รายงานการแสดงนาฏศิลป์ภาคเหนือ

ก

คำนำ

รายงานเล่มนี้จัดขึ้นเพื่อเป็นส่วนหนึ่งของวิชา ศิลปะ ๑
(นาฏศิลป์) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔ เพื่อศึกษาในเรื่องการแสดงของ
ภาคเหนือ ซึ่งในที่นี้ คือฟ้อนล้านนาไทย และได้ศึกษาอย่างเข้าใจ
เพื่อเป็นประโยชน์แก่การเรียน

คณะผู้จัดทำหวังว่า รายงานเล่มนี้จะเป็นประโยชน์กับผู้อ่าน หรือ
นักเรียน ที่กำลังหาข้อมูลเรื่องนี้อยู่ หากมีข้อผิดพลาดประการใด คณะ
ผู้จัดทำขอน้อมรับไว้และขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย

31 สิงหาคม 2565

ข

ส า ร บัญ

ก คำนำ ข สารบัญ 1. รายชื่อนักเรียนและหน้าที่

ความเป็นมา บุคคลสำคัญของเพลงล้านนาไทย

10 ประวัติความเป็นมาของนาฏศิลป์ 19 ประวัติความเป็นมาของพญามังราย
15 ประวัติความเป็นมาของนาฏศิลป์ล้านนา 21 ประวัติความเป็นมาของพ่อขุนรามคำเเหง
16 ประวัติความเป็นมานาฏศิลป์ภาคเหนือ 25 ประวัติความเป็นมาของพญางำเมือง
17 ประวัติความเป็นมาความเป็นมาอาณาจัก 26 ประวัติความเป็นมาของเนื้อเพลงล้านนา

ล้านนา ไทย

เพลงล้านนาไทย เพลงล้านนาไทย

28 ผู้แต่งเพลงเพลงล้านนาไทย 57 เครื่องดนตรี
39 เนื้อเพลงล้านนาไทย 71 เครื่องแต่งกายผู้หญิง
40 ความหมายเพลงล้านนาไทย 74 เครื่องแต่งกายผู้ชาย
41 ท่ารำเพลงล้านนาไทย
ฉากที่ใช้ในการแสดง
สถานที่สำคัญในเพลง
79 ภาพสเก็สฉาก
76 ประตูท่าแพ จังหวัดเชียงใหม่ 80 อุปกรณ์ในการทำฉาก
81 ขั้นตอนในการทำฉาก
82 ฉากที่เสร็จสมบูรณ์

ค

ส า ร บัญ

แบบแผนการปฏิบัติงาน แบบประเมินการแสดง

83 ข้อมูลการทำงานแต่ละสัปดาห์ 97 แบบประเมินการแสดง
95 โปสเตอร์การแสดง

บัญชี รายรับ-รายจ่าย ใบเช็คชื่อในการทำงาน

99 ตาราง รายรับ-รายจ่าย 100 ตารางเช็คชื่อ ฝ่ายนักแสดง
101 ตารางเช็คชื่อ ฝ่ายรายงาน
สถานที่สำคัญในเพลง 101 ตารางเช็คชื่อ ฝ่ายแต่งหน้า/ทำผม ฝ่าย

102 ตารางเช็คชื่อ ฝ่ายเทคนิคภาพ เสียง เสื้อผ้า
และวีดีโอ
ภาคผนวก
103 ตารางเช็คชื่อ ฝ่ายฉาก พร็อพ อาคาร
สถานที่ 106 ฝ่ายเทคนิคภาพ เสียง และวีดีโอ
114 ฝ่ายฉาก
104 ตารางเช็คชื่อ ฝ่ายผู้กำกับ 119 ฝ่ายคอสตูม
104 ตารางเช็คชื่อ ฝ่ายการเงิน 126 ฝ่ายนักแสดง

ง

ส า ร บัญ

ภาคผนวก บรรณานุกรม

132 ฝ่ายรายงาน 136 บรรณานุกรม
134 ฝ่ายผู้กำกับ
135 ฝ่ายพิธีกร

1

รายชื่อนักเรียนและหน้าที่

2

รายชื่อนักเรียนและหน้าที่

3

รายชื่อนักเรียนและหน้าที่

4

รายชื่อนักเรียนและหน้าที่

5

รายชื่อนักเรียนและหน้าที่

6

รายชื่อนักเรียนและหน้าที่

7

รายชื่อนักเรียนและหน้าที่

8

รายชื่อนักเรียนและหน้าที่

9

รายชื่อนักเรียนและหน้าที่



















19

บุคคลสำคัญของเพลง

ล้านนาไทย

ประวัติความเป็นมาของพญามังราย

พระบรมราชานุสาวรีย์ที่ห้าแยกพ่อขุน จังหวัดเชียงราย ฝีมือปั้ นของปกรณ์

ประวัติ

พ่อขุนเม็งรายเป็นกษัตริย์องค์ที่ 25 แห่งราชวงศ์ลวะพระองค์ทรงสร้าง
เมืองเชียงรายเป็นเมืองหลวงแทนหิรัญนครเงินยาง

