฐาน

ในป 2561 คณะทํางานวางแผนจัดทํากรอบสมรรถนะหลักสูตรการศึกษาข้ันพ้ืนฐานของ
คณะอนุกรรมการการจัดการเรียนการสอนในคณะกรรมการอิสระเพ่ือการปฏิรูปการศึกษา (2561).
ไดทําการวิจัยโดยการศึกษาเอกสาร งานวิจัยและขอมูลตางๆ ท่ีเก่ียวของและพัฒนากรอบสมรรถนะ
หลักของผเู รยี นระดับการศกึ ษาข้นั พ้นื ฐานขึน้ ซง่ึ สมรรถนะท่ีกําหนดขึ้นจะตอ งมีคณุ ลักษณะ ดงั นี้

1. ตอบสนองนโยบายระดับชาติ อาทิ รัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย ยุทธศาสตรชาติ
แผนพฒั นาเศรษฐกิจและสังคม แผนการศกึ ษาชาติ และมาตรฐานการศึกษาชาติ

2. มุงเตรียมผูเรียนใหมีความรู ทักษะ คุณลักษณะและสมรรถนะที่จําเปนตอการดํารงชีวิต
อยา งมคี ณุ ภาพในโลกแหง ศตวรรษที่ 21 ทม่ี ีการเปลี่ยนแปลงอยา งรวดเร็ว

3. สงเสริมการใชศาสตรพระราชา รวมทั้งพระราโชบายที่สมเด็จพระเจาอยูหัวรัชกาลที่ 10
และ สมเด็จพระเทพรตั นราชสุดา สยามบรมราชกมุ ารีไดพระราชทานแกรฐั บาลและประชาชน

4. ใหค วามสําคญั กับการดาํ รงรกั ษาความเปนไทยในโลกสากล การทํานุบํารุงศิลปวัฒนธรรม
ศาสนา ความดงี าม และความเปนชาติไทย

5. ใหมีความเหมาะสมกับผูเรียนตามหลักพัฒนาการและสามารถตอบสนองความแตกตาง
ท่ีหลากหลายของผเู รยี น วถิ ีชวี ติ ภมู สิ งั คม และบริบท

6. มุงพฒั นาคุณภาพการศึกษาใหเ ทยี บเคียงไดกับมาตรฐานสากล
จากการดําเนินการตามคณุ ลกั ษณะดงั กลา วขา งตน จะกอใหเกดิ คณุ ลักษณะของคนไทย
4 กลมุ ดงั นี้
1) คนไทยฉลาดรู (Literate Thais) มี 4 สมรรถนะหลัก คือ (1) ภาษาไทยเพ่ือการส่ือสาร
(Thai Language for Communication) (2) คณิตศาสตรในชีวิตประจําวัน (Mathematics in
Everyday Life) (3) การสืบสอบทางวิทยาศาสตรและจิตวิทยาศาสตร (Scientific Inquiry and
Scientific Mind) และ (4) ภาษาอังกฤษเพื่อการส่ือสาร (English for Communication)
2) คนไทยอยูดี มีสุข (Happy Thais) มี 2 สมรรถนะหลัก คือ (1) ทักษะชีวิตและ
ความเจริญแหงตน (Life Skills and Personal Growth) และ (2) ทักษะอาชีพและการเปน
ผปู ระกอบการ (Career Skills and Entrepreneurship)
3) คนไทยสามารถสูง (Smart Thais) มี 2 สมรรถนะหลัก คือ (1) ทักษะการคิดข้ันสูงและ
นวัตกรรม (Higher – Order Thinking Skills and Innovation) และ (2) การรูเทาทันสื่อ
สารสนเทศ และดจิ ิทลั (Media, Information and Digital Literacy:MIDL)

คูม ือครู หลกั สูตรกลุมสาระการเรยี นรูก ารงานอาชพี ระดบั การศึกษาภาคบังคบั
สาํ นกั งานเขตพนื้ ทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

9
4) พลเมืองไทย ใสใจสังคม (Active Thais Citizens) มี 2 สมรรถนะหลัก คือ (1) การทํางาน
แบบรวมพลังเปนทีม และมีภาวะผูนํา (Collaboration Teamwork and Leadership) และ (2) การเปน
พลเมืองต่ืนรูท่มี สี าํ นกึ สากล (Active Citizens with Global Mindedness)
นอกจากนี้กรอบการจัดการศึกษาเพ่ือการมีงานทํา สํานักงานคณะกรรมการการศึกษา
ข้ันพื้นฐานกําหนด ตามแผนพัฒนาการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ ไดกําหนดใหมีการพัฒนา
ผูเรียนใหเกิดคุณลักษณะและมีทักษะเพ่ือการดํารงชีวิตในศตวรรษท่ี 21 ซึ่งสํานักงานเขตพื้นที่
การศึกษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1 ไดเห็นความสําคัญในเร่ืองดังกลาว จึงไดกําหนดใหมีการพัฒนา
หลักสูตรกลุมสาระการเรียนรูการงานอาชีพใหสอดคลองกับแผนพัฒนาการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ
และนโยบายท่ีเก่ียวของ โดยไดกําหนดไวในแผนกลยุทธของสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษา
ประถมศึกษาพะเยา เขต 1 ประจําปงบประมาณ พ.ศ. 2565 ตามยุทธศาสตรที่ 2 และยุทธศาสตรท่ี 3
ดังตอไปน้ี

ยทุ ธศาสตรท ่ี 2 การจดั การศึกษาเพอื่ เพิ่มความสามารถในการแขงขันของประเทศ
เปา ประสงค
1. ผเู รียนทุกระดับใหม ีความเปน เลศิ มีทกั ษะท่จี ําเปน ในศตวรรษที่ 21
2. ผูเรียนมีความเปนเลิศตามความถนัดและความสนใจ นําไปสูการพัฒนาทักษะวิชาชีพ

เปน นกั คดิ เปน ผสู รางนวตั กรรม
3. ผเู รียนไดร ับโอกาสเขา สูเ วทกี ารแขงขันระดับนานาชาติ

ยทุ ธศาสตรท ่ี 3 การพฒั นาและสรา งเสรมิ ศกั ยภาพของทรพั ยากรมนษุ ย
เปา ประสงค
1. ผูเรียนไดรับการพัฒนาตามจุดมุงหมายของหลักสูตร และมีทักษะความสามารถ ที่สอดคลอง

กับทักษะท่ีจําเปนในศตวรรษท่ี 21 มีความยืดหยุนทางดานความคิด สามารถทํางานรวมกับผูอ่ืนได
ภายใตสงั คม ที่เปน พหุวัฒนธรรม รวมถึงการวางพ้นื ฐานการเรียนรูเพอื่ การวางแผนชีวติ ทเ่ี หมาะสมใน
แตละชวงวัยและนาํ ไปปฏิบัตไิ ด

2. ผเู รียนไดรบั การพัฒนาใหม คี วามรแู ละทกั ษะนาํ ไปสูการพัฒนา
3. ผเู รียนไดรับการพัฒนาเต็มตามศกั ยภาพ เชอ่ื มโยงสูอาชีพและการมีงานทํา มีทักษะอาชีพ
ทีส่ อดคลองกบั ความตองการของประเทศ
4. ผูเรียนไดรับการพัฒนาใหมีศักยภาพในการจัดการสุขภาวะของตนเองใหมีสุขภาวะท่ีดี
สามารถดํารงชวี ิตอยางมีความสุขท้งั ดา นรา งกายและจติ ใจ
5. ครู เปลี่ยนบทบาทจาก “ครูผูสอน” เปน “Coach” ผูใหคําปรึกษาขอเสนอแนะ การเรียนรู
หรอื ผูอาํ นวยการการเรยี นรู
6. ครู มีความรูความสามารถในการจัดการเรียนการสอน และเปนแบบอยางดานคุณธรรม
และจริยธรรม

คูมือครู หลักสูตรกลมุ สาระการเรยี นรูก ารงานอาชพี ระดับการศึกษาภาคบังคบั
สาํ นักงานเขตพ้นื ทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

10
เพ่ือใหสอดคลองกับทักษะการเรียนรูในศตวรรษท่ี 21 พระราโชบายดานการศึกษา
ในสมเด็จพระเจาอยูหัวฯ รัชกาลปจจุบัน แผนยุทธศาสตรชาติ 20 ป แผนการศึกษาชาติ และ
นโยบายจุดเนนของสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ในการสงเสริมใหผูเรียนมีทักษะ
ชวี ิตและทักษะอาชพี ตามความตองการ จึงไดก ําหนดยุทธศาสตรการพัฒนาดานงานอาชีพเพื่อมีงานทํา
ของสาํ นกั งานเขตพื้นทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1 โดยไดกําหนดเปา หมายแตละชวงวัยเปน
แนวทางในการขับเคลื่อน ซ่ึงยุทธศาสตรการพัฒนาทักษะอาชีพใหกับผูเรียน ท้ังรายวิชาพ้ืนฐานและ
รายวิชาเพมิ่ เติม จาํ นวน 2 ยุทธศาสตร ดงั ตอไปน้ี

ยุทธศาสตรก ารพัฒนาหลักสูตรกลุม สาระการเรยี นรกู ารงานอาชีพ

ยุทธศาสตรท ี่ 1 การพฒั นาความสามารถในการจดั การเรียนรูด า นงานอาชีพของสถานศึกษา
ใหเ หมาะสมกับผูเรียนในแตล ะชวงวยั

พันธกิจ
1. สงเสรมิ การพฒั นาหลักสตู รกลมุ สาระการเรียนรูก ารงานอาชพี
2. สงเสริมการจัดกิจกรรมเพ่อื ใหน ักเรยี นแสดงความสามารถดา นอาชีพในเวทตี างๆ
3. สง เสรมิ ใหมกี ารเทียบโอนผลการเรียนระหวา งสถานศึกษากบั สถาบนั ทเ่ี กยี่ วของ

มาตรการดาํ เนินงาน
1. พฒั นาหลกั สูตรกลุมสาระการเรียนรกู ารงานอาชพี ระดบั การศึกษาภาคบงั คับ
2. พฒั นาทักษะดานงานอาชีพและการทํางานใหกับนักเรียนระดับตางๆ ใหเหมาะสม

กับวัย
แนวดําเนินงาน
1. พฒั นาหลกั สูตรกลุม สาระการเรยี นรูก ารงานอาชพี ระดับการศึกษาภาคบังคับ
2. พฒั นาครแู ละบุคลากรทางการศึกษาใหสามารถจัดกิจกรรมการเรียนรูดานงานอาชีพ

ไดอ ยางมคี ุณภาพ
3. สงเสรมิ สนบั สนนุ โรงเรียนใหพัฒนาการจดั การเรียนรงู านอาชีพอยา งตอเนื่อง
4. สง เสริมการจดั กิจกรรมการใชภาษาเพื่อการส่ือสารในกลุมสาระการเรียนรูการงาน

อาชีพ
ยุทธศาสตรท ่ี 2 เสรมิ สรา งความเขม แขง็ ของสถานศึกษาเพ่ือการพัฒนางานดานอาชีพใหกับ

ผเู รียน
พนั ธกจิ
1. สงเสริมใหสถานศึกษาพัฒนาครูและบุคลากรในการจัดกิจกรรมการเรียนรูงานอาชีพ

อยางตอ เน่ือง
2. สงเสริมการสรางเครือขายดานการจัดกิจกรรมการเรียนรูดานงานอาชีพ

ท่ีสอดคลอ งกับความตอ งการของผูเรยี นและทิศทางการพัฒนาประเทศ

คูม ือครู หลักสตู รกลมุ สาระการเรียนรกู ารงานอาชพี ระดับการศึกษาภาคบงั คบั
สํานกั งานเขตพนื้ ท่กี ารศกึ ษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

11
3. สนับสนุนการวิจัยใหกับครู เพ่ือผลิตงานวิจัยท่ีเกี่ยวของกับการพัฒนางานอาชีพ
ใหก ับผูเรยี น
4. สง เสรมิ การนเิ ทศ กํากับ ตดิ ตาม และประเมนิ ผลอยางตอเนอื่ งและเปน ระบบ
มาตรการดาํ เนินการ
1. สงเสริมใหสถานศึกษาพัฒนาครูและบุคลากรใหมีสมรรถนะดานการจัดการเรียนรู
ดานงานอาชีพอยา งเปนรูปธรรมและตอ เนื่อง
2. สงเสริมการสรางเครือขายองคความรู นวัตกรรมและงานวิจัยเก่ียวกับการจัด
การเรยี นรดู านอาชีพ
3. สง เสริมการวิจยั เก่ยี วกับการจดั การเรียนรูดา นการงานอาชีพ
4. สงเสรมิ การนิเทศ กาํ กับ ตดิ ตาม และประเมนิ ผล อยา งเปนระบบ
แนวดําเนนิ งาน
1. สถานศึกษาพัฒนาครูและบุคลากรใหมีความสามารถดานการจัดการเรียนรู
ดา นงานอาชีพอยา งเปน รูปธรรม ตอ เน่ืองและยัง่ ยนื
2. สง เสริมใหโ รงเรยี นมเี ครือขายดา นอาชีพในชมุ ชน เชน โรงงานอตุ สาหกรรม รานคา
แหลง ผลิตและจําหนา ยสินคา เพ่ือการฝกงานและทาํ การตลาด
3. สงเสริมใหครู และบุคลากรทางการศึกษา พัฒนางานวิจัยท่ีสงผลตอหลักสูตร
วชิ าชพี
4. สง เสริมการนิเทศ กาํ กบั ตดิ ตาม และประเมนิ ผล ทงั้ ภายในและภายนอกหองเรียน
รวมทง้ั การกาํ กับ ตดิ ตาม และประเมนิ ผลโดยใชเครอื ขาย
ตัวชีว้ ัดความสําเรจ็
1. รอยละของโรงเรียนมีการพัฒนาหลักสูตรกลุมสาระการเรียนรูการงานอาชีพระดับ
การศึกษาภาคบังคบั ไดอยางเหมาะสมสอดคลองกับนโยบายท่ีเกีย่ วของ
2. รอ ยละของโรงเรียนมีการจัดกจิ กรรมการเรยี นการสอนกลมุ สาระการเรียนรูการงานอาชีพ
ไดอ ยา งเหมาะสม
3. รอยละของครูและบุคลากรทางการศึกษาและผูที่เกี่ยวของมีความพรอมในการพัฒนา
ผูเรียนใหม ีทักษะในงานอาชีพ
4. รอยละของสถานศึกษามีการสรางเครือขายในการพัฒนาการจัดกิจกรรมการเรียนรู
กลุมสาระการเรยี นรูการงานอาชีพ
5. รอยละของโรงเรียนที่ไดรบั การกาํ กบั ติดตามและประเมนิ ผล
6. รอ ยละของผเู รียนระดบั มัธยมศกึ ษาตอนตนที่มีทกั ษะดานอาชีพอยา งนอย 1 อาชีพ

