การจัดการเรียนการสอน(ปฐมวัย)

แนวทางการจดั กิจกรรมการเรียนการสอน

โครงการเสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรมและธรรมาภิบาลในสถานศึกษา
“ปอ้ งกนั การทจุ รติ ” ปลกู จติ สำ� นกึ ใหก้ บั นกั เรยี น (ภายใตช้ อ่ื โรงเรยี นสจุ รติ )

ระดบั ปฐมวยั

ISBN 978-616-372-839-5
พมิ พ์ครง้ั แรก มิถนุ ายน ๒๕๕๘
จำ� นวนพิมพ ์ ๓,๐๐๐ เล่ม

ผจู้ ัดพิมพ์ โครงการเสริมสร้างคณุ ธรรม จริยธรรมและธรรมาภบิ าลในสถานศกึ ษา
"ปอ้ งกันการทุจรติ " ปลกู จติ ส�ำนกึ ให้กบั นักเรียน (ภายใต้ช่อื โรงเรียนสุจรติ )
ส�ำนกั พฒั นานวตั กรรมการจดั การศกึ ษา
สำ� นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขั้นพนื้ ฐาน
กระทรวงศกึ ษาธกิ าร วังจนั ทรเกษม
ถนนราชดำ� เนนิ นอก เขตดุสิต กรุงเทพ ๑๐๓๐๐

พิมพท์ ี่ โรงพิมพ์องคก์ ารสงเคราะห์ทหารผา่ นศกึ
๒/๙ ซอย ๓๑ ถนนกรงุ เทพ-นนทบรุ ี เขตบางซอื่
กรงุ เทพมหานคร ๑๐๘๐๐
โทร. ๐-๒๕๘๗-๓๑๓๗ โทรสาร ๐-๒๕๘๗-๓๒๙๕



2 l แนวทางการจัดกจิ กรรมการเรียนการสอน

คำ� นำ�

สำ� นกั พฒั นานวตั กรรมการจดั การศกึ ษา สำ� นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พนื้ ฐาน
ได้ดำ� เนนิ งานโครงการเสรมิ สรา้ งคณุ ธรรม จริยธรรมและธรรมาภบิ าลในสถานศกึ ษา “ปอ้ งกัน
การทุจรติ ” ปลูกจติ สำ� นกึ ใหก้ บั นกั เรียน (ภายใตช้ อ่ื โรงเรียนสุจรติ ) ต้ังแตป่ งี บประมาณ ๒๕๕๖
จนถึงปจั จบุ ัน โดยได้มกี ารพัฒนาผบู้ รหิ าร ครแู ละนักเรียน ทีเ่ ข้าร่วมโครงการมาอยา่ งตอ่ เน่ือง
และเพ่ือให้การด�ำเนินงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพบรรลุตามวัตถุประสงค์ของโครงการ
จึงได้จัดท�ำเอกสารแนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน โครงการเสริมสร้างคุณธรรม
จริยธรรมและธรรมาภิบาลในสถานศึกษา “ป้องกันการทุจริต” ปลูกจิตส�ำนึกให้กับนักเรียน
(ภายใตช้ อ่ื โรงเรยี นเรยี นสจุ รติ ) ระดบั ชน้ั ปฐมวยั ซงึ่ เอกสารเลม่ นปี้ ระกอบดว้ ย ความเปน็ มาของ
การด�ำเนินโครงการเสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรมและธรรมาภิบาลในสถานศึกษา “ป้องกัน
การทุจริต” ปลูกจิตส�ำนึกให้กับนักเรียน (ภายใต้ช่ือโรงเรียนเรียนสุจริต) จุดเน้นการพัฒนา
คุณภาพเด็กและตัวอย่างการจัดกิจกรรมป้องกันการทุจริตปลูกจิตส�ำนึกให้กับเด็ก เพื่อให้ครู
ผู้สอนน�ำไปใช้ในการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ทั้งในเวลาเรียน นอกเวลาเรีนหรือบูรณาการ
ในการจัดประสบการณ์การเรียนรู้ที่ใหแ้ ก่เดก็ เพ่อื ใหเ้ กดิ คณุ ลกั ษณะ ๕ ประการ ของโรงเรียน
สจุ รติ ไดแ้ ก่ ทักษะกระบวนการคดิ มวี ินัย ซื่อสัตยส์ จุ รติ อยูอ่ ย่างพอเพียงและจิตสาธารณะ

ขอขอบคุณคณะท�ำงานและผู้มีส่วนเก่ียวข้อง ในการจัดท�ำเอกสารแนวทางการจัด
กิจกรรมการเรียนการสอนระดับชั้นปฐมวัย และหวังว่าเอกสารนี้ คงจะเป็นประโยชน์ต่อ
ผูเ้ กีย่ วขอ้ งทุกฝ่ายหากมีข้อบกพรอ่ งประการใด ขออภัยไว้ ณ โอกาสนี้

สำ� นกั พฒั นานวัตกรรมการจดั การศึกษา
สำ� นักงานคณะกรรมการการศึกษาข้นั พ้นื ฐาน

ระดับปฐมวัย l 3

สารบัญ

ค�ำน�ำ ๓
สารบญั ๔
ส่วนท่ี ๑ ความเป็นมาของการด�ำเนนิ งาน โครงการเสรมิ สรา้ งคุณธรรม ๕
จรยิ ธรรมและธรรมาภิบาลในสถานศึกษา “ป้องกันการทจุ รติ ” ๑๕
ปลกู จิตส�ำนกึ ใหก้ ับนักเรยี น (ภายใต้ชอ่ื โรงเรียนสุจรติ ) ระดบั ปฐมวัย ๒๓
สว่ นที่ ๒ จุดเนน้ การพฒั นาคณุ ภาพเดก็ ระดบั ปฐมวัย ๘๓
ส่วนท่ี ๓ การจดั กิจกรรมปอ้ งกันการทจุ ริต ปลูกจติ ส�ำนกึ ให้กบั เดก็ ปฐมวัย ๘๕
บรรณานกุ รม
คณะผู้จัดทำ�

ส่วนท่ี ๑

ความเป็นมาของการด�ำเนนิ งาน

โครงการเสรมิ สรา้ งคณุ ธรรม จรยิ ธรรมและธรรมาภิบาลในสถานศกึ ษา
“ป้องกันการทจุ รติ ” ปลกู จติ ส�ำนกึ ให้กบั นักเรยี น (ภายใต้ช่ือโรงเรยี นสจุ รติ )

ระดบั ปฐมวยั

ระดบั ปฐมวัย l 5

6 l แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน

สว่ นท่ี ๑

ความเปน็ มาของการด�ำเนนิ งาน

โครงการเสรมิ สรา้ งคณุ ธรรม จริยธรรมและธรรมาภบิ าลในสถานศึกษา
“ป้องกันการทจุ ริต” ปลูกจิตสำ� นึกให้กับนกั เรยี น (ภายใต้ชอื่ โรงเรยี นสุจริต)

ด้วย ยทุ ธศาสตร์ชาติว่าดว้ ยการป้องกันปราบปรามการทจุ รติ ระยะที่ ๒ (พ.ศ.๒๕๕๖-
๒๕๖๐) ได้กำ� หนดวสิ ัยทศั น์ว่า “สังคมไทยมวี นิ ัย โปร่งใส ยดึ ม่นั ในคุณธรรม จริยธรรมและร่วม
กนั ปอ้ งกนั และปราบปรามการทจุ รติ เปน็ ทยี่ อมรบั ในระดบั สากล” มเี ปา้ หมายหลกั เพอื่ ลดปญั หา
การทจุ รติ ในสังคมไทยและยกระดับคณุ ธรรม จริยธรรมของคนไทยใหส้ ูงข้นึ อนั จะส่งผลตอ่ ค่า
ดัชนชี ้ีวัดภาพลักษณค์ อร์รับชนั (Corruption Perception Index : CPI) ของประเทศไทยให้
สูงข้ึน โดยตั้งค่าเป้าหมายไว้ที่ร้อยละ ๕๐ ในปี พ.ศ. ๒๕๖๐ (โดยในปี ๒๕๕๖ ท่ีผ่านมา
ประเทศไทยได้คะแนนความโปร่งใสเพียงร้อยละ ๓๕ คะแนน อยู่อันดับที่ ๑๐๒ จากการจัด
อนั ดบั ทงั้ หมด ๑๗๗ ประเทศทวั่ โลก เทา่ กบั ประเทศเอกวาดอร์ มอลโดวา และปานามา) นอกจาก
นี้ ส�ำนกั งาน ป.ป.ช. ยังไดก้ �ำหนดยทุ ธศาสตร์การด�ำเนนิ การไว้ ๕ ยุทธศาสต์ เพ่อื นำ� ไปสู่การ
บรรลุเป้าหมายใน ๔ กลุ่ม คอื

๑) กลมุ่ เดก็ เยาวชน โดยการปลกู ฝงั คณุ ธรรม จรยิ ธรรม ใหย้ ดึ ถอื ประโยชนส์ ว่ นรวม
มากกว่าประโยชนส์ ว่ นตนให้เกิดความเขม้ แขง็ มากท่สี ุดเพราะเป็นอนาคตของชาติ

๒) กลุ่มภาครัฐ เสริมสร้างและสนับสนุนให้ใช้หลักธรรมาภิบาลในการบริหารองค์กร
ให้เจ้าหน้าท่ีของรัฐและผู้ด�ำรงต�ำแหน่งทางการเมืองยึดถือหลักปฏิบัติตามประมวลจริยธรรม
ในการปฏบิ ตั หิ นา้ ที่

๓) กล่มุ ภาคเอกชน สง่ เสริมและสนับสนุนใหใ้ ช้หลกั ธรรมาภิบาลในการบรหิ ารองค์กร
และเข้ามามีส่วนรว่ มในการป้องกันและปราบปรามการทุจริต

๔) กลุ่มภาคประชาสังคมและส่ือมวลชน ส่งเสริมและสนับสนุนให้เกิดการมีส่วนร่วม
ของทกุ หมู่เหลา่ ในการปอ้ งกันและปราบปรามการทจุ ริต

ระดบั ปฐมวยั l 7

นบั เปน็ ความพยายามทดี่ ขี อง สำ� นกั งาน ป.ป.ช. และภาคที กุ ภาคสว่ นโดยเฉพาะองคก์ ร
ตามรฐั ธรรมนญู ในการดำ� เนนิ การจดั ทำ� ยทุ ธศาสตรช์ าตวิ า่ ดว้ ยการปอ้ งกนั ปราบปรามการทจุ รติ
เพ่ือใชเ้ ปน็ กรอบช้นี �ำในการด�ำเนนิ การแกไ้ ขปัญหาการทจุ ริตของประเทศ

จะเหน็ ไดว้ า่ ปญั หาการทจุ รติ คอรร์ บั ชนั ยงั คงเปน็ ประเดน็ ปญั หาทน่ี า่ เปน็ หว่ งและเปน็
อุปสรรคส�ำคัญต่อการพัฒนาประเทศ ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพ้ืนฐานในฐานะ
องคก์ ารทร่ี บั ผดิ ชอบงานจดั การศกึ ษาเยาวชนสว่ นใหญข่ องประเทศ ใหเ้ ปน็ พลเมอื งทมี่ คี ณุ ภาพ
ในอนาคต ได้ตระหนักในความส�ำคัญของการเตรียมการด้านการป้องกันและปราบปรามการ
ทจุ รติ ในสถานศกึ ษา จงึ อนมุ ตั ใิ ห้ สำ� นกั พฒั นานวตั กรรมการจดั การศกึ ษา ดำ� เนนิ โครงการเสรมิ
สรา้ งคณุ ธรรม จรยิ ธรรมและธรรมาภบิ าลในสถานศึกษา “ปอ้ งกนั การทุจรติ ” ปลกู จติ ส�ำนึกให้
กบั นกั เรยี น (ภานใตช้ อ่ื โรงเรยี นสจุ รติ ) โดยใหค้ วามสำ� คญั กบั การเตรยี มการดา้ นการปอ้ งกนั และ
ปราบปรามการทุจริตในสถานศึกษา เพื่อวางรากฐานการปลูกจิตส�ำนึกซึ่งเป็นกลไกในการ
ป้องกันและปราบปรามการทุจริตของประเทศชาติ ซ่ึงโครงการโรงเรียนสุจริต เป็นโครงการที่
สอดคล้องกับเจตนารมณ์เชงิ กลยทุ ธของสำ� นกั งานคณะกรรมการการศึกษาขน้ั พน้ื ฐาน วา่ ดว้ ย
การปอ้ งกนั การทจุ รติ โดยสำ� นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พน้ื ฐาน กำ� หนดจดุ หมายปลาย
ทาง ท่ีมุ่งสกู่ ารเปน็ “องค์กรแหง่ การเรียนรู้ อยู่อย่างพอเพยี ง หลีกเล่ียงอบายมุข ทุกหน่วยงาน
รับผิดชอบ ตอบสนองการป้องกันทจุ ริต” โดยมีขอบเขตของภารกิจและจุดมงุ่ เนน้ ที่สำ� นักงาน
คณะกรรมการการศกึ ษาขั้นพืน้ ฐาน ต้องด�ำเนินการ คอื

๑. พฒั นาทกุ หนว่ ยงานของสำ� นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พนื้ ฐานใหเ้ ปน็ องคก์ ร
แหง่ การเรยี นรู้ มีระบบและวถิ ีพอเพยี ง มคี วามสจุ รติ รับผิดชอบ ปลอดอบายมขุ

๒. พัฒนากระบวนการเรียนรู้ที่เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลง รวมท้ังปลูกจิตส�ำนึกให้
นักเรียนสังกัดส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาข้ันพื้นฐาน มีทักษะกระบวนการคิด มีวินัย
ซอื่ สัตย์ อยูอ่ ยา่ งพอเพียง มีจิตสาธารณะ ยดึ ม่ันในคุณธรรม จรยิ ธรรมและป้องกนั การทจุ ริต