สำหรับชาวเชียงรายแล้ว พ่อขุนเม็งรายมหาราช คือปูชนียบุคคลที่พวกเขา
จะไม่มีวันลืมเลือน เพราะพระองค์คือปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์มังราย ผู้
สร้างเมืองเชียงรายให้เกรียงไกรในอดีต และปัจจุบันอนุสาวรีย์พ่อขุนเม็ง
รายมหาราช เป็นดังแลนด์มาร์กของเชียงรายที่ผู้สัญจรผ่านไปมาต้องแวะไป
สักการะสักครั้ง โดยอนุสาวรีย์แห่งนี้มีลักษณะเป็นพระรูปของพระองค์หล่อ
ด้วยทองสัมฤทธิ์ ขนาดหนึ่งเท่าครึ่งทรงฉลองพระองค์ด้วยเครื่องทรงพระ
มหากษัตริย์แบบล้านนาโบราณ ประทับยืนบนฐานสูงประมาณ 3 เมตร ทรง
ถือดาบด้วยพระหัตถ์ซ้ายแนบกับพระเพลา

20

บุคคลสำคัญของเพลง

ล้านนาไทย

ประวัติความเป็นมาของพญามังราย

ประวัติ ( ต่อ )

ทรงสวมมาลัยพระกรและสวมพระธำมรงค์ที่พระหัตถ์ขวาตรงนิ้วนางและนิ้ว
ก้อย และตรงนิ้วชี้ที่พระหัตถ์ข้างซ้าย และทรงฉลองพระบาท ในปัจจุบันมีตุง
หลวงเฉลิมพระเกียรติสีทองอร่ามขนาดใหญ่ประดับอยู่ทางด้านหลัง
อนุสาวรีย์ด้วย สำหรับฐานใต้พระบรมรูปมีคำจารึกว่า "พ่อขุนเม็งรายมหาราช

พ.ศ. 1782-1860 ทรงสร้างเมืองเชียงรายขึ้นเป็นเมืองแรกเมื่อ พ.ศ.
1805 ทรงสถาปนาอาณาจักรล้านนาไทยให้เป็นปึกแผ่น และทรงสร้างความ
สามัคคีระหว่างชนชาติไทย" รู้จักพ่อขุนเม็งราย พ่อขุนเม็งรายเป็นกษัตริย์
องค์ที่ 25 แห่งราชวงศ์ลวะ

เป็นโอรสของพญาลาวเม็งและพระนางเทพคำขยาย หรือพระนางอั้วมิ่ง
จอมเมืองประสูติเมื่อวันอาทิตย์ แรม 9 ค่ำ เดือน 3 ปีจอ พุ ทธศักราช 1782
และเสด็จสวรรคตที่เมืองเชียงใหม่ในปี พ.ศ. 1854 รวมพระชนมายุได้ 72
พรรษา โดยสถูป (กู่) บรรจุพระอัฐิหรือ กู่พญามังรายมหาราช ตั้งอยู่ที่วัดงำ
เมืองนั่นเอง ทั้งนี้ พ่อขุนเม็งรายได้สร้างเมืองเชียงรายขึ้นบนดอยทอง จาก
รากฐานเดิมที่เคยเป็นเมืองมาก่อน เมื่อปี พ.ศ. 1805

ทรงเป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์มังรายและรวบรวมบ้านเล็กเมืองน้อยเข้า
เป็นอาณาจักรล้านนาไทยจนเจริญรุ่งเรืองจวบจนปัจจุบัน

21

บุคคลสำคัญของเพลง

ล้านนาไทย

ประวัติความเป็นมาของพ่ อขุนรามคำเแเหง

พระนาม

สำหรับพระนามของพ่ อขุนรามคำแหงนั้น
ท่านผู้รู้และผู้ศึกษาในศิลาจารึกได้ระบุเอาไว้
หลายพระนามด้วยกัน

เช่นทรงพระนามว่า "ราม" บ้าง "เจ้าราม"
บ้าง " รามราช" บ้าง " พระราม" บ้างไม่เป็นที่
แน่ชัดว่าพระนามเดิมของพระองค์นั้นว่าอย่างไร
ทราบแต่เพี ยงว่าทรงได้รับการตั้งพระฉายานาม
โดยพ่อขุนศรีอินทราทิตย์ว่า "พระรามคำแหง"
เนื่องจากทรงชนช้างชนะขุนสามชน เจ้าเมือง
ฉอด เมื่อพระชนมายุได้ ๑๙ พรรษา

หากพิ จารณาในอีกด้านหนึ่ง

คำว่า " ราม" ในบางความหมาย แปลว่า " กลาง" บางความหมาย แปลว่า
" เล็ก"
คำว่า " คำแหง" ความหมาย แปลว่า " ผู้กล้าแข็ง" หรือ " เก่งกาจ"
คำว่า " พระรามคำแหง" จึงอาจมีความหมาย แปลว่า " หนุ่มน้อยผู้มีความ
เก่งกล้า สามารถเป็นเลิศ" ก็อาจเป็นไปได้ ทั้งนี้เพราะพระองค์มีพระชนมายุ
เพียง ๑๙ พรรษาเท่านั้น ก็สามารถชนช้างชนะขุนสามชนได้แล้ว

หรืออีกนัยหนึ่ง คำว่า " พระรามคำแหง" อาจมีความหมาย แปลว่า
" ลูกชายคนเล็กที่เก่งกล้า สามารถเป็นเลิศ" ก็อาจเป็นได้เช่นกัน