คมู ือครู หลักสตู รกลมุ สาระการเรียนรกู ารงานอาชพี ระดับการศกึ ษาภาคบงั คบั
สาํ นกั งานเขตพ้นื ท่กี ารศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

บทที่ 2
เปา หมายและมาตรฐานหลกั สูตรกลมุ สาระการเรยี นรกู ารงานอาชีพ

ระดับการศึกษาภาคบงั คับ

กลุมสาระการเรียนรูการงานอาชีพเปนกลุมประสบการณท่ีมุงใหผูเรียนมีนิสัยรักการทํางาน
เห็นประโยชนของการทํางาน ทํางานเปน ทํางานรวมกับผูอื่นได ซึ่งจะนําไปสูการดํารงชีวิตท่ีดี
พงึ่ ตนเองได และเปนพ้ืนฐานในการประกอบอาชีพอยา งมปี ระสิทธภิ าพจึงจาํ เปน ตอ งปลูกฝงใหผูเรียน
มีคณุ ลกั ษณะดังตอ ไปน้ี

1. มีความรู ความเขาใจ และมีประสบการณท่ีเก่ียวของกับในชีวิตประจําวันและงานท่ีเปน
พืน้ ฐานในการประกอบอาชพี

2. มีทักษะในการใชมือ เครื่องมือ และทักษะในกระบวนการทํางาน ทํางานอยางมีแผน
สามารถทํางานรวมกบั ผอู ่ืน ชว ยเหลือครอบครวั และผอู นื่ ไดตามควรแกวัย

3. มเี จตคตแิ ละนิสัยที่ดใี นการทํางานและรูจักพงึ่ ตนเอง
4. มีความคดิ รเิ ร่มิ สรางสรรค มกี ารปรับปรุงผลงานและกระบวนการทํางานใหด ีขนึ้ อยูเ สมอ

จดุ มุงหมายของหลักสูตร

หลักสูตรกลุมสาระการเรียนรูการงานอาชีพ ไดกําหนดจุดมุงหมายของการเรียนในแตละ
ระดับช้ันที่แตกตางกันไป ซึ่งสอดคลองกับวุฒิภาวะ ความตองการและความสนใจของผูเรียน
ประกอบดวย

ระดับช้ันประถมศึกษาปท่ี 1-3 ควรใหผูเรียนไดเรียนงานบาน และงานเกษตรเปนหลัก
เนื่องจากเปนงานที่สอดคลองกับวิถีชีวิตและความเปนอยูของผูเรียน และยังสามารถนําความรูไปใช
ที่บานได สวนงานประดิษฐ งานบริการ หรืองานชางอ่ืนๆ โรงเรียนสามารถเลือกไดตาม
ความเหมาะสมของโรงเรียน

ระดับช้ันประถมศึกษาปท่ี 4-6 ผูเรียนควรไดเรียนรูงานที่เตรียมไปสูอาชีพ ซ่ึงโรงเรียน
ควรเลือกงานที่เหมาะสมกับวัยและสอดคลองกับความตองการของผูเรียนเปนหลัก ท้ังน้ีใหพิจารณา
ความพรอมดานครูผูสอน สื่อวัสดุฝก แหลงเรียนรูและปจจัยอ่ืนที่เกี่ยวของ สวนงานอาชีพที่ตองการ
ใหผ ูเรียนไดรับการฝกจนเกิดทกั ษะ ควรจดั เปนรายวิชาเพิม่ เตมิ และเรียนอยางตอเน่ือง

ระดับช้ันมัธยมศึกษาปที่ 1-3 ผูเรียนควรไดเรียนรูงานท่ีเตรียมไปสูอาชีพอยางหลากหลาย
สวนรายวิชาเพิ่มเติมสถานศึกษาควรจัดใหผูเรียนไดเรียนทุกช้ันป เพื่อใหผูเรียนมีทักษะพ้ืนฐาน และ
ทักษะที่จําเปนสําหรับการประกอบอาชีพ เห็นความสําคัญของการประกอบอาชีพ และเกิด
ความภาคภูมิใจในอาชีพที่เลือก รวมทั้งผูเรียนจะไดคนพบความตองการและความถนัดของตนเอง

คมู ือครู หลกั สูตรกลมุ สาระการเรยี นรกู ารงานอาชีพ ระดับการศึกษาภาคบังคับ
สํานกั งานเขตพน้ื ทกี่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

13

ซ่ึงจะสงผลตอการตัดสินใจในการศึกษาตอในสายสามัญหรือสายอาชีพได รวมท้ังผูเรียนท่ีไมมีโอกาส
ไดศกึ ษาตอสามารถเขาสตู ลาดแรงงานหรือประกอบอาชพี ไดอ ยา งเหมาะสม

เปาหมายคณุ ภาพผูเรยี นกลมุ สาระการเรยี นรูการงานอาชีพ

เพ่ือใหผ เู รียนมคี วามรู ความเขาใจ และทักษะพื้นฐานในงานอาชีพ ดวยการนําทักษะการคิด
การสื่อสาร การแกปญหา และการใชเทคโนโลยีมาพัฒนางาน มีเจตคติท่ีดีตอการทํางาน สามารถ
ดํารงชีวิตอยูในสังคมไดอยางเปนสุข มีทักษะในงานอาชีพที่ตนเองสนใจและนําไปใชประกอบอาชีพ
ได สํานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1 ไดกําหนดใหผูเรียนท่ีสําเร็จการศึกษา
ภาคบงั คับ จะตองมีคณุ ลักษณะและสมรรถนะสาํ คัญในกลมุ สาระการเรียนรูการงานอาชีพ ดงั ตอไปนี้

1. มเี จตคติทีด่ ตี อ งานอาชีพและการประกอบอาชพี
2. มีมนุษยสัมพนั ธดี สามารถทํางานรวมกับผูอ ่ืนไดอ ยางกัลยาณมิตร
3. เห็นคุณคาของการทาํ งาน รักงานทท่ี าํ ทํางานทร่ี ัก และมจี ติ สาธารณะ
4. มีความรูแ ละทกั ษะพ้ืนฐานในการทํางานตามหลกั สูตรทศี่ ึกษา
5. มีทกั ษะในการทาํ งานสอดคลองกบั ความตองการของสถานประกอบการ
6. มีทักษะการใชภ าษาอังกฤษในการสอ่ื สารในการทํางาน
7. มที ักษะพ้ืนฐานการใชเ ทคโนโลยมี าชว ยทํางานไดอยา งเหมาะสม

เปา หมายคณุ ภาพผเู รยี นตามชว งวัย
1. ระดับช้ันประถมศึกษาปท่ี 1–3 รูจักและเขาใจวิธีการทํางานในอาชีพตางๆ ในชุมชน

มที กั ษะกระบวนการ มีความคิดสรางสรรค มีความสามารถในการสอ่ื สาร มีคุณลักษณะการทํางานท่ีดี
และมีจติ สํานกึ ในการทาํ งาน

2. ระดับชั้นประถมศึกษาปท่ี 4–6 เขาใจกระบวนการทํางานในอาชีพตางๆ ท่ีมีในชุมชน
หรืออาชีพท่ีตนเองสนใจ และไดรับการฝกปฏิบัติจนเกิดทักษะการทํางาน มีทักษะการจัดการ
การทํางานรวมกับผูอ่ืนอยางสรางสรรค มีความสามารถในการส่ือสารและมีคุณลักษณะท่ีดีในการ
ทาํ งาน

3. ระดับช้ันมัธยมศึกษาปที่ 1–3 มีกระบวนการทํางานและการจัดการในอาชีพที่ตนเอง
เลือกอยางนอยหนึ่งอาชีพ มีทักษะพื้นฐาน และทักษะท่ีจําเปนสําหรับการประกอบอาชีพ
เหน็ ความสําคญั ของการประกอบอาชีพ และเกิดความภาคภูมิใจในอาชพี ที่ตนสนใจ

คมู อื ครู หลักสตู รกลุมสาระการเรียนรูก ารงานอาชีพ ระดับการศกึ ษาภาคบังคบั
สํานักงานเขตพืน้ ทกี่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

14

ตัวช้ีวัดเปาหมายคุณภาพผูเ รียนตามชว งวยั

เปา หมายการเรียนรู

เปาหมายตามชวงวัย ความรู ทักษะ คุณลักษณะท่ีพึง
ประสงค

ช้นั ประถมศึกษาปท ี่ 1-3 รจู กั อาชพี และ - มที ักษะ มคี ณุ ลกั ษณะ

รจู กั และเขาใจวธิ ี เขาใจวธิ ีการ กระบวนการ การทํางานทีด่ ี

การทํางานในอาชีพตางๆ ในชุมชน ทาํ งานในอาชีพ - มคี วามคดิ และมีจติ สาํ นกึ ใน

มที ักษะกระบวนการ มีความคิด ตา งๆ ในชมุ ชน สรา งสรรค การทาํ งาน

สรางสรรค มีความสามารถ ท่ตี นเองสนใจ - มคี วามสามารถ

ในการสื่อสาร มีคุณลักษณะ ในการสือ่ สาร

การทํางานทดี่ ี และมีจิตสํานึก

ในการทาํ งาน

ชนั้ ประถมศกึ ษาปท่ี 4-6 - เขา ใจลักษณะ - การฝกปฏิบตั ิ - การทํางาน

เขาใจกระบวนการทํางาน อาชีพตางๆ จนเกดิ ทกั ษะ รวมกับผอู น่ื

ในอาชีพตางๆ ที่มีในชมุ ชนหรือ - เขาใจ การทํางาน - มคี ุณลกั ษณะที่

อาชพี ทีต่ นเองสนใจ และไดร บั กระบวนการ - ฝก ทักษะการ ดใี นการทํางาน

การฝก ปฏิบตั จิ นเกิดทกั ษะ ทาํ งานในอาชีพ จดั การ - มีความ

การทํางาน มีทักษะการจดั การ ตา งๆ - สอื่ สารใหผ อู ่นื ภาคภมู ิใจในงาน

การทาํ งานรวมกับผูอน่ื อยาง เขา ใจ ที่ทํา

สรางสรรค มคี วามสามารถใน

การส่อื สาร และมีคณุ ลักษณะท่ดี ี

ในการทาํ งาน

ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที่ 1-3 มีความรูความ - ทักษะพนื้ ฐาน - เห็นความสาํ คัญ

มกี ระบวนการทาํ งานและ เขา ใจกระบวนการ และทักษะท่ี ของการประกอบ

การจดั การในอาชีพทต่ี นเองเลือก ทํางานและการ จาํ เปน สาํ หรับ อาชีพ และเกิด

อยา งนอยหน่ึงอาชีพ มที ักษะ จัดการในอาชพี ท่ี การประกอบ ความภาคภูมิใจใน

พ้นื ฐาน และทักษะทีจ่ ําเปนสําหรับ ตนเองเลือก อาชีพ อาชพี ที่เลือก

การประกอบอาชีพ เห็น - ทํางานอยาง - มีเจตคติทีด่ ตี อ

ความสาํ คญั ของการประกอบอาชพี เปน ระบบ อาชพี

และเกดิ ความภาคภมู ิใจในอาชีพที่ - มมี นุษยสัมพันธ

ตนสนใจ

คมู อื ครู หลักสตู รกลมุ สาระการเรียนรูการงานอาชพี ระดบั การศกึ ษาภาคบังคบั
สาํ นักงานเขตพ้นื ท่กี ารศกึ ษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

