Turkiye_de_Bilim_Tarihi_Arastirmalarinin

Cezerî, el-Câmi‘ beyne’l-‘İlm ve’l-‘Amel en-Nâfi‘ Fî Sınâ‘ati’l-Hiyel, (Melek Dosay ve
Yavuz Unat ile birlikte), Ankara 2002.
Makaleler

“Nasîrüddin, Takiyüddin ve Tycho Brahe’nin Rasat Aletlerinin Mukayesesi”, Ankara
Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt 16, Sayı 3-4, 1958, s. 301-393.

“İzzüddin b. Muhammed al-Vefâ’î’nin ‘Ekvator Halkası Adlı Makalesi’ ve Torquetum”,
Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt 18, Sayı 3-4, 1960, s.
224-259.

“Takiyüddin’in Sidret ül-Müntehâ’sında Aletler Bahsi”, Belleten, Cilt 25, 1961, s. 213-
238.

“Birûnî’de Güneş Parametreleri Hesabı”, Belleten, Cilt 27, 1963, s. 25-33.

“Meçhul Bir Yazarın İstanbul Rasathanesinin Âletlerinin Tasvirini Veren ‘Âlât-ı Rasadiye
li Zîc-i Şehinşâhiye Adlı Makalesi”, Araştırma, Cilt 1, 1963, s. 71-122.

“Takîyüddîn’de Kiriş 2o ve Sin 1o’nin Hesabı”, Araştırma, Cilt 3, 1967, s. 123-132.

“İslâm Dünyası’nda Delos Problemi Üzerindeki Çalışmalar, Araştırma, Cilt 6, 1968, s.
87-105.

“Takîyüddîn’de Güneş Parametrelerinin Hesabı, Necati Lûgal Armağanı, 1969, s. 1-8.

“Takîyüddîn’in Delos Problemi Üzerindeki Çalışmaları”, Araştırma, Cilt 6, 1970, s. 1-8.

“Yahya ibn Muhammed Abi’l-Şükr al-Magribî al-Andalûsî’nin ‘Bir Daire İçindeki
Sinüslerin Elde Edilmesine Dair Makale’si”, Araştırma, Cilt 7, 1971, s. 1-72.

“Al-Urdî’nin ‘Risaletün fî Keyfiyeti’l-Ersâd’ı”, Araştırma, Cilt 8, 1972, s. 1-171.

“Nicola Copernic”, Nikola Kopernik 1473-1973, Ankara 1973, s. 135-180.

“Bilim Dillerinin Tarihsel Gelişimine Bir Bakış”, Bilim ve Kültür Dili Olarak Türkçe,
1978, s. 206-232.

“İstanbul Rasathanesinin Gözlem Araçları,” Araştırma, Cilt 11, 1979, s. 29-44.

“The Observational Instruments of Istanbul Observatory”, İslâm’da Rasathaneler
Sempozyumu, İstanbul 1980, s. 33-44.

“Copernicus’un Arapça Çevirisi”, Araştırma, Cilt 12, 1981, s. 35-36.

“Batılılaşma Üzerine”, VIII. Türk Tarih Kongresi, Cilt 3, 1983, s. 2109-2115.

101

“İlk Japon Haritasını Çizen Türk, Kaşgarlı Mahmud”, Erdem, Cilt 1, Sayı 3, 1985, s. 645-
651.
“Kristof Kolomb’un Haritasına Dayanarak En Eski Amerika Haritasını Çizen Türk
Amirali Pirî Reis”, Erdem, Cilt 1, Sayı 3, 1985, s. 653-663.
“Onaltıncı Yüzyıl Trigonometri Çalışmaları Üzerine Bir Araştırma, Copernicus ve
Takiyüddin”, Erdem, Cilt 2, Sayı 4, 1986, s. 219-272.
“16. Yüzyılda Osmanlılar’ın Astronomi Alanında Yapmış Oldukları Bazı Katkılar”,
Ulusal Astronomi Kongresi 1986, Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi, 24-26 Eylül 1986.
“Batılılaşmada Son Dönem, İshak Hoca”, Erdem, Cilt 4, Sayı 11, 1988, s. 437-465.
“Bir Bilim Adamımız: Salih Zeki”, I. Felsefe, Mantık ve Bilim Tarihi Sempozyumu
Bildirileri, 1991, s. 284-293.
“Osmanlıların Astronomi Tarihindeki En Önemli Yüzyılı,” Fatih’ten Günümüze
Astronomi, Prof. Dr. Nüzhet Gökdoğan Sempozyumu, İstanbul 1994, s. 69-85.
“Amid (Diyarbakır) Sarayının Kapısı”, Erdem, Cilt 12, Sayı 34, 1999, s.277-284.

102

ESİN KÂHYA

1941 yılında Ankara’da doğan Esin Kâhya, 1964 yılında Dil ve Tarih-Coğrafya
Fakültesi’ni bitirdi ve aynı yıl, bu fakültenin Bilim Tarihi Kürsüsü’nde lisansüstü
çalışmalarına başlayarak 1971’de doktora derecesini aldı.

1973-1974 yıllarında, burslu olarak İngiltere’de bulunan Kâhya, bu süre içerisinde
Wellcome Institute ile British Library’de araştırmalar yapmış ve 1974 yılında Cambridge
Üniversitesi, Felsefe Bölümü’nde konusuyla ilgili dersleri izlemiştir. Aynı yılın ikinci
yarısında Paris’te Bibliotheque Nationale’de bilim tarihi konusunda araştırmalar
yapmıştır.

Türkiye’ye döndükten sonra, 1977 yılında doçent, 1982 yılında da profesör olan Esin
Kâhya, 1984-1986 yıllarında Gazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, 1988-1990 yıllarında
ise, aynı üniversitenin Fen-Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümleri’nde lisans ve yüksek
lisans, 1997-2000 yıllarında da Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Felsefe ve Tarih
Bölümleri’nde lisans dersleri vermiştir.

Kâhya, 1986 yılında Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde dekan yardımcılığı ve 1994-
1997 yılları arasında da Felsefe Bölümü Başkanılığı yapmıştır. Halen aynı bölümde bölüm
başkanı olarak çalışmaktadır.

Atatürk Kültür Merkezi üyesi olan Esin Kâhya, aynı zamanda Kültür Bakanlığı, Yayınlar
Dairesi’nde danışman olarak görev yapmaktadır. Ayrıca Uluslararası Tıp Tarihi Kurumu,
Türk Tıp Tarihi Kurumu, Uluslararası Bilim Tarihi Kurumu, Türk Bilim Tarihi Kurumu
ve Türk Felsefe Derneği’nin de üyesidir.

2002 Eylül ayından itibaren Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi’nin
(OTAM) başkanlığını ve yayın organı olan Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama
Merkezi Dergisi’nin baş editörlüğünü yürütmektedir.

Bilimsel Çalışmaları

Kitaplar

On Sekizinci Yüzyılda Tabii Bilimler, Ankara 1980.

Üroloji Tarihi, Ankara 1980.

Felsefeye Giriş, (Liseler İçin Ders Kitabı, Mübahat Türker Küyel, Sevim Tekeli, Kenan
Gürsoy, Alev Öner ve Nurten Baykurt ile birlikte) Ankara 1985.