22

บุคคลสำคัญของเพลง

ล้านนาไทย

ประวัติความเป็นมาของพ่ อขุนรามคำเแเหง

ครองราชย์สมบัติ

จากศิลาจารึก พงศาวดารโยนก เป็นต้น ต่างได้ระบุไว้ชัดเจนว่าพ่อขุน
รามคำแหงมหาราช ได้ขึ้นครองราชย์สมบัติ ต่อจากพ่อขุนบานเมือง ผู้เป็นพระเชษฐา
นับเป็นรัชกาลที่ ๓ ในราชวงศ์พระร่วงที่ปกครองราชอาณาจักรสุโขทัย ในตำราบางเล่ม
ท่านผู้รู้ได้กล่าวว่ายังคงเป็นเชื้อสายในราชวงศ์เชียงแสนที่สืบต่อสายเลือดไทยกันมาแต่
โยนกนคร เพียงแต่มาเริ่มตั้งต้นนับตระกูลกันใหม่ ในยุคพ่อขุนศรีอินทราทิตย์

ส่วนพ่อขุนรามคำแหงมหาราชจะขึ้นครองราชย์สมบัติในปีพระพุ ทธศักราชใด
แน่ชัดนั้น ไม่สามารถระบุได้ เป็นการศึกษาจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์และสันนิษฐาน
ว่าพระองค์ทรงครองราชย์สมบัติเป็นระยะเวลาประมาณ ๔๐ ปี ในช่วงปีพระพุ ทธศักราช
๑๘๑๗ ถึง ๑๘๖๐ ขณะนั้นพระองค์ทรงพระชนมายุได้ ๓๖ พรรษา

สวรรคต
ท่านผู้รู้หลายท่านได้จัดลำดับปีการครองราชย์และปีที่สวรรคตของพระมหา

กษัตริย์ในกรุงสุโขทัยไว้เป็นที่แตกต่างกันอยู่พอสมควร โดยเป็นการคาดการณ์ ว่า
พระองค์ทรงเสด็จขึ้นครองราชย์และเสด็จสวรรคตในปีพระพุ ทธศักราชใด เช่น

ท่านผู้รู้ ปีพระพุ ทธศักราชที่ครองราชย์ ปีพระพุ ทธศักราชที่สวรรคต

- นาย ตรี อมาตยกุล ๑๘๒๒ ๑๘๔๓
- ศาสตราจารย์ ดร.
๑๘๒๒ ประมาณ ๑๘๖๒
ประเสริฐ ณ นคร ๑๘๒๒ -
- หม่อมเจ้าจันทร์จิรายุ รัชนี ๑๘๒๒
- ผู้ช่วยศาสตราจารย์สินชัย ประมาณ ๑๘๔๒

กระบวนแสง

23

บุคคลสำคัญของเพลง

ล้านนาไทย

ประวัติความเป็นมาของพ่ อขุนรามคำเแเหง

ครองราชย์สมบัติ ( ต่อ )

พ่อกูชื่อศรีอินทราทิตย์ แม่กูชื่อนางเสือง
พี่กูชื่อบานเมือง ตูพี่น้องท้องเดียวห้าคน ผู้ชายสาม ผู้หญิงสอง พี่เผือผู้อ้ายตาย
จากเผือเตียมแต่ยังเล็ก เมื่อกูขึ้นใหญ่ได้สิบเก้าเข้า ขุนสามชนเจ้าเมืองฉอดมาท่
เมืองตาก พ่อกูไปรบขุนสามชนหัวซ้าย

ขุนสามชนขับมาหัวขวา ขุนสามชนเกลื่อนเข้า ไพร่ฟ้าหน้าใสพ่อกู หนีญญ่ายพ่ายจะ
แจ กูบ่หนี กูขี่ช้างเบกพล กูขับเข้าก่อนพ่อกู กูต่อช้างด้วยขุนสามชน ตนกูพุ่งช้าง
ขุนสามชนตัวชื่อมาสเมืองแพ้ ขุนสามชนพ่ายหนี พ่อกูจึงขึ้นชื่อกู ชื่อพระรามคำแหง
เพื่ อกูพุ่ งช้างขุนสามชน
ภาพถอดตัวอักษรบางส่วน จาก หลักศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ด้านที่ ๑

24

บุคคลสำคัญของเพลง

ล้านนาไทย

ประวัติความเป็นมาของพ่ อขุนรามคำเแเหง
10
พระราชสมภพ

จากศิลาจารึก ทำให้อนุชนรุ่นหลังได้ทราบพระราชประวัติของพ่อขุนรามคำแหงแต่
เพียงคร่าวๆ ไม่ได้บ่งบอกถึงรายละเอียดชัดเจนนัก ว่าทรงพระราชสมภพแต่เมื่อปี
พระพุ ทธศักราชใดแน่ชัด พระองค์ทรงมีพี่น้อง ๕ คน เป็นชาย ๓ คน เป็นหญิง ๒
คน พี่ชายคนโตได้เสียชีวิตไปตั้งแต่ยังเด็ก และพระองค์ทรงเป็นบุตรชายคนสุดท้อง
ของพ่ อขุนศรีอินทราทิตย์กับพระนางเสือง

มีท่านผู้รู้หลายท่านที่กล่าวถึงเรื่องศิลาจารึกนี้ โดยส่วนใหญ่ได้แบ่งเรื่องราว
ในศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงออกเป็น ๓ ตอน

ตอนที่ ๑ ตั้งแต่บรรทัดที่ ๑ ถึง ๑๘ เป็นเรื่องพ่อขุนรามคำแหงเล่าประวัติของ
พระองค์ว่าเป็นใคร จนกระทั่งได้เสวยราชสมบัติ โดยใช้คำว่า " กู" เป็นหลัก
ในส่วนนี้ คาดเดาว่าพ่อขุนรามคำแหงเป็นผู้บันทึกเอง..
ตอนที่ ๒ ไม่ได้ใช้คำว่า " กู" เลย แต่ใช้คำว่า " พ่อขุนรามคำแหง" ในส่วนนี้จะเล่า
ถึงเรื่องราวต่างๆ ตลอดจนขนบธรรมเนียม และเหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นของ
เมืองในขณะนั้น
ในส่วนนี้ ผู้ที่ศึกษาศิลาจารึกได้คาดเดาออกเป็นสองทางว่า