๓. พัฒนาครู ผู้บริหาร บุคลากรทางการศึกษาแบบบรู ณาการอยา่ งเปน็ ระบบและต่อ
เน่ืองให้มคี ุณภาพความพอเพียง สจุ ริต รับผดิ ชอบ ปลอดอบายมุข บนฐานการเรียนรู้ทีเ่ ท่าทัน
ต่อการเปลี่ยนแปลง

๔. สง่ เสรมิ และสนบั สนุนการจดั การองค์ความรู้ด้านการสง่ เสริมและต่อตา้ นการทจุ รติ
อย่างเป็นระบบและมีเครอื ขา่ ยระดับชาติและนานาชาติทเี่ ขม้ แขง็ และก้าวหน้าอยา่ งมพี ลวตั ร

8 l แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน

ผลการดำ� เนนิ งาน
ในปีแรกของการด�ำเนินโครงการโรงเรียนสุจริต (ปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๖) ส�ำนัก

พัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา ได้คัดเลือกโรงเรียนท่ีมีความพร้อมเพื่อเข้ารับการพัฒนาสู่
ความเปน็ โรงเรยี นสจุ รติ จ�ำนวน ๒๒๕ โรงเรยี น จาก ๒๒๕ เขตพ้ืนทกี่ ารศกึ ษา โดยไดก้ �ำหนด
คุณลักษณะทีพึงประสงค์ของนักเรียนตามโครงการโรงเรียนสุจริต ที่ต้องการให้เกิดข้ึนกับ
นกั เรียน ๕ ประการ ดังนี้

๑. ทกั ษะกระบวนการคดิ ๒. มีวินยั
๓. ซือ่ สัตยส์ ุจริต ๔. อยู่อย่างพอเพยี ง
๕. และจติ สาธารณะ
ทงั้ นเ้ี พอื่ ใหน้ กั เรยี นเปน็ บคุ คลทม่ี ที ศั นคติ มจี ติ สำ� นกึ และคา่ นยิ มของคนรนุ่ ใหมท่ ม่ี วี นิ ยั
มีความรู้ความสามารถ มีคุณธรรม สามารถด�ำรงชีวิตในฐานะของพลเมืองท่ีมีคุณภาพ และมี
สว่ นสรา้ งสรรความเจรญิ ของประเทศโดยส่วนรวมในอนาคต
ส�ำนักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา ในฐานะหน่วยงานที่รับผิดชอบโครงการ
โรงเรียนสุจริต ยังไดจ้ ัดทำ� ปฏญิ ญาโรงเรียนสจุ ริต (Upright School Declaration) ขึ้น เพื่อ
เปน็ หลกั ยึดให้ครู นักเรยี น และบุคลากรทางการศกึ ษา ได้ร่วมใจกนั ปฏิบัติเพื่อพิทักษ์ชาติจาก
ภยั ทจุ รติ โดยมีใจความของปฏิญญาโรงเรียนสุจริต ดังน้ี
“คณะครู บคุ ลากรทางการศกึ ษา และนักเรยี นของส�ำนักงานคณะกรรมการการศกึ ษา
ข้ันพ้ืนฐาน ขอให้ค�ำมั่นสัญญาต่อพันธกรณี ในการต่อต้านการทุจริตทุกรูปแบบ ด้วยการขับ
เคลื่อนโครงการ “โรงเรยี นสจุ รติ ” ดงั น้ี
๑. เราจะรว่ มกนั ปอ้ งกันและต่อตา้ นการทจุ รติ ทุกรูปแบบ
๒. เราจะปลูกฝงั คา่ นยิ มความซือ่ สตั ย์สุจรติ ใหเ้ ป็นวถิ ชี วี ติ ในโรงเรยี นและชมุ ชน
๓. เราจะสรา้ งเครอื ขา่ ยความซอ่ื สตั ยส์ จุ รติ ระหวา่ งโรงเรยี นและชมุ ชนใหเ้ ปน็ รปู ธรรม
และมีความย่ังยนื
ทง้ั หมดน้ี เพ่อื ธ�ำรงชาติไทยใหส้ ถติ เสถยี รสถาพร ตลอดจิรัฐิติกาล”
สำ� นักพัฒนานวตั กรรมการจัดการศกึ ษา ไดว้ างแผนการด�ำเนนิ การพัฒนาครู นักเรยี น
ผบู้ รหิ ารสถานศกึ ษาและบคุ ลากรทางการศกึ ษา โดยไดร้ บั ความรว่ มมอื จากหนว่ ยงานความมน่ั คง
และองคก์ รทที่ ำ� งานด้านปอ้ งกนั และปราบปรามการทจุ ริต ดังนี้
สำ� นกั งาน ป.ป.ช. สบื เนอื่ งมาจากการทำ� ขอ้ ตกลงความรว่ มมอื ระหวา่ งสำ� นกั งาน ป.ป.ช.
กบั กระทรวงศกึ ษาธกิ าร ในการสง่ เสรมิ สนบั สนนุ เผยแพร่ และประสานการเสรมิ สรา้ งทศั นคติ
ค่านยิ ม ความซื่อสตั ยส์ จุ รติ ให้หนว่ ยงานและบุคลากรในสังกดั กระทรวงศกึ ษาธิการ

ระดับปฐมวัย l 9

สถาบันจิตวิทยาความมั่นคง สถาบันวิชาการป้องกันประเทศ กองบัญชาการกองทัพ
ไทย ในการจัดการอบรมเชิงปฏิบัติการหลักสูตรจิตวิทยาความม่ันคงให้กับผู้บริหารโรงเรียนที่
เขา้ รว่ มโครงการโรงเรยี นสจุ ริต

สถาบนั พระปกเกลา้ ในการจดั อบรมหลกั สตู รประกาศนยี บตั รธรรมาภบิ าลของผบู้ รหิ าร
สถานศกึ ษา สพฐ. (โรงเรยี นสจุ รติ ) สำ� หรบั สำ� นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พนื้ ฐานขนึ้ โดย
เฉพาะ โดยการด�ำเนินโครงการจะมีความสอดคล้องกับแนวทางของปฏิญญาโรงเรียนสุจริตท้ัง
๓ ด้านคือ ด้านการป้องกัน ด้านการปลูกฝัง และด้านการสร้างเครือข่าย ในกลุ่มเป้าหมายที่
หลากหลายดงั น้ี

๑. ระดับส�ำนักงานเขตพ้ืนท่กี ารศึกษา
ในปงี บประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๗ มีการพัฒนาเขตพ้นื ทกี่ ารศกึ ษาเป็นเขตสจุ รติ ต้นแบบ
โดยให้ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาท่ีมีความพร้อม สมัครใจเข้าร่วมการพัฒนาเป็นเขตสุจริต
ต้นแบบทดลองนำ� รอ่ ง โดยแบง่ เป็น ๔ ภูมภิ าค ได้แกภ่ าคเหนือ จำ� นวน ๒ เขต ภาคตะวันออก
เฉยี งเหนอื จำ� นวน ๔ เขต ภาคกลาง จำ� นวน ๒ เขต และภาคใต้ จ�ำนวน ๒ เขต รวมท้ังสิ้น
จำ� นวน ๑๐ เขต ภายใตช้ อื่ โครงการเสรมิ สรา้ งคณุ ธรรม จรยิ ธรรมแลธรรมาภบิ าล “ปอ้ งกนั การ
ทุจริต” ระดับเขตพื้นทีก่ ารศึกษา ดังมีรายช่ือส�ำนักงานเขตพ้ืนทีก่ ารศึกษา ดงั น้ี
ภาคเหนอื
๑. สำ� นักงานเขตพ้นื ทีก่ ารศึกษาประถมศึกษาสุโขทัย เขต ๑
๒. สำ� นกั งานเขตพื้นทีก่ ารศึกษามธั ยมศึกษา เขต ๓๔ (เชยี งใหม่-แม่ฮอ่ งสอน)
ภาคตะวันออกเฉียงเหนอื
๓. ส�ำนักงานเขตพน้ื ทก่ี ารศึกษาประถมศึกษานครพนม เขต ๒
๔. ส�ำนักงานเขตพื้นทกี่ ารศึกษาประถมศกึ ษาศรีสะเกษ เขต ๓
๕. สำ� นักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศกึ ษา เขต ๒๘ (อุบลราชธานี-อ�ำนาจเจรญิ )
๖. ส�ำนกั งานเขตพนื้ ท่ีการศึกษามัธยมศกึ ษา เขต ๓๒ (บุรรี ัมย)์
ภาคกลาง
๗. สำ� นักงานเขตพน้ื ที่การศกึ ษาประถมศกึ ษาชลบุรี เขต ๑
๘. ส�ำนักงานเขตพื้นทีก่ ารศกึ ษาประถมศึกษาราชบรุ ี เขต ๒
ภาคใต้
๙. ส�ำนกั งานเขตพน้ื ที่การศึกษาประถมศึกษานครศรธี รรมราช เขต ๒
๑๐. สำ� นกั งานเขตพ้นื ท่ีการศึกษามธั ยมศึกษา เขต ๑๑ (สรุ าษฎร์ธานี)

10 l แนวทางการจัดกจิ กรรมการเรียนการสอน

ซ่ึงส�ำนักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา ได้ด�ำเนินการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ
เพื่อชี้แจงนโยบายแนวทางการดำ� เนินโครงการเสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรมและธรรมาภิบาล
ในสถานศึกษา “ป้องกนั การทุจรติ ” ระดบั เขตพนื้ ท่ีการศึกษา (ภายใตช้ ือ่ เขตสุจรติ ) และจัดท�ำ
แผนปฏบิ ตั กิ ารเขตสจุ รติ ของแตล่ ะเขตพน้ื ทกี่ ารศกึ ษา โดยเชญิ ผอู้ ำ� นวยการสำ� นกั งานเขตพนื้ ที่
การศึกษา รองผอู้ ำ� นวยการสำ� นกั งานเขตพืน้ ที่การศกึ ษา เจา้ หนา้ ทแี่ ละบคุ ลากรทางการศกึ ษา
ของสำ� นกั งานเขตพน้ื ทกี่ ารศกึ ษา รวมไปถงึ ผบู้ รหิ ารสถานศกึ ษาทเี่ ขา้ รว่ มโครงการโรงเรยี นสจุ รติ
ของแตล่ ะเขตพื้นที่ เข้าร่วมประชุมดังกลา่ ว

๒.ระดับสถานศกึ ษา
ในปงี บประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๗ สำ� นกั พฒั นานวตั กรรมการจดั การศกึ ษา ไดข้ ยายเครอื ขา่ ย
โรงเรยี นสจุ รติ เพอื่ เขา้ รบั การพฒั นา โดยใหแ้ ตล่ ะสำ� นกั งานเขตพน้ื ทก่ี ารศกึ ษาคดั เลอื กโรงเรยี น
เพื่อเขา้ รว่ มโครงการ คดิ เป็นรอ้ ยละ ๑๐ ของจำ� นวนโรงเรียนในสงั กดั ท้ังหมดในแต่ละเขตพน้ื ท่ี
การศกึ ษา รวมจำ� นวนโรงเรยี นเครอื ขา่ ยทง้ั สน้ิ ๓,๒๑๖ โรงเรยี น จากทวั่ ประเทศ ซงึ่ สำ� นกั พฒั นา
นวตั กรรมการจดั การศกึ ษา ได้จดั ประชมุ เชงิ ปฏบิ ตั ิการโครงการเสรมิ สร้างคณุ ธรรม จรยิ ธรรม
และธรรมาภบิ าลในสถานศกึ ษา “ปอ้ งกนั การทจุ รติ ” เครอื ขา่ ยโรงเรยี นสจุ รติ เพอ่ื ชแ้ี จงนโยบาย
แนวทางการด�ำเนินโครงการโรงเรียนสุจริต ให้แก่ผู้บริหารสถานศึกษาของเครือข่ายโรงเรียน
สจุ รติ ไดร้ บั ทราบรว่ มกนั โดยแบง่ การประชมุ ออกเปน็ ๕ จดุ ดงั น้ี จดุ ท่ี ๑ ภาคใต้ (จ.สรุ าษฎรธ์ าน)ี
จุดท่ี ๒ ภาคตะวันออกเฉียงเหนอื ตอนล่าง (จ.นครราชสมี า) จุดที่ ๓ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
ตอนบน (จ.ขอนแก่น) จุดที่ ๔ ภาคกลางและภาคตะวันออก (จ.ชลบรุ )ี และจดุ ที่ ๕ ภาคเหนือ
(จ.เชียงใหม)่
๒.๑ ผ้บู ริหารสถานศกึ ษา

ผู้บรหิ ารสถานศกึ ษาท่เี ข้าร่วมโครงการโรงเรียนสุจรติ ไดร้ บั โอกาสในการพัฒนา
สมรรถภาพและความสามารถทางการบริหาร จากหน่วยงานความม่ันคงและองค์กรท่ีท�ำงาน
ดา้ นปอ้ งกนั ปราบปรามการทจุ รติ ทที่ ำ� ความรว่ มมอื กบั สำ� นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พนื้ ฐาน
ดงั น้ี

อบรมเชิงปฏิบัติการหลักสูตรจิตวิทยาความมั่นคง ของสถาบันจิตวิทยาความ
มนั่ คง สถาบนั วชิ าการปอ้ งกันประเทศ กองบัญชาการกองทพั ไทย ใหก้ บั ผบู้ ริหารสถานศึกษา
ที่ร่วมโครงการโรงเรียนสุจรติ (สจว.สพฐ.) โดยมงุ่ หวังให้ผ้เู ขา้ รบั อบรมมคี วามรู้ ประสบการณ์
พน้ื ฐานเก่ียวกับความม่นั คงของชาติ ในดา้ นการเมือง เศรษฐกิจ สังคมและการทหาร ตลอดจน
นโยบายรหิ ารประเทศ เปน็ ผนู้ ำ� แหง่ การเรยี นรู้ โดยผา่ นกระบวนการพฒั นาทกั ษะการคดิ ซอื่ สตั ย์

ระดับปฐมวัย l 11

สจุ รติ มวี นิ ยั อยอู่ ยา่ งพอเพยี ง และมจี ติ สาธารณะ บนฐานกรเรยี นรทู้ เี่ ทา่ ทนั ตอ่ การเปลย่ี นแปลง
ของสภาพสังคมโลก เกิดความรักความสามัคคี ซ่ึงเป็นกุญแจส�ำคัญของการพัฒนาชาติ เป็น
ประโยชน์ต่อการปฏบิ ัติราชการตามหนา้ ที่