15

หลักสตู รรายวิชาพื้นฐาน
กลมุ สาระการเรียนรูการงานอาชีพ ระดบั การศกึ ษาภาคบังคับ

ตามคําสั่งสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานท่ี 922/2561 ลงวันท่ี 3 พฤษภาคม
2561 เรื่อง การปรับปรุงโครงสรางเวลาเรียน ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน
พุทธศักราช 2551 ไดกําหนดกรอบโครงสรางเวลาเรียนสําหรับรายวิชาพื้นฐานใน 8 กลุมสาระ
การเรียนรู โดยเวลาเรียนรวมของรายวิชาพ้ืนฐานในระดับประถมศึกษา จํานวน 840 ช่ัวโมงตอป
ระดับมัธยมศึกษาตอนตนรวมจํานวน 880 ชั่วโมง หรือ 22 หนวยกิตตอป และตามคําสั่งสํานักงาน
คณะกรรมการการศกึ ษาข้ันพ้ืนฐานที่ 921/2561 ลงวันที่ 3 พฤษภาคม 2561 เรื่อง ยกเลิกมาตรฐาน
การเรียนรูและตัวชี้วัด ในกลุมสาระการเรียนรูการงานอาชีพและสาระท่ี 2 และสาระที่ 3 และ
การเปลี่ยนชื่อกลุมสาระการเรียนรู รวมทั้งไดกําหนดใหสถานศึกษาเปนผูกําหนดเวลาเรียนรายวิชา
เพิ่มเตมิ ไดต ามความเหมาะสมของสถานศึกษา โดยมิไดจ ํากัดเวลาเรยี นและหนวยกิตไว

รายวชิ าพ้นื ฐาน สถานศกึ ษาตองจดั ใหผเู รยี นไดเ รียนตามมาตรฐานและตัวชวี้ ัด ตามหลักสูตร
แกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน พุทธศักราช 2551 และฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560 ตามโครงสราง
เวลาเรียนท่ีสถานศึกษากําหนด โดยสถานศึกษาควรมุงเนนการพัฒนาผูเรียนใหมีความรู
ความสามารถ และทักษะในการปฏิบัติงาน รวมถึงการปลูกฝงคุณลักษณะการทํางานใหผูเรียน
รวมท้ังสถานศึกษาสามารถบูรณาการ การจัดกิจกรรมการเรียนรูดานอาชีพกับ 8 กลุมสาระ
การเรียนรู ใหสอดคลองกับบริบทและความตองการ เพ่ือพัฒนาผูเรียนไปสูการคนพบตนเองหรือ
เปน แนวทางในการประกอบอาชพี ในอนาคต ซ่ึงในรายวิชาพื้นฐานกลุมสาระการเรียนรูการงานอาชีพ
ไดกําหนดใหมี 2 สาระดงั ตอไปน้ี

สาระที่ 1 การดํารงชีวติ และครอบครวั
มาตรฐาน ง 1.1 เขาใจการทํางาน มีความคิดสรางสรรค มีทักษะกระบวนการทํางาน

ทักษะการจัดการ ทักษะกระบวนการแกปญหา ทักษะการทํางานรวมกัน และทักษะการแสวงหา
ความรู มีคุณธรรมและลักษณะนิสัยในการทํางาน มีจิตสํานึกในการใชพลังงาน ทรัพยากร และ
ส่งิ แวดลอมเพอื่ การดํารงชีวิตและครอบครวั

สาระท่ี 2 การอาชีพ
มาตรฐาน ง 2.1 เขาใจ มีทักษะท่ีจําเปน มีประสบการณ เห็นแนวทางในงานอาชีพ

ใชเทคโนโลยเี พ่อื พัฒนาอาชีพ มคี ณุ ธรรม และมเี จตคตทิ ีด่ ตี ออาชีพ

รายละเอียดหลักสูตรรายวิชาพื้นฐาน กลุมสาระการเรียนรูการงานอาชีพ ระดับการศึกษา
ภาคบังคับ ตามมาตรฐานหลักสูตรแกนกลางการศึกษาข้ันพ้ืนฐาน พุทธศักราช 2551 และฉบับ
ปรับปรุง พ.ศ. 2560 ของสํานักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1 ไดกําหนดไว
ในแตละระดับชน้ั ต้ังแตช ั้นประถมศกึ ษาปที่ 1 ถึงมธั ยมศกึ ษาปท่ี 3 ดงั รายละเอยี ดตอ ไปน้ี

คูม ือครู หลกั สูตรกลุมสาระการเรียนรูก ารงานอาชีพ ระดับการศึกษาภาคบังคบั
สํานกั งานเขตพื้นทก่ี ารศึกษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

16

หลักสูตรรายวิชาพ้นื ฐาน ระดบั ชน้ั ประถมศกึ ษาปที่ 1

สาระท่ี 1 การดํารงชีวิตและครอบครวั

มาตรฐาน ง 1.1 เขาใจการทํางาน มีความคิดสรางสรรค มีทักษะกระบวนการทํางาน ทักษะ

การจัดการ ทักษะกระบวนการแกปญหา ทักษะการทํางานรวมกัน และทักษะ

การแสวงหาความรู มีคุณธรรมและลักษณะนิสัยในการทํางาน มีจิตสํานึกใน

การใชพ ลงั งาน ทรัพยากร และส่ิงแวดลอ มเพอื่ การดํารงชีวติ และครอบครัว

รหัส ตัวชี้วดั ฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรยี นรู
ตวั ชว้ี ัด แกนกลาง งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1

ง 1.1 1. บอกวิธีการทาํ งาน  ทักษะการทํางาน  ทักษะการทํางานอยา ง

ป.1/1 เพอื่ ชวยเหลือตนเอง อยางกระตือรือรน กระตือรือรน ตรงเวลา และ

ง 1.1 2. ใชวสั ดุ อปุ กรณ ตรงเวลา และปลอดภัย ปลอดภัยเพื่อชวยเหลอื ตนเอง

ป.1/2 และเครื่องมืองาย ๆ เพื่อชวยเหลอื ตนเองโดย โดยใชว ัสดอุ ปุ กรณแ ละ

ในการทํางาน ใชวสั ดุ อุปกรณ และ เครอื่ งมอื งายๆ ในการ

อยา งปลอดภยั เครอ่ื งมอื งายๆ ใน ดาํ รงชวี ติ โดยฝกปฏิบัติ ดงั น้ี

ง 1.1 3. ทาํ งาน การดาํ รงชวี ิต โดยฝก 1) งานบาน ไดแ ก

ป.1/3 เพอ่ื ชวยเหลือตนเอง ปฏบิ ตั ิผา นงาน เชน - การจดั บา น การบรกิ าร

อยางกระตือรือรน - รดนํ้าตนไม ในบาน

และตรงเวลา - ประดษิ ฐของเลนจาก - การใชอ ปุ กรณใ น

วสั ดใุ นทองถ่ิน การรับประทานอาหาร

- ใชอ ปุ กรณในการ - ประกอบอาหารอยางงา ย

รบั ประทานอาหาร เชน ตม ไข ไขเ จยี ว ไขด าว

- จดั เกบ็ อปุ กรณ ไขตุน

การเรียนและของใช - การจดั เก็บอปุ กรณ

สว นตัว การเรียน ของใชส วนตวั

- ดแู ลตนเองใน - การแตงกายดูแลตนเอง

การแตงกาย ในการแตง กาย และการรักษา

ความสะอาดของ

เคร่ืองแตง กาย

คูม ือครู หลักสตู รกลมุ สาระการเรยี นรูก ารงานอาชีพ ระดบั การศกึ ษาภาคบงั คับ
สาํ นักงานเขตพ้ืนทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

รหัส ตัวชี้วดั ฯ แกนกลาง สาระการเรยี นรู 17
ตัวชีว้ ดั แกนกลาง
กรอบสาระการเรยี นรู
งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1
2) งานเกษตร ไดแก การปลูก
พชื ผกั สวนครัวในกระถาง
รดน้ํา พรวนดิน กาํ จัดวัชพชื
และดแู ลสัตวเลย้ี งตามที่
กาํ หนด
3) งานประดิษฐ ไดแ ก การ
ประดษิ ฐวัสดแุ ละเศษวัสดุเปน
ของเลน เชน การพับกระดาษ
การทาํ ลูกแซค

คมู อื ครู หลกั สตู รกลมุ สาระการเรียนรกู ารงานอาชีพ ระดบั การศกึ ษาภาคบังคบั
สาํ นกั งานเขตพนื้ ทกี่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

18
คาํ อธิบายรายวิชา ชัน้ ประถมศึกษาปท ่ี 1

ศึกษา สังเกต วิเคราะห เปรียบเทียบ อธิบาย ซักถาม และบอกวิธีการทํางาน การใชวัสดุ
อปุ กรณและเครอ่ื งมืองา ยๆ ในการทาํ งานบา น ไดแก การจัดบาน การบริการในบาน การรับประทาน
อาหาร การแตงกาย ดูแลตนเองในการแตงกาย และการรักษาความสะอาดของเคร่ืองแตงกาย
งานเกษตร ไดแก การปลูกพืชผักสวนครัว รดนํ้า พรวนดิน กําจัดวัชพืช และดูแลสัตวเล้ียงตาม
ท่ีกําหนด และงานประดิษฐ การประดิษฐวัสดุและเศษวัสดุเปนของเลน และปฏิบัติงานตามบทบาท
หนา ที่ และทาํ งานรว มกับสมาชิกในครอบครัว

โดยเนนกระบวนการลงมือปฏิบัติ มีการกําหนดขั้นตอนการทํางานไดอยางเหมาะสม ลงมือ
ปฏบิ ัติหรือฝกทาํ งานตามข้ันตอน กระบวนการ ตามทกี่ ําหนด จากการสาธิตของครแู ละผเู รียน

เห็นความสําคัญในการทํางาน มีความกระตือรือรน ทํางานตรงเวลา และทํางานดวย
ความระมัดระวัง มีความปลอดภัย เพื่อชวยเหลือตนเอง ชื่นชมผลงาน สามารถปรับปรุงงานอยูเสมอ
มีนิสัยรักงาน และมีทัศนคตทิ ่ดี ตี อการทาํ งาน
รหสั ตวั ช้วี ัด

ง 1.1 ป.1/1,
ง 1.1 ป.1/2,
ง 1.1 ป.1/3

คมู อื ครู หลกั สตู รกลุม สาระการเรียนรูการงานอาชพี ระดบั การศกึ ษาภาคบงั คับ
สาํ นกั งานเขตพนื้ ทกี่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

19

หลกั สตู รรายวิชาพ้ืนฐาน ระดับชนั้ ประถมศกึ ษาปที่ 2

สาระที่ 1 การดํารงชวี ติ และครอบครวั

มาตรฐาน ง 1.1 เขาใจการทํางาน มีความคิดสรางสรรค มีทักษะกระบวนการทํางาน ทักษะ

การจัดการ ทักษะกระบวนการแกปญหา ทักษะการทํางานรวมกัน และทักษะ

การแสวงหาความรู มีคุณธรรมและลักษณะนิสัยในการทํางาน มีจิตสํานึกใน

การใชพลังงาน ทรพั ยากร และสิ่งแวดลอ มเพอ่ื การดาํ รงชีวติ และครอบครวั

รหัส ตัวช้ีวัดฯ แกนกลาง สาระการเรยี นรู กรอบสาระการเรยี นรู
ตวั ชว้ี ดั แกนกลาง งานอาชพี สพป.พะเยา เขต 1

ง 1.1 1. บอกวธิ กี ารและ  ทกั ษะการใชวัสดุ  ทักษะการใชว ัสดอุ ปุ กรณ

ป.2/1 ประโยชนการทํางาน อุปกรณ และเคร่ืองมอื และเครื่องมือ เพ่ือชวยเหลอื

เพอื่ ชว ยเหลือตนเอง เพื่อชวยเหลือตนเองและ ตนเองและครอบครัว เพ่ือสราง

และครอบครวั ครอบครัว เพ่ือสราง ลักษณะนสิ ัยดา นความ

ง 1.1 2. ใชว สั ดุ อุปกรณ ลักษณะนิสัยดานความ ประหยัดปลอดภยั และสะอาด

ป.2/2 และเครื่องมือในการ ประหยัด ปลอดภยั ในงานตา งๆ ดงั นี้

ทํางานอยาง และสะอาด โดยฝก ปฏิบตั ิ 1) งานบาน

เหมาะสมกับงานและ ผา นงาน เชน - ประกอบอาหารอยางงาย

ประหยัด - ปลูกและดแู ลผักสวน เชน แกงจดื หมูทอด

ง 1.1 3. ทาํ งานเพ่ือ ครัว - จดั โตะอาหาร

ป.2/3 ชวยเหลอื ตนเองและ - ประดษิ ฐข องเลน หรือ - การรบั ประทานอาหาร

ครอบครัวอยาง ของใชสว นตวั จาก - การบริการในบาน

ปลอดภัย วสั ดุเหลอื ใช - การดแู ลตนเองและของใช

- ชว ยครอบครัวเตรียม สวนตวั

ประกอบอาหารและ - การแยกอุปกรณการเรยี น

จดั โตะ อาหาร 2) งานเกษตร ไดแ ก การปลูก

- แยกประเภทอุปกรณ พชื ผกั สวนครัว รดนาํ้ พรวน

การเรยี นและของใช ดิน กาํ จดั วัชพืช และดแู ลสัตว

สว นตวั เลี้ยงตามทกี่ ําหนด

3) งานประดษิ ฐ ไดแ ก การ

ประดษิ ฐข องเลน หรอื ของใช

สวนตวั จากวัสดเุ หลอื ใชแ ละ

วัสดใุ นทองถิ่น เชน พบั พัด

พับเรอื

คูมอื ครู หลกั สตู รกลมุ สาระการเรียนรกู ารงานอาชพี ระดับการศึกษาภาคบังคับ
สาํ นกั งานเขตพื้นทกี่ ารศึกษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