๑.มีผู้บันทึกไว้หลังจากสิ้นรัชกาลพ่อขุนรามคำแหง เนื่องจากในตอนที่ ๒
นี้ เริ่มที่ว่า " เมื่อชั่วพ่อขุนรามคำแหง... "

๒.พ่อขุนรามคำแหงทรงเป็นผู้รับสั่งให้มีการบันทึกต่อ เพื่อกล่าวถึง
เหตุการณ์ในสมัยที่พระองค์กำลังครองราชย์
ตอนที่ ๓ ตั้งแต่ด้านที่ ๔ บรรทัดที่ ๑๒ ถึงบรรทัดสุดท้าย เป็นส่วนสรรเสริญพระ
เกียรติคุณพ่อขุนรามคำแหง และอาณาเขตเมืองในครั้งกระโน้น
ในส่วนนี้ เข้าใจว่าได้บันทึกโดยคนรุ่นหลัง ซึ่งมีระยะเวลาห่างจากการบันทึกในตอน
ที่ ๒ แล้วหลายปี

25

บุคคลสำคัญของเพลง

ล้านนาไทย

ประวัติความเป็นมาของพ่ อขุนงำเมือง

อนุสาวรีย์พ่ อขุนงำเมือง

อดีตกษัตริย์ผู้ปกครองเมืองภูกามยาว (พะเยา) มีการสร้างไว้สองแห่ง
แห่งแรกประดิษฐานอยู่ที่สวนสาธารณะ เทศบาลหน้ากว๊านพะเยา เริ่มก่อสร้างเมื่อปี
พ.ศ. ๒๕๒๔ เสร็จเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๒๗ พญางำเมืองเป็นพระสหายร่วมน้ำสาบาน
กับ พญามังรายอดีต กษัตริย์เมืองเชียงราย และพระร่วงเจ้า แห่งกรุงสุโขทัย ซึ่ง
ทั้งสามกษัตริย์ได้ทรงกระทำสัตย์ต่อกัน ณ บริเวณน้ำแม่อิง ซึ่งปัจจุบันอยู่บริเวณ
กว๊านพะเยา แห่งที่สองสร้างเมื่อปี ๒๕๖๐ ตั้งอยู่บริเวณ ริมแม่น้ำงาว ใกล้วัดท่า
นาคบ้านทุ่งศาลา ตำบลนาแก อำเภองาว จังหวัดลำปาง บริเวณนี้เชื่อว่าเป็นสถาน
ที่สวรรคต

อดีตกษัตริย์ผู้ปกครองเมืองภูกามยาวลำดับที่ ๙ ระหว่างปี พ.ศ.

๑๘๐๑-๑๘๔๑ เป็นยุคที่เจริญรุ่งเรืองมากประดิษฐานอยู่ที่สวนสาธารณะ

เทศบาลเมืองพะเยา (สวนสมเด็จย่า ๙๐) หน้ากว๊านพะเยาเป็นพระสหายร่วม

น้ำสาบานกับพ่อขุนเม็งรายแห่งเมืองเชียงราย อนุสาวรีย์ที่จะทำให้คุณรำลึก

ถึงบูรพกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ในอดีต และเป็นบุคคลสำคัญที่ชาวพะเยาไม่เคยลืม

เลือน พ่อขุนงำเมือง คือกษัตริย์ผู้ปกครองเมืองภูกามยาว ลำดับที่ ๙

ระหว่างปี พ.ศ. ๑๘๐๑-๑๘๔๑ อันเป็นยุคสมัยที่เจริญรุ่งเรืองมากที่สำคัญ

พระองค์เป็นพระสหายร่วมน้ำสาบานกับพ่ อขุนเม็งรายแห่งเมืองเชียงรายและ

พ่อขุนรามคำแหงแห่งกรุงสุโขทัย ซึ่งทั้งสามพระองค์ได้กระทำสัตย์ต่อกัน ณ

แม่น้ำอิง ซึ่งก็คือบริเวณสถานีประมงน้ำจืดพะเยาในปัจจุบัน

26

ประวัติความเป็นมา

เพลงล้านนาไทย

ประวัติความเป็นมาของเนื้อเพลงล้านนาไทย

พญามังราย กษัตริย์แห่งหิรัญนครเงินยาง องค์ที่ 25 ในราชวงศ์ลวจัง
กราชปู่เจ้าลาวจก ได้เริ่มตีเมืองเล็กเมืองน้อย ตั้งแต่ลุ่มแม่น้ำกก แม่น้ำอิง
และแม่น้ำปิงตอนบน รวบรวมเมืองต่างๆให้เป็นปึกแผ่น นอกจากเงินยางแล้ว
ยังมีเมืองพะเยาของพญางำเมืองพระสหาย ซึ่งพญามังรายไม่ประสงค์จะได้
เมืองพะเยาด้วยการสงคราม แต่ทรงใช้วิธีผูกสัมพันธไมตรีแทน หลังจาก
ขยายอำนาจระยะหนึ่ง พระองค์ทรงย้ายศูนย์กลางการปกครอง โดยสร้าง
เมืองเชียงรายขึ้นแทนเมืองเงินยาง เนื่องด้วยเชียงรายตั้งอยู่ริมแม่น้ำกก
เหมาะเป็นชัยสมรภูมิ ตลอดจนทำการเกษตรและการค้าขาย