อบรมหลักสูตรประกาศนียบัตรธรรมาภิบาลของผู้บริหารสถานศึกษา สพฐ.
(โรงเรยี นสจุ รติ ) ของสถาบนั พระปกเกลา้ สำ� หรบั สำ� นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พนื้ ฐาน
ข้ึนโดยเฉพาะ เพ่ือเสรมิ สรา้ งให้ผบู้ ริหารสถานศึกษา สพฐ. (โรงเรยี นสุจรติ ) มีเจตคติ คา่ นยิ ม
ความคิด วิถีชีวิตประชาธิปไตยและพฤติกรรมที่สะท้อนคุณธรรม จริยธรรมและหลักธรรมาภิ
บาลท่ีเปน็ แบบอย่างที่ดีส�ำหรบั ผ้บู ริหารสถานศกึ ษา

๒.๒ ครู
ในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๗ โครงการโรงเรยี นสุจรติ ไดถ้ ูกกำ� หนดให้เป็นตวั ช้ี

วดั และเปา้ หมายตามแผนปฏบิ ตั ริ าชการ กลยทุ ธท์ ่ี ๒ ปลกู ฝงั คณุ ธรรม ความสำ� นกึ ในความเปน็
ชาตไิ ทย และวถิ ีชวี ติ ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง ตวั ชีว้ ัดท่ี ๑๖ ระดับความส�ำเรจ็
ของโรงเรียนสจุ รติ สงั กดั สำ� นักงานเขตพ้ืนท่ีการศึกษา มีผลงานแสดงความสำ� เร็จและเป็นแบบ
อย่างได้ของผู้บรหิ าร ครแู ละนกั เรยี น (โครงการโรงเรียนสุจริต)

เพอื่ เปน็ การเตรยี มความพรอ้ มในเรอ่ื งดงั กลา่ ว สำ� นกั พฒั นานวตั กรรมการจดั การ
ศกึ ษา จงึ ไดจ้ ัดอบรมการจดั ทำ� แนวปฏบิ ตั ทิ เ่ี ปน็ เลศิ (Best Practice) ใหแ้ ก่ครผู ้รู บั ผดิ ชอบงาน
วชิ าการของโรงเรยี นสจุ รติ ตน้ แบบ จำ� นวน ๒๒๕ โรงเรยี น เพอ่ื ปพู น้ื ฐานในการจดั ทำ� แนวปฏบิ ตั ิ
ทเี่ ปน็ เลิศ (Best Practice) และใหผ้ ู้เขา้ รับการอบรมสามารถนำ� องคค์ วามรู้ท่ีไดร้ ับมาพฒั นา
ตอ่ ยอดนวตั กรรมการบรหิ าร การเรยี นการสอนและผลงานนกั เรยี น ใหเ้ กดิ เปน็ แนวปฏบิ ตั ทิ เ่ี ปน็
เลศิ ซงึ่ ถอื วา่ เปน็ ผลงานแสดงความสำ� เรจ็ จากการดำ� เนนิ โครงการโรงเรยี นสจุ รติ โดยทางสำ� นกั
พฒั นานวตั กรรมการจดั การศกึ ษาจะไดจ้ ดั เวทแี ลกเปลย่ี นเรยี นรแู้ ละนำ� เสนอผลงาน : โรงเรยี น
สจุ ริต ผลิตนวตั กรรม นำ� สู่การปฏิบตั ิ เพื่อให้ ๒๒๕ โรงเรยี นสุจริตต้นแบบ ไดแ้ ลกเปลี่ยนเรียน
รู้และน�ำเสนอแนวปฏิบตั ิทเ่ี ปน็ เลิศ (Best Practice) ท่ีเปน็ นวัตกรรมการบรหิ าร การเรียนการ
สอนและผลงานนักเรียนจากการด�ำเนินโครงการโรงเรียนสุจริต และเพื่อให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรม
สามารถน�ำความร้ทู ไ่ี ดร้ บั ไปเผยแพรแ่ ละขยายผลให้กบั เครอื ขา่ ยโรงเรียนสุจรติ ต่อไป

นอกจากการพัฒนาให้ความรู้เรื่องของการจัดท�ำแนวปฏิบัติท่ีเป็นเลิศ (Best
Practice) แล้วส�ำนักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษายังได้ให้ความส�ำคัญกับการวิจัยและ
พัฒนา (Research and Development) จึงได้จัดท�ำโครงการวิจัยรูปแบบการพัฒนาสถาน
ศกึ ษา โครงการ “โรงเรยี นสจุ รติ ” โดยคดั เลอื กโรงเรยี นทมี่ คี วามพรอ้ มเปน็ โรงเรยี นรว่ มโครงการ
วจิ ยั และครู่ ว่ มพฒั นาวจิ ยั จำ� นวน ๒๔ โรงเรยี น จาก ๒๒๕ โรงเรยี นสจุ รติ ตน้ แบบ เพอ่ื ดำ� เนนิ การ

12 l แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นการสอน

จัดท�ำวจิ ัยรูปแบบการพฒั นาสถานศกึ ษา โครงการ “โรงเรยี นสจุ รติ ” ตามบรบิ ทแต่ละโรงเรียน
ทมี่ ีความแตกต่าง หลากหลาย และในปงี บประมาณ ๒๕๕๗ สำ� นกั พัฒนานวัตกรรมการจดั การ
ศกึ ษาได้ด�ำเนินการคดั เลอื กโรงเรียนเครอื ข่ายการวจิ ยั เพม่ิ ข้นึ อกี เป็น ๑๐๐ โรงเรียน ซึ่งเปน็
เครือขา่ ยโรงเรียนสุจรติ โดยได้รบั ความอนเุ คราะหจ์ ากคณาจารย์ของมหาวทิ ยาลยั ศิลปากรใน
การเป็นทป่ี รกึ ษางานวจิ ยั

๒.๓ นักเรียน
นกั เรยี นถอื เปน็ เปา้ หมายสงู สดุ ของการดำ� เนนิ โครงการโรงเรยี นสจุ รติ ทต่ี อ้ งการ

ใหเ้ กดิ คณุ ลกั ษณะทพ่ี งึ ประสงคต์ ามโครงการโรงเรยี นสจุ รติ ทงั้ ๕ ประการ (๑.ทกั ษะกระบวนการ
คดิ ๒.มวี ินยั ๓.ซ่ือสัตยส์ ุจริต ๔.อยูอ่ ย่างพอเพยี ง และ ๕.มีจิตสาธารณะ) กับตวั นกั เรียน ใน
ปงี บประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๖ สำ� นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขน้ั พื้นฐานไดโ้ อนงบประมาณให้
กับโรงเรียนที่เข้าร่วมโครงการ ส�ำหรับจัดกิจกรรมค่ายเยาวเชน “คนดีของแผ่นดิน” ซ่ึงเป็น
กจิ กรรมทถี่ กู กำ� หนดไวใ้ นกรอบการประเมนิ ผลการปฏบิ ตั ริ าชการ กลยทุ ธท์ ี่ ๒ ปลกู ฝงั คณุ ธรรม
ความสำ� นกึ ในความเปน็ ชาตไิ ทยและวถิ ชี วี ติ ตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกจิ พอเพยี ง ตวั ชว้ี ดั ที่ ๔
ร้อยละของนักเรียนมีความส�ำนึกในความรักชาติ (การพัฒนานวัตกรรมโครงการค่ายเยาวชน
“คนดีของแผ่นดิน”) และมอบหมายศึกษานิเทศก์หรือนักวิชาการศึกษาซ่ึงเป็นผู้รับผิดชอบ
โครงการในระดบั เขตพน้ื ท่ี ทำ� การนเิ ทศ ตดิ ตามการดำ� เนนิ งานของโรงเรยี นในโครงการ สำ� หรบั
ปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๗ ได้โอนงบประมาณให้กับโรงเรียนท่ีเข้าร่วมโครงการ ส�ำหรับจัด
กจิ กรรมค่ายเยาวชน “คนดขี องแผน่ ดนิ ” ใหก้ บั เครือข่ายโรงเรยี นสุจรติ ทง้ั ๓,๒๑๖ โรงเรียน
โดยสำ� นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษาขนั้ พนื้ ฐาน ไดก้ ำ� หนดแนวทางการดำ� เนนิ กจิ กรรมตลอด
จนหลกั สตู รการจดั คา่ ย เพอื่ ใหโ้ รงเรยี นทเี่ ขา้ รว่ มโครงการสจุ รติ ตน้ แบบไดเ้ ลอื กใชเ้ ปน็ แนวทาง
ในการจดั กจิ กรรมคา่ ยใหก้ บั กลมุ่ โรงเรยี นเครอื ขา่ ยทเ่ี ขา้ รว่ มโครงการโรงเรยี นสจุ รติ รนุ่ ที่ ๒ โดย
ก�ำหนดให้ตลอดเดือนกรกฎาคม ๒๕๕๗ เปน็ เดอื นแห่งการจดั ค่ายเยาวชน “คนดขี องแผ่นดิน”
พรอ้ มกันท่ัวประเทศ

ระดบั ปฐมวัย l 13



สว่ นท่ี ๒

จุ ดเนน้ การพัฒนาคุณภาพเดก็
ระดบั ปฐมวัย

ระดับปฐมวยั l 15

16 l แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน

ส่วนท่ี ๒

จุ ดเน้นการพฒั นาคุณภาพเดก็ ระดบั ปฐมวัย

กระทรวงศึกษาธิการ ก�ำหนดนโยบายปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่สอง (๒๕๕๒ -
๒๕๖๑) โดยมีวิสัยทัศน์ให้คนไทยได้เรียนรู้อย่างมีคุณภาพและมีความเป็นพลเมืองท่ีภูมิใจ
ในความเป็นไทย และในปี ๒๕๕๓ รัฐบาลได้ประกาศนโยบายด้านการศึกษามุ่งเน้นให้ผู้เรียน
มีความสามารถในการเรียนรู้ รักท่ีจะเรียนรู้ในรูปแบบที่หลากหลาย มีความสุข สนุกกับ
การเรียนรู้ มีโอกาสได้เรียนรู้นอกห้องเรียนอย่างสร้างสรรค์ แต่ปัญหาของประเทศที่สะท้อน
สู่การจัดการศกึ ษา คือ ปญั หาด้านวิกฤตทิ างสงั คมเกี่ยวกบั ความแตกแยกและปญั หาการทจุ ริต
โดยเฉพาะปัญหาการทุจริตมีแนวโน้มทวีความรุนแรงมากขึ้น ดังน้ัน ส�ำนักงานคณะกรรมการ
การศึกษาขั้นพื้นฐาน จึงได้น�ำนโยบายการปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษท่ีสอง การสร้าง
ความเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพโดยก�ำหนดจุดเน้นการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนและแนวทาง
การพัฒนาคุณภาพผู้เรียนให้สถานศึกษาและหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้อง ได้น�ำไปปฏิบัติ
ใหเ้ ปน็ ไปในแนวทางเดยี วกนั ภายใตโ้ ครงการปอ้ งกนั การทจุ รติ ปลกู จติ สำ� นกึ ทดี่ ใี หก้ บั นกั เรยี น
ซึ่งเรมิ่ ต้ังแตเ่ ด็กระดับปฐมวัย จนจบหลกั สูตรการศึกษาขัน้ พน้ื ฐาน

หลักสูตรการศึกษาปฐมวัยพุทธศักราช ๒๕๔๖ ของกระทรวงศึกษาธิการได้ก�ำหนด
มาตรฐานคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของผู้เรียน เพื่อให้เด็กได้รับการส่งเสริมทุกด้าน ท้ัง
ด้านร่างกาย สังคม อารมณ์ และสติปัญญาอย่างสมดุล โดยมีสาระที่ควรเรียนรู้ ๔ เร่ือง
และประสบการณส์ �ำคญั ๔ ดา้ น เปน็ สือ่ ในการฝึกฝน เตรียมความพรอ้ มให้กับเดก็ เพื่อใหเ้ ด็ก
เตบิ โตและดำ� รงชีวติ ในสงั คมได้อย่างมคี วามสขุ มคี วามกระตือรอื รน้ ใฝ่รู้ ใฝ่เรยี น เหมาะสม
กับวัย

ระดบั ปฐมวัย l 17

คณุ ลักษณะเดก็ ไทยตามจุ ดเน้นของโรงเรยี นสุจริต

โครงการเสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรมและธรรมาภิบาลในสถานศึกษา “ป้องกัน
การทุจริต” ปลูกจิตส�ำนึกให้กับนักเรียน (ภายใต้ช่ือโรงเรียนสุจริต) เป็นการพัฒนาคุณธรรม
จริยธรรม ซึ่งเป็นองค์ประกอบท่ีส�ำคัญของพัฒนาการทางสังคม โดยมีจุดเน้นของตัวบ่งชี้
ของคณุ ลกั ษณะ ๕ ประการ คือ ๑) ทักษะกระบวนการคิด ๒) มีวินัย ๓) ซ่ือสัตย์สุจริต
๔) อย่อู ยา่ งพอเพียง และ ๕) จิตสาธารณะ


แผนภาพ คุณลักษณะเด็กไทย ตามจุดเนน้ โรงเรียนสจุ ริต

18 l แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นการสอน

ความหมายของคณุ ลกั ษณะเดก็ ไทยในการป้องกนั การทจุ ริต ปลกู จติ ส�ำนกึ ให้
กบั นักเรียน

คุณลักษณะท่ีก�ำหนดเป็นจุดเน้นการป้องกันการทุจริต ปลูกจิตส�ำนึกให้กับนักเรียน
ไดก้ ำ� หนดกรอบความหมายไว้ ดงั น้ี

ทักษะกระบวนการคิด หมายถึง พฤติกรรมที่แสดงออกถึงการใช้วิจารณญาณ
ในการคิด วิเคราะห์ว่าส่ิงใดถูก สิ่งใดผิด ตลอดจนคิดวิเคราะห์ระบุเหตุและผล แนวทาง
การแก้ปัญหาได้