20
คําอธิบายรายวิชา ชนั้ ประถมศึกษาปท่ี 2

ศึกษา สังเกต การปฏิบัติงานตามบทบาทหนาที่ บอกวิธีการและประโยชนการทํางานเพื่อ
ชวยเหลือตนเองและครอบครัว ในงานบาน ไดแก การชวยครอบครัวเตรียมประกอบอาหารและจัด
โตะอาหาร การบริการในบาน การรับประทานอาหาร การดูแลตนเองและของใชสวนตัว งานเกษตร
ไดแก การปลูกพืชผักสวนครัว รดน้ํา พรวนดิน กําจัดวัชพืช และดูแลสัตวเล้ียงตามท่ีกําหนด และ
งานประดษิ ฐ ไดแ ก การประดษิ ฐข องเลนหรือของใชสว นตวั จากวัสดเุ หลอื ใชใ นทอ งถิน่

โดยเนนกระบวนการฝกและข้ันตอนการปฏิบัติงาน มีทักษะการใชวัสดุ อุปกรณ และ
เคร่ืองมือเพื่อชวยเหลือตนเองและครอบครัว การดูแลรักษาความสะอาดของเคร่ืองมือเคร่ืองใชและ
วิธีการใชงาน ดวยการสาธิตของครู การลงมือปฏิบัติ ทดลอง อธิบาย และสรุป กําหนดเปนแนวทาง
ในการปฏบิ ตั ิงาน ท่สี งผลตอความเปน อยูข องสมาชกิ และครอบครัว

เห็นความสําคัญในการทํางาน มีคุณลักษณะในการทํางานที่ดี มีนิสัยรักการทํางาน ทํางาน
ดว ย ค ว าม ป ล อ ดภั ย มี คว า ม ช่ื นช ม แ ล ะ เ กิ ด คว า ม ภ าค ภู มิ ใ จใ น ผ ล งา น ทํ า ส ร า ง ขึ้ น
รหัสตวั ช้วี ดั

ง 1.1 ป.2/1,
ง 1.1 ป.2/2,
ง 1.1 ป.2/3

คูม ือครู หลักสตู รกลมุ สาระการเรียนรกู ารงานอาชีพ ระดับการศกึ ษาภาคบงั คับ
สาํ นกั งานเขตพ้นื ทกี่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

21

หลักสูตรรายวิชาพนื้ ฐาน ระดบั ชน้ั ประถมศึกษาปท่ี 3

สาระที่ 1 การดํารงชีวติ และครอบครวั

มาตรฐาน ง 1.1 เขาใจการทํางาน มีความคิดสรางสรรค มีทักษะกระบวนการทํางาน ทักษะ

การจัดการ ทักษะกระบวนการแกปญหา ทักษะการทํางานรวมกัน และทักษะ

การแสวงหาความรู มีคุณธรรมและลักษณะนิสัยในการทํางาน มีจิตสํานึกใน

การใชพลังงาน ทรัพยากร และส่ิงแวดลอมเพื่อการดาํ รงชวี ติ และครอบครวั

รหสั ตวั ชวี้ ดั ฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรยี นรู
ตวั ชว้ี ัด แกนกลาง งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1

ง 1.1 1. อธบิ ายวธิ ีการและ  ทกั ษะการใชว สั ดุ  ทักษะการใชวสั ดอุ ปุ กรณและ

ป.3/1 ประโยชนก ารทาํ งาน อุปกรณ และเคร่อื งมอื เครอื่ งมือใหตรงกับลกั ษณะงาน

เพื่อชวยเหลือตนเอง ใหต รงกับลกั ษณะงาน อยางเปนขั้นตอนโดยคาํ นึงถงึ
ครอบครวั และสวนรวม อยา งเปน ข้ันตอน
ความสะอาด รอบคอบ และ

ง 1.1 2. ใชว ัสดุ อุปกรณ และ เพื่อชว ยเหลอื ตนเอง อนรุ ักษสงิ่ แวดลอ มโดยฝก ปฏบิ ตั ิ

ป.3/2 เคร่ืองมือตรงกับ ครอบครวั และสวนรวม ผาน

ลกั ษณะงาน โดยคาํ นงึ ถงึ ความสะอาด 1) งานบาน โดยคํานงึ ถึงความ

ง 1.1 3. ทาํ งานอยา งเปน รอบคอบ และอนรุ ักษ สะอาด รอบคอบ มีทกั ษะการใช

ป.3/3 ขั้นตอนตาม สิง่ แวดลอม โดยฝก ปฏบิ ัติ วสั ดอุ ุปกรณแ ละเคร่ืองมอื ใหตรง

กระบวนการทาํ งาน ผา นงาน เชน กบั ลักษณะงานอยา งเปน ขน้ั ตอน

ดว ยความสะอาด ความ - ปลกู และดูแลไมดอก บาํ รุงรักษาหรือซอ มแซมของใช

รอบคอบ และอนรุ กั ษ ไมป ระดบั ในครอบครวั เพ่อื ชว ยเหลอื

สงิ่ แวดลอ ม - บํารุงรักษาหรือซอ มแซม ตนเอง ครอบครัว และสว นตวั

ของเลน หรือของใชใน - การเตรยี มวัสดุอุปกรณ

ครอบครวั และสวนรวม - การดแู ลทาํ ความสะอาด

- ประดิษฐของใชโ ดยใช หอ งนอน หอ งเรียน

วัสดใุ นทองถน่ิ ในโอกาส - การจดั ตกแตง หอ งนอน

ตางๆ หองเรยี น

- ดูแล ทาํ ความสะอาดและ 2) งานเกษตร เตรยี มอุปกรณ

ตกแตงหอ งเรียนให เคร่ืองใช การปลูกไมด อก

สวยงาม ไมป ระดบั และการบํารงุ รกั ษา

- เตรียมอุปกรณเคร่ืองใช

ใหตรงกับลกั ษณะงาน

คมู อื ครู หลกั สูตรกลุม สาระการเรยี นรูการงานอาชพี ระดับการศึกษาภาคบังคับ
สํานกั งานเขตพื้นทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

รหสั ตวั ช้ีวดั ฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู 22
ตัวชว้ี ดั แกนกลาง
กรอบสาระการเรยี นรู
งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1
3) งานประดษิ ฐ การประดิษฐ
ของใชของตกแตงจากวสั ดใุ น
ทองถิน่ ดว ยวธิ ีตา งๆ ตามแบบ
และดัดแปลงแบบเอง

- การประดษิ ฐดอกไมต กแตง
หอ งเรียน

- การเตรียมวสั ดุ อุปกรณท ี่
ใชใ นงานประดษิ ฐ

- มีมารยาทในการทํางาน
กลมุ เชน เปน ผูน าํ ผูตาม,
เคารพขอตกลงรว มกัน,
รบั ผดิ ชอบงานท่ไี ดร บั มอบหมาย

คมู ือครู หลักสตู รกลมุ สาระการเรียนรูก ารงานอาชพี ระดบั การศกึ ษาภาคบงั คับ
สํานักงานเขตพ้นื ทีก่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

23
คําอธิบายรายวชิ า ชน้ั ประถมศกึ ษาปท่ี 3

ศึกษา การปฏิบตั ิงานตามหนาท่ี การวางแผน การแบงงาน การประเมินการทํางาน โดยการ
สังเกต รวบรวมขอมูล เปรียบเทียบ จําแนกประเภทของงาน อธิบาย และสรุปเก่ียวกับผลของการ
ชวยกนั ทาํ งาน

ฝกทักษะการปฏิบัติ งานบาน โดยคํานึงถึงความสะอาด รอบคอบ มีทักษะการใชวัสดุ
อุปกรณและเคร่ืองมือเครื่องใชใหตรงกับลักษณะงานอยางเปนขั้นตอน บํารุงรักษาหรือซอมแซมของ
ใชในครอบครัวเพอื่ ชวยเหลือครอบครัว และตวั เอง งานเกษตร การเตรียมอุปกรณเคร่ืองใช การปลูก
ไมดอกไมประดับและการบํารุงดูแลรักษา งานประดิษฐ ประดิษฐของใชของตกแตงจากวัสดุใน
ทองถิ่นดวยวธิ ีตางๆ ตามแบบและดดั แปลงแบบเอง

เห็นความสําคัญในการทํางาน ช่ืนชม และเกิดความภาคภูมิใจในผลงาน สามารถปรับปรุง
งานอยูเสมอ ทํางานดวยความรับผิดชอบ ขยัน อดทน ซ่ือสัตยและสรางสรรค และมีมารยาทในการ
ทํางานรวมกบั ผอู ืน่ มจี ิตสาํ นึกในการใชพลังงานและทรัพยากรอยางประหยัดและคมุ คา
รหสั ตัวชว้ี ัด

ง 1.1 ป.3/1,
ง 1.1 ป.3/2,
ง 1.1 ป.3/3

คูมอื ครู หลักสูตรกลมุ สาระการเรียนรูก ารงานอาชพี ระดบั การศึกษาภาคบังคบั
สํานกั งานเขตพ้นื ท่ีการศึกษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

24

หลกั สตู รรายวิชาพน้ื ฐาน ระดบั ชนั้ ประถมศึกษาปท่ี 4

สาระท่ี 1 การดาํ รงชวี ติ และครอบครวั

มาตรฐาน ง 1.1 เขาใจการทํางาน มีความคิดสรางสรรค มีทักษะกระบวนการทํางาน ทักษะ

การจัดการ ทักษะกระบวนการแกปญหา ทักษะการทํางานรวมกัน และทักษะ

การแสวงหาความรู มีคุณธรรมและลักษณะนิสัยในการทํางาน มีจิตสํานึกใน

การใชพลงั งาน ทรพั ยากร และสิ่งแวดลอมเพอ่ื การดาํ รงชวี ติ และครอบครัว

รหสั ตัวชี้วดั ฯ แกนกลาง สาระการเรยี นรู กรอบสาระการเรียนรู
ตวั ช้ีวดั แกนกลาง งานอาชพี สพป.พะเยา เขต 1

ง 1.1 1. อธบิ ายเหตผุ ลใน  ทกั ษะการทํางานตาม  ทักษะการทํางานตามขั้นตอน

ป.4/1 การทํางานใหบรรลุ ขน้ั ตอนเพื่อใหบ รรลุ เพื่อใหบรรลุเปา หมายโดย

เปาหมาย เปา หมาย โดยคาํ นงึ ถึงการ คาํ นงึ ถงึ การใชพลงั งานและ

ง 1.1 2. ทาํ งานบรรลุ ใชพลังงานและ ทรัพยากรอยา งประหยดั คุมคา

ป.4/2 เปา หมายท่วี างไว ทรัพยากรอยา งประหยัด โดยฝกปฏบิ ัตใิ นงานตา งๆ ดงั นี้

อยา งเปนข้ันตอนดวย คมุ คา โดยฝก ปฏบิ ตั ิ 1) งานบาน จัดตเู สื้อผา โตะ

ความขยัน อดทน ผานงาน เชน เขยี นหนังสอื และกระเปา

รบั ผดิ ชอบ และ - จดั ตูเ สือ้ ผา โตะ เขยี น นักเรียน การปดกวาด เชด็ ถูบาน

ซื่อสัตย หนังสือ และกระเปา และเคร่ืองใชในบา น การทาํ

ง 1.1 3. ปฏบิ ัติตนอยา งมี นักเรยี น การจดั อาหารคาว – หวาน ดว ย

ป.4/3 มารยาทในการทาํ งาน - ขยายพันธุพชื วิธีงายๆ การแตงกายให

ง 1.1 4. ใชพลงั งานและ - ประดษิ ฐของใช ของ เหมาะสมกับกาลเทศะ การ
ป.4/4 ทรัพยากรในการ ตกแตง จากวัสดุธรรมชาตใิ น ซอ มแซมเส้อื ผาดวยมอื การซกั
ทาํ งานอยา งประหยัด ทอ งถนิ่ เสอ้ื ผา ดวยวิธีงา ยๆ

และคมุ คา - ทาํ บัญชรี ับ-จา ยสวนตัว และการทําบญั ชรี บั -จายสวนตัว

 มารยาทในการทาํ งาน 2) งานเกษตร

กลมุ เชน - การขยายพนั ธพุ ชื ดว ย

- เปน ผูนาํ ผตู าม วธิ ีการตางๆ เชน เพาะเมลด็ การ

- เคารพขอ ตกลงรว มกัน แยกหวั หรือหนอ การโนมนงิ่
- การเตรยี มดนิ การปลกู
- รับผดิ ชอบงานทีไ่ ดร บั
การรดนํ้า พรวนดนิ ใสป ยุ การ
มอบหมาย

 คุณลักษณะการทาํ งาน เกบ็ เกี่ยวไมด อกไมประดบั

เชน ขยัน อดทน

รบั ผิดชอบ และซอื่ สัตย

คูม อื ครู หลกั สูตรกลมุ สาระการเรยี นรกู ารงานอาชพี ระดับการศกึ ษาภาคบงั คับ
สาํ นักงานเขตพน้ื ที่การศึกษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

รหสั ตวั ช้ี ตวั ช้ีวดั ฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู 25
แกนกลาง
กรอบสาระการเรียนรู
งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1

- การปลูกพืชผักสวนครัว
ผกั พ้ืนบา นเพ่อื การอนุลกั ษณ
หรือไวส ําหรับประกอบอาหาร
3) งานประดิษฐ

- การประดิษฐข องใชข อง
ตกแตง จากวสั ดุธรรมชาติ
ในทองถน่ิ ดวยวิธีตางๆ ตาม
แบบและดัดแปลงแบบเอง

- การประดษิ ฐข องใชจาก
กระดาษ เชน กลองดินสอ
ปากกา กลอ งใสกระดาษทชิ ชู
ตะกราใสของ กระเชา ดอกไม