Shemseddin Itaki’s The Illustrated Treatise on the Anatomy of the Human Body, Hundred
Great Books of Islamic Civilisation, Islamabad 1990.

Kültür Tarihi, (Ortak) Eskişehir 1991.

Geçmişten Günümüze Türkler ve Türkiye, (Ortak) Ankara 1991.

103

Bilim Tarihi, (Liseler İçin Ders Kitabı, Sevim Tekeli, Melek Dosay, Remzi Demir,
Hüseyin Gazi Topdemir, Yavuz Unat ile birlikte), Ankara 1993.

Modern Kimyanın Kurucusu, Cabir b. Hayyan, Ankara 1995.

Şemseddin-i İtakî’nin Resimli Anatomi Kitabı, Ankara 1996.

İbn Sînâ, el-Kanun fi’t-Tıb, Cilt 1, Ankara 1996.

Bilim Tarihi, (Sevim Tekeli, Melek Dosay, Remzi Demir, Hüseyin Gazi Topdemir ve
Yavuz Unat ile birlikte), Ankara 1997.

On Dokuzuncu Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nda Tıp Eğitimi ve Türk Hekimleri,
Ankara 1997.

Bilim Tarihine Giriş, (Sevim Tekeli, Melek Dosay, Remzi Demir, Hüseyin Gazi
Topdemir, Yavuz Unat ve A. Koç Aydın ile birlikte), Geliştirilmiş İkinci Baskı, Ankara
1999.

Hint’te Bilim, Ankara 1998.

Medicine in the Ottoman Empire, Ankara 1998.

Bilimin Işığında Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Tıp ve Sağlık Kurumları, (Ayşegül Demirhan
Erdemir ile birlikte) Ankara 2000.

Bilim Tarihine Giriş, (Sevim Tekeli, Melek Dosay, Remzi Demir, Hüseyin Gazi
Topdemir, Yavuz Unat ve A. Koç Aydın ile birlikte), Geliştirilmiş Üçüncü Baskı, Ankara
2001.

İbn Sînâ, el-Kanun fi’t-Tıb, Cilt 2, Ankara, 2002.
Makaleler
“Şemseddin-i Itakî’nin Resimli Anatomi Kitabı”, Araştırma, Cilt 8, 1970, s. 171-186.

“İki Osmanlıca Metinden Derlenmiş Anatomi ve Fizyoloji Terimleri” Bilim ve
Kültür Dili Olarak Türkçe, Ankara 1978, s. 235-269.

“Beyrûnî ve Onun Farmakoloji Eseri, Saydana”, Araştırma, Cilt 11, l979, s. 143-194.

“Bizde Diseksiyon Ne Zaman ve Nasıl Başladı?”, Belleten, Cilt 43, 1979, s. 739-759.

“Studies of Rhazes’s Medical Heritage”, Atatürk’ün 100 Yılı, Ankara 1982, s. 415-420.

“A Student of Claude Bernard, Mehmet Shakir”, Atatürk’ün 100 Yılı, Ankara 1982, s.
421-429.

104

“İbn Sînâ”, Milli Kültür, No 41, Ankara 1983, s. 2-4.

“Osmanlı İmparatorluğu’nda On Dokuzuncu Yüzyılın İlk Yarısında Tıp Eğitimi ve
Kalburüstü Hekimler”, Erdem, Cilt 1, Sayı 3, 1983, s. 685-710.

“İbn Sînâ’da Böbrek Hastalıkları ve Tedavisi”, İbn-i Sînâ Doğumunun Bininci Yılı
Armağanı, 1984, s. 275-307.

“İbn Sînâ’da Göz ve Göz Hastalıkları”, Ankara Numune Hastanesi Bülteni, Cilt 24,
Ankara 1984, s. 7-14.

“Ülkemiz İçin Önemli Bir Kayıp, Ord. Prof. Dr. Süheyl Ünver”, Erdem, Cilt 2, Sayı 5,
1986, s. 659-671.

“On Sekiz ve On Dokuzuncu Yüzyılda Genel Çizgileriyle Osmanlılarda Bilim”, Erdem,
Cilt 3, Sayı 8, 1987, s. 491-578.

“Fransa’da İhtisas Yapmış Olan Türk Hekimlerinden Bazısı”, Cumhuriyet’in 60. Yıl
Armağanı, Ankara 1987, s. 244-262.

“Türkiye’de İlk Demiryolları”, Belleten, Cilt 52, Sayı 220, 1988, s. 209-218.

“Bilimde İletişim”, G. Ü. Basın-Yayın Yüksekokulu Dergisi, Sayı 1, 1988/1989, s. 35-42.

“Anadolu Selçukluları’nda Bilim”, Erdem, Cilt 5, Sayı 13, 1990, s. 53-79.

“Şânizâde Ataullah Efendi, On Dokuzuncu Yüzyılda Yaşamış Bir Tarihçi Bilim Adamı”,
Erdem, Cilt 5, Sayı 15, 1991, s. 848-861.

“Osmanlı İmparatorluğunda Deneysel Fizyolojinin Kuruluşu”, Ankara Üniversitesi,
Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, OTAM, Cilt 2, 1991, s. 127-140.

“Avrupa’da Üroloji”, Araştırma, Cilt 13, 1991, s. 45-89.

“Ibn al-Nafis and His Studies”, The History of Medicine and Science, Cilt 9, Sayı 3-4,
1992, s. 89-94.

“Tanzimat’ta Eski ve Yeni Tıp”, Tanzimat, Ankara 1992, s. 282-302.

“Ibn Nefis ve Eseri el-Mucez, Araştırma, Cilt 14, 1992, s. 189-200.

“İbn Sînâ’nın Anatomisinin Osmanlı Hekimleri Üzerindeki Etkisi”, Bilim Tarihi, Sayı15,
1993, s. 3-6.

“Ömer Şifâî, Osmanlı İmparatorluğu’nda İatrokimya Alanının Bir Temsilcisi”, Ankara
Üniversitesi, Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, OTAM, Cilt 4,
1993, s. 171-195.

105

“13. Yüzyıldan 19. Yüzyıl Sonuna Kadar Anadolu’da Bilim”, Kültür, Temmuz-Ağustos
1993, s. 32-35.

“İbn Sînâ’nın Anatomi Çalışmalarının Bir Değerlendirmesi”, Erdem, Cilt 6, 1993, 114-
136.

“Bilim Nokta-i Nazarından Türkiye Cumhuriyetinin Katkısı Nedir?”, Kültür, No. 105,
Ankara 1994, s. 10-21.

“Osmanlılar’da Deneysel Fizyoloji Ne Zaman ve Nasıl Başladı?”, Tanzimat, 1994, s. 45-
49.

“Ord. Prof. Dr. Aydın Sayılı’nın Ardından”, Belleten, Cilt 58, Sayı 221, 1994, s. 241-263.

“The First Railways in Turkey”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi
Dergisi, Cilt 15, 1994, s. 209-215.

“On İkinci Yüzyıla Kadar Çin Kozmolojisi ve Tıp Felsefesiyle İlgili Bazı Bilgiler”,
Belleten, Cilt 60, Sayı 228, 1996, s. 255-269.