มวี นิ ยั หมายถงึ พฤตกิ รรมทแ่ี สดงออกถงึ การยดึ มน่ั ในขอ้ ตกลง กฎเกณฑ์ และระเบยี บ
ของครอบครัวโรงเรียน และสังคม รู้หน้าทีแ่ ละมคี วามรับผิดชอบ

ซอ่ื สัตย์ สุจรติ หมายถงึ พฤติกรรมทแ่ี สดงออกถงึ การยึดมั่นในความถกู ต้อง ตรงตาม
ความเปน็ จริง ทางกาย วาจา และใจ ทง้ั ต่อตนเองและผอู้ ่ืน มีความเกรงกลวั ต่อการกระท�ำผดิ

อยู่อย่างพอเพียง หมายถึง พฤติกรรมท่ีแสดงออกถึงความพอใจในส่ิงท่ีตนเองมี
ใช้รกั ษาทรัพยากรอยา่ งประหยัดและคมุ้ คา่ อยรู่ ว่ มกบั ผอู้ นื่ ด้วยความเออื้ อาทรตอ่ กัน

จติ สาธารณะ หมายถงึ พฤตกิ รรมทแี่ สดงออกถงึ การเปน็ ผใู้ ห้ การชว่ ยเหลอื ผอู้ นื่ และ
การมีสว่ นร่วมในกิจกรรมหรอื สถานการณท์ ก่ี อ่ ให้เกดิ ประโยชนแ์ ก่ผู้อ่นื ชุนชนและสังคม ดว้ ย
ความเตม็ ใจโดยไมห่ วังผลตอบแทน



คุณลักษณะ ตัวบง่ ช้ีและสภาพท่ีพงึ ประสงค์

คุณลักษณะ ตัวบ่งช้ี และสภาพท่ีพึงประสงค์ในการพัฒนาเด็กระดับปฐมวัย
ตามโครงการเสรมิ สรา้ งคณุ ธรรม จรยิ ธรรมและธรรมาภบิ าลในสถานศกึ ษา “ปอ้ งกนั การทจุ รติ ”
ปลูกจิตส�ำนึกให้กับนักเรียน (ภายใต้ช่ือโรงเรียนสุจริต) เพื่อให้เห็นความเช่ือมโยงของจุดเน้น
ตามตัวบ่งช้ีในแต่ละช่วงวัยที่ต้องได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องเหมาะสมกับพัฒนาการของ
เด็ก เพ่ือน�ำไปจัดกิจกรรมพัฒนาเด็กได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงก�ำหนดสภาพท่ีพึงประสงค์ตัว
บ่งช้แี ละจดุ เนน้ ไวด้ งั ตารางต่อไปนี้

ระดับปฐมวยั l 19

ตวั ช้ีวดั คุณลกั ษณะและพฤตกิ รรมท่พี งึ ประสงค์ของเด็ก ระดับปฐมวัย

คณุ ลกั ษณะ ตัวช้วี ัด พฤตกิ รรมบง่ ชี้ พฤตกิ รรมทีพ่ งึ ประสงคข์ องผู้เรยี น
๑. ทักษะกระบวนการคิด ๑.๑ มีทักษะ การจำ� แนก
เปรยี บเทียบ แยกแยะ ๑) สามารถจ�ำแนก เปรยี บ • บอก เลา่ อธบิ ายการปฏิบัติที่ได้
เทยี บ แยกแยะ แง่มุมตา่ งๆ กระท�ำ (ดี ไม่ไมด่ ี) ได้เหมาะสมกับ
ของการทุจริต/ไม่ทุจรติ วัย
การตอ่ ต้าน/ไมต่ อ่ ต้าน เช่น
ขอ้ ดี ขอ้ เสีย ประโยชน์
โทษ ความเหมาะสม
ความไมเ่ หมาะสม

๑.๒ มีทักษะกระบวนการ ๒) สามารถแสดงความเห็น • บอก เลา่ อธิบายผลดี ผลเสยี ของ
คดิ เชงิ เหตผุ ล วเิ คราะห์ วิพากย์ วิจารณ์ การปฏิบตั นิ ั้น ได้เหมาะสมกบั วัย
คิดอยา่ งมวี จิ ารณญาณ และประเมนิ ความสมเหตุ
สมผล ความนา่ เชื่อถอื และ
คุณค่าของการกระทำ� /
การไมก่ ระท�ำ ท้งั ของตนเอง
และผูอ้ นื่

๑.๓ มีทกั ษะกระบวนการ ๓) สามารถปรบั ตวั ในสงั คม •ปรับการปฏิบัติให้ดขี นึ้ ไดเ้ หมาะสม
คิดเชิงสร้างสรรค์ และสร้างสรรค์ผลงาน กับวยั
คดิ แกป้ ัญหา ต่อตา้ นทุจรติ

๒. มีวินัย ๒.๑ มีวินยั ตอ่ ตนเอง ผู้อ่นื ๑) ปฏบิ ตั ิตามขอ้ ตกลง • ยอมรบั และปฏบิ ัติตนตามข้อตกลง
และสงั คม ข้อบงั คับ กฎกติกา ระเบยี บ กฎ ระเบียบของหอ้ งเรยี น
และ กฎหมาย ของ โรงเรียน
ครอบครัว โรงเรียนและ
สังคม

๒.๒ มีความรบั ผิดชอบต่อ ๒) เขา้ ใจ ปฏบิ ตั ติ ามหน้าที่ • ร้แู ละปฏบิ ัตติ ามหนา้ ท่ขี องตนเอง
หน้าท่ีและสิทธิของตนเอง และรักษาสทิ ธิ ของตนเอง อย่างถูกตอ้ ง
อยา่ งครบถ้วน • ทำ� งานทไ่ี ดร้ บั มอบหมายจนส�ำเรจ็
๓) ยอมรบั ผลท่ีเกิดจาก • ยอมรบั ผลท่เี กิดจากการกระท�ำ
การกระทำ� ของตน ของตน และมกี ารแก้ไข

20 l แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นการสอน

ตัวชี้วดั คุณลกั ษณะและพฤติกรรมท่พี งึ ประสงคข์ องเดก็ ระดบั ปฐมวัย

คุณลกั ษณะ ตัวช้ีวดั พฤติกรรมบง่ ชี้ พฤตกิ รรมที่พึงประสงคข์ องผูเ้ รยี น
๒. มีวินัย ๒.๓ มคี วามรับผิดชอบตอ่ ๔) รู้ เคารพสทิ ธขิ องผู้อนื่ • รอคอยตามล�ำดบั ก่อนหลงั
ชมุ ชน สงั คมและ ประเทศ ๕) เป็นพลเมืองดี ของ • เคารพกตกิ ามารยาท และชกั ชวน
ชาติ ชมุ ชน สงั คม และประเทศ ให้ผู้อ่ืนรว่ มปฏิบัติ
ชาติ

๓. ซอ่ื สตั ย์ สจุ รติ ๓.๑ ประพฤตติ รงความเป็น ๑) ให้ข้อมูลทีถ่ กู ตอ้ ง และ • พูดความจรงิ
๔. อย่อู ยา่ งพอเพยี ง จรงิ ตอ่ ตนเองทัง้ ทางกาย เป็นจริง
วาจา และใจ ๒) ปฏบิ ตั โิ ดยคำ� นึงถึง • ยอมรับผดิ เมอ่ื ตนเองกระท�ำผิด
ความถกู ต้อง ละอายและ
เกรงกลวั ต่อการกระท�ำผดิ
๓) ปฏิบตั ติ ามคำ� ม่นั • ปฏิบตั ติ ามสง่ิ ที่ได้ตกลงไว้
สัญญา • ไมแ่ ยง่ หยบิ ของผอู้ ืน่ มาเปน็ ของตน
๓.๒ ประพฤตติ รงความเปน็ ๔) ไม่ถอื เอาสงิ่ ของหรอื ผล
จรงิ ต่อผู้อื่น ทงั้ ทางกาย งานของผู้อื่นมาเป็นของตน
วาจา และใจ
๓.๓ ประพฤตติ รงความเป็น ๕) ปฏิบตั ติ นต่อผู้อ่นื ดว้ ย
จรงิ ต่อสังคม และโลกท้ังทาง ความซอ่ื ตรง
กาย วาจา และใจ
๖) ไม่หาประโยชนใ์ นทางท่ี
ไม่ถูกต้อง

๔.๑ ดำ� เนนิ ชีวิตอย่างพอ ๑) ใชท้ รพั ย์สนิ ของตนเอง • เล่น ใช้ สิง่ ของที่ตนเองมีอยหู่ รือได้
ประมาณ มีเหตผุ ลรอบคอบ ด�ำเนินชีวิตอย่างประหยดั รบั ดว้ ยความพอใจและน�ำมาเล่น ใช้
มีคณุ ธรรม คมุ้ คา่ และเก็บ รักษาดแู ล เสมอๆ
๔.๒ มภี ูมคิ มุ้ กนั ในตัวทด่ี ี อยา่ งดี รวมทัง้ การใช้เวลา • มพี ฤติกรรม (ทา่ ทาง วาจา) แสดง
ปรบั ตวั เพ่อื อยใู่ นสงั คมได้ อยา่ งเหมาะสม ความร้สู ึกทางบวกตอ่ สง่ิ ของท่ีตนเอง
อย่างมคี วามสุข ๒) ใชท้ รัพยากรของส่วน มอี ย่หู รือได้รบั
รวมอย่างประหยดั คุ้มค่า • กนิ อยู่งา่ ยตามสภาพจริง
และเก็บรักษาดแู ลอยา่ งดี • ใช้สงิ่ ของส่วนตนตามความจำ� เป็น
๓) ปฏิบัติตนและตัดสนิ ใจ • รู้จักใช้สิง่ ของท่มี ีอยูท่ ดแทนสงิ่ ที่
ดว้ ยความรอบคอบ มี ช�ำรุดไม่ซ้ือหาใหม่ หรอื ประดษิ ฐ์
เหตผุ ล ของเลน่ ง่ายๆ ไดด้ ว้ ยตนเอง
• รู้จกั ออม และใชเ้ งิน ตามความ
จำ� เปน็ และชกั ชวนผอู้ น่ื ปฏิบัติด้วย

ระดับปฐมวัย l 21

ตัวชี้วดั คุณลกั ษณะและพฤติกรรมท่พี ึงประสงค์ของเด็ก ระดับปฐมวยั

คณุ ลกั ษณะ ตวั ช้วี ัด พฤตกิ รรมบ่งชี้ พฤตกิ รรมที่พงึ ประสงค์ของผูเ้ รียน
๔. อยอู่ ยา่ งพอเพยี ง ๔.๒ มภี มู คิ ุ้มกนั ในตัวทดี่ ี ๔) ไม่เอาเปรียบผู้อืน่ และ • ใช้ส่ิงของส่วนรวม พอควรตาม
ปรบั ตวั เพื่ออยู่ในสงั คมได้ ไม่ทำ� ให้ผอู้ น่ื เดือดร้อน ความจำ� เปน็
อย่างมีความสุข พร้อมใหอ้ ภยั เมอ่ื ผู้อ่นื
กระท�ำผิดพลาด

๕) วางแผนการเรยี น • ใช้นำ้� ไฟเทา่ ทจ่ี �ำเปน็ และปดิ ทกุ คร้ัง
การท�ำงาน และการใช้ชวี ิต ทีเ่ ลิกใชส้ ม่�ำเสมอ และชักชวนผู้อ่ืน
ประจำ� วนั บนพน้ื ฐานของ ปฏิบตั ดิ ว้ ย
ความรู้ ขอ้ มลู ขา่ วสาร

๕. จิตสาธารณะ ๕.๑ ช่วยเหลือผู้อืน่ ด้วย ๑) ช่วยปฏบิ ตั ิ ในงานทไ่ี ด้ • อาสาชว่ ยงาน ต่าง ๆ
ความเต็มใจ ไม่หวงั ผล รับการรอ้ งขอจากผู้อน่ื โดย
ตอบแทน ไมห่ วังผลตอบ

๒) แบ่งปัน ดว้ ยความ • เห็นใจผ้ทู ไี่ ด้รับความเดือดรอ้ นจาก
เตม็ ใจ ไม่หวงั ผล การไม่มสี ง่ิ ของจ�ำเป็น เชน่ ดินสอ ….
ตอบแทน • ร้จู กั แบง่ ปนั ส่ิงของแก่ผู้อืน่ ได้ โดย
ไม่เรยี กร้องส่ิงตอบแทน

๕.๒ รว่ มกจิ กรรมทีเ่ ป็น ๑) ร่วมกจิ กรรมเผยแพร่ • ร่วมท�ำกจิ กรรมท่ีเปน็ ประโยชน์
ประโยชนต์ อ่ โรงเรียน ชมุ ชน ความดี ของบุคคล ใน แก่ส่วนรวมและชักชวนให้ผอู้ ื่น
สังคม โรงเรยี น ชมุ ชน สังคม ท่ี มสี ว่ นรว่ ม

เป็นตน้ แบบการไมท่ ุจริต
๒) ร่วมกิจกรรมปอ้ งกัน
ตอ่ ต้านการทุจริต

22 l แนวทางการจดั กิจกรรมการเรยี นการสอน

ส่วนท่ี ๓

การจัดกจิ กรรม

ป้องกันการทจุ ริต ปลูกจิตสำ� นกึ ใหก้ บั เด็ก
ระดบั ปฐมวัย

ระดบั ปฐมวัย l 23

24 l แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน

ทฤษฎีท่ีสง่ เสริมการพัฒนาเดก็ ไทย
ปลกู จิตสำ� นกึ ป้องกนั การทจุ รติ สำ� หรับเด็กปฐมวยั

การพัฒนาเดก็ ปฐมวยั ส่พู ฤตกิ รรมทีพ่ ึงปรารถนาอยบู่ นพื้นฐานของแนวคิดทฤษฎี ดงั นี้

๑. ทฤษฎกี ารใชเ้ หตผุ ลเชงิ จรยิ ธรรม ของโคลเบริ ก์ (Kolberg)