- มมี ารยาทในการทํางาน
กลุม เชน เปน ผนู ํา ผูต าม,
เคารพขอตกลงรวมกัน,
รับผิดชอบงานท่ีไดร ับ
มอบหมาย

สาระท่ี 2 การอาชีพ

มาตรฐาน ง 2.1 เขาใจ มีทักษะที่จําเปน มีประสบการณ เห็นแนวทางในงานอาชีพ ใชเทคโนโลยี

เพื่อพฒั นาอาชีพ มคี ุณธรรม และมีเจตคตทิ ่ีดตี อ อาชีพ

รหสั ตัวชว้ี ัดฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรยี นรู
ตวั ชวี้ ัด แกนกลาง งานอาชพี สพป.พะเยา เขต 1

ง 2.1 อธบิ ายความหมาย  ความหมายและ  ความหมายและความสาํ คัญ

ป.4/1 และความสําคัญ ความสาํ คญั ของอาชพี ของอาชพี

ของอาชีพ

คูมอื ครู หลกั สูตรกลมุ สาระการเรียนรกู ารงานอาชพี ระดบั การศกึ ษาภาคบงั คับ
สาํ นักงานเขตพน้ื ท่กี ารศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

26
คําอธิบายรายวิชา ชั้นประถมศกึ ษาปท่ี 4

ศึกษา การปฏิบัติงานตามบทบาทหนาที่ การวางแผนการทํางาน การแบงงาน การประเมิน
การทํางาน โดยการสังเกต รวบรวมขอมูล เปรียบเทียบ จําแนกประเภทของงาน อธิบาย และสรุป
เก่ียวกับความหมายและสําคัญของอาชีพ

ฝกทักษะการปฏิบัติงานบาน จัดตูเส้ือผาโตะเขียนหนังสือ และกระเปานักเรียน การปด
กวาด เช็ดถูบาน และเครื่องใชในบาน การทํา การจัดอาหารคาว – หวาน ดวยวิธีงายๆ การแตงกาย
ใหเ หมาะสมกบั กาลเทศะ การซอ มแซมเสอ้ื ผาดว ยมือ การซกั เส้อื ผา ดวยวิธีงายๆ และการทําบัญชีรับ-
จายสวนตวั งานเกษตร การขยายพันธุพืชดวยวิธีการตางๆ เชนเพาะเมล็ด การแยกหัวหรือแยกหนอ
การโนมกิ่ง การเตรียมดิน การปลูก การรดนํ้า พรวนดิน ใสปุย การเก็บเกี่ยวไมดอกไมประดับ และ
พืชผักสวนครัวและหรือการเตรียมสถานที่เพาะปลูก งานประดิษฐ การประดิษฐของใชของตกแตง
จากวสั ดธุ รรมชาติในทอ งถ่นิ ดว ยวธิ ตี างๆ ตามแบบและดัดแปลงแบบเองไดอยางเหมาะสม

เหน็ ความสาํ คัญของอาชีพตา งๆ มีนิสัยรักการทํางาน มีความชื่นชม และเกิดความภาคภูมิใจ
ในผลงาน สามารถปรับปรุงงานอยูเสมอ ทํางานดวยความรับผิดชอบ ขยัน อดทน ซื่อสัตยและ
สรางสรรค และมีมารยาทในการทํางานรวมกับผูอ่ืน มีจิตสํานึกในการใชพลังงานและทรัพยากรอยาง
ประหยดั และคมุ คา

รหสั ตัวชี้วัด
ง 1.1 ป.4/1,
ง 1.1 ป.4/2,
ง 1.1 ป.4/3,
ง 1.1 ป.4/4,
ง 2.1 ป.4/1

คมู อื ครู หลกั สตู รกลุมสาระการเรยี นรกู ารงานอาชีพ ระดับการศกึ ษาภาคบงั คับ
สาํ นักงานเขตพื้นท่ีการศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

27

หลักสูตรรายวิชาพืน้ ฐาน ระดบั ชั้นประถมศึกษาปที่ 5

สาระท่ี 1 การดาํ รงชวี ติ และครอบครวั

มาตรฐาน ง 1.1 เขาใจการทํางาน มีความคิดสรางสรรค มีทักษะกระบวนการทํางาน ทักษะ

การจัดการ ทักษะกระบวนการแกปญหา ทักษะการทํางานรวมกัน และทักษะ

การแสวงหาความรู มีคุณธรรมและลักษณะนิสัยในการทํางาน มีจิตสํานึกใน

การใชพ ลงั งาน ทรพั ยากร และสงิ่ แวดลอมเพ่ือการดาํ รงชีวิตและครอบครัว

รหัส ตวั ชี้วดั ฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรียนรู
ตัวชีว้ ัด แกนกลาง งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1

ง 1.1 1. อธบิ ายเหตผุ ลการ  ทักษะการจดั การโดย  ทกั ษะการจดั การโดยทํางาน

ป.5/1 ทาํ งานแตละขั้นตอน ทาํ งานตามขั้นตอน เปน ข้นั ตอนอยางเปน ระบบ เปน

ถกู ตองตาม อยางเปน ระบบ เปน เหตุ เหตุเปน ผล สรางสรรค ประณตี

กระบวนการทาํ งาน เปน ผล สรา งสรรค และมจี ิตสาํ นกึ ในการใชพ ลังงาน

ง 1.1 2. ใชทกั ษะการจัดการ ประณีต และมจี ติ สาํ นกึ ใน และทรัพยากรอยางประหยดั และ

ป.5/2 ใน การทํางาน อยา ง การใชพ ลังงานและ คุมคา เพ่ือให ทํางานสาํ เร็จตาม

เปนระบบ ประณตี ทรพั ยากรอยา ประหยัด เปาหมายอยางมปี ระสทิ ธิภาพ

และมคี วามคดิ และคุมคา เพ่อื ใหท ํางาน โดยฝก ปฏบิ ัติผา นงาน

สรางสรรค สําเรจ็ ตามเปา หมายอยาง 1) งานบาน

ง 1.1 3. ปฏิบตั ติ นอยา งมี มีประสิทธิภาพโดยฝก - ซอมแซม ซกั ตาก เกบ็ รีด พับ

ป.5/3 มารยาทในการทํางาน ปฏบิ ตั ิผา นงาน เชน เสอ้ื ผา

กบั สมาชิกในครอบครวั - ซอ มแซม ซกั ตาก เกบ็ - ทาํ บญั ชี ครัวเรอื น

ง 1.1 4. มจี ิตสาํ นกึ ในการใช รีด พบั เสื้อผา 2) งานเกษตร

ป.5/4 พลังงานและทรัพยากร - วางแผนการจดั จาํ หนาย - วางแผนการจัดจาํ หนา ย

อยา งประหยัดและ ผลผลติ ทางการ ผลผลติ ทางการเกษตร หรืองาน

คุมคา เกษตร หรืองานประดษิ ฐ ประดษิ ฐ
- จัดเกบ็ ขอ มลู รายรับ- - จัดเก็บขอ มูลรายรบั -

รายจา ย และทําบัญชี รายจา ย

ครัวเรอื น - ทาํ บัญชรี ายรบั – รายจาย

- ออกแบบผลิตภัณฑจาก ในการจําหนา ยผลผลติ

วัสดุเหลอื ใชท มี่ ีอยู 3) งานประดษิ ฐ

ในทอ งถนิ่ - ออกแบบผลิตภณั ฑจาก

 การทาํ งานกบั สมาชกิ ใน วสั ดุเหลือใชท มี่ อี ยู ในทอ งถ่ิน

ครอบครัวอยางมมี ารยาท

เชน

คูมอื ครู หลกั สตู รกลมุ สาระการเรียนรกู ารงานอาชีพ ระดับการศึกษาภาคบงั คบั
สาํ นกั งานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

28

รหสั ตวั ชวี้ ัดฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรียนรู
ตวั ช้ีวัด แกนกลาง งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1

การพดู จาสุภาพการใชของ - การประดษิ ฐ ของใช ของ

รว มกนั การแบงปน ตกแตงจากวัสดุในทองถ่ิน เชน

ขา วเปลอื ก ฟาง ไมไ ผ ผกั ตบชวา

ไมกวาดดอกหญา ผา ปูโตะ ถงุ นม

ฯลฯ

- การใชทรพั ยากรธรรมชาติ

และสงิ่ แวดลอมท่ีมอี ยใู หเกิด

ประโยชน

- การทํางานกบั สมาชกิ ใน

ครอบครัว อยางมีมารยาท เชน

การพดู จาสุภาพ การใชข อง

รวมกนั การแบงปน

- วางแผนจดั จําหนายผลผลติ

งานประดษิ ฐ

- ทําบัญชีรายรับ – รายจา ย

ในการจําหนายผลผลิต

สาระท่ี 2 การอาชีพ

มาตรฐาน ง 2.1 เขาใจ มีทักษะที่จําเปน มีประสบการณ เห็นแนวทางในงานอาชีพ ใชเทคโนโลยี

เพอื่ พฒั นาอาชพี มีคณุ ธรรม และมเี จตคตทิ ่ดี ีตออาชพี

รหสั ตวั ชี้วัดฯ แกนกลาง สาระการเรยี นรู กรอบสาระการเรียนรู
ตวั ชีว้ ัด แกนกลาง งานอาชพี สพป.พะเยา เขต 1

ง 2.1 1. สาํ รวจขอ มูลที่  เตรียมอุปกรณท ต่ี องใช 1. เตรยี มอุปกรณทตี่ อ งใชในการ

ป.5/1 เกีย่ วกบั อาชีพตางๆ ในการคน หา บนั ทกึ และ คนหาบนั ทกึ และเก็บขอมูล

ในชุมชน เก็บขอมลู - คนหา และรวบรวมขอ มูล

ง 2.1 2. ระบุความแตกตา ง - คน หาและรวบรวมขอมูล - พิจารณา เปรียบเทยี บ

ป.5/2 ของอาชพี - พิจารณา เปรียบเทยี บ ตัดสนิ ใจ

ตัดสินใจ - สรุปผล และจดั ทาํ รายงาน

- สรปุ ผล และจัดทาํ

รายงานโดยมกี ารอา งอิง

แหลงขอมลู

คูมือครู หลักสูตรกลุมสาระการเรียนรูก ารงานอาชีพ ระดบั การศึกษาภาคบังคบั
สาํ นกั งานเขตพ้นื ทกี่ ารศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

29

รหัส ตัวชวี้ ัดฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรียนรู
ตวั ช้ีวัด แกนกลาง งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1

 การสรางงานเอกสาร 2. การสรา งงานเอกสาร เชน

เชน บตั รอวยพร ใบ บัตรอวยพร ใบประกาศ รายงาน

ประกาศ รายงาน โดยมี โดยมกี ารอางอิงแหลง ขอ มูล ใช

การอางองิ แหลง ขอ มลู ใช คําสภุ าพ และไมกอใหเ กดิ ความ
คําสุภาพ และไมก อ ใหเ กิด เสียหายตอ ผอู น่ื
ความเสียหายตอ ผอู ื่น 3. สํารวจขอ มูลและระบุความ

 สํารวจขอมลู และระบุ แตกตางของอาชีพในชมุ ชนใน
เรื่อง ลกั ษณะงาน ประเภท
ความแตกตา งของ
อาชีพในชมุ ชนในเรอ่ื ง กิจการ คาตอบแทน เชน
- คา ขาย
ลักษณะงาน ประเภท
กจิ การ คาตอบแทน เชน - เกษตรกรรม
- รับจา ง
- คาขาย
- รับราชการ พนกั งานของรัฐ
- เกษตรกรรม

- รบั จาง

- รับราชการ พนกั งาน

ของรัฐ

คมู อื ครู หลักสตู รกลมุ สาระการเรียนรูการงานอาชีพ ระดบั การศกึ ษาภาคบังคบั
สาํ นักงานเขตพื้นทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

30
คําอธบิ ายรายวิชา ชน้ั ประถมศึกษาปท่ี 5

ศึกษา ปฏิบัติงาน วางแผนการทํางานและ สํารวจ สืบคน ขอมูลและระบุความแตกตาง
ของอาชพี ในชมุ ชน ในเรื่อง ลกั ษณะของงาน ประเภทของกิจการ คาตอบแทน เปรียบเทียบ และ จัด
กระทาํ ขอ มูลท่ีเก่ียวขอ งกบั งานบาน งานประดิษฐ งานเกษตร งานชา งอุตสาหกรรม งานบริการ และ
งานอาชพี อืน่ ๆ ในชมุ ชน

ฝกทักษะการปฏิบัติ งานบาน งานเกษตร งานประดิษฐ เชนซอมแซมและดูแลรักษาเส้ือผา
การจัดจาํ หนา ยผลผลิต การจัดทําบัญชคี รวั เรอื นและการออกแบบผลิตภัณฑ

ฝก ปฏบิ ัติการสรางงานเอกสารใหถูกตอง และมีกระบวนการทํางานที่เปนระบบตามลักษณะ
และประเภทของงาน เชน การทําบัตรอวยพร การทําใบประกาศ การทําหนังสือเชิญชวน การทํา
การเขียนรายงาน โดยมีการอา งองิ แหลง ขอมูล ใชคําสภุ าพ และไมกอ ใหเ กิดความเสียหายตอผอู ่นื

เหน็ ความสาํ คญั ของอาชีพตา งๆ มีนิสัยรักการทํางาน มีความชื่นชม และเกิดความภาคภูมิใจ
ในผลงาน สามารถปรบั ปรงุ งานอยเู สมอ ทาํ งานดว ยความรบั ผดิ ชอบและสรางสรรค และมีมารยาทใน
การทาํ งานรว มกบั ผูอืน่ มจี ิตสํานกึ ในการใชพ ลังงานและทรัพยากรอยา งประหยดั และคุมคา