“On Beşinci Yüzyılda Yaşamış Hekimlerimizden, Hekimbaşı Ahi Çelebi”, Erdem, (Aydın
Sayılı Özel Sayısı), Cilt 9, Sayı 25, 1996, s. 293-342.

“Tarih Çalışmalarında Terminolojinin Önemi”, Tarih Araştırmaları Dergisi, 1996, s. 75-
86.

“On İkinci ve On Üçüncü Yüzyıllardaki Selçuklu Hekimlerinden Bazı Örnekler”, Tarih
Araştırmaları Dergisi,1997, s. 411-418.

“On Dört ve On Beşinci Yüzyıllarda Bursa’da Bilim Hayatı”, Felsefe Dünyası, Sayı 25,
1997, s. 4-12.

“Report on The Department of History of Science, Faculty of Letters, History and
Geography, University of Ankara, Turkey”, Studies’in History of Medicine and Science,
New Delhi, 1997, s. 132-149.

“On Dokuzuncu Yüzyılda Osmanlılar’daki Belli Başlı Bilim Kurumlarının Yeniden
Yapılanması Problematiği”, Bilge, Sayı 22, 1999, s. 23-28.

“Dokuzuncu Yüzyılın İlk Yarısındaki Bilimsel Çalışmalardan Bazı Örnekler”, Bilge, Sayı
19, 1999, s. 9-11.

“Erzurumlu İbrahim Hakkı”, İlahiyat Fakültesi Dergisi (Prof. Dr. Necati Öner Armağanı),
Cilt 40, Ankara 1999, s. 371-385.

“Batılılaşma Hareketleri Çerçevesinde Bilimsel Yapılanmanın Kısa bir Değerlendirmesi”,
Türk Yurdu, Aralık/Ocak 2000, s. 148-149.

106

“Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Bilimsel Çalışmaların Kısa Bir Değerlendirmesi”,
Osmanlı, Cilt 3, 2000, s. 25-86.
“İbn Sînâ’nın Anatomi Çalışmalarının Bir Değerlendirmesi”, Avicenna Dergisi, Cilt 1,
2000, s.41-46.
“Türkler’de Bilim”, Türk Düşünce Tarihi, Ankara 2000, s. 25-70.
“An Evaluation of the Seljuqs in Anatolia”, Studies in History of Medicine, Cilt 16, Sayı
1-2, 1999-2000, s. 67-76.
“Osmanlılardaki Tıp Eserlerinin Tıbbî Terminoloji Açısından Kısa bir Değerlendirmesi”,
Journal of Turkish Studies, In Memoriam Agah Sırrı Levend Hatıra Sayısı, Editör: Günay
Kut, 2000, s.141-150.
“Hint Biliminin Günümüz Bilimine Katkılarının Kısa Bir Değerlendirmesi”, (İnci Macun
ile birlikte), Belleten, Cilt 63, 2001, s. 63-74.
“On Dokuzuncu Yüzyılda Pozitif Bilimler ve Tıp Arasındaki İlişkinin Kısa Bir
Değerlendirmesi,” Türkiye Klinikleri, Cilt 10, Sayı 1, 2002, s. 16-19.
“Eski Türkler’de Bilim”, Türkler, Cilt 3, Ankara 2002, s. 400-417.
“Türkiye Selçukluları’nda Bilimsel Çalışmalar”, Türkler, Cilt 3, Ankara 2002, s. 539-
559.
“İlk Müslüman Devletlerde Bilim”, (Hüseyin Gazi Topdemir ile birlikte), Türkler, Cilt 5,
Ankara 2002, s. 583-613.
“Cumhuriyet Döneminde Bilim” (Hüseyin Gazi Topdemir ile birlikte), Türkler, Cilt 17,
Ankara 2002, s. 871-893.
“Science Among the Ancient Turks”, Turks, Cilt 1, Ankara 2002, s. 798-812.

ŞAHABEDDİN DEMİREL
“İbrahim Müteferrika’nın Füyuzât-ı Mıknatısiye (Mıknatısın Yararları) Adlı Kitabı”, Dil
ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Atatürk’ün 100. Doğum Yılına Armağan Dergisi, Ankara
1992, s. 265-330.

107

MELEK DOSAY GÖKDOĞAN

1960 yılında Bursa'da doğan Melek Dosay Gökdoğan, 1977'de Bursa Kız Lisesi'nden
mezun olduktan sonra, Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Felsefe
Bölümü, Bilim Tarihi Anabilim Dalı'nda yüksek öğrenimine başlamış, 1981 yılında
mezun olduktan sonra aynı anabilim dalında Araştırma Görevlisi olarak çalışmaya
başlamıştır. Aynı yıl lisansüstü öğrenimine başlayan Gökdoğan, 1983'de tamamladığı Abu
Kamil Şucâ’nın “El-Cebr ve’l-Mukâbele” Adlı Eseri başlıklı çalışmasıyla yüksek lisans,
1988 yılında tamamladığı Kereci’nin “İlel Hesab el-Cebr ve’l-Mukâbele” Adlı Eseri
başlıklı çalışmasıyla da doktora derecesini almış ve 1996 yılında Doçent, 2002 yılında da
Profesör olmuştur. Halen aynı fakültenin Bilim Tarihi Anabilim Dalı'nda Profesör olarak
görevini sürdürmektedir.

Melek Dosay Gökdoğan, 1987 yılında British Council'in burslusu olarak dört ay
İngiltere'de dil eğitimine devam etmiş ve konusu ile ilgili araştırmalarda bulunmuş 1990
yılında da İtalya Hükümetinin sağladığı araştırma bursu ile altı ay Floransa'daki Bilim
Tarihi Müzesi’nde Latince yazmalar ile ilgili çalışma yapmıştır.

Bilimsel Çalışmaları

Kitaplar

a. Telif

Al-Khwârazmî's Algebra, İslamabad 1989.

Kerecî'nin "İlel Hisâb el-Cebr ve'l –Mukâbele” Adlı Eseri, Ankara 1991.

Bilim Tarihi, (Liseler İçin Ders Kitabı, Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Remzi Demir, Hüseyin
Gazi Topdemir, Yavuz Unat ile birlikte), Ankara 1993.

Beş Büyük Cebir Bilgini, (Ömer Akın ile birlikte), İstanbul 1994.

Bilim Tarihi, (Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Remzi Demir, Hüseyin Gazi Topdemir ve
Yavuz Unat ile birlikte), Ankara 1997.

Bilim Tarihine Giriş, (Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Remzi Demir, Hüseyin Gazi Topdemir,
Yavuz Unat ve A. Koç Aydın ile birlikte), Geliştirilmiş İkinci Baskı, Ankara 1999.

Tüccarzâde İbrahim Hilmi, Maarifimiz ve Servet-i İlmiyyemiz, Ankara 2000.

Bilim Tarihine Giriş, (Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Remzi Demir, Hüseyin Gazi Topdemir,
Yavuz Unat ve A. Koç Aydın ile birlikte), Geliştirilmiş Üçüncü Baskı, Ankara 2001.

Bilim Tarihi Kılavuzu-Bilginler ve Yapıtlar, Ankara 2001.

Cezerî, Bedî‘u’z-Zamân Ebû’l-‘İzz İsmâ‘îl b. er-Rezzâz el-Cezerî, El-Câmi‘ Beyne’l-‘İlm
ve’l-‘Amel en-Nâfi‘ fî es- Sınâ‘ati’l-Hiyel, (Sevim Tekeli ve Yavuz Unat ile birlikte),
Ankara 2002 .