หลกั การ น�ำสู่การสอน
• ครู/ผใู้ หญต่ อ้ งเลอื กคณุ ธรรมที่
• พฤติกรรมของเด็กจะหลีกเล่ียง ต้องการมาสอนเด็กโดยวิธีบอก
การถูกลงโทษ ถ้าถูกลงโทษถือว่า กล่าว อบรมสง่ั สอนหรือก�ำหนดให้
การกระท�ำน้ันไมด่ ี ไม่ควรกระทำ�
• การกระท�ำใดถ้าได้รับค�ำชมจาก ท�ำ
ผูใ้ หญ่เดก็ คิดว่าเปน็ สิ่งทถี่ ูกตอ้ ง • เดก็ ที่แสดงพฤตกิ รรมที่เหมาะสม
(ดี/ถูก) จะได้รับความช่ืนชมหรือ
การใหร้ างวลั

๒. ทฤษฎีทางสังคม ของแบนดูรา (Bandura)

หลกั การ  น�ำสู่การสอน
• เด็กเรียนรพู้ ฤติกรรมทั้งดีและ • ใหเ้ ดก็ เหน็ ตวั แบบทด่ี ี เมอ่ื ตวั แบบ
ไมด่ ีจากตัวแบบ แสดงพฤตกิ รรมดจี ะไดร้ บั การเสรมิ
• การพัฒนาพฤติกรรมทดี่ ี ต้อง แรงแล้วเดก็ จะจดจำ� ไว้
เลือกตวั แบบท่ีดีใหเ้ ด็ก • เด็กจะแสดงพฤติกรรมเพื่อให้ได้
ผลเหมอื นตวั แบบ แลว้ จะไดร้ บั การ
เสรมิ แรง

ระดบั ปฐมวัย l 25

๓. ทฤษฎสี าขามนุษย์นยิ ม
๓.๑ ทฤษฎีพัฒนาบุคลกิ ภาพ ของมาสโลว์ (Maslow)

หลกั การ  น�ำสกู่ ารสอน
• มนุษย์มคี า่ มีศักด์ิศรี • ครูหรอื ผ้ใู หญ่ ตระหนักและเห็น
มีความฉลาดเป็นตัวของตวั เอง คุณคา่ ในเด็กแตล่ ะบุคคล
• ความรู้สึกนึกคิดตอ่ ตนเอง เกดิ • ครหู รอื ผ้ใู หญ่ ใหค้ วามรกั
จากการอบรมเล้ียงดู และมี ความอบอ่นุ เขา้ ใจความรสู้ ึนึกคิด
อทิ ธิพลตอ่ พฤติกรรม การเข้าใจ เด็ก ชว่ ยใหเ้ ด็กเข้าใจตนเองซ่ึงจะ
ความรูส้ กึ นกึ คดิ ต่อตนเองจะนำ� ไป นำ� ไปสู่การปรับเปลยี่ นพฤติกรรม
สกู่ ารเปล่ียนพฤตกิ รรม การเสริมแรง
• ครเู ติมเตม็ ค่านิยมพ้ืนฐาน ๒ ตวั
(ความรักและศักด์ิศร)ี มองเดก็
ดา้ นบวก ใหโ้ อกาส เมตตา
ยุตธิ รรม ชว่ ยใหเ้ ด็กประสบ
ความส�ำเร็จและเสรมิ พลงั
• จดั กิจกรรมทีส่ รา้ งนสิ ัยโดยให้
เดก็ คดิ เอง
• ครสู ะท้อนความรสู้ กึ จาก
พฤติกรรมของเด็กโดยไมว่ ิจารณ์
หรือประณาม
• เมื่อเด็กได้รับการยอมรบั ไดร้ ับ
ความอบอุ่นและเหน็ คณุ คา่ จาก
เพอ่ื น ครู พ่อแม่ เขาจะแสวงหา
จรยิ ธรรมและวนิ ยั แทน
การประพฤติผิด

26 l แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรยี นการสอน

๓.๒ ทฤษฎพี ฒั นาบคุ ลกิ ภาพ ของฟรอยด์ (Freud)

หลกั การ น�ำสู่การสอน
• การจัดสภาพแวดล้อมให้ตอบ
• บคุ ลกิ ภาพของมนษุ ยม์ โี ครงสรา้ ง สนองความต้องการของเด็ก
๓ อย่าง คือ • ปฏิบตั ิต่อเดก็ ดว้ ยความรกั เขา้ ใจ
• อดิ (ID) คอื ความตอ้ งการทไ่ี ม่
ค�ำนึงถงึ เหตุผล ไม่บังคับเด็ก เปิดโอกาสให้เด็ก
• อโี ก้ (EGO) คือ ความต้องการ แสดงออกเพอื่ พฒั นาความสามารถ
ของอดิ บรรลผุ ลโดยคำ� นงึ ถึงถงึ • ครเู ปน็ แบบอยา่ งทดี่ ใี หก้ บั เดก็ โดย
หลัก ความจรงิ พยายามปลูกฝังและสอดแทรก
• ซปุ เปอร์อโี ก้ (SUPER- EGO) คณุ ธรรม จรยิ ธรรมให้กับเด็ก
คือ อุดมคติ มโนธรรม สัจธรรม
วจิ ารณญาณและความร้สู ึกผิดชอบ

๓.๓ ทฤษฎีสื่อสารปฏิสัมพนั ธท์ างบวก ของโทมสั กอรด์ อน (Thomas Gordon)

หลกั การ  น�ำสกู่ ารสอน
•เน้นการเสรมิ พลังพฤตกิ รรม • จดั กจิ กรรมใหม้ ีความสมั พันธ์
ตน้ แบบใหแ้ ก่ คร/ู พ่อแม่ ทดี่ รี ะหวา่ งครูและเด็ก (รัก จริงใจ
• เนน้ การพฒั นาเตมิ เต็มค่านยิ ม เอื้ออาทรใหก้ ารยอมรับเหน็ คณุ คา่
พน้ื ฐาน(ความรกั และศักดศิ์ รี) และศักดิ์ศรีในเด็ก)
• การสอ่ื สารปฏิสัมพนั ธ์ทางบวก • สื่อสารทางบวกและบริหาร
ดว้ ยทกั ษะการฟัง จะส่งผลให้เด็ก ชั้นเรยี นทางบวกจะสง่ เสริม
มีวินยั เขม้ แขง็ เช่อื มน่ั ในตน ความรับผดิ ชอบ สรา้ งศักดศิ์ รี
มีความคิด รับผิดชอบ และปฏิบตั ิ สง่ ผลใหเ้ ดก็ เกดิ การเรยี นรู้เต็ม
ไดด้ ว้ ยตนเอง ศกั ยภาพ

ระดับปฐมวัย l 27

๔. ทฤษฎสี งั คมและวฒั นธรรม ของไวกอ๊ ตสก้ ี (Vygotsky)

หลักการ  นำ� สูก่ ารสอน
• การเรียนรทู้ างสังคมเกิดจาก • จดั กจิ กรรมใหเ้ ดก็ ทำ� งานหรอื เลน่
การท�ำงาน การเลน่ ระหวา่ งเดก็ รว่ มกนั เปน็ กลมุ่
กับเดก็ หรอื ผ้ใู หญ่ • ครูคอยให้การช่วยเหลือแนะน�ำ
• การแลกเปลย่ี นเรยี นรดู้ า้ นความคดิ ระหวา่ งท�ำกจิ กรรม
และการกระท�ำ เดก็ จะรวู้ ่า • เด็กเกิดการแลกเปลี่ยนเรียน
พฤตกิ รรมใดท่ีแสดงออกแลว้ กลุ่ม ความคิด การยอมรับผ้อู นื่ ปรับปรงุ
ยอมรบั และพฤติกรรมใดไมเ่ ปน็ ท่ี ตนให้เปน็ ท่ียอมรบั ของกลมุ่
ยอมรับ
• เดก็ จะจำ� พฤติกรรมที่แสดงออก
แลว้ เปน็ ท่ียอมรบั ไปใช้ในโอกาส
ต่อไป

28 l แนวทางการจัดกิจกรรมการเรียนการสอน

การจดั กิจกรรมเพอื่ ปอ้ งกันการทจุ ริตปลูกจิตสำ� นึก สำ� หรับเดก็ ปฐมวยั
การจัดกจิ กรรมพฒั นาเด็กปฐมวยั บนพืน้ ฐานของแนวคิดทฤษฎี มี ๔ ข้ันตอน ดังน้ี

ข้นั ตอนการจัดกจิ กรรม วิธีการ

ขนั้ รู้ – เข้าใจ นำ� เสนอคณุ ธรรมตวั บง่ ชโี้ ดยผา่ นตวั แบบ หรอื
เป็นการท�ำความเข้าใจเกี่ยวกับความหมาย เรื่องเล่า บทบาทสมมติ สถานการณ์ เพ่ือให้เด็กรับรู้
พฤติกรรมที่ปฏิบัติซึ่งแสดงคุณลักษณะท่ีประสงค์นั้นๆ สนใจในพฤติกรรมตามคุณลักษณะทป่ี ระสงค์
ว่าคอื อะไร
จุดมุ่งหมายให้เด็กค้นพบด้วยตนเองว่า
พฤตกิ รรมเหลา่ น้ันคืออะไรมวี ิธปี ฏบิ ัตอิ ยา่ งไร

ขั้นตระหนกั สำ� นึก ครูใช้ส่ือนิทาน หรือเรื่องเล่าโดยให้ตัวแบบ
เป็นการปลูกฝังจริยธรรมด้วยเหตุผล ตัดสิน แสดงพฤตกิ รรมทพ่ี งึ ประสงคแ์ ลว้ ไดร้ างวลั หรอื แรงเสรมิ
ความถูกผดิ ของการกระท�ำว่าถูกหรือผดิ ซง่ึ เด็กปฐมวัย หรอื แสดงพฤตกิ รรมทไ่ี มพ่ งึ ประสงคแ์ ลว้ ไดร้ บั การลงโทษ
รบั รู้ถูกผดิ จากผลทีต่ ัวแบบไดร้ ับ ถ้าตัวแบบไดร้ บั รางวัล หรอื ปลกู ฝงั คณุ ลกั ษณะทพี่ งึ ประสงคใ์ นวถิ ชี วี ติ ประจำ� วนั
เดก็ กจ็ ะคดิ วา่ พฤตกิ รรมนนั้ ถกู ตอ้ ง ถา้ ตวั แบบถกู ลงโทษ เมื่อเด็กท�ำกิจวัตรประจ�ำวันหรือตามตารางกิจกรรม
พฤตกิ รรมนนั้ ไมถ่ ูกต้อง ประจ�ำวัน ครู/ผู้ใหญ่ช่ืนชม ให้แรงเสริมเม่ือเด็กแสดง
พฤตกิ รรมทพ่ี งึ ประสงค์ และไมช่ นื่ ชมหรอื ลงโทษเมอื่ เดก็
แสดงพฤตกิ รรมไมพ่ ึงประสงค์

ขน้ั นำ� สูก่ ารปฏบิ ตั ิ ประยกุ ตใ์ ช้ สร้างกฎเกณฑ์โดยก�ำหนดพฤติกรรมที่พึง
เปน็ การปรบั พฤตกิ รรมของเดก็ โดยยดึ เงอ่ื นไข ประสงค์ตามตัวบ่งช้ีให้เด็กปฏิบัติและระบุเงื่อนไขเสริม
การเสริมแรงและการลงโทษ หากต้องการปลูกฝัง แรงทเ่ี ดก็ จะไดร้ บั เมอื่ เดก็ ปฏบิ ตั หิ รอื สรา้ งกฎเกณฑห์ รอื
พฤติกรรมใดก็ต้องจัดเง่ือนไขต่างๆเพ่ือให้ผู้กระท�ำ บทลงโทษในพฤติกรรมทไี่ มค่ วรปฏบิ ตั ิ
พฤตกิ รรมไดร้ บั แรงเสรมิ หากตอ้ งการลดพฤตกิ รรมใดก็
จดั เง่ือนไขให้ผ้กู ระทำ� พฤตกิ รรมไมไ่ ด้รบั แรงเสรมิ

ข้นั สอนใหต้ ดิ เป็นนสิ ัย จัดโครงการ/กิจกรรมพัฒนาผู้เรียน เช่น
เปน็ การจัดกิจกรรมเสริมสรา้ งลกั ษณะนสิ ัยทพ่ี ึง กจิ กรรมพร่ี กั นอ้ ง กจิ กรรมของน.ี้ ....พใี่ ห้ กจิ กรรมสรา้ ง
ประสงค์ใหย้ ั่งยนื ในรปู แบบตา่ งๆ ความดี ฯลฯ

ระดับปฐมวยั l 29

การจดั ประสบการณ์ป้องกนั การทจุ รติ ปลกู จิตส�ำนึกสำ� หรบั เดก็ ปฐมวยั
การจัดกิจกรรมเพ่ือป้องกันการทุจริต ปลูกจิตส�ำนึก ส�ำหรับเด็กปฐมวัยเป็นการน�ำ

ตัวบ่งชี้มาบูรณาการ ในการจัดกิจกรรมตามหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พ.ศ. ๒๕๔๖ ซึ่งแบ่ง
ออกได้ ๓ ลกั ษณะ ดังนี้

๑. บูรณาการในกิจวัตรประจำ� วัน หมายถงึ การน�ำจดุ เนน้ ตวั บ่งชี้เพื่อปลูกฝังจิตส�ำนึก
สจุ ริต ใหเ้ ดก็ ได้ฝกึ ปฏิบัติเพอื่ แสดงออก อยา่ งเหมาะสมและอยู่ร่วมกนั ผอู้ ่ืนได้อยา่ งมคี วามสุข
รวมทงั้ ช่วยเหลอื ตนเองและผอู้ น่ื ในการท�ำกิจวตั รประจ�ำวนั เช่น รบั ประทานอาหาร ไปห้องน�้ำ
ห้องส้วม นอนพักผ่อน ฯลฯ