รหสั ตัวชี้วดั
ง 1.1 ป.5/1,
ง 1.1 ป.5/2,
ง 1.1 ป.5/3,
ง 1.1 ป.5/4
ง 2.1 ป.5/1,
ง 2.1 ป.5/2

คมู ือครู หลักสูตรกลุม สาระการเรยี นรกู ารงานอาชีพ ระดบั การศึกษาภาคบงั คบั
สํานักงานเขตพ้นื ทก่ี ารศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

31

หลกั สตู รรายวิชาพ้นื ฐาน ระดับช้นั ประถมศกึ ษาปที่ 6

สาระท่ี 1 การดาํ รงชวี ติ และครอบครัว

มาตรฐาน ง 1.1 เขาใจการทํางาน มีความคิดสรางสรรค มีทักษะกระบวนการทํางาน ทักษะ

การจัดการ ทักษะกระบวนการแกปญหา ทักษะการทํางานรวมกัน และทักษะ

การแสวงหาความรู มีคุณธรรมและลักษณะนิสัยในการทํางาน มีจิตสํานึกใน

การใชพลงั งาน ทรพั ยากร และส่งิ แวดลอ มเพอ่ื การดาํ รงชวี ติ และครอบครัว

รหัส ตัวช้ีวดั ฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรียนรู
ตัวชวี้ ัด แกนกลาง งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1

ง 1.1 1. อภปิ รายแนวทาง  วางแผนและปรบั ปรงุ  วางแผนและปรับปรุงการ
ป.6/1 ในการทาํ งานและ การทํางานแตล ะข้นั ตอน ทาํ งานแตล ะข้ันตอนโดยใช

ปรับปรุงการทํางาน โดยใชทักษะการจดั การ ทกั ษะการจดั การและการ

แตละข้นั ตอน และการทํางานรวมกัน ทาํ งานรว มกัน ขณะปฏิบัติงาน

ง 1.1 2. ใชทกั ษะการ ขณะปฏิบัติงาน และเม่ือ และเม่ือทาํ งานสาํ เรจ็ แลว โดย

ป.6/2 จัดการในการทาํ งาน ทํางานสาํ เร็จแลว โดยฝก ฝกปฏิบตั ผิ านงาน เชน

และมที ักษะการ ปฏบิ ตั ผิ านงาน เชน 1) งานบา น

ทาํ งานรวมกัน - ปลูกผัก เล้ยี งปลา - การเตรียม ประกอบ

ง 1.1 3. ปฏบิ ัตติ นอยางมี สวยงาม ประกอบอาหาร อาหารตามฤดกู าล ในทอ งถ่นิ

ป.6/3 มารยาทในการ ประดิษฐข องเลน ของใช ใหก ับสมาชิกในครอบครวั เชน

ทํางานกับครอบครวั ของตกแตง เพอ่ื การจัด จอผกั กาด น้ําพริกออง

และผูอื่น จาํ หนา ย โดยเลือกตาม - การจัดจาํ หนาย

บรบิ ทขอสถานศึกษา - ทาํ บัญชรี ายรบั –

- ทําบญั ชีรายรบั – รายจาย

รายจา ย 2) งานเกษตร

 ทาํ งานกบั สมาชิกใน - ปลูกผักตามฤดูกาล เลีย้ ง

ครอบครัวและผูอ่ืน ปลาสวยงาม

อยา งมีมารยาท เชน - ทาํ โครงงานอาชีพ

พดู จาสุภาพ ใชข อง เกี่ยวกบั งานเกษตร

รวมกนั แบง ปน การให - การจดั จําหนาย

สทิ ธผ์ิ ทู ี่มากอ นและรอ - ทําบัญชีรายรับ –

คอยตามลาํ ดบั รายจา ย

คูมือครู หลกั สตู รกลุม สาระการเรยี นรูก ารงานอาชีพ ระดับการศกึ ษาภาคบงั คบั
สํานกั งานเขตพน้ื ท่กี ารศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

32

รหสั ตวั ชี้วดั ฯ แกนกลาง สาระการเรยี นรู กรอบสาระการเรยี นรู
ตวั ช้ีวดั แกนกลาง งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1
3) งานประดิษฐ

- ประดษิ ฐข องเลน ของใช
ของตกแตง เพอื่ ใหส มาชิกใน
ครอบครัว หรือเพื่อนในโอกาส
ตางๆ โดยเลือกตามบริบทของ
สถานศึกษา

- การจดั จาํ หนา ย
- ทําบญั ชรี ายรับ –
รายจา ย
- ทาํ โครงงานอาชีพ
เกี่ยวกับงานประดษิ ฐ
 ทํางานกบั สมาชิกใน
ครอบครัวและผอู ืน่ อยางมี
มารยาท เชน พูดจาสภุ าพ ใช
ของรว มกนั แบง ปน การใหสิทธิ์
ผูทม่ี ากอนและรอคอย
ตามลาํ ดับ

คูมอื ครู หลักสตู รกลุมสาระการเรียนรูการงานอาชพี ระดับการศกึ ษาภาคบงั คับ
สาํ นักงานเขตพืน้ ทก่ี ารศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

33

สาระท่ี 2 การอาชพี

มาตรฐาน ง 2.1 เขาใจ มีทักษะที่จําเปน มีประสบการณ เห็นแนวทางในงานอาชีพ ใชเทคโนโลยี

เพื่อพฒั นาอาชีพ มีคุณธรรม และมเี จตคตทิ ่ดี ีตออาชีพ

รหัส ตวั ชี้วดั ฯ แกนกลาง สาระการเรยี นรู กรอบสาระการเรยี นรู
ตวั ชวี้ ดั แกนกลาง งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1

ง 2.1 1. สํารวจตนเองเพ่อื  การสํารวจตนเอง 1. การสาํ รวจตนเอง เพ่ือ

ป.6/1 วางแผนในการเลอื ก เพอ่ื วางแผนในการเลือก วางแผนในการเลอื กอาชีพโดย

อาชพี อาชีพโดยคํานึงถงึ คํานึงถึงคณุ ธรรม ความรู

ง 2.1 2. ระบุความรู คุณธรรม ความรู ความสามารถความสนใจ และ

ป.6/2 ความสามารถ ความสามารถความ บุคลิกภาพทส่ี ัมพนั ธกบั อาชพี ท่ี

และคณุ ธรรมท่ี สนใจ และบุคลิกภาพท่ี สนใจ

สัมพนั ธกบั อาชพี ที่ สัมพันธกับอาชพี ทส่ี นใจ 2. คณุ ธรรมในการประกอบ

สนใจ  คณุ ธรรมในการ อาชพี เชน

ประกอบอาชีพ เชน - ความซ่อื สัตย

- ความซ่อื สัตย - ความขยัน อดทน

- ความขยัน อดทน - ความยตุ ิธรรม

- ความยุติธรรม - ความรบั ผดิ ชอบ

- ความรับผิดชอบ

คูมือครู หลกั สูตรกลุม สาระการเรยี นรกู ารงานอาชพี ระดบั การศกึ ษาภาคบงั คบั
สาํ นกั งานเขตพืน้ ทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

34

คาํ อธิบายรายวิชา ชัน้ ประถมศึกษาปที่ 6
สํารวจความรู ความสามารถ ความสนใจ และบุคลิกภาพของตนเอง ท่ีสัมพันธกับอาชีพที่

ตนเองสนใจ วเิ คราะห อภปิ ราย เปรยี บเทียบ สรปุ และวางแผนในการเลือกอาชพี
โดยการฝกปฏิบัติผานการฝกทักษะการวางแผน การทํางานอยางเปนขั้นตอน การจัดการ

และการทํางานรวมกันกับผูอื่น ในการฝกปฏิบัติงาน งานเกษตร เชน การปลูกพืชผัก การเลี้ยงปลา
สวยงาม งานบาน เชน การประกอบอาหาร งานประดิษฐ เชน การประดิษฐของใช ของตกแตง
และวางแผนการจดั จําหนา ย การจัดทาํ บญั ชรี ายรบั – รายจา ยไดสอดคลอ งกับบริบทของแตล ะงาน

เพื่อใหทํางานกับสมาชิกในครอบครัวและผูอื่นอยางมีมารยาท และคํานึงถึงคุณธรรม
จริยธรรมในการประกอบอาชีพ เห็นความสําคัญในการทํางาน ช่ืนชม และเกิดความภาคภูมิใจใน
ผลงาน มีความรับผดิ ชอบและความคดิ รเิ รมิ่ สรางสรรคในการพัฒนางาน มีจิตสํานึกในการใชพลังงาน
และทรัพยากรอยา งประหยัดและคุมคา และมีนสิ ยั รักงานท่ีตนเองทาํ
รหัสตัวชี้วดั

ง 1.1 ป.6/1,
ง 1.1 ป.6/2,
ง 1.1 ป.6/3
ง 2.1 ป.6/1,
ง 2.1 ป.6/2

คูม อื ครู หลกั สตู รกลุมสาระการเรยี นรูการงานอาชพี ระดับการศกึ ษาภาคบงั คบั
สาํ นักงานเขตพ้ืนทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

35

หลักสูตรรายวิชาพ้นื ฐาน ระดบั ช้ันมธั ยมศกึ ษาปท่ี 1

สาระท่ี 1 การดํารงชวี ติ และครอบครัว

มาตรฐาน ง 1.1 เขาใจการทํางาน มีความคิดสรางสรรค มีทักษะกระบวนการทํางาน ทักษะ

การจัดการ ทักษะกระบวนการแกปญหา ทักษะการทํางานรวมกัน และทักษะ

การแสวงหาความรู มีคุณธรรมและลักษณะนิสัยในการทํางาน มีจิตสํานึกใน

การใชพลงั งาน ทรัพยากร และสิ่งแวดลอมเพอื่ การดํารงชวี ิตและครอบครวั

รหสั ตัวช้วี ดั ฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรียนรู
ตวั ชวี้ ดั แกนกลาง งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1

ง 1.1 1. วิเคราะหข้นั ตอน  ทกั ษะกระบวนการ  ทกั ษะกระบวนการทํางาน
ม.1/1 การทํางานตาม ทํางานและการทํางาน และการทาํ งานรว มกนั (กาํ หนด

กระบวนการทํางาน รว มกนั (กาํ หนดบทบาท บทบาทหนา ท่สี มาชิกกลุม

ง 1.1 2. ใชก ระบวนการ หนาทส่ี มาชิกกลุม กําหนดเปาหมาย วางแผน แบง

ม.1/2 กลมุ ในการทํางาน กําหนดเปา หมาย งานตามความสามารถ ปฏิบัติ

ดว ยความเสียสละ วางแผน แบงงานตาม ตามบทบาทหนา ท่ปี ระเมนิ ผล

ง 1.1 3. ตัดสินใจ ความสามารถ ปฏิบัติ และปรบั ปรุงงาน) ภายใตความ

ม.1/3 แกป ญหาการทํางาน ตามบทบาทหนา ที่ เสยี สละและการตัดสินใจ

อยางมเี หตุผล ประเมินผล และปรบั ปรงุ แกปญ หาอยางมเี หตผุ ล ตาม

งาน) ภายใตความ ขนั้ ตอนการทํางานโดยฝก

เสียสละและการตัดสินใจ ปฏบิ ัติผา นงาน

แกป ญ หาอยา งมีเหตุผล 1) งานบาน เตรยี ม ประกอบ

ตามข้นั ตอนการทํางาน จดั ตกแตง และบริการอาหาร

โดยฝกปฏบิ ตั ิผานงาน ทม่ี ีในทองถิ่นและตามฤดูกาล

เชน - การใชและดูแลรกั ษาวสั ดุ

- เตรยี ม ประกอบ จัด อุปกรณงานบา น

ตกแตง และบรกิ าร - การจาํ หนายผลผลิต

อาหาร - การทําบัญชีธรุ กิจ

- แปรรูปผลผลิตทาง 2) งานเกษตร

การเกษตร - การใชและดูแลรักษาวัสดุ

- ประดิษฐข องใช ของ อุปกรณงานเกษตร

ตกแตงจากวัสดใุ น - การศึกษากระบวนการผลิต

ทองถ่นิ - การผลติ

คมู ือครู หลักสูตรกลุมสาระการเรยี นรกู ารงานอาชพี ระดบั การศึกษาภาคบังคบั
สาํ นักงานเขตพ้นื ทก่ี ารศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

36

รหสั ตัวช้วี ัดฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรียนรู
ตัวชว้ี ดั แกนกลาง งานอาชพี สพป.พะเยา เขต 1

- การแปรรูป
- การจาํ หนายผลผลติ
- การทาํ บญั ชีธุรกิจ
3) งานประดษิ ฐ
- การใชและดแู ลรักษาวสั ดุ
อปุ กรณงานประดษิ ฐ
- สํารวจภมู ิปญ ญาทองถน่ิ
- สาํ รวจ ศกึ ษา วสั ดุท่ีมใี น
ทอ งถิ่น
- สรา งผลิตภัณฑท ี่มีตาม
ทอ งถน่ิ ของตนเอง
- การจําหนว ยผลผลิต
- การทําบญั ชธี ุรกจิ

สาระท่ี 2 การอาชพี

มาตรฐาน ง 2.1 เขาใจ มีทักษะที่จําเปน มีประสบการณ เห็นแนวทางในงานอาชีพ ใชเทคโนโลยี