108

b.Tercüme

Frances Benson Stonaker, Meşhur Matematikçiler, Ankara 1989.

George Sarton, Antik Bilim ve Modern Uygarlık, (Remzi Demir ile birlikte), Ankara 1995.

George Sarton, Bilim Tarihinde Yöntem, (Remzi Demir, Yavuz Unat, Güldeniz Can ile
birlikte), Ankara 1997.

Makaleler

a.Telif

“Abû Kâmil Şucâ”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt 32,
Sayı 1-2, 1988, s. 127-130.

“e Sayısı”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt 33, Sayı 1-
2, 1990, s. 77-87.

“Abû Kâmil Şucâ'ın Cebiri”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi
Dergisi, Cilt 34, Sayı 1-2, 1990, s. 57-68.

“Matematik Rönesans’ına İslâm Dünyası’nın Etkisi”, Araştırma, Cilt 14, 1992, s. 147-
158.

“İslâm Dünyası’nda Bir Bilim Rönesans’ı İhtiyacı ve Koşulları”, Ankara Üniversitesi Dil
ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt 35, Sayı 1, Ankara 1992, s. 75-80.

"Ortaçağ İslâm Cebirinin Latin Cebiri Üzerindeki Etkilerine Örnekler”, Bilim ve Felsefe
Metinleri, Cilt 1, Sayı 2, 1992, s. 59-76.

“Fibonacci'nin Cebiri”, Bilim Tarihi, Sayı 13, 1992, s. 11-15.

“Cremonalı Gerard'ın Hârezmî Cebirinin Latince Tercümesi Üzerine Mukayeseli Bir
İnceleme”, Bilim Tarihi, Sayı 15, 1993, s. 7-16.

“Ebû Kâmil Şucâ'ın 'Kitâb el-Cebr ve'l -Mukâbele' Adlı Eseri”, Araştırma, Cilt 15,
Ankara 1994, s. 157-191.
“Bilim Tarihinde Metin Çalışmalarının Önemi”, Felsefe Dünyası, (Remzi Demir ile
birlikte), Sayı 17, 1995, s. 60-69.

“İbrahim Edhem Paşa (1785-1865)”, Ankara Üniversitesi, Osmanlı Tarihi Araştırma ve
Uygulama Merkezi Dergisi, OTAM, Sayı 7, Ankara 1996, s. 113-117.

“M Ö. V. Yüzyılda Hellen Matematiği ve Felsefesi”, Felsefe Dünyası, Sayı 19, Ankara
1996, s. 16-27.

109

“Takiyüddîn'in Cebir Risalesi”, Belleten, Cilt 61, Sayı 231, 1997, s. 301-320.

“Bilim Tarihinde Metin Çalışmalarının Önemi”, Bilim, Bilim Politikası ve Üniversiteler,
Yayına Hazırlayanlar: Emine Akalın, Hakan Aydoğdu ve Reşat Saraoğlu, (Remzi Demir
ile birlikte), İstanbul 1997, s. 101-108.

“Osmanlılar’da Batılılaşma Döneminde Matematik”, Osmanlı, Cilt 8, Editör: Güler Eren,
Ankara 1999, s. 391-398.

“Tüccarzâde İbrahim Hilmi’nin Maarifimiz ve Servet-i İlmiyyemiz Adlı Eseri”, İlâhiyat
Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Necati Öner Armağanı, Cilt 40, Ankara 1999, s. 425-432.

“Osman Gazi’den Mehmed Vahideddin’e Osmanlı Bilimi ve Kültürü”, Türkler, Cilt 11,
Editörler: Hasan Celâl Güzel, Kemal Çiçek ve Salim Koca, Ankara 2002, s. 175-209.

“Osmanlılar’da Matematik”, Türkler, Cilt 11, Editörler: Hasan Celâl Güzel, Kemal Çiçek
ve Salim Koca, Ankara 2002, s. 267-276.

“Fatih Dönemi Matematikçileri”, Bilim ve Ütopya, Sayı 96, 2002, s. 32-33.

“İshak Hoca ve Mecmû‘a-i ‘Ulûm-i Riyâziyye”, Düşünen Siyaset, Sayı 16, Ankara 2002, s.
209-229.

b.Tercüme

Jens Høyrup, “Hârezmî, İbn Türk ve Liber Mensurationum: İslâm Cebirinin Kökenleri
Üzerine”, Erdem, Cilt 2, Sayı 5, Ankara 1986, s. 485-526.

Ahmedov, Dabbagh ve Rosenfeld, “Harezmi'nin Eserlerinin İstanbul Yazmaları”, Erdem,
Cilt 3, Sayı 7, Ankara 1987, s. 187-210.

Baloch, “Beyrûnî ve Nandana’daki Ölçüm Çalışmaları”, Erdem, Cilt 3, Sayı 9, Ankara
1988, s. 731-758.

Sonja Brentjes, “İbn Fallûs'un Elementer Sayı Teorisi Üzerine Olan Bir Yazmasındaki İlk
Yedi Mükemmel Sayı ve Dost Sayıların Üç Çeşidi”, Erdem, Cilt 4, Sayı 2, Ankara 1989,
s. 485-500.

Akmal Ayyubi, “Harezmî'nin Matematiğe ve Coğrafyaya Katkısı”, Uluslararası İbn Türk,
Hârezmî, Fârâbî, Beyrûnî ve İbn Sînâ Sempozyumu Bildirileri, Ankara 1990, s. 245-251.

Jens Høyrup, “İbn-i Türk ve Hârezmî'nin Temelindeki (Gerisindeki) Cebirsel Gelenekler”,
Uluslararası İbn Türk, Hârezmî, Fârâbî, Beyrûnî ve İbn Sînâ Sempozyumu Bildirileri,
Ankara 1990, s. 279-301.

Saidan, “Muhammed İbn Mûsâ el-Hârezmî'nin Cebiri ve Aritmetiği”, Uluslararası İbn
Türk, Hârezmî, Fârâbî, Beyrûnî ve İbn Sînâ Sempozyumu Bildirileri, Ankara 1990, s. 309-
315.

110

Grattan Guinnes, “Montucla ve Delambre'ın Yazılarında İslâm Dünyası Matematiğinin
Tanınması Üzerine Bazı Düşünceler”, Uluslararası İbn Türk, Hârezmî, Fârâbî, Beyrûnî
ve İbn Sînâ Sempozyumu Bildirileri, Ankara 1990, s. 271-277.
Dold-Samplonius, “İkinci Derece Denklemlerinin Çözümüne Samawcal'ın Katkısı”,
Uluslararası İbn Türk, Hârezmî, Fârâbî, Beyrûnî ve İbn Sînâ Sempozyumu Bildirileri,
Ankara 1990, s. 253-263.
Aydın Sayılı, “Hârezmî ile Abdülhamîd İbn Türk ve Orta Asya’nın Bilim ve Kültür
Tarihindeki Yeri”, Erdem, (Aydın Sayılı ile birlikte), Cilt 7, Sayı 19, 1991, s. 101-214.
Baloch, “Gurretu'z-Zîcât”, Erdem, Cilt 6, Sayı 18, Ankara 1992, s. 799-841.
Aydın Sayılı, “Profesör Aydın Sayılı’nın Kısa Biyografisi ve Bilimsel Faaliyetleri”,
Ankara Üniversitesi, Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi,OTAM,
Sayı 5, Ankara 1995, s. 575-595.
Saidan,“Beyrunî’nin Trigonometrisi”, Erdem, Cilt 9, Sayı 26, 1996, s.779-788.
Aydın Sayılı, “George Sarton ve Bilim Tarihi”, Erdem, (Recep Duran ile birlikte), Cilt 9,
Sayı 25, 1996, s. 117-153.