๒. กิจกรรมฝกึ ฝนสรา้ งจติ สำ� นกึ ตามกจิ กรรมประจำ� วนั หมายถงึ การนำ� จดุ เนน้ ตวั บง่ ช้ี
เพื่อปลูกจิตส�ำนึกสุจริต บูรณาการในกิจกรรมตามตารางกิจกรรมประจ�ำวันให้เด็กรับรู้ ฝึกฝน
โดยการใชห้ ลกั การพัฒนาจริยธรรม เชน่ การสร้างทศั นคตกิ ารสอนโดยเนน้ กระบวนการพฒั นา
ค่านิยมและการใช้หลักจิตวิทยาประกอบ เพื่อสร้างเสริมพฤติกรรมท่ีเหมาะสมและปลูกฝัง
จิตส�ำนึกสุจริตแก่เด็ก โดยใช้ส่ิงประกอบ เช่น นิทาน เรื่องเล่า บทบาทสมมุติ รูปภาพ
สถานการณ์จริง ฯลฯ

๓. กจิ กรรมพเิ ศษ หมายถึง กิจกรรมทจ่ี ัดขึน้ เพอื่ เสรมิ สรา้ ง ปลูกฝงั จติ ส�ำนกึ สจุ ริตให้
แก่เด็ก เช่น โครงการแบ่งปนั ของเล่นให้เพอ่ื น โครงการออมเงนิ โครงการ ๑ คน ๑ ต้นไม้ ฯลฯ

โดยปกติ เด็กปฐมวัยได้รับการพัฒนาด้านสังคมตามหลักสูตรปฐมวัย พ.ศ. ๒๕๔๖
ของกระทรวงศึกษาธิการอยู่แล้ว การจัดกิจกรรมพัฒนาเด็กตามโครงการป้องกันการทุจริต
ปลกู จติ สำ� นกึ เดก็ ปฐมวยั จงึ เพยี งนำ� ตวั บง่ ชที้ ก่ี ำ� หนด จดั โอกาสใหเ้ ดก็ ไดฝ้ กึ ไดพ้ ฒั นามากยงิ่ ขนึ้
เพอ่ื ให้เด็กเกิดการเรยี นรูจ้ ากประสบการณท์ างสังคมในชวี ติ ประจ�ำวนั ใหเ้ ดก็ มปี ฏิสมั พนั ธท์ าง
สังคมเพ่ือฝึกฝนพฤติกรรมตาม ตัวบ่งช้ี ได้ฝึกฝนความมีระเบียบ รู้จักช่วยเหลือตนเองและ
ผอู้ ่ืน มีความรบั ผดิ ชอบในหน้าท่ี คิดวิเคราะหส์ ิ่งทีค่ วรท�ำและไมค่ วรทำ� ผ่านกจิ กรรมการเรียนรู้
โดยใช้ส่ือทีเ่ นน้ การพฒั นาค่านยิ ม การแลกเปลยี่ น ความคิดเห็นกับผอู้ น่ื หรือการแสดงบทบาท
สมมตุ ิ ซง่ึ จะสง่ ผลตอ่ การพฒั นาสงั คมนสิ ยั ของเดก็ ตามคณุ ลกั ษณะอนั พงึ ประสงคข์ องหลกั สตู ร
การศกึ ษาปฐมวัย
เด็กปฐมวัยเรียนรู้จากการเลียนแบบผู้ใกล้ชิด โดยเฉพาะเด็กชอบเลียนแบบผู้ที่เด็กรักและมี
ความสำ� คญั ตอ่ เดก็ และตอ้ งการการเสรมิ แรงและคำ� แนะนำ� จากผใู้ หญ่ ครจู งึ ตอ้ งปฏบิ ตั ติ นเปน็
ตวั แบบทด่ี ี มงุ่ มนั่ ในการจดั กจิ กรรมปลกู ฝงั เดก็ ดว้ ยกจิ กรรมทเี่ หมาะสม จดั โอกาสใหเ้ ดก็ ไดเ้ ลน่
และทำ� งานร่วมกบั เพ่ือน ชน่ื ชมเสรมิ แรงเดก็ เมื่อเด็กแสดงพฤตกิ รรมทเ่ี หมาะสม รวมท้ังเสนอ
แนะใหเ้ ดก็ ปรับพฤตกิ รรม เมื่อเด็กแสดงออกไมเ่ หมาะสม

30 l แนวทางการจัดกจิ กรรมการเรียนการสอน

ตารางกิจกรรมประจ�ำวัน
การจัดตารางกจิ กรรมประจำ� วัน สามารถจดั ไดห้ ลายรปู แบบ ขนึ้ อยกู่ บั ความเหมาะ

สมในการน�ำไปใช้ของแต่ละหน่วยงาน และสภาพชุมชน แต่ส่ิงท่ีส�ำคัญการจัดกิจกรรมต้องจัด
ให้ครอบคลมุ พัฒนาการทกุ ดา้ น ค�ำนงึ ถึงสดั ส่วนเวลาในการพัฒนาเดก็ แต่ละวนั และช่วงความ
สนใจของเด็ก จึงเสนอแนวทางการจัดตารางกิจกรรมประจ�ำวนั ดงั นี้

ตวั อย่าง ตารางกจิ กรรมประจำ� วัน รับเด็กรายบคุ คล
๐๘.๐๐ – ๐๘.๓๐ น. เคารพธงชาติ สวดมนต์
๐๘.๓๐ – ๐๘.๔๕ น. ตรวจสุขภาพ ไปหอ้ งนำ้�
๐๘.๔๕ – ๐๙.๐๐ น. กจิ กรรมเคลือ่ นไหวและจังหวะ
๐๙.๐๐ – ๐๙.๒๐ น. กจิ กรรมสรา้ งสรรคแ์ ละการเลน่ ตามมมุ
๐๙.๒๐ – ๑๐.๒๐ น. พกั (อาหารว่างเชา้ )
๑๐.๒๐ – ๑๐.๓๐ น. กจิ กรรมเสรมิ ประสบการณ์
๑๐.๓๐ – ๑๐.๔๕ น. กจิ กรรมกลางแจง้
๑๐.๔๕ – ๑๑.๓๐ น. พัก (รับประทานอาหารกลางวนั )
๑๑.๓๐ – ๑๒.๐๐ น. นอนพกั ผ่อน
๑๒.๐๐ – ๑๔.๐๐ น. เก็บทีน่ อน ลา้ งหนา้
๑๔.๐๐ – ๑๔.๒๐ น. พกั (อาหารว่างบ่าย)
๑๔.๒๐ – ๑๔.๓๐ น. เกมการศกึ ษา
๑๔.๓๐ – ๑๔.๕๐ น. เตรยี มตัวกลบั บา้ น
๑๔.๕๐ – ๑๕.๐๐ น.

ระดับปฐมวัย l 31

 
 

32 l แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน แนวทางการจดั ประสบการณ/์ การเรยี นรู้
1. แนวทางการจดั ประสบการณ์/การเรียนรู้ ตามคณุ ลกั ษณะ 5 ประการ ดงั น้ี

คณุ ลักษณะ พฤตกิ รรม/ตวั บง่ ช้ี แนวทางการจดั ประสบการณ/์ การเรียนรู้
2๑.. ทกั ษะการคิด  การใชว้ ิจารณญาณในการคดิ  จัดกิจกรรมให้เด็กฝกึ คดิ หาเหตผุ ล เกยี่ วกบั การปฏบิ ตั ิตน หรือปฏิบัติกจิ วตั ร
การคดิ อย่างมี วเิ คราะหว์ า่ อะไรควรทาํ อะไรไมค่ วรทํา หรอื ประจาํ วัน โดยเฉพาะ การปฏบิ ตั ิทเี่ ปน็ เหตุ ให้เกดิ ผลที่เดอื นร้อนแกต่ นเอง และผู้อนื่
วิจารณญาณ (อะไร วเิ คราะห์ระบุ เหตผุ ล แนวทางการแก้ปญั หา เช่น ทําไมต้องลา้ งมอื หลังเข้าห้องนํ้า ถา้ ไม่ลา้ งจะเกดิ อะไรขึน้ ทาํ ไมต้องจัดวางรองเท้า
ควรทํา อะไรไมค่ วร ได้ตามวัน ใหเ้ ป็นระเบยี บ ถา้ วางร้องเท้าไม่เป็นระเบยี บ จะเกดิ อะไรขึ้นบ้าง ตัวเดก็ เองเดอื ดร้อน
ทาํ ) อะไรทาํ ไม่ได้  วเิ คราะหส์ ภาพ ปัญหาจาก อย่างไร เพ่อื นๆ เดือดร้อนอย่างไร
สถานการณต์ ่าง ๆ ท่ีเกิดขนึ้ ในชีวติ ประจําวัน  ใช้สถานการณท์ เ่ี กิดข้นึ จรงิ ให้เดก็ อธิบายถึงเหตทุ ีเ่ กิดขนึ้ เช่น หนูคิดวา่ ทําไม
กําหนดทางเลือกในการแกป้ ญั หา เพอื่ นจึงไมเ่ ลน่ กับหนู ทาํ ไมหนจู ึงหกล้ม ถ้าหนูไม่อยากหกลม้ อกี หนตู อ้ งทาํ อยา่ งไร ถ้า
ไมอ่ ยากให้เพ่ือหกล้ม หนจู ะต้องทาํ อยา่ งไร
 เลา่ นทิ าน เล่นบทบาทสมมติ แลว้ พดู คุยถงึ เหตผุ ลทีเ่ กดิ ข้ึน จาก สถานการณท์ ี่
ได้ฟัง ทีเ่ ปน็ เช่นนเ้ี พราะอะไร ถ้าเป็นหนู หนจู ะทาํ อย่างนี้หรือไม่ ถา้ ไม่ทาํ หนจู ะทํา
อย่างไร และจะเกดิ อะไรขึน้ ถา้ หนูจะทาํ อยา่ งนน้ั หรอื ใหเ้ ด็กเปลีย่ นตอนจบของเร่อื ง
ใหม่ โดยให้เรอื่ งทแี่ ต่งมคี วามสอดคลอ้ งกบั ตนเอง ตดั สินใจ หลายๆ ทาง แตล่ ะทางมี
ผลตา่ งกัน แลว้ ให้เดก็ ให้เหตผุ ลตามที่เลอื ก
 ใหเ้ ด็กแสดงความคิดเห็นเกีย่ วกับประสบการณ์ จากเหตกุ ารณ์ตา่ ง เชน่ ขา่ ว
เดก็ ถูกลักพาตัว เดก็ พลดั หลงในห้างสรรพสนิ คา้ ไฟไหม้ นํ้าท่วม ฝนตกไมห่ ยุด ความ
แหง้ แล้ง หรอื ใชค้ าํ ว่า ถ้า...แลว้ ...จะ เชน่ ถา้ เดก็ จับมือคุณแม่ไว้ จะไม่พลดั หลงกบั คุณ
แม่ในหา้ งสรรพสินคา้ เป็นตน้

 
 

คณุ ลักษณะ พฤตกิ รรม/ตัวบง่ ชี้ แนวทางการจดั ประสบการณ/์ การเรยี นรู้
2. มีวินัย  พฤตกิ รรมที่แสดงออกถึงความรัก  จดั สถานการณจ์ าํ ลอง หรือตั้งคาํ ถาม หรือทาํ การทดลอง เพอ่ื ใหเ้ ดก็
* ปฏิบตั ติ ามครู ในหน้าท่ี ยดึ ม่นั ในความถูกต้องตรงตาม ตัง้ สมมติฐาน หรอื คาดคะเนสิ่งท่อี าจเกดิ ขนึ้
* ตรงเวลา ความเป็นจริง ทางกาย วาจา ใจ ต่อตนเอง  ใช้กรณี ตัวอยา่ งทแี่ สดงพฤติกรรม ไม่ตรงเวลาและไดร้ ับผลทางการกระทาํ นนั้ ๆ
* รักษาหนา้ ที่ และผ้อู ืน่ และปฏิบตั ิ ตาม ครู ระเบียบ หาวธิ ีแก้ไข และสรุปเปน็ ขอ้ ตกลงของกลุ่ม
* รจู้ กั รอคอย ข้อตกลง อย่างเคร่งครัดและตรงตอ่ เวลา  จดั กจิ กรรม ใหเ้ ดก็ มีโอกาส คดิ วเิ คราะห์ แสดงความคดิ เหน็ เก่ยี วกับ ผลดขี อง
* ปฏบิ ัติตามบทบาท มาโรงเรียนทนั กาํ หนดเวลา ปฏบิ ตั ิตามครู การตรงตอ่ เวลา และผลเสียของการไม่ตรงเวลา
หนา้ ที่ของตน ตามกฎ ระเบียบของโรงเรียน เชน่ การแตง่ กาย  จดั กิจกรรมใหเ้ ดก็ ตรงต่อเวลา กําหนดเพลง ใชก้ รณตี วั อยา่ ง ใหแ้ สดงพฤติกรรม
ระเบียบ พากเพียร การขออนญุ าตไปหอ้ งนา้ํ ปฏิบตั ติ ามกฎ เมอ่ื ทพ่ี งึ ประสงค์ เชน่ พฤติกรรมทีโ่ รงเรียน การเขา้ แถวเคารพธงชาติ การเขา้ แถวกลับบา้ น
และยอมรับผลท่เี กิด เล่นเกม หรือเล่นในมมุ เล่น อดทน รอคอยท่ี การสง่ งาน แบบฝึกหัด การรบั ประทานอาหาร การไปห้องนํา้ พฤตกิ รรมท่ีบ้าน ได้แก่ ตนื่
จากการกระทาํ จะไดส้ ิง่ ทต่ี อ้ งการ เข้าแถวตามลาํ ดับ นอนทนั เวลา เข้านอนตามเวลา เลน่ เป็นเวลา อาบนํา้ แปรงฟันตามเวลา แตง่ ตวั เสร็จ
ก่อนหลัง (ปฏิบัติตามกฎ) ทาํ งานเสรจ็ ภายใน ทนั เวลา รบั ประทานอาหารเช้า กลางวัน เยน็ ตรงเวลา กลบั บ้านตรงเวลา ทําการบ้าน/
ระดบั ปฐมวยั l 33 กําหนดเวลา ทาํ งานตามทไี่ ด้รับมอบหมาย อา่ นหนงั สือตามเวลา การเลน่ เกม การดโู ทรทัศน์ ปฏิบัตติ นตามเวลาท่กี าํ หนด โดยให้เด็ก
ด้วยความกระตือรือร้น และเสรจ็ ตาม คดิ วเิ คราะห์ ตดั สนิ ใจด้วยตนเองว่า การกระทาํ หรอื พฤตกิ รรมใด ทีค่ วรทําและไมค่ วรทํา
กาํ หนดเวลา เพราะเหตใุ ด แลว้ กาํ หนดพฤตกิ รรม การตรงตอ่ เวลาท่ีเป็นเปา้ หมายด้วยตนเอง ทง้ั ที่บ้าน
และท่ีโรงเรยี น รายบคุ คล
 จดั กจิ กรรมใหเ้ ดก็ ได้ฝกึ ปฏบิ ัติตามขอ้ ตกลง กฎเกณฑ์ ระเบียบ ข้อบังคับของ
ครอบครวั โรงเรยี น ห้องเรียน ตรงต่อเวลาในการปฏิบตั กิ ิจกรรมต่าง ๆ ในชวี ติ ประจําวัน
และรับผิดชอบตอ่ หน้าทีใ่ นการทาํ งาน