หลังจากได้ย้ายศูนย์กลางการปกครองมาอยู่ที่เมืองเชียงรายแล้ว พระองค์
ก็ได้ขยายอาณาจักรแผ่อิทธิพลลงทางมาทางทิศใต้ ขณะนั้นก็ได้มีอาณาจักรที่
เจริญรุ่งเรืองมาก่อนอยู่แล้วคือ อาณาจักรหริภุญชัย มีนครลำพู นเป็นเมือง
หลวงตั้งอยู่ในชัยสมรภูมิที่เหมาะสมประกอบด้วยมีแม่น้ำสองสายไหลผ่านได้แก่แม่
น้ำกวงและแม่น้ำปิงซึ่งเป็นลำน้ำสายใหญ่ไหลลงสู่ทะเลเหมาะแก่การค้าขายและการ
ป้องกันพระนคร มีนครลำปางเป็นเมืองหน้าด่านคอยป้องกันศึกศัตรู สองเมืองนี้
เป็นเมืองใหญ่มีกษัตริย์ปกครองอย่างเข้มแข็ง การที่จะเป็นใหญ่ในดินแดนแถบนี้

27

ประวัติความเป็นมา

เพลงล้านนาไทย

ประวัติความเป็นมาของเพลงล้านนาไทย

ประวัติ ( ต่อ )

ได้จะต้องตีอาณาจักรหริภุญชัยให้ได้ พระองค์ได้รวบรวมกำลังผู้คนจากที่ได้จากตี
เมืองเล็กเมืองน้อยรวมกันเข้าเป็นทัพใหญ่และยกลงใต้เพื่ อจะตีอาณาจักรหริภุญชั
ยให้ได้ โดยเริ่มจากตีเมืองเขลางค์นคร นครลำปางเมืองหน้าด่านของอาณาจักร
หริภุญชัยก่อน เมื่อได้เมืองลำปางแล้วก็ยกทัพเข้าตีนครลำพู น (แคว้นหริภุญชัย)
พระองค์เป็นกษัตริย์ชาตินักรบมีความสามารถในการรบไปทั่วทุกสารทิศ สามารถ
ทำศึกเอาชนะเมืองเล็กเมืองน้อยแม้กระทั่งอาณาจักรหริภุญชัยแล้วรวบเข้ากับ
อาณาจักรโยนกเชียงแสนได้อย่างสมบูรณ์

หลังจากพญามังรายรวบรวมอาณาจักรหริภุญชัยเข้ากับโยนกเชียงแสนเสร็จสิ้น
แล้ว ได้ขนามนามราชอาณาจักรแห่งใหม่นี้ว่า "อาณาจักรล้านนา" พระองค์มีดำริจะ
สร้างราชธานีแห่งใหม่นี้ให้ใหญ่โตเพื่ อให้สมกับเป็นศูนย์กลางการปกครองแห่ง
อาณาจักรล้านนาทั้งหมด พร้อมกันนั้นก็ ได้อัญเชิญพระสหายสนิทร่วมน้ำสาบาน
สองพระองค์ได้แก่ พญางำเมืองแห่งเมืองพะเยา และ พ่อขุนรามคำแหงแห่ง
สุโขทัย มาร่วมกันสถาปนาราชธานีแห่งใหม่ในสมรภูมิบริเวณที่ลุ่มริมฝั่ งมหานทีแม่
ระมิงค์ (แม่น้ำปิง) โดยตั้งชื่อราชธานีแห่งใหม่นี้ว่า "นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่"
แต่ก่อนที่จะตั้งเมือง พระองค์ทรงได้สร้างราชธานีชั่วคราวขึ้นก่อนแล้ว ซึ่งก็เรียก
ว่า เวียงกุมกามแต่เนื่องจากเวียงกุมกามประสบภัยธรรมชาติใหญ่หลวงเกิดน้ำ
ท่วมเมืองจนกลายเป็นเมืองบาดาล ดังนั้นพระองค์จึงได้ย้ายราชธานีมาอยู่ ณ
นครเชียงใหม่ ในปี พ.ศ. 1839 และได้เป็นศูนย์กลางการปกครองราชอาณาจักร
ล้านนานับแต่นั้น นครเชียงใหม่มีอาณาเขตบริเวณอยู่ระหว่างเชิงดอยอ้อยช้าง
(ดอยสุเทพ) และ บริเวณที่ราบฝั่ งขวาของแม่น้ำปิง (พิงคนที) นับเป็นสมรภูมิที่ดี
และเหมาะแก่การเพาะปลูกเนื่องจากเป็นบริเวณที่ราบลุ่มมีแม่น้ำไหลผ่าน

28

เพลงล้านนาไทย

ผู้แต่งเพลงล้านนาไทย

ไม้เมือง

ธีราพร ศรีกิจรัตน์ และ ประเสริฐ ศรีกิจรัตน์ หรือชื่อในวงการคือ ไม้เมือง
(8 พฤษภาคม พ.ศ. 2517 ) - (24 ตุลาคม พ.ศ. 2514 ) เป็นนักร้องลูกทุ่งแนวเพื่อ
ชีวิต-ล้านนา เจ้าของฉายา 1 ร้อง 1 เล่น จากถนนคนเดินเชียงใหม่ สังกัด แกรมมี่
โกลด์