111

REMZİ DEMİR

1963 yılında Ankara’da doğan Remzi Demir, ilk, orta ve lise öğrenimini Ankara’da
tamamladıktan sonra, 1980-81 öğretim yılında Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-
Coğrafya Fakültesi, Bilim Tarihi Kürsüsü’ne girmiştir. 1984’te buradan mezun olduktan
sonra, 1984-85 öğretim yılında açılmış olan sınavı kazanarak aynı fakültenin Felsefe
Bölümü, Bilim Tarihi Anabilim Dalı’na araştırma görevlisi olarak atanmıştır. 1987’de
tamamladığı Câbir İbn Eflâh’ın Islâhü’l-Mecistî Adlı Eseri başlıklı çalışmasıyla yüksek
lisans, 1991 tamamladığı XVI. Yüzyılın Ünlü Astronomu Takiyüddin’in Desimal Sistemi
Trigonometri ve Astronomiye Uygulaması başlıklı çalışmasıyla da doktora derecesini
almış, 1994’te Yardımcı Doçent, 1997’de de Doçent unvanını almış olan Demir, hâlen
aynı anabilim dalında Ortaçağ İslâm Dünyası’nda ve Osmanlı döneminde yapılan
astronomi ve matematik çalışmalarına ilişkin araştırmalarını sürdürmektedir.
Bilimsel Çalışmaları

Kitaplar

a. Telif

Bilim Tarihi, (Liseler İçin Ders Kitabı, Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Hüseyin Gazi
Topdemir, Yavuz Unat ile birlikte), Ankara 1993.

Bursalı Mehmed Tâhir Bey ve Türklerin Ulûm ve Fünûna Hizmetleri, (Yavuz Unat ile
birlikte), Ankara 1995.

Ahmed Cevdet Paşa, Takvîmü’l-Edvâr (Takvimler), (Yavuz Unat ile birlikte), Ankara
1996.

Şemseddin Sâmî, Medeniyyet-i İslâmiyye, Ankara 1996.

Mustafa Sâmî Efendi, Avrupa Risâlesi, Ankara 1996.

Rızaeddin ibn Fahreddin, İslâm Filozofu İbn Rüşd, Ankara 1997.

Bilim Tarihi, (Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Melek Dosay, Hüseyin Gazi Topdemir ve
Yavuz Unat ile birlikte), Ankara 1997.

Bilim Tarihine Giriş, (Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Melek Dosay, Hüseyin Gazi Topdemir,
Yavuz Unat ve Ayten Koç Aydın ile birlikte), Geliştirilmiş İkinci Baskı, Ankara 1999.

Türk Aydınlanması ve Voltaire, Geleneksel Düşünceden Kopuş, Ankara 1999.

Takiyüddîn’de Matematik ve Astronomi, Ankara 2000.

Osmanlılar’da Bilimsel Düşüncenin Yapısı, Ankara 2001.

112

Bilim Tarihine Giriş, (Sevim Tekeli, Esin Kahya, Melek Dosay, Hüseyin Gazi Topdemir,
Yavuz Unat, Ayten Koç Aydın ile birlikte), Geliştirilmiş Üçüncü Baskı, Ankara 2001.

Bilim Tarihi Kılavuzu, Buluşlar ve Yapıtlar, (Melek Dosay Gökdoğan, Hüseyin Gazi
Topdemir, Yavuz Unat, İnan Kalaycıoğulları ve Yasemin Emlü ile birlikte), Ankara 2001.

b. Tercüme

George Sarton, Antik Bilim ve Modern Uygarlık, (Melek Dosay ile birlikte), Ankara 1995.

Şemseddin Sâmî, İslâmiyetin Yayılması İçin Yapılan Çalışmalar, Ankara 1997.

George Sarton, Bilim Tarihinde Yöntem, (Melek Dosay, Yavuz Unat ve Güldeniz Can ile
birlikte), Ankara 1997.

Hakim Muhammed Said, İslâm Bilim ve Felsefesine Giriş, Ankara 1999.

Makaleler

a.Telif

“Takiyüddin’in Ağabeyi Necmüddin ibn Maruf ve Onun ‘Cedâvilu li-Ma’rifeti Ru‘yeti
Ehilleti’ş-Şuhûr’ Adlı Risâlesi”, Bilim ve Felsefe Metinleri, Cilt 1, Sayı 1, Ankara 1992, s.
9-29.

“Eski Bir Hesap Aleti: Rubu’l-Müceyyeb ve Takiyüddin ibn Maruf’un ‘Rubu’l-
Müceyyeble Yapılan İşlemler Manzûmesi’ Adlı Risâlesi”, Bilim ve Felsefe Metinleri, Cilt
1, Sayı 1, Ankara 1992, s. 29-55.

“Bedreddin Sıbt el-Mârdînî’nin ‘Mukaddime fî Hisâbi’l-Mesâili’l-Ceybiyye ve’l-
‘Amâli’l-Felekiyye’ Adlı Risâlesi”, Bilim ve Felsefe Metinleri, Cilt 1, Sayı 1, Ankara
1992, s. 55-67.

“Takiyüddin’in Farklı Büyüklükte Sonsuz Nicelikler Meselesine Trigonometriden
Getirmiş Olduğu Bir Örnek”, Araştırma, Cilt XIV, Ankara 1992, s. 91-96.

“I. Mahmud’a Hediye Edilen İki Otomatın Tanıtımı Maksadıyla Kaleme Alınmış Küçük
Bir Risâle”, Bilim ve Felsefe Metinleri, Cilt 1, Sayı 2, Ankara 1992, s.117-129.

“İstanbul Rasathanesi’nde Yapılmış Olan Gözlemler”, Belleten, Cilt LVII, Sayı 218,
Ankara 1993, s. 161-172.

“İsmail Gelenbevî’nin Üçgenlerin Kenarları Adlı Risâlesi”, Erdem, Cilt 9, Sayı 25, Mayıs
1996, s. 175-222.

“Takiyüddin’in Ondalık Kesirleri Trigonometri ve Astronomiye Uygulaması”, Bilim ve
Teknik, Sayı 351, 1997, s. 36.

113

“Bilim Tarihinde Metin Çalışmalarının Önemi”, Bilim, Bilim Politikası ve Üniversiteler,
Yayına Hazırlayanlar: Emine Akalın, Hakan Aydoğdu ve Reşat Saraoğlu, (Melek Dosay
ile birlikte), İstanbul 1997, s. 101-108.

“Bilim ve Felsefe Tarihi Kurumu”, Cumhuriyet Bilim-Teknik, Sayı 571, 1998, s. 15.