เพื่อพฒั นาอาชีพ มคี ุณธรรม และมเี จตคติทีด่ ตี อ อาชีพ

รหสั ตัวช้วี ัดฯ แกนกลาง สาระการเรยี นรู กรอบสาระการเรยี นรู
ตัวช้ีวดั แกนกลาง งานอาชพี สพป.พะเยา เขต 1

ง 2.1 1. อธิบายแนวทาง  แนวทางการเลือกอาชพี 1. สํารวจความถนดั และ

ม.1/1 การเลือกอาชพี หรือการสรางอาชีพโดย ความสนใจของตนเอง

ง 2.1 2. มีเจตคติท่ีดีตอการ คาํ นึงถงึ คณุ ธรรม จรยิ ธรรม 2. ศึกษาแนวทางการเลือกอาชีพ

ม.1/2 ประกอบอาชีพ เจตคติท่ีดีตอการประกอบ หรอื การสรา งอาชีพ
ง 2.1 3. เห็นความสาํ คัญ อาชพี เชน เห็นความสําคัญ 3. แนวทางการเลอื กอาชพี หรือ
ม.1/3 ของการสรางอาชีพ ของอาชีพสจุ ริต และอาชีพ การสรางอาชพี
4. คุณธรรม จรยิ ธรรม เจตคตทิ ดี่ ี
ในชมุ ชน

ตอ การประกอบอาชพี

คูมอื ครู หลักสูตรกลมุ สาระการเรยี นรกู ารงานอาชีพ ระดบั การศกึ ษาภาคบงั คับ
สาํ นกั งานเขตพื้นทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

37

คําอธบิ ายรายวิชา ช้นั มธั ยมศึกษาปท ี่ 1
ศึกษา รวบรวมขอมูล อธิบายแนวทางการเลือกอาชีพ หรือการสรางอาชีพ และวิเคราะห

ข้นั ตอนการทํางานตามกระบวนการทํางานโดย ใชกระบวนการกลุม
ใชทักษะกระบวนการทํางานและการทํางานรวมกัน โดยกําหนดบทบาทหนาที่สมาชิกกลุม

กําหนดเปาหมาย วางแผน แบงงานตามความสามารถ ปฏิบัติตามบทบาทหนาที่ประเมินผล และ
ปรับปรุงงาน ตามข้ันตอนการทํางานโดยฝกปฏิบัติผาน งานบาน เชน การเตรียมประกอบ การจัด
การตกแตง และการบริการอาหาร งานเกษตร แปรรูปผลผลิตทางการเกษตร และงานประดิษฐ เชน
การประดษิ ฐข องใช ของตกแตง จากวัสดใุ นทอ งถิ่น

เห็นความสําคัญของการสรางอาชีพ มีเจตคติท่ีดีตอการประกอบอาชีพ ทํางานดวย
ความเสียสละตัดสินใจแกปญหาการทํางาน อยางมีเหตุผล มีคุณธรรม จริยธรรม และความเสียสละ
ในการประกอบอาชีพ

รหสั ตวั ช้ีวดั
ง 1.1 ม.1/1,
ง 1.1 ม.1/2,
ง 1.1 ม.1/3
ง 2.1 ม.1/1,
ง 2.1 ม.1/2,
ง 2.1 ม.1/3

คูมอื ครู หลกั สตู รกลมุ สาระการเรยี นรูการงานอาชีพ ระดับการศึกษาภาคบงั คับ
สาํ นักงานเขตพ้ืนท่กี ารศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

38

หลักสูตรรายวิชาพน้ื ฐาน ระดับชัน้ มธั ยมศกึ ษาปท่ี 2

สาระที่ 1 การดํารงชวี ติ และครอบครวั

มาตรฐาน ง 1.1 เขาใจการทํางาน มีความคิดสรางสรรค มีทักษะกระบวนการทํางาน ทักษะ

การจัดการ ทักษะกระบวนการแกปญหา ทักษะการทํางานรวมกัน และทักษะ

การแสวงหาความรู มีคุณธรรมและลักษณะนิสัยในการทํางาน มีจิตสํานึกใน

การใชพลังงาน ทรัพยากร และสิ่งแวดลอมเพอื่ การดํารงชีวติ และครอบครัว

รหัส ตัวช้วี ัดฯ แกนกลาง สาระการเรยี นรู กรอบสาระการเรยี นรู
ตัวชว้ี ัด แกนกลาง งานอาชพี สพป.พะเยา เขต 1

ง 1.1 1. ใชทกั ษะการ  ทักษะการแสวงหา  ทกั ษะการแสวงหาความรู

ม.2/1 แสวงหาความรูเพื่อ ความรู (การศกึ ษา คน ควา (การศึกษา คน ควา รวบรวม สงั เกต
พัฒนาการทาํ งาน รวบรวม สงั เกต สาํ รวจ สาํ รวจ และบนั ทึก) และทกั ษะ

ง 1.1 2. ใชท ักษะ และบนั ทึก) และทักษะ กระบวนการแกป ญหา โดยมี

ม.2/2 กระบวนการ กระบวนการแกป ญ หา จิตสํานึกในการทํางานและใช

แกป ญหา โดยมีจติ สาํ นกึ ทรพั ยากรอยางประหยัด และ

ในการทํางาน ในการทาํ งานและ คมุ คา เพอื่ ใชใ นการพฒั นาการ

ง 1.1 3. มจี ิตสํานกึ ใน ใชทรัพยากรอยาง ทํางาน ฝกปฏิบัติผา นงาน หรือ

ม.2/3 การทาํ งานและใช ประหยดั และคุม คา โครงงานอาชีพ

ทรพั ยากรใน เพือ่ ใชในการพัฒนาการ 1) งานบา น

การปฏิบัติงานอยาง ทํางาน - ทําโครงงานอาชีพเกย่ี วกับ

ประหยดั และคุม คา ฝกปฏิบัตผิ า นงาน หรือ อาหาร เสื้อผา การดแู ลบา น เชน

โครงงานอาชีพ เชน โครงงานอาชพี เร่อื ง การดัดแปลง

- งานชาง (งานไม งานชา ง เสอื้ ผาเกา

ยนต งานไฟฟา และงานอืน่ 2) งานเกษตร

ๆ) - ทาํ โครงงานอาชีพเก่ยี วกับ

- งานบาน (อาหาร เส้ือผา การแปรรูปผลผลติ จากงานเกษตร

การดูแลบาน) 3) งานประดษิ ฐ

- งานประดษิ ฐ - ทําโครงงานอาชีพเกย่ี วกบั

- งานเกษตร การประดิษฐท ่เี ปน เอกลักษณไ ทย

- งานธุรกิจ (ออกแบบ เชน การแกะสลัก การทาํ บายศรี

บรรจภุ ัณฑตราสัญลักษณ การรอยมาลัย

ประชาสมั พนั ธ) 4) งานชาง

- ทาํ โครงงานอาชพี เก่ียวกบั

งานไม งานซอมแซม งานปนู

คูม ือครู หลกั สูตรกลุมสาระการเรียนรูก ารงานอาชพี ระดับการศกึ ษาภาคบงั คับ
สาํ นกั งานเขตพืน้ ทกี่ ารศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

39

รหสั ตัวช้ีวัดฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรยี นรู
ตัวชี้วัด แกนกลาง งานอาชพี สพป.พะเยา เขต 1

หมายเหตุ ควรสงเสริม งานไฟฟา และงานอ่ืนๆ

เอกลกั ษณไ ทยตามความ 5) งานธุรกจิ

เหมาะสม - ทําโครงงานอาชีพเก่ยี วกับ

การออกแบบบรรจภุ ัณฑ

ตราสัญลักษณป ระชาสมั พนั ธ

หมายเหตุ ควรสงเสริม

เอกลักษณไทยตามความเหมาะสม

สาระท่ี 2 การอาชพี

มาตรฐาน ง 2.1 เขาใจ มีทักษะที่จําเปน มีประสบการณ เห็นแนวทางในงานอาชีพ ใชเทคโนโลยี

เพื่อพฒั นาอาชพี มีคณุ ธรรม และมีเจตคตทิ ีด่ ีตอ อาชพี

รหสั ตัวชี้วดั ฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรียนรู
ตวั ชวี้ ัด แกนกลาง งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1

ง 2.1 1. อธิบายการ  การเตรยี มตัวเขาสู 1. สาํ รวจและศกึ ษาเกย่ี วกบั

ม.2/1 เสรมิ สรา ง อาชพี โดยการเสรมิ สรา ง สถานประกอบการเกี่ยวกบั

ประสบการณอาชีพ ประสบการณอาชีพและ อาชพี ในทองถน่ิ

ง 2.1 2. ระบุการเตรียมตวั ทกั ษะพื้นฐานทจี่ ําเปน 2. ฝก ประสบการณเก่ียวกบั

ม.2/2 เขาสอู าชพี สําหรับการประกอบ การประกอบอาชพี ในทองถ่นิ

ง 2.1 3. มีทกั ษะพื้นฐานท่ี อาชพี ทีส่ นใจ ท่ีตนเองสนใจ

ม.2/3 จาํ เปนสําหรับการ  ทกั ษะและ 3. ทกั ษะและประสบการณท ี่

ประกอบอาชีพ ประสบการณท่ีจําเปน ใน จําเปนในการประกอบอาชีพ
ทสี่ นใจ การประกอบอาชพี เชน เชน
- ทกั ษะกระบวนการทํางาน
- ทกั ษะกระบวนการ
ทาํ งาน - ทกั ษะกระบวน
- ทักษะกระบวนการ การแกป ญหา
- ทกั ษะการทาํ งานรวมกนั
แกป ญ หา
- ทักษะการแสวงหาความรู
- ทักษะการทํางาน
รว มกนั - ทกั ษะการจัดการ

- ทักษะการแสวงหา

ความรู

- ทกั ษะการจดั การ

คมู อื ครู หลักสตู รกลุมสาระการเรียนรกู ารงานอาชีพ ระดับการศกึ ษาภาคบังคับ
สํานักงานเขตพนื้ ท่กี ารศึกษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

40

คําอธบิ ายรายวิชาชนั้ มัธยมศกึ ษาปท ี่ 2
ศึกษา วิเคราะห อฺธิบายทักษะพื้นฐานที่จําเปนสําหรับการประกอบอาชีพท่ีสนใจ

การเสริมสรางประสบการณอาชีพ ระบุการเตรียมตัวเขาสูอาชีพ ดวยการเสริมสรางความรู
ประสบการณ และทักษะพ้นื ฐานท่จี ําเปน สําหรับการประกอบอาชีพที่ตนสนใจ

ฝกทักษะและประสบการณที่จําเปนในการประกอบอาชีพ ไดแก ทักษะกระบวนการทํางาน
ทักษะกระบวนการแกปญหา ทักษะการทํางานรวมกัน ทักษะการ แสวงหาความรู และทักษะ
การจัดการ ฝกปฏิบัติงานงาน หรือโครงงานอาชีพ เพื่อใหเกิดทางเลือกและทักษะในงานอาชีพตางๆ
ไดแ ก

1. งานชา ง เชน งานไม งานชา งยนต งานไฟฟา และงานอนื่ ๆ
2. งานบาน เชน อาหาร เส้อื ผา การดแู ลบาน หรืองานบา นอนื่ ๆ
3. งานประดิษฐ เชน ประดิษฐของชํารวย ประดิษฐของฝาก ฯลฯ
4. งานเกษตร เชน การขยายพนั ธุพืชเพือ่ การคา การทําปยุ หมัก การทาํ สารอินทรีย ฯลฯ
5. งานธรุ กจิ เชน การออกแบบบรรจภุ ณั ฑ ตราสัญลักษณ การประชาสมั พนั ธ ฯลฯ
6. งานบริการอ่นื ๆ เชน ชางเสรมิ สวย การดแู ลผูป ว ยหรอื ผสู งู วยั ฯลฯ
7. อาชพี อืน่ ที่สงเสรมิ ใหมรี ายไดร ะหวา งเรยี น หรือนําไปประกอบอาชพี ได
เพ่อื ใหผเู รยี นใหท าํ งานอยา งมคี ณุ ภาพและมีประสิทธิภาพ โดยปลูกฝงใหมีจิตสํานึกในหนาที่
รกั การทาํ งาน ใชทรพั ยากรอยางประหยดั คุมคา และมคี วามปลอดภัยในการปฏิบัตงิ าน

รหัสตัวชวี้ ัด
ง 1.1 ม.2/1,
ง 1.1 ม.2/2,
ง 1.1 ม.2/3
ง 2.1 ม.2/1,
ง 2.1 ม.2/2,
ง 2.1 ม.2/3

คูม อื ครู หลกั สตู รกลมุ สาระการเรยี นรูการงานอาชีพ ระดับการศึกษาภาคบังคับ
สํานกั งานเขตพ้นื ที่การศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

41

หลกั สตู รรายวิชาพ้นื ฐาน ระดบั ช้นั มัธยมศึกษาปท่ี 3

สาระที่ 1 การดาํ รงชวี ิตและครอบครัว

มาตรฐาน ง 1.1 เขาใจการทํางาน มีความคิดสรางสรรค มีทักษะกระบวนการทํางาน ทักษะ

การจัดการ ทักษะกระบวนการแกปญหา ทักษะการทํางานรวมกัน และทักษะ

การแสวงหาความรู มีคุณธรรมและลักษณะนิสัยในการทํางาน มีจิตสํานึกใน

การใชพลังงาน ทรพั ยากร และสงิ่ แวดลอมเพื่อการดํารงชวี ิตและครอบครัว

รหัส ตัวชว้ี ดั ฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรียนรู
ตัวชวี้ ดั แกนกลาง งานอาชพี สพป.พะเยา เขต 1