ประวัติไม้เมือง

"ไม้เมือง" เกิดจากความฝันและรักในดนตรีของนักดนตรีชายหญิง 2 คน
ซึ่งรักเพลงคำเมืองก็เลยรวมกันเล่นโฟล์คซองในตัวเมืองจังหวัดเชียงใหม่ตั้งแต่ปี
2540 เป็นนักดนตรีรับจ้างธรรมดาและมีจุดเด่นคือเพลงคำเมือง ในขณะที่คนอื่นๆ
เขาร้องเพลงร่วมสมัยกันไปหมด

ก่อนที่จะเป็นไม้เมือง อ้อม ธีราพร เกิดที่ อ.ไชยปราการ จ.เชียงใหม่ ซึ่งเล่น
ดนตรีและร้องเองก่อนหน้าแล้วตั้งแต่ปี 2533 ส่วนแม็กซ์ ประเสริฐ เป็นดีเจเปิด
แผ่นในผับ และหลังจากรวมทีมกันก็เล่นดนตรีหาเลี้ยงชีพมาตลอด ส่วนชื่อไม้เมือง
อ้อม เป็นผู้ตั้งเอง หมายความว่า ต้นไม้พันธุ์พื้นเมืองภาคเหนือที่เกิดใน พ.ศ.ใหม่
เป็นต้นไม้ที่จะหยั่งรากลึกเพื่ อสืบสานวัฒนธรรมดั้งเดิมให้สืบเนื่องตลอดไป

ไม้เมืองเคยทำอัลบั้มใต้ดินก่อนเข้าวงการแกรมมี่โกลด์ มีผลงานมาแล้ว
สองชุด คือชุด เวลคัมทูล้านนา และ สองเรากับทางฝัน

29

เพลงล้านนาไทย

ผู้แต่งเพลงเพลงล้านนาไทย

ผลงานของไม้เมือง
อัลบั้มเดี่ยว

ปี 2547
ชื่ออัลบั้ม
ชุดที่ 1 แมงปอปีกบาง

ออกจำหน่าย : 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2547 - ปี 2548 - ต้นปี 2549
ค่าย : แกรมมี่ โกลด์, จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่
วางแผงในรูปแบบ : CD, VCD
1. แมงปอปีกบาง
2. อย่าปล่อยมือ
3. คืนศรัทธา
4. อยากพั บแผ่นฟ้า
5. คู่แท้
6. คนเดิมของเธอ
7. ก่อนรักจะหมดใจ
8. เธอคือคำตอบ
9. เงาในใจ
10.หนุ่มตาปี สาวแม่ปิง

30

เพลงล้านนาไทย

ผู้แต่งเพลงเพลงล้านนาไทย

ผลงานของไม้เมือง
อัลบั้มเดี่ยว

ปี 2549
ชื่ออัลบั้ม
ชุดที่ 2 ขอเดินด้วยคน

ออกจำหน่าย : 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2549 - ปี 2550 - ต้นปี 2551
ค่าย : แกรมมี่ โกลด์, จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่
วางแผงในรูปแบบ : CD, VCD
1. ขอเดินด้วยคน
2. อยากให้เชื่อในรัก
3. อย่าเพิ่ งท้อ
4. ไปรษณีย์ดาว
5. อยากให้อยู่ด้วย
6. เป็นเกียรติกับหัวใจ
7. เพิ่ งรู้ว่าเหงา
8. โปรดอย่าวาดหวัง
9. เธอไม่ได้อยู่คนเดียว
10. ล้านนาไทย

31

เพลงล้านนาไทย

ผู้แต่งเพลงเพลงล้านนาไทย

ผลงานของไม้เมือง
อัลบั้มเดี่ยว

ปี 2551
ชื่ออัลบั้ม
ชุดที่ 3 เก็บรักไว้ที่ปลายรุ้ง

ออกจำหน่าย : 26 สิงหาคม พ.ศ. 2551 - ปี 2552 - ต้นปี 2553
ค่าย : แกรมมี่ โกลด์, จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่
วางแผงในรูปแบบ : CD, VCD
1. เก็บรักไว้ที่ปลายรุ้ง
2. ลืมกันแล้วกา
3. กาสะลองกลับบ้าน
4. คนนั้นคือเธอ
5. นิทานใบไม้
6. ไม่ใช่นางฟ้า
7. ความคิดถึงในแจกันใจ
8. หนาวน้ำค้าง
9. นกถิ่น
10. ลังกาพิ นธุ์

32

เพลงล้านนาไทย

ผู้แต่งเพลงเพลงล้านนาไทย

ผลงานของไม้เมือง
อัลบั้มเดี่ยว

ปี 2553
ชื่ออัลบั้ม
ชุดที่ 4 ดอกไม้แห้งกับความทรงจำ

ออกจำหน่าย : 12 มกราคม พ.ศ. 2553 - ปี 2554 - ต้นปี 2555
ค่าย : แกรมมี่ โกลด์, จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่
วางแผงในรูปแบบ : CD, VCD
1. ดอกไม้แห้งกับความทรงจำ
2. มากกว่าได้ยิน
3. ดวงดาวนอกหน้าต่าง
4. เพลงนี้เพื่ อเธอ
5. สาวน้อยในเวียง
6. มาไม่ไกลถ้าไม่มีเธอ
7. ชีวิตสั้นความรักยาว
8. ตัวไกลใจอยู่
9. อยู่ห่างอย่างเราเหงาจัง
10. ทิพย์ดารา