“Târîh-i Hind-i Garbî’de Hint Okyanusu, Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı İle İlgili
Düşünceler”, Osmanlı, (Mutlu Kılıç ile birlikte), Editör: Güler Eren, Ankara 1999, s. 355-
371.

“Takîyüddîn’in Cerîde el-Dürer ve Harîde el-Fiker Adlı Yapıtında Bulunan Onluk
Trigonometrik Cetveller (Düzenleniş ve Kullanılışları)”, Osmanlı, Editör: Güler Eren,
Ankara 1999, s. 399-410.

“Melhameler ve Bir Onyedinci Yüzyıl Osmanlı Âlim ve Edîbi Cevrî Çelebi’nin
Melhame’si”, Osmanlı, Editör: Güler Eren, Ankara 1999, s. 431-441.

“Hoca Tahsîn Efendi ve Felsefe İle İlgili Bir Şiiri”, Nüsha, (Âdem Akın ile birlikte), Yıl
1, Sayı 1, Ankara 2001, s. 72-79.

“Unutulmuş Bir Osmanlı Düşünürü Hoca Tahsîn Efendi’nin Târîh-i Tekvîn Yâhûd Hilkat
Adlı Eseri ve Haeckelci Evrimciliğin Türkiye’ye Girişi”, Nüsha, (Bilal Yurtoğlu ile
birlikte), Yıl 1, Sayı 2, Ankara 2001, s. 166-196.

“Osmanlı Devleti’nin Kuruluşunun 600. Yıldönümü Münasebetiyle Münîf Paşa
Tarafından Yazılan Destân-ı Âl-i ‘Osmân”, Bilge, (Âdem Akın ile birlikte), Cilt 8, Sayı
29, Ankara 2001, s. 25-27.

“Münîf Paşa’nın Bilimlerin Değeri ve Çeşitlerine İlişkin İki Makalesi”, Düşünen Siyaset,
(Âdem Akın ile birlikte), Sayı 16, Ankara 2002, s. 187-207.

“Ali Kuşçu ve el-Muhammediyye, el-Fethiyye ve Risâle fî Hall Eşkâl el-Mu‘addil li’l-
Mesîr Adlı Eserlerinin Türk Bilim Tarihindeki Yeri”, Düşünen Siyaset, (Yavuz Unat ile
birlikte), Sayı 16, Ankara 2002, s. 231-255.

Ernst Haeckel, “Din ve Bilim Bağlantısı Olarak Monizm, Bir Bilim Adamının İnanç
Konusundaki İtirafları”, Türkçe’ye Çevirenler: Bahâ Tevfîk ve Ahmed Nebîl, Düşünen
Siyaset, (Bilal Yurtoğlu ile birlikte), Sayı 16, Ankara 2002, s. 259-293.
b.Tercüme

George Sarton, “İbn Sina: Hekim, Bilgin ve Filozof (980-1037)”, Felsefe Dünyası, Sayı
13, Ankara 1994, s. 78-87.

114

HÜSEYİN GAZİ TOPDEMİR

1962 yılında Aşkale’de doğan Hüseyin Gazi Topdemir, İlkokulu 1972'de Aşkale’de,
Ortaokul ve Lise öğrenimini ise Ankara'da tamamladıktan sonra, 1981 yılında Dil ve
Tarih Coğrafya Fakültesi, Felsefe Bölümü, Sistematik Felsefe ve Mantık Anabilim
Dalı’na kaydolmuştur. 1985 yılında buradan mezun olduktan sonra, aynı yıl bölümde
açılan Yüksek Lisans programını kazanmış ve 1987 yılında, adı geçen fakültenin Felsefe
Bölümü, Bilim Tarihi Anabilim Dalı'na Araştırma Görevlisi olarak atanmıştır. 1988
yılında tamamladığı Kemâlüddîn el-Fârîsî'nin İbn el-Heysem'in Kitâb el-Menâzır Adlı
Optik Kitabına Yazdığı Açıklamanın Yakan Kürelerdeki Kırılmaya Ait Bölümünün
Çevirisi ve Kritiği başlıklı çalışmasıyla yüksek lisans, 1994 yılında tamamladığı Işığın
Niteliği ve Görme Kuramı Adlı Bir Optik Eseri Üzerine Araştırma başlıklı çalışmasıyla da
doktora derecesini almış, 1996 yılında Yardımcı Doçent, 2002 yılında da Doçent unvanını
alan Topdemir, halen aynı anabilim dalında Bilim Tarihi ve Bilim Felsefesi konularında
araştırmalarını sürdürmektedir. Hüseyin Gazi Topdemir, Türk Felsefe Derneği'nde
yönetim Kurulu üyesi ve Türk Bilim Tarihi Kurumunun da üyesidir.

Bilimsel Çalışmaları

Kitaplar

Bilim Tarihi, (Liseler İçin Ders Kitabı, Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Melek Dosay, Remzi
Demir ve Yavuz Unat ile birlikte), Ankara 1993.

Bilim Tarihi, (Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Melek Dosay, Remzi Demir ve Yavuz Unat ile
birlikte), Ankara 1997.

Bilim Tarihine Giriş, (Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Melek Dosay, Remzi Demir, Yavuz
Unat ve A. Koç Aydın ile birlikte), Geliştirilmiş İkinci Baskı, Ankara 1999.

Takîyüddîn’in Optik Kitabı, Ankara 1999.

Bilim Tarihine Giriş, (Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Melek Dosay, Remzi Demir, Yavuz
Unat ve A. Koç Aydın ile birlikte), Geliştirilmiş Üçüncü Baskı, Ankara 2001.

Bilim Tarihi Kılavuzu, Buluşlar ve Yapıtlar, (Melek Dosay, Remzi Demir, Yavuz Unat,
İnan Kalaycıoğulları ve Yasemin Emlü ile birlikte), Ankara 2001.

Modern Optiğin Kurucusu: İbnü’l-Heysem, Ankara 2002.

İbrahim Müteferrika ve Türk Matbaacılığı, Ankara 2002.

Makaleler

a.Telif

“Kemâlüddîn el-Fârîsî’nin Gökkuşağı Açıklaması”, A. Ü. D. T. C. Fakültesi Dergisi, Cilt
33, Sayı 1-2, 1990, s. 477-492.

115

“Kemalüddîn el-Fârîsî’nin Karanlık Oda Çalışması”, Araştırma, Cilt 14, 1992, s. 281-289.

“İbnü’l-Heysem’in Optik Araştırmaları”, Bilim ve Felsefe Metinleri, Cilt 1, Sayı 1, 1992,
s. 67-84.

“Kamal al-Dîn al-Fârîsî’s Explanation of the Rainbow”, Bilim ve Felsefe Metinleri, Cilt 1,
Sayı 2, 1992, s. 103-112.

“Descartes'ın Yöntem Çalışması”, Felsefe Dünyası, Sayı 19, 1996, s. 39-52.

“İbn el-Heysem’in Işık Üzerine Adlı Çalışması”, Belleten, 1997, Cilt 61, Sayı 230, s. 43-
65.

“Takîyüddîn’in Optiğe Katkıları”, Bilim ve Teknik, Sayı 351, 1997, s. 38.