 
 

34 l แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน คณุ ลกั ษณะ พฤตกิ รรม/ตัวบง่ ช้ี แนวทางการจดั ประสบการณ/์ การเรยี นรู้
3. ซ่อื สัตย์ สจุ รติ  พฤตกิ รรมทแ่ี สดงถึงการยดึ ม่ันใน  จัดกจิ กรรม / สถานการณ์ ใหเ้ ด็กได้ฝกึ ใหข้ ้อมลู ท่ีถูกตอ้ งและเป็นจรงิ ไดป้ ฏบิ ตั ิ
ความถกู ตอ้ งตรงตามความเป็นจริง ทางกาย ตามสัญญาท่ีใหต้ ่อครู ผู้ปกครอง และปฏบิ ตั ิตอ่ ผอู้ ่นื ดว้ ยความซื่อตรง
วาจา ใจ ท้งั ต่อตนเองและผู้อื่น พดู ความจรงิ
ปฏิบตั ิใน สง่ิ ทถ่ี กู ตอ้ ง ทําตามสัญญาทใี่ หไ้ ว้
กบั พ่อแม่ ผปู้ กครอง ครู เกรงกลัวท่จี ะทาํ
ความผดิ ปฏิบตั ติ อ่ ผ้อู น่ื ดว้ ยความซือ่ ตรง

4. อยู่อยา่ งพอเพียง  พฤติกรรมทีแ่ สดงถงึ ความพอใจ  จดั กิจกรรมหรอื สถานการณใ์ ห้เด็กไดฝ้ ึกเกย่ี วกับการปฏบิ ัติตน หรือปฏิบัติ
ในตนเอง พอใจในส่งิ ท่ีตนเองมี ใชร้ กั ษา กิจวตั รประจาํ วนั เก่ยี วกบั การกนิ เลน่ และใช้ทรพั ยากร ท้ังสว่ นตน และสว่ นรวม อย่าง
ทรัพยากรอยา่ งประหยัดและคุม้ ค่า อยรู่ ว่ มกับ ประหยัดคมุ้ คา่ เช่น การตักอาหารใหพ้ อดี การรบั ประทานอาหาร ดืม่ นม ไม่เหลอื ท้งิ
ผ้อู ื่นด้วยความรบั ผิดชอบไมเ่ บียดเบียนผูอ้ ืน่ การแบง่ ปันของเลน่ กับเพ่อื น การฝกึ ประดิษฐ์ของเลน่ ง่าย ๆ ดว้ ยตนเอง การหยบิ ของ
และเหน็ คณุ ค่าของทรพั ยากร ใช้ทรพั ยส์ นิ ใช้ในปริมาณทพ่ี อดกี บั การใช้ การใช้นํ้า ไฟ เท่าทจ่ี ําเปน็ และปดิ ทุกคร้งั หลงั การใช้
ของตนเอง เช่น ของเล่น ของใช้ ประหยดั การรจู้ กั เกบ็ ออมเงนิ
คุ้มคา่ ดแู ลรกั ษาอยา่ งดี ไมเ่ อาเปรียบผอู้ น่ื
ไมท่ ําให้ผ้อู ่ืนเดือนรอ้ น ใหอ้ ภัยเม่อื ผูอ้ ื่นทําผดิ
และยอมรบั ผิดในสงิ่ ที่ตนเองทาํ

 
 

คณุ ลกั ษณะ พฤตกิ รรม/ตัวบง่ ช้ี แนวทางการจดั ประสบการณ/์ การเรียนรู้
5.จติ สาธารณะ  พฤตกิ รรมทแี่ สดงถงึ การเปน็ ผู้ให้  จดั กจิ กรรมใหเ้ ดก็ ไดฟ้ งั ความคิดเห็นของบคุ คลต่างๆ ท่ีทําความดีเพ่ือผู้อื่น เช่น
* รจู้ ักให้ การช่วยเหลือผอู้ ่ืน การมสี ่วนรว่ ม และการ เมอ่ื มีคน ไปอ่านหนังสอื ให้คนตาบอดฟัง จดั กจิ กรรม ปลูกฝงั เดก็ ใหป้ ฏบิ ตั ติ นเพอื่
* เหน็ ใจผู้เดอื นรอ้ น อาสาชว่ ยเหลือ ในกิจกรรมหรอื สถานการณ์ สาธารณะในสงั คมของเดก็ เอง เช่น การมสี ว่ นรว่ มในการดแู ลรักษาตน้ ไม้ นาํ ขยะจากถงั
* อาสาช่วยเหลอื ท่ีก่อให้เกดิ ประโยชนแ์ กผ่ ู้อน่ื ชุมชน และ ขยะในห้องเรียนไปท้งิ ที่ถงั ขยะของโรงเรียน
* เหน็ ประโยชน์ สงั คม ดว้ ยความเต็มใจ โดยไม่หวงั  จัดโครงการปลูกฝังจิตสาธารณะ โดยใหเ้ ดก็ ระบสุ ิง่ ท่ีจะทําเพ่ือคนอ่ืน (ภายใน
สว่ นรวม ผลตอบแทน ครอบครวั / ในห้องเรยี น) โดยไมห่ วังผลตอบแทน โดยบอกวา่ จะทาํ อย่างไร ใครจะไดร้ บั
ผลท่เี ดก็ ทาํ เชน่ พับผา้ ห่มใหน้ ้อง แบง่ เบาภาระของคณุ แม่ (หรือคณุ ครู) ไปซื้อของให้
แม.่ ...ชว่ ยเหลือคุณแม่ บีบนวดให้คณุ ยาย....คณุ ยา่
 ใหเ้ ด็กทํากิจกรรมทม่ี ีประโยชนต์ ่อสังคม เช่น ร่วมบรจิ าคเงนิ ในวนั ทหารผ่านศึก
รวบรวมของเล่นบริจาคใหส้ ถานรบั เล้ียงเด็ก ใหเ้ ด็กดภู าพเดก็ ยากไร้ตอ้ งการ
ความชว่ ยเหลือ ใหเ้ ดก็ ดูและแสดงความรูส้ ึกเพอื่ ปลกู ฝังความรูส้ ึกเห็นใจผู้อ่นื

ระดบั ปฐมวยั l 35

 
 

36 l แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน 1. แนวการจัดประสบการณ์ ตามตารางกิจกรรมประจําวนั ดงั นี้

คณุ ลักษณะ/พฤตกิ รรม กิจกรรมประจาํ วัน บทบาทหนา้ ทขี่ องครู การประเมนิ ผล
ทพ่ี งึ ประสงค์ รบั เดก็ รายบคุ คล
 ตอ้ นรบั เดก็ อย่างอบอุ่นโดยการโอบกอดสมั ผัส พูดคุย สงั เกตพฤตกิ รรม
 มีวินัย : ตรงเวลา ดแู ลใหเ้ ดก็ ไหว้ ทาํ ความเคารพ คุณครูและผปู้ กครองทมี่ าสง่  การตรงเวลา
 มีวินัย : รับผดิ ชอบ อยา่ งสมาํ่ เสมอ (ทง้ั ผู้ปกครองและเด็ก)  ความรบั ผิดชอบในการเกบ็
 จติ สาธารณะ :
อาสาชว่ ยเหลือ  ชมเชยเด็กทีม่ าโรงเรยี นแตเ่ ชา้ ทันเวลา ชวนคยุ ของเขา้ ท่ี
เกีย่ วกบั การปฏิบัตทิ ี่ดี เชน่ หนูสวดมนต์ไหว้พระกอ่ นนอนไหม  การอาสาชว่ ยเหลอื
เมือ่ เช้าทําบญุ ใส่บาตรไหม

 ในวันจนั ทรห์ ากเด็กนําของใช้สว่ นตวั เช่น ปลอก
หมอน ผ้าเชด็ หน้า ฯลฯ ครบู อกใหเ้ ด็กเก็บของใช้ในท่ีที่
จดั เตรียมไว้ หรอื ในวนั ศุกร์ครนู าํ เครอื่ งใชส้ ่วนตัวของเด็ก
ให้เดก็ นาํ ไปซักทําความสะอาดทบี่ า้ น

 ให้เดก็ บนั ทกึ (วาดภาพ) ความดีที่ทาํ ตามโครงการ
“๑ วัน ๑ ความดี”ในสมุดบันทกึ ความดี

 ให้เดก็ เลน่ อิสระในห้องเรียนหรือช่วยครเู ตรียมวัสดุ
อปุ กรณ์ในหอ้ ง

 

  กิจกรรมประจาํ วนั บทบาทหนา้ ทข่ี องครู การประเมนิ ผล
คณุ ลกั ษณะ/พฤตกิ รรม เคารพธงชาต/ิ สวดมนต์
ทพ่ี งึ ประสงค์  สร้างข้อตกลงร่วมกบั เดก็ วา่ จะใช้สญั ญาณใดในการเตรียม สังเกตพฤตกิ รรม
 มีวนิ ัย : ปฏิบตั ิตาม ตวั เข้าแถวเคารพธงชาติ เชน่ เสียงเพลง ส่ันกระด่ิง กร่ิงหรอื  การปฏบิ ัตติ ามขอ้ ตกลง
ระฆงั กฎ ระเบยี บ
ข้อตกลง  บอกใหเ้ ดก็ ทราบกจิ กรรมทีจ่ ะต้องทําในการเขา้ แถว  การรักษาสัญญาการรหู้ นา้ ที่
 ซื่อสตั ย์ : รักษา เคารพธงชาติ  บันทกึ ผล
 ตําแหนง่ ท่เี ด็กจะยืนเขา้ แถว (เรียงลําดับ ตํา่ -สูง)
สัญญาณ  การร้องเพลงชาติ (ยนื ตวั ตรง)
 มีวนิ ยั : รหู้ นา้ ที่  การสวดมนต์ (ยนื ท่าสงบ)
 มีวนิ ัย : ปฏิบัติตาม

ขอ้ ตกลง กฎระเบยี บของ
โรงเรียน

 ใช้สญั ญาณตามทีต่ กลง
 ดแู ลให้เดก็ ทาํ ตามขอ้ ตกลงและทําตามกิจกรรมของ
โรงเรยี น
 แสดงทา่ ทางด้วยการสบสายตาด้วยความพอใจ ยมิ้
พยักหนา้ ฯลฯ ใหเ้ ด็กรับรแู้ ละภาคภูมิใจในการปฏบิ ตั ดิ ีของ
ตนเอง

ระดบั ปฐมวยั l 37

 
 

38 l แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน คณุ ลักษณะ/พฤตกิ รรม กจิ กรรมประจาํ วนั บทบาทหนา้ ทขี่ องครู การประเมนิ ผล
ทพี่ งึ ประสงค์ พาเดก็ ไปหอ้ งนา้ํ
 พาเดก็ ไปห้องน้ําโดยใหเ้ ด็กเดนิ ไปอย่างมรี ะเบียบ เช่น สังเกตพฤตกิ รรม
 มวี ินยั : การรอคอย เกาะไหล่เปน็ รถไฟ ฯลฯ  การรจู้ กั รอคอย
ตามลําดับก่อน-หลงั
 ดูแลให้เด็กใชห้ อ้ งนา้ํ ดว้ ยตนเองในเรอ่ื ง ตามลําดับก่อนหลงั
 อยู่อยา่ งพอเพียง : - การเขา้ แถวตามลําดบั ก่อน หลงั  บนั ทึกผล
ประหยดั - การราดนา้ํ เมอ่ื ใชห้ ้องน้าํ แลว้ (ดแู ลใหใ้ ชน้ าํ้ อย่าง
สงั เกตพฤตกิ รรม
 ทกั ษะกระบวนการคิด : การเลา่ ขา่ วและเหตกุ ารณ์ ประหยดั )  แสดงความคดิ เกย่ี วกับ
จําแนกพฤตกิ รรม ถูก-ผิด ประจาํ วนั - การลา้ งมือหลงั เข้าห้องนํา้ (ดูแลใหใ้ ชน้ ํ้าอยา่ งประหยดั ) พฤติกรรมถูก-ผดิ จําแนก ผลด-ี
(เตรียมใจกายใหพ้ รอ้ ม) - ใหเ้ ดก็ กลับมายืนเปน็ แถวเดนิ กลบั เขา้ ชน้ั เรียนอย่าง ผลเสีย ของการกระทําดหี รือไมด่ ี
 จาํ แนกผลด-ี ผลเสียของ ทเ่ี กิดขึ้นในเรื่องราวเหตกุ ารณ์
การกระทาํ ทดี่ แี ละไม่ดี เปน็ ระเบยี บ ฯลฯ
 จัดกิจกรรมทกั ทายสวัสดคี ุณครูและสวสั ดเี พอื่ นด้วย  บนั ทึกผล

บทเพลง บทกลอน คําคล้องจองที่ไพเราะและมคี วามหมาย
 นําเด็กเข้าสู่ความสงบด้วยกจิ กรรมฝึกสมาธิ เชน่ Brain