33

เพลงล้านนาไทย

ผู้แต่งเพลงเพลงล้านนาไทย

ผลงานของไม้เมือง
อัลบั้มพิ เศษ

ปี 2550
ชื่ออัลบั้ม
ชุดพิเศษ อีกครึ่งของฝัน

ออกจำหน่าย : 18 กันยายน พ.ศ. 2550
ค่าย : แกรมมี่ โกลด์, จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่
รูปแบบการจำหน่าย : CD, VCD, DVD, Digital, แผ่นเสียง VINY
1. อีกครึ่งของฝัน
2. คนเดียวในล้าน
3. แมงปอปีกบาง
4. อยากพั บแผ่นฟ้า
5. ด้วยแรงเหงา
6. รักเธอเท่าเมื่อวาน
7. อย่าปล่อยมือ
8. คืนนี้ฝนตก
9. ขอเดินด้วยคน
10. อย่าเพิ่ งท้อ
11. ไปรษณีย์ดาว
12.คิดถึงคนไกล (ต้นฉบับ แคท รัตติกาล)

34

เพลงล้านนาไทย

ผู้แต่งเพลงเพลงล้านนาไทย

ผลงานของไม้เมือง
อัลบั้มพิ เศษ

ปี 2555
ชื่ออัลบั้ม
ชุดพิเศษ ดนตรี กวี ชีวิต

ออกจำหน่าย : 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2555
ค่าย : แกรมมี่ โกลด์, จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่
รูปแบบการจำหน่าย : CD, VCD, DVD, Digital, แผ่นเสียง VINYL
1.สัญญาหน้าไฟ (ต้นฉบับ สามโทน ร้องโดย ธงชัย ประสงค์สันติ)
2.น้ำตาฟ้า (ต้นฉบับ สามโทน ร้องโดย ธงชัย ประสงค์สันติ)
3.ดวงจำปา (ต้นฉบับ คาราวาน)
4.กุหลาบปากซัน (ต้นฉบับ ก.วิเสส ศิลปินจากฝั่ ง สปป.ลาว)
5.กำลังใจ (ดั่งหยาดฝน) (ต้นฉบับ โฮป แฟมิลี่)
6.กาสะลอง (ต้นฉบับ ลานนา คัมมินส์)
7.เดือนเพ็ญ (ต้นฉบับ คาราบาว)
8.คำสัญญาที่หาดใหญ่ (ต้นฉบับ ยิว คนเขียนเพลง)
9.คิดถึงบ้าน (ต้นฉบับ จรัล มโนเพ็ชร)
10.ใบไผ่ (ต้นฉบับ ฤทธิพร อินสว่าง)
11.คืนรัง (ต้นฉบับ คาราวาน)
12.ช่างมันฉันไม่แคร์ (ต้นฉบับ สุรชัย จันทิมาธร)

35

เพลงล้านนาไทย

ผู้แต่งเพลงเพลงล้านนาไทย

ผลงานของไม้เมือง
อัลบั้มพิ เศษ

ปี 2560
ชื่ออัลบั้ม
ชุดพิเศษ วันที่ความเหงาหาเราไม่เจอ

ออกจำหน่าย : 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2560
ค่าย : แกรมมี่ โกลด์, จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่
รูปแบบการจำหน่าย : CD, Digital Download
1.วันที่ความเหงาหากันไม่เจอ ศิลปิน ไม้เมือง และ เสถียร ทำมือ
2.เวลาไม่เคยไม่เคยพาเธอไปจากใจฉัน ศิลปิน ไม้เมือง และ เสถียร ทำมือ
3.ทางลัดของคนรอ ศิลปิน เสถียร ทำมือ
4.หนึ่งเหตุผลของคนรอ ศิลปิน ไม้เมือง
5.เธอไม่รู้ ศิลปิน เสถียร ทำมือ
6.แทนความคิดถึง ศิลปิน ไม้เมือง (ต้นฉบับ ก๊อท จักรพันธ์)
7.อยากพับแผ่นฟ้า ศิลปิน เสถียร ทำมือ
8.หากความคิดถึงฆ่าคนให้ตายได้ ศิลปิน ไม้เมือง
9.ยอมเป็นตัวแทนก็ได้ ศิลปิน เสถียร ทำมือ
10.ครั้งแรกที่สบตาเธอ ศิลปิน เสถียร ทำมือ
11.เวลาไม่เคยพาเธอไปจากใจฉัน ศิลปิน เสถียร ทำมือ
12.เวลาไม่เคยพาเธอไปจากใจฉัน ศิลปิน ไม้เมือง

36

เพลงล้านนาไทย

ผู้แต่งเพลงเพลงล้านนาไทย

ผลงานของไม้เมือง
ซิงเกิ้ลเดี่ยว

ปี 2556
ชื่อเพลง
หากความคิดถึงฆ่าคนให้ตายได้
ปี 2560
ชื่อเพลง
เก็บไว้ให้ชื่นใจ
ปี 2561
ชื่อเพลง
คนขายแรง (ต้นฉบับ ร้องคู่กับ แน็ท ศิริพงษ์)
แด่คนธรรมดา ฮักเธอสุดหัวใจ
ปี 2563
ชื่อเพลง
หนาวแสงนีออน (ต้นฉบับ ตั๊กแตน ชลดา)
ฝาง แม่อาย ไชยปราการ
ปี 2564
ชื่อเพลง
ดวงจันทร์บนยอดเขา (ร้องร่วมกับ แร็พอีสาน)
ไม่เคย (ต้นฉบับ 25 Hours)