“Takîyüddîn’in Kitâbu Nuri Hadakati’l-Ebsâr ve Nuri Hadikati’l-Enzâr Adlı Optik
Kitabı”, Ankara Üniversitesi, Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi,
OTAM, Cilt 7, 1997, s. 253-286.

“Galileo ve Modern Mekaniğin Doğuşu”, Felsefe Dünyası, Sayı 24, 1997, s. 42-52.

“Işığın Yayılımının Niteliği Konusunda Üç Önemli Adım: İbn el-Heysem, Kemâlüddîn
el-Fârisî, Takîyüddîn b. Marûf", Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi
Dergisi, Cilt 38, Sayı 1-2, 1998, s. 381-403.

“Francis Bacon’ın Bilim Anlayışı”, Felsefe Dünyası, Sayı 30, 1999, s. 51-68.

“Kemâlüddîn el-Fârisî ve Tenkih el-Menâzır Adlı Kitabı”, Ankara Üniversitesi İlahiyat
Fakültesi Dergisi, Necati Öner Armağanı, Cilt 40, 1999, s. 433-442.

“Osmanlılarda Fizik Çalışmaları”, Osmanlı, Cilt 8, 1999, s. 445-460.

“Gökkuşağı”, TDV İslam Ansiklopedisi, Cilt 14, İstanbul 2000, s. 122-123.

“Aristoteles’in Bilim Anlayışı”, Felsefe Dünyası, Sayı 32, 2000, s. 23-36.

“İbnü’l-Heysem”, TDV İslam Ansiklopedisi, Cilt 21, İstanbul 2001, s. 82-87.

“Türkler’de Bilim”, Türk Düşünce Tarihi, Ankara 2001, s. 25-71.

“Bilim, Bilim Tarihi ve Felsefe İlişkisi”, Düşünen Siyaset, Sayı 16, 2002, s. 53-66.

“Modern Fiziğin Türkiye’ye Girişinde Baş Hoca İshak Efendi’nin Mecmû‛a-i Ulûm-i
Riyâziye Adlı Çalışmasının Önemi” Türkler, Editörler: Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek,
Salim Koca, Cilt 17, Ankara 2002, s. 897-905.

116

“Cumhuriyet Dönemi’nde Bilim” Türkler, (Esin Kahya ile birlikte), Editörler: Hasan
Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca, Cilt 14, Ankara 2002, s. 871-893.
“İlk Müslüman Türk Devletlerinde Bilim”, Türkler, (Esin Kahya ile birlikte), Editörler:
Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca, Cilt 5, Ankara 2002, s. 583-613.
“Kemâlüddîn el-Fârisî’nin Optik Çalışmaları Üzerine Bir Değerlendirme”, Nüsha, Sayı 6,
2002, s. 149-168.
“Kuhn ve Bilimsel Devrimlerin Yapısı Üzerine Bir Değerlendirme”, Felsefe Dünyası, Sayı
36, 2002, s. 45-62.
b. Tercüme
Anders Wedberg, “Platon'un Aritmetik Felsefesi”, Felsefe Dünyası, Sayı 27, 1998, s. 114-
129.
Anders Wedberg, “Platon'un Matematiği”, Felsefe Dünyası, Sayı 29, 1999, s. 123-126.

117

YAVUZ UNAT

1965 yılında İstanbul’da doğan Yavuz Unat, 1982 yılında Konya Endüstri Meslek
Lisesi’nden mezun olduktan sonra, Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi,
Felsefe Bölümü, Bilim Tarihi Anabilim Dalı’nda yüksek öğrenime başlamış ve 1987
yılında aynı anabilim dalından mezun olmuştur. 1987 yılında Bilim Tarihi Anabilim
Dalı'nda yüksek lisans öğrenimine başlayan Unat, 1988 yılında aynı anabilim dalına
araştırma görevlisi olarak atanmıştır.

1990 yılında tamamladığı Ali Kuşçu’nun ‘Risâlat al-Fathiyya Adlı Eserinin, Gök Küreleri
Üzerine Olan Dördüncü ve Beşinci Makaleleri Üzerine Bir Çalışma başlıklı çalışmasıyla
yüksek lisans, 1996 yılında tamamladığı Fergâni’nin “Kitâb el-Fusûl” Adlı Kitabı
Üzerine Bir İnceleme başlıklı çalışmasıyla da doktora almış ve 2000 yılında aynı anabilim
dalında yardımcı doçent unvanını almıştır. Hale astronomi tarihi ve bilim tarihi
alanlarında araştırmalarını sürdürmektedir. Yavuz Unat, Türk Felsefe Derneği'nde
yönetim Kurulu üyesi ve Türk Bilim Tarihi Kurumunun da üyesidir.

Bilimsel Çalışmaları

Kitaplar

a. Telif

Bilim Tarihi, (Liseler İçin Ders Kitabı, Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Melek Dosay, Remzi
Demir, Hüseyin Gazi Topdemir ile birlikte), Ankara 1993.

Bursalı Mehmed Tâhir Bey’in Türklerin Ulûm ve Fünûna Hizmetleri Adlı Eseri, (Remzi
Demir ile birlikte), Ankara 1995.

Ahmed Cevdet Paşa, Takvîmü’l-Edvâr (Takvimler), (Remzi Demir ile birlikte), Ankara
1996.

Bilim Tarihi, (Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Melek Dosay, Remzi Demir, Hüseyin Gazi
Topdemir ile birlikte), Ankara 1997.

El-Fergânî, The Elements of Astronomy, Harvard 1998.

Bilim Tarihine Giriş, (Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Melek Dosay, Remzi Demir, Hüseyin
Gazi Topdemir ve Ayten Koç Aydın ile birlikte), Geliştirilmiş İkinci Baskı, Ankara 1999.

İlkçağlardan Günümüze Astronomi Tarihi, Ankara 2001.

Seyyid Ali Paşa, Miratü'l-Alem (Evrenin Aynası), Ali Kuşçu'nun Fethiyye Adlı Eserinin
Çevirisi, Ankara 2001.

Bilim Tarihine Giriş, (Sevim Tekeli, Esin Kâhya, Melek Dosay, Remzi Demir, Hüseyin
Gazi Topdemir ve Ayten Koç Aydın ile birlikte), Geliştirilmiş Üçüncü Baskı, Ankara
2001.

118

Bilim Tarihi Kılavuzu, Bilginler ve Yapıtlar, (Melek Dosay, Remzi Demir, Hüseyin Gazi
Topdemir, İnan Kalaycıoğlu, Yasemin Emlü ile birlikte), Ankara 2002.

Cezerî, el-Câmi‘ beyne’l-‘İlm ve’l-‘Amel en-Nâfi‘ fî Sınâ‘âti’l-Hiyel, (Sevim Tekeli ve
Melek Dosay ile birlikte), Ankara 2002.
b. Tercüme

George Sarton, Bilim Tarihinde Yöntem, (Melek Dosay, Remzi Demir, Güldeniz Can ile
birlikte), Ankara 1997.

Makaleler

“İhvân-ı Safâ’nın Astronomi Risalesi,” Bilim ve Felsefe Metinleri, Cilt 1, Sayı 2, 1992, s.
129-144.

“Ali Kuşçu’nun ‘Fethiye’ Adlı Astronomi Eseri,” Felsefe Dünyası, Sayı 12, 1994, s. 42-
48.