ง 1.1 1. อภิปรายข้นั ตอน  ขน้ั ตอนการทํางาน  ข้ันตอนการทาํ งานทมี่ ี
ม.3/1 การทํางานทมี่ ี
ที่มีประสทิ ธภิ าพ โดยใช ประสทิ ธภิ าพ โดยใชทกั ษะการ

ประสิทธิภาพ ทักษะการทํางานรวมกนั ทาํ งานรวมกนั อยา งมคี ณุ ธรรม

ง 1.1 2. ใชทกั ษะในการ อยา งมีคณุ ธรรม และ และใชทกั ษะการจดั การท่ี

ม.3/2 ทาํ งานรว มกันอยา ง ใชท ักษะการจดั การ คาํ นงึ ถงึ การประหยัดพลังงาน

มคี ณุ ธรรม ทีค่ ํานงึ ถึงการประหยัด ทรพั ยากร และสิง่ แวดลอ ม โดย

ง 1.1 3. อภปิ รายการ พลงั งาน ทรัพยากร และ ฝก ปฏิบตั ผิ า นงาน

ม.3/3 ทาํ งานโดยใชทักษะ ส่งิ แวดลอ ม โดยฝก 1) งานบา น

การจดั การ ปฏบิ ัติผา นงาน เชน - การประกอบอาหารจาน

เพ่ือการประหยดั - งานชาง (งานไม เดยี วจาํ หนา ย เชน ผดั ซอี ้วิ

พลังงานทรัพยากร งานชา งยนต งานไฟฟา ผดั ไทย

และสิง่ แวดลอ ม และงานอืน่ ๆ) - การจําหนา ยเส้อื ผา มือสอง

- งานบา น (อาหาร - การจัดสวนหยอ มภายใน

เสือ้ ผา การดแู ลบา น) บาน

- งานประดิษฐ 2) งานเกษตร

- งานเกษตร - การปลูกผกั สวนครวั

- งานธุรกิจ (การโฆษณา - การเลย้ี งไกพันธไุ ข,

ประชาสัมพนั ธ พนั ธุเนือ้

การจัดจาํ หนาย) - การเลี้ยงกบ, จิง้ หรีด

- การเล้ยี งปลา เชนปลาดุก,

ปลานิล

คูมอื ครู หลักสูตรกลมุ สาระการเรียนรูก ารงานอาชีพ ระดบั การศึกษาภาคบงั คับ
สาํ นักงานเขตพ้นื ทก่ี ารศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1

42

รหัส ตัวชีว้ ดั ฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรียนรู
ตวั ชวี้ ัด แกนกลาง งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1

3) งานประดิษฐ
- การประดษิ ฐข องชาํ รว ย
- การประดิษฐข องใชจ าก

วัสดุในทอ งถ่ิน
- การประดิษฐข องใชจ าก

วัสดเุ หลอื ใช เชน กระถาง
ปลกู พชื จากยางรถยนต,
การทาํ ท่ีน่ังจากยางรถยนต
4) งานชา ง

- งานจักสานจากวัสดุ
ในทองถ่ิน

- งานซอ มรถจักรยาน
- งานซอมรถจักรยานยนต
- การดแู ลรักษา
เครือ่ งใชไฟฟา
5) งานธรุ กิจ
- การจัดจําหนา ยสนิ คา
- การออกแบบโฆษณา
ประชาสัมพันธ

สาระท่ี 2 การอาชีพ

มาตรฐาน ง 2.1 เขาใจ มีทักษะที่จําเปน มีประสบการณ เห็นแนวทางในงานอาชีพ ใชเทคโนโลยี

เพอ่ื พฒั นาอาชีพ มคี ณุ ธรรม และมเี จตคติทด่ี ีตออาชพี

รหสั ตวั ชว้ี ัดฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรียนรู
ตัวชว้ี ดั แกนกลาง งานอาชพี สพป.พะเยา เขต 1

ง 2.1 1. อภิปรายการหา  วเิ คราะหแนวทางการ 1. สาํ รวจอาชีพทต่ี นเองสนใจ

ม.3/1 งานดวยวธิ ที ่ี หางานเพื่อเขาสูอาชพี 2. สาํ รวจความถนดั และความ

หลากหลาย ดว ยวธิ กี ารท่ีหลากหลาย สนใจของจนเอง

ง 2.1 2. วิเคราะหแ นวทาง และประเมนิ ทางเลือก

ม.3/2 เขาสอู าชีพ ในการประกอบอาชีพ

คมู ือครู หลักสูตรกลุม สาระการเรยี นรกู ารงานอาชีพ ระดับการศกึ ษาภาคบงั คบั
สํานกั งานเขตพื้นทีก่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

43

รหสั ตวั ชีว้ ัดฯ แกนกลาง สาระการเรียนรู กรอบสาระการเรยี นรู
ตวั ชีว้ ัด แกนกลาง งานอาชีพ สพป.พะเยา เขต 1

ง 2.1 3. ประเมนิ ทางเลือก (แนวทางการประเมิน 3. วเิ คราะหแนวทางการหา
งานเพื่อเขา สูอาชพี ดว ยวิธที ่ี
ม.3/3 ในการประกอบอาชีพ รูปแบบการประเมิน หลากหลาย
4. ประเมินทางเลือกใน
ทส่ี อดคลองกบั เกณฑการประเมนิ ) การประกอบอาชพี
ทสี่ อดคลองกับความรู
ความรูค วามถนัดและ ที่สอดคลองกบั ความรู ความถนัด ความสนใจ และ
บุคลิกภาพของตนเอง
ความสนใจของ ความถนดั ความสนใจ 5. หลักคุณธรรมใน
การประกอบอาชพี
ตนเอง และบคุ ลิกภาพของ

ตนเอง

คูม อื ครู หลักสตู รกลุมสาระการเรยี นรูก ารงานอาชพี ระดบั การศึกษาภาคบงั คับ
สํานกั งานเขตพืน้ ทีก่ ารศกึ ษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

44

คาํ อธิบายรายวชิ าช้ันมธั ยมศึกษาปท ่ี 3
ศึกษา วิเคราะห อภิปราย แนวทางการเขาสูอาชีพที่ตนเองสนใจดวยวิธีการท่ีหลากหลาย

และประเมินทางเลือกในการประกอบอาชีพ ที่สอดคลองกับความรูความถนัด ความสนใจ และ
บุคลิกภาพของตนเอง มีความคิดสรางสรรค มีข้ันตอนการปฏิบัติงานที่มีประสิทธิภาพ โดยการฝก
ปฏิบตั จิ นเกิดทกั ษะการทาํ งานทน่ี ําไปสกู ารประกอบอาชีพตางๆ ไดแ ก

1. งานชา ง เชน งานไม งานชา งยนต งานไฟฟา และงานอ่ืน ๆ
2. งานบาน เชน อาหาร เส้อื ผา การดูแลบาน หรอื งานบา นอ่ืนๆ
3. งานประดษิ ฐ เชน ประดิษฐข องชาํ รวย ประดษิ ฐข องฝาก ฯลฯ
4. งานเกษตร เชน การปลูกพืช เล้ียงสัตว การขยายพันธุพืชเพื่อการคา การทําปุยหมัก
การทําสารอนิ ทรยี  ฯลฯ
5. งานธุรกจิ เชน การออกแบบบรรจภุ ัณฑ ตราสัญลกั ษณ การประชาสัมพนั ธ ฯลฯ
6. งานบริการอ่นื ๆ เชน ชา งเสรมิ สวย การดแู ลผปู ว ยหรอื ผสู งู วยั ฯลฯ
7. อาชพี อน่ื ทส่ี ง เสริมใหม ีรายไดระหวา งเรียน หรือนาํ ไปประกอบอาชีพได
โดยใชทักษะกระบวนการทํางาน ทักษะการจัดการ ทักษะการแกปญหา และทักษะการ
ทาํ งานรวมกัน
เพื่อใหทํางานรวมกันอยางมีคุณธรรม จริยธรรม เห็นความสําคัญของการประกอบอาชีพ
สุจรติ มีความเสียสละ ขยันอดทนในการทํางาน มีเจตคติท่ีดีตอการประกอบอาชีพ และใชทักษะการ
จดั การที่คํานึงถงึ การประหยัดพลังงาน ทรพั ยากร และสง่ิ แวดลอ ม

รหสั ตวั ชว้ี ัด
ง 1.1 ม.3/1,
ง 1.1 ม.3/2,
ง 1.1 ม.3/3
ง 2.1 ม.3/1,
ง 2.1 ม.3/2,
ง 2.1 ม.3/3

คมู อื ครู หลกั สูตรกลุม สาระการเรยี นรกู ารงานอาชีพ ระดบั การศึกษาภาคบังคบั
สาํ นักงานเขตพ้ืนที่การศกึ ษาประถมศกึ ษาพะเยา เขต 1

45

การจดั หลักสูตรรายวิชาเพ่มิ เติม กลุม สาระการเรยี นรกู ารงานอาชีพ
ระดบั การศึกษาภาคบงั คับ

รายวิชาเพิ่มเติม เปนรายวิชาท่ีสถานศึกษาแตละแหงสามารถเปดสอนเพิ่มเติมไดตาม
ความเหมาะสมเพ่ือเพ่ิมพูนทักษะดานอาชีพใหกับผูเรียน โดยตองกําหนดผลการเรียนรูที่นอกเหนือ
จากมาตรฐานท่ีกําหนดไวในหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน พุทธศักราช 2551 และ
ฉบับปรบั ปรงุ พทุ ธศักราช 2560 เพ่ือใหสอดคลองกับจุดเนน ความตองการและความถนัดของผูเรียน
หรือความตอ งการของทองถ่นิ โดยตองกําหนด “ผลการเรยี นรู” ใหเ ปนเปาหมายในการพัฒนาผูเรียน

ดังนั้นรายวิชาเพิ่มเติมท่ีสถานศึกษาจะเปดใหผูเรียนในกลุมสาระการเรียนรูการงานอาชีพ
จึงตองเปนรายวิชาท่ีสอดคลองกับความถนัด ความสนใจ ความสามารถและศักยภาพของเด็ก
แตละวัย เพ่ือใหผูเรียนมีความสามารถและเกิดทักษะท่ีแทจริง ผูเรียนไดรับการพัฒนาใหมีทักษะเต็ม
ตามศักยภาพ สถานศึกษาสามารถเลือกรายวิชาใหกับนักเรียนไดตามความเหมาะสม โดยใหคํานึง
ถงึ บริบทที่เก่ียวของ ไดแก

1. สอดคลอ งกบั งานทผี่ ูปกครองทํา หรือมอี าชีพนน้ั ในทองถิ่น
2. เปนรายวชิ าท่ีนาํ ไปสูก ารมีรายไดต อบแทนระหวา งเรียน หรอื นาํ ไปสูการประกอบอาชพี
3. เปน อาชพี ทน่ี ักเรยี นสนใจ ผปู กครองใหความสาํ คญั และใหการสนบั สนุน
4. โรงเรียนมคี วามพรอ มและสามารถจดั กิจกรรมการเรยี นการสอนได
5. รายวิชาที่เปดตองเปนการเสริมสรางผูเรียนอยางแทจริง คุณภาพดานผลสัมฤทธิ์ทางการ
เรยี นควรอยูในระดับท่นี า พอใจ

การจัดทํารายวิชาเพ่ิมเติม ควรใหผานการพิจารณาของคณะกรรมการวิชาการของโรงเรียน
โดยคํานึงถึงความสนใจ ความถนัดของผูเรียน การสนับสนุนของโรงเรียนและผูปกครองความพรอม
ของครู ความเหมาะสมกับสภาพและความตอ งการของทองถิ่น ตลอดจนความเปล่ียนแปลงของสังคม
ซ่ึงคณะกรรมการหลักสูตรฯ อาจเลือกรายวิชาท่ีนอกเหนือจากท่ีกําหนดไวในเอกสารเลมน้ี โดย
สถานศึกษาหรือทองถิ่นอาจจัดทําหลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติมหรือกิจกรรมเพ่ิมเติมไดตามความ
เหมาะสม ซ่ึงสํานักงานเขตพ้ืนที่การศึกษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1 ไดนําเสนอตัวอยางหลักสูตร
รายวิชาเพิ่มเติมระดับการศึกษาภาคบังคับไวใหโรงเรียนนําไปปรับใชใหเหมาะสมกับบริบทของ
โรงเรยี น โดยมีรายละเอียดดังตอไปน้ี

1. ระดับประถมศึกษา หลักสูตรรายวิชาเพ่ิมเติมท่ีเปนตัวอยางในเอกสารเลมน้ี เปนงาน
ที่เตรียมไปสูอาชีพ โดยไดจัดเน้ือหาไวใหเลือกเปนเร่ืองๆ จบในตัวเอง โดยกําหนดเวลาสอนไวเปน
ตัวอยางใหสถานศึกษาไดเลือกอยางเหมาะสม ซึ่งในแตละชั้นเรียนนั้น ควรเลือกเรื่องอยาง
หลากหลายเพ่ือใหผ เู รียนมีพนื้ ฐานทางดานอาชีพที่กวางขวาง และไมควรเลือกเร่ืองซ้ํากันในแตละช้ัน
เรียน

คูมือครู หลกั สูตรกลุม สาระการเรยี นรกู ารงานอาชีพ ระดับการศึกษาภาคบังคบั
สาํ นกั งานเขตพืน้ ทกี่ ารศกึ ษาประถมศึกษาพะเยา เขต 1