37

เพลงล้านนาไทย

ผู้แต่งเพลงเพลงล้านนาไทย

ผลงานของไม้เมือง
อัลบั้มรวมฮิต

ปี 2562
ชื่ออัลบั้ม
ที่สุดเพลงฮิต ไม้เมือง

ออกจำหน่าย : 4 ธันวาคม พ.ศ. 2562
ค่าย : แกรมมี่ โกลด์, จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่

ผลงานของไม้เมือง
เพลงที่ไปรับเชิญร้อง

ปี 2560
ชื่อเพลง
วันที่ความเหงาหากันไม่เจอ
เวลาไม่เคยไม่เคยพาเธอไปจากใจฉัน
เจ้าของเพลง เสถียร ทำมือ
ค่าย แกรมมี่โกลด์
ปี 2561
ชื่อเพลง
คนขายแรง
เจ้าของเพลง แน็ท ศิริพงษ์
ค่าย Universal Music Thailand

38

เพลงล้านนาไทย

ผู้แต่งเพลงเพลงล้านนาไทย

ผลงานของไม้เมือง
เพลงที่ไปรับเชิญร้อง (ต่อ)

ปี 2563
ชื่อเพลง
อย่ายอมแพ้
เจ้าของเพลง รัชนก ศรีโลพันธุ์, ต่าย อรทัย, เอิร์น สุรัตน์ติกานต์
ค่าย แกรมมี่โกลด์
ปี 2564
ชื่อเพลง
ดวงจันทร์บนยอดเขา
ยังมีวันพรุ่งนี้
เจ้าของเพลง แร็พอีสาน ,ขวัญ ขวัญฤทัย
ค่าย ฮอมปอย สตูดิโอ
ปี 2565
ชื่อเพลง
โลกสวยด้วยมือเรา
เจ้าของเพลง แช่ม แช่มรัมย์ , แสน นากา , รัชนก ศรีโลพันธุ์ , ERROR 99 , เสถียร
ทำมือ
ค่าย แกรมมี่โกลด์

39

เพลงล้านนาไทย

เนื้อเพลงล้านนาไทย

ล้านนาไทย

น้ำทิพย์เจือโลหิต ของสามกษัตริย์ตรา
ฮ่วมดื่มน้ำสัตยาทรงทำสัตย์ปฏิญาณ
ฮื่อลูกหลานได้สุขฮ่มเย็น พญามังรายเจ้าพ่อขุนรามคำแหง
พ่อพญางำเมือง ฮ่วมสร้างเวียงธานี

นพบุรี ศรีนครพิงค์
ฮื่อละเว้นก๋านศึกสงคราม ผูกไมตรีปรองดอง

เชียงแสนเขลาง สุโขทัยหริภุญชัย
พะเยาเวียงกุมกาม แว่นแคว้นแดนล้านนาไทย

สืบเจ่นไปใต้ธงสยาม กู้สายน้ำแม่ปิงงาม
เจ็ดร้อยกว่าเข้ายาม เลิศล้ำล้านนาไทย
ฮื่อละเว้นก๋านศึกสงคราม ผูกไมตรีปรองดอง

เชียงแสนเขลาง สุโขทัยหริภุญชัย
พะเยาเวียงกุมกาม ไหว้สาจาวล้านนาไทย
บ่ดีอายตี้เป็นคนเมือง สืบสานงานศิลป์ลือเลื่อง

อู้ภาษากำเมือง เรืองล้ำล้านนาไทย



https://youtu.be/qyUuaQFLn9k

40

เพลงล้านนาไทย

ความหมายเพลงล้านนาไทย

ความหมายเพลงล้านนาไทย

เนื้อเพลงนี้กล่าวถึง 3 กษัตริย์ ซึ่งได้แก่ พ่อขุนรามคำแหง
พญามังราย และพญางำเมือง ได้ร่วมดื่มน้ำสัตยาผสมเลือด
ของกษัตริย์ทั้งสาม หรือดื่มน้ำร่วมสาบานกันว่าให้งดการทำศึก
สงคราม และสร้างสัมพันธไมตรีกันระหว่างเมืองเชียงแสน
สุโขทัย และพะเยา ต่อมาทั้งสามกษัตริย์ได้ร่วมกันสร้างเมือง
นพบุรีนครพิงค์ร่วมกัน นั่นคือเมืองเชียงใหม่ในปัจจุบัน ซึง
เมืองเชียงใหม่นีีคงอยู่ในภาคเหนือ ของประเทศไทยมาจนถึงทุก
วันนี้

41

เพลงล้านนาไทย

ท่ารำเพลงล้านนาไทย

ท่ารำที่ใช้มีทั้งหมด 32 ท่ารำ มีดังนี้

42

เพลงล้านนาไทย

ท่ารำเพลงล้านนาไทย

ท่ารำที่ใช้มีทั้งหมด 32 ท่ารำ มีดังนี้

43

เพลงล้านนาไทย

ท่ารำเพลงล้านนาไทย

ท่ารำที่ใช้มีทั้งหมด 32 ท่ารำ มีดังนี้

44

เพลงล้านนาไทย

ท่ารำเพลงล้านนาไทย

ท่ารำที่ใช้มีทั้งหมด 32 ท่ารำ มีดังนี้

45

เพลงล้านนาไทย

ท่ารำเพลงล้านนาไทย

ท่ารำที่ใช้มีทั้งหมด 32 ท่ารำ มีดังนี้