“Ali Kuşçu ve Fethiye”, Uluğ Bey ve Çevresi Uluslararası Sempozyumu Bildirileri,
Ankara 1996, s. 323-331.

“Güneş”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt 14, İstanbul 1996, s. 292-294.

“Ali Kuşçu ve Fethiye”, Uluğ Bey ve Çevresi Uluslararası Sempozyumu Bildirileri,
Ankara 1996, s. 323-331.

“Ahmed Cevdet Paşa’nın Önerdiği Yeni bir Takvim”, Belleten, (Remzi Demir ile
birlikte), Cilt 61, Sayı 230, 1997, s. 111-120.

“Hâlîlî Şemsettîn”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt 15, 1997, s. 332.

“Fergânî’nin ‘Astronominin Özeti ve Göğün Hareketlerinin Esasları’ Adlı Astronomi
Eseri”, Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt 38, Sayı 1-2,
1998, s. 405-423.

“Osmanlı Astronomisine Genel Bir Bakış”, Osmanlı, Cilt 8, Editör: Güler Eren, Ankara
1999, s. 411-420.

“Osmanlı Teknolojisine Genel Bir Bakış”, Osmanlı, Cilt 8, Editör: Güler Eren, Ankara
1999, s. 627-654.

“İlm-i Mikât”, TDV İslâm Ansiklopedisi, (Mustafa Helvacı ile birlikte), Cilt 22, İstanbul
2000, s. 133-134.

“Eski Astronomi Metinlerinde Karşılaşılan Astronomi Terimlerine İlişkin Bir Sözlük
Denemesi”, Ankara Üniversitesi, Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi
Dergisi, OTAM, Sayı 11, Ankara 2001, s. 633-696.

119

“Cezerî Üzerine Yapılan Bazı Çalışmalar”, Bilim ve Ütopya, Sayı 91, 2002, s. 10.
“Teknoloji Tarihinde Cezerî'nin Öncülleri”, Bilim ve Ütopya, Sayı 91, 2002, s. 12-18.
“Cezerî'nin Yapıtı”, Bilim ve Ütopya, Sayı 91, 2002, s. 18-23.
“Cezerî Üzerine Türkçe ve Yabancı Kaynaklar”, Bilim ve Ütopya, Sayı 91, İstanbul 2002,
s. 50-51.
“Ali Kuşçu ve El-Muhammediyye, El-Fethiyye ve Risâle Fî Hall Eşkâl El-Mu‘addil li’l-
Mesîr Adlı Eserlerinin Türk Bilim Tarihindeki Yeri”, Düşünen Siyaset, (Remzi Demir ile
birlikte), Sayı 16, Ankara 2002, s. 231-255.
“El-Cezerî'nin Makine Yapımında Yararlı Bilgiler ve Uygulamalar Adlı Eseri”, Türkler,
Cilt 7, Editörler: Hasan Celâl Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca, Ankara 2002, s. 569-575.
“Tâkiyüddîn ve İstanbul Gözlemevi (Rasathanesi)”, Türkler, Cilt 11, Editörler: Hasan
Celâl Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca, Ankara 2002, s. 277-288.
“Çağdaş Astronominin Türkiye'ye Girişi”, Türkler, Cilt 14, Editörler: Hasan Celâl Güzel,
Kemal Çiçek, Salim Koca, Ankara 2002, s. 906-914.
“Cumhuriyet Dönemi’nde Türkiye’de Astronomi Çalışmaları”, Türkler, Cilt 17, Editörler:
Hasan Celâl Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca, Ankara 2002, s. 901-910.
“Yer'in Küresel Olduğuna İlişkin Görüşün Tarihsel Gelişimi”, Bilim ve Ütopya, Sayı 95,
2002, s. 8-13.
“Osmanlılarda Coğrafya”, Bilim ve Ütopya, Sayı 95, 2002, s. 31-33.
“Fatih Dönemi Astronomisine Genel Bir Bakış”, Bilim ve Ütopya, Sayı 96, 2002, s. 40-42.

120

1990 Yılından İtibaren Bilim Tarihi Anabilim Dalı’nda Yapılan Yüksek
Lisans ve Doktora Tezleri

YÜKSEK LİSANS TEZLERİ
Tarık Yurtgezer, Ebû’l-Kâsım Halef bin ‘Abbâs ez-Zehrâvî’nin et-Tasrif li-men
Aceze ‘an et-Telif İsimli Tıp Kitabının Cerrahiye İlişkin Olan Son Bölümünün
“Dağlama Üzerine” Olan Birinci Kısmı, A.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara,
1990, 236 s.
Ayten Koç, 18. Yüzyıl Osmanlılar’da İatrokimya Çalışmaları (Avrupa ile
Mukayeseli ve Ömer Şifâî’nin Çalışmaları Esas Alınarak), A.Ü. Sosyal Bilimler
Enstitüsü, Ankara, 1997, 172 s.
Eyüp Erdoğan, Mehmet Refik ve 20. Yüzyıl Türkiye’sindeki Elektrik Çalışmaları
(Aynı Dönem Avrupa ile Karşılaştırılmalı Olarak), A.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü,
Ankara, 1998, 247 s.
Bilal Yurtoğlu, Göz ve Göz Hastalıkları, A.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara,
2000, LXXXVI +163 s.
Mutlu Kılıç, XV. Yüzyıl Bilim Adamlarından Mümin bin Mukbil ve Eseri Miftâh
en-Nûr ve Hazâ’in es-Sürûr, Ankara 2002, VIII+250 s.
Taner Köşüş, İbn-i Sînâ’nın Tıp Çalışmalarının Değerlendirilmesi, Ankara 2002,
VIII+289 s.
Mehmet Parmaksız, Hüseyin Rıfkı Tâmânî’nin “el-Medhal fî’l-Coğrafya” Adlı
Eseri Üzerine Bir Araştırma, Ankara 2002, 179 s.
Ali Rıza Tosun, Osmanlılar’da Logaritma, A.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü,
Ankara 2002, 114 s.

DOKTORA TEZLERİ
Ayten Koç, XVIII. Yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu’ndaki İatrokimya Çalışmaları,
Ankara 2002, 792 s.

121

2002-2003 Öğretim Yılı’nda
Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi,
Felsefe Bölümü, Bilim Tarihi Anabilim Dalı’nda Verilmekte Olan Lisans Dersleri
Zorunlu Dersler
Bilim Tarihi
Çin ve Hint’te Bilim ve Düşünce
Antik Uygarlıklarda Bilim
Ortaçağ Hıristiyan Dünyasında Bilim
Ortaçağ İslam Dünyası’nda Bilim
Yeni ve Yakın Çağlarda Bilim
XIX. ve XX. Yüzyıllarda Bilim
Bilimde Yöntem
Bilim Tarihi Semineri
Bilimsel Düşüncenin Evrimi
Osmanlılar’da Bilim
Seçmeli Dersler
Astronomi Tarihi
Kimya Tarihi
Matematik Tarihi
Coğrafya Tarihi
Teknoloji Tarihi
Biyoloji Tarihi
Fizik Tarihi
Bilim Tarihi Metinleri
Servis Dersleri
Bilimde Yöntem
Bilimsel Düşüncenin Tarihi
Bilim Tarihine Giriş

122