Gym ,โยคะงา่ ย ๆ, การเชญิ เทยี น, การเดนิ วงกลม
 เตรยี มเร่ืองทจ่ี ะสนทนากับเดก็ เกี่ยวกับเรอ่ื งราว

เหตกุ ารณท์ ่เี กิดขนึ้
 ชวนเด็กให้แสดงความคดิ เห็นในดา้ น สงิ่ ใดทําแล้วเกดิ

ผลดีหรือไมอ่ ยา่ งไร หากเป็นตวั เดก็ เองจะทําอยา่ งไร
 เพ่ิมหัวข้อ ขา่ ว และเหตกุ ารณ์ท่ีเด็กประทบั ใจ

การกระทาํ ดี ทเ่ี ดก็ ทาํ ทง้ั ท่ีบ้านและท่ีโรงเรียน คนดี คนเกง่ ท่ี
เด็กชนื่ ชอบ แลว้ ชวนเด็กคดิ สง่ิ ใดทําแลว้ เกดิ ผลดหี รือไมอ่ ยา่ งไร

 
 

คณุ ลกั ษณะ/พฤตกิ รรม กิจกรรมประจาํ วนั บทบาทหนา้ ทขี่ องครู การประเมินผล
ทพ่ี งึ ประสงค์
การเคล่ือนไหวและจังหวะ  ครูปฏบิ ัติกจิ กรรมดว้ ยความแจ่มใสเบกิ บาน สังเกตพฤตกิ รรม
 มวี ินยั : การปฏิบตั ติ าม  การปฏิบตั ติ ามขอ้ ตกลง
ขอ้ ตกลง  ให้เดก็ ทราบขอ้ ตกลงของการปฏบิ ัติกจิ กรรม เช่น การปฏบิ ตั กิ ิจกรรมท่ีแสดงออกถงึ
การปฏบิ ตั ติ ามสญั ญาณการเคล่ือนไหว การปฏิบัติตามคําสั่ง การเหน็ ใจผูอ้ น่ื
 จิตสาธารณะ : เห็นใจ การทําท่าตามจนิ ตนาการหรือเรอื่ งเล่า
ผู้อน่ื ทเี่ ดอื ดร้อน  ในขณะจัดกจิ กรรมครคู วรสอดแทรกให้เด็กเห็นใจ เขา้ ใจ  การรอคอยตามลาํ ดบั ก่อน-
ผูอ้ ืน่ เชน่ การเคลอ่ื นทอี่ ยา่ งระมัดระวัง ไม่ชนกันกับเพอื่ น หลงั
 จิตสาธารณะ : ร้จู กั ให้ เร่ืองเล่าที่แสดงถงึ คณุ ธรรม จริยธรรม  การปฏิบัตติ ามขอ้ ตกลง
 มวี ินยั : ตามลําดบั กอ่ น-  เมอ่ื จดั กิจกรรมเคลอ่ื นไหวพร้อมอปุ กรณ์ ครคู วรส่งเสรมิ เรอื่ งการเก็บของเข้าที่
หลงั ให้เดก็ รจู้ ักแบ่งอปุ กรณ์การเล่น และใหเ้ ด็กหยิบอปุ กรณก์ ารเล่น
 มวี นิ ัย : ความม่งุ มน่ั ที่ ตามลําดบั กอ่ น-หลงั รวมท้ังใหเ้ ดก็ มโี อกาสสบั เปลยี่ น การใช้
จะทํางานสาํ เรจ็ สงิ่ ของเหลา่ นัน้
 มวี ินัย : การปฏบิ ัตติ าม  เปดิ โอกาสใหเ้ ดก็ ทุกคนไดฝ้ ึกกจิ กรรมการเปน็ ผนู้ ํา และ
ขอ้ ตกลง

ผู้ตาม
 ให้เดก็ เก็บของเขา้ ท่ีเม่อื เลน่ เสร็จ โดยทาํ ความตกลงกับ
เด็กก่อนวา่ เมอื่ ไดย้ นิ สัญญาณ เด็กจะตอ้ งเก็บของเขา้ ที่
 ดูแลให้เด็กปฏิบตั กิ ิจกรรมอยา่ งต่อเน่ืองแบบกาย
ระดบั ปฐมวยั l 39 เคล่ือนไหว ใจมุง่ มน่ั เคลื่อนไหวสร้างสรรค์อย่างสนกุ สนาน

 
 

40 l แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน คณุ ลักษณะ/พฤตกิ รรม กิจกรรมประจาํ วนั บทบาทหนา้ ทข่ี องครู การประเมินผล
ทพี่ งึ ประสงค์
 ทักษะกระบวนการคดิ กจิ กรรมสรา้ งสรรค์  อธบิ ายวิธีทาํ กจิ กรรม ใหเ้ ด็กเลอื กทาํ กจิ กรรมศลิ ปะ ตาม สงั เกตพฤตกิ รรม
 จัดกจิ กรรมใหม้ ีหลาย ความพอใจของตน ยกเวน้ ในบางครั้งที่ต้องการใหส้ ัมพนั ธ์กับ  การใช้วัสดอุ ปุ กรณอ์ ยา่ ง
 มวี ินยั : รบั ผดิ ชอบ กจิ กรรมแล้วใหเ้ ด็กเลอื ก สาระของหน่วยการเรียนรู้ ประหยัด
ทํางานใหเ้ สร็จ
 จิตสาธารณะ : รจู้ กั ให้ อย่างน้อย 2 กิจกรรม  กาํ หนดจํานวนกจิ กรรมท่จี ะใหเ้ ด็กทาํ ให้เสรจ็  ตรวจผลงาน
แบง่ ปัน  ให้เด็กมีโอกาสอยา่ ง ในช่วงเวลาน้ันๆ  บนั ทึกผล
 มีวินยั : รูจ้ กั รอคอย อสิ ระไม่กําหนดรปู แบบ หรือ  ครูจัดวัสดุ อปุ กรณ์ เครื่องใชใ้ นบางกจิ กรรมไมค่ รบตาม
 อย่อู ยา่ งพอเพียง ชี้นาํ ใหเ้ ด็กทําตาม จํานวนเด็ก เพือ่ สร้างสถานการณใ์ ห้เด็กตอ้ งปรบั ความต้องการ
 จดั ให้เด็กทาํ งานรว่ มกัน ของตนเอง ฝึกการรอคอย และแบง่ ปัน
 มวี ินัย : รบั ผิดชอบ เปน็ กลุม่ ชว่ ยฝึกนิสยั ทํางาน  แนะนําให้เดก็ หยบิ วัสดอุ ุปกรณ์ไปใช้ในปรมิ าณทพ่ี อดีกับ
 พอเพยี ง : พอใจใน รว่ มกนั ผอู้ ื่น เอือ้ เฟ้ือเผื่อแผ่
ตนเอง และมีความรับผดิ ชอบ การใช้งานของตน
 จิตสาธารณะ : อาสา  ฝกึ ให้เด็กทําตาม  ดแู ลใหเ้ ดก็ ทํางานครบตามกําหนด
ชว่ ยเหลือ ขอ้ ตกลงท่ีได้ตกลงรว่ มกนั  ให้เด็กนาํ ผลงานส่งครู ครชู วนสนทนาเกย่ี วกบั งานท่ที ํา
 มีวินัย : การปฏบิ ัติตาม ก่อนลงมอื ทาํ กจิ กรรม
ข้อตกลง  สง่ เสรมิ ใหเ้ ดก็ คิด เขยี นชื่อภาพ ชื่อเด็ก
 ทกั ษะกระบวนการคดิ : แกป้ ญั หาท่ีเกดิ ขึน้ ขณะทาํ  ให้เดก็ ชว่ ยกันเก็บ วสั ดุ อปุ กรณ์และทําความสะอาดให้
บอกจาํ แนกอธบิ ายผลดขี อง กิจกรรมด้วยตนเอง
การกระทาํ เรียบร้อย
 จดั มุมเลน่ ต่างๆ แตล่ ะมมุ ใหม้ ีของเลน่ เพียงพอ
 ใหเ้ ด็กเลน่ ตามมุมตา่ งๆ ในหอ้ งเรยี นอย่างอิสระ

 มวี นิ ยั : ปฏิบตั ิตาม
กฎระเบียบ

  กจิ กรรมประจาํ วนั บทบาทหนา้ ทข่ี องครู  
คณุ ลักษณะ/พฤตกิ รรม  กําหนดขอ้ ควรปฏบิ ัตใิ นการเขา้ เลน่ ในมุมเลน่ ต่าง ๆ เช่น การประเมนิ ผล
ทพี่ งึ ประสงค์ ไม่ส่งเสยี งดงั ในมมุ หนังสือ หยบิ จับหนังสอื ดว้ ยความทะนถุ นอม
ไม่นําแท่งไม้มาทบุ เพ่อื นหรือขวา้ งปา ฯลฯ เมื่อเลน่ เสรจ็ ตอ้ ง
เกบ็ ของเลน่ เขา้ ที่
 ครูและเด็กรว่ มกันแสดงความคิดเหน็ เก่ยี วกบั ผลดีของ
การปฏบิ ัติตามขอ้ ตกลง
 เมือ่ เด็กพบปญั หา ครูกระตุ้นใหเ้ ดก็ แก้ปัญหาดว้ ยตนเอง
หรอื ชี้แจงให้ลองคดิ หาทางแก้ไข โดยใหค้ ดิ วเิ คราะหห์ าเหตุ
ที่มาของปัญหา
 ชมเชย เม่อื เดก็ แกป้ ัญหาได้
 ครูคอยดูแล ฝกึ ให้เด็กเก็บของเข้าที่ให้เรยี บรอ้ ยหลงั
การเลน่

ระดบั ปฐมวยั l 41

 

42 l แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน   กจิ กรรมประจาํ วัน บทบาทหนา้ ทขี่ องครู การประเมินผล
คณุ ลกั ษณะ/พฤตกิ รรม กิจกรรมเสรี
ทพ่ี งึ ประสงค์  จดั มุมประสบการณต์ า่ ง ๆ แต่ละมมุ มขี องเลน่ สงั เกตพฤตกิ รรม
 วนิ ยั : การปฏิบตั ติ าม เพยี งพอ  ปฏบิ ัติตามขอ้ ตกลง
 กาํ หนดขอ้ ตกลงในการเขา้ เลน่ ในมมุ ประสบการณข์ อง  การเก็บของเข้าที่
ขอ้ ตกลง เด็ก เช่น  การรอคอย
 วนิ ัย : การคอย - ไม่สง่ เสียงดัง
 วนิ ัย : การเกบ็ ของเล่น - หยิบจบั หนงั สืออย่างทะนถุ นอม

เขา้ ท่ี

- ไมน่ ําแทง่ ไมม้ าทบุ เพ่ือนหรอื ขวา้ งปา
- รอคอยในการเล่น
- เมอ่ื เลน่ เสรจ็ ตอ้ งเก็บของเล่นเข้าทใี่ หเ้ รยี บรอ้ ย
ฯลฯ
 ใหเ้ ดก็ เลือกเลน่ อยา่ งอิสระ ครูคอยดูแลแนะนาํ ใหเ้ ด็ก
ปฏบิ ัตติ ามข้อตกลงอย่างสมํ่าเสมอ โดยครไู ม่เข้าไป
แทรกแซงการเลน่ หากไมเ่ กิดปัญหารุนแรง
 ครใู ห้สญั ญาณโดยการรอ้ งเพลงเก่ียวกับการเก็บของ
เข้าที่ ให้เดก็ ชว่ ยกนั เกบ็ ของเลน่ เขา้ ทอี่ ยา่ งเป็น
ระเบยี บ
 กล่าวคําชมเชยเมือ่ เด็กทําความดี

 
 

คณุ ลักษณะ/พฤตกิ รรม กิจกรรมประจาํ วัน บทบาทหนา้ ทขี่ องครู การประเมนิ ผล
ทพี่ งึ ประสงค์
กจิ กรรมเสริมประสบการณ์  กําหนดขอ้ ตกลงในการทาํ กจิ กรรมและดูแลใหเ้ ด็กปฏิบตั ิ สงั เกตพฤตกิ รรมท่ีแสดงออกถึง
(ซ่อื สตั ย,์ จิตสาธารณะ, อยู่ ตาม ความซอ่ื สตั ย,์ จิตสาธารณะ, อยู่
อย่างพอเพียง ทักษะ อย่างพอเพยี ง ทกั ษะ
กระบวนการคดิ และมวี ินัย)  ดําเนินกจิ กรรม ใช้กระบวนการพัฒนาคา่ นยิ ม คุณธรรม กระบวนการคิดและมีวินยั
จริยธรรม โดยใช้ตวั แบบบคุ คลที่ใกล้ชดิ ทเ่ี ดก็ ร้จู กั ซง่ึ มี
ระดบั ปฐมวยั l 43 พฤติกรรมตามตวั บง่ ช้ีเปน็ แบบอย่างท่ีดแี กเ่ ด็กหรอื ส่ือต่างๆ
ภาพน่งิ โทรทศั น์ หนังสือพิมพ์ วซี ดี ี ทมี่ เี รอ่ื งราวเก่ียวกับการ
กระทาํ ทพ่ี งึ ปรารถนาใหเ้ ด็กได้เลียนแบบเปน็ ส่ือ เชน่ คนทาํ
ความดี ชว่ ยเหลอื ผอู้ นื่ ถามเดก็ วา่ วนั นใี้ ครทําความดอี ะไรบา้ ง

 กจิ กรรมที่นาํ มาปลกู ฝังจิตสาํ นึกของเด็ก สามารถใช้เพลง
เกม การแสดงบทบาทสมมตกิ ารศกึ ษานอกสถานที่ และการ
ทดลองปฏิบตั ิจริง โดยครตู อ้ งเสรมิ ต่อการเรยี นรู้ โดยใช้คาํ ถาม
กระตุน้ ใหค้ ดิ ใหเ้ ด็กบอกเลา่ อธบิ ายผลดี ผลเสยี ของการปฏบิ ตั ิ
เชน่ ถ้าไม่มีใครช่วยเหลอื ผ้ทู ี่ไดร้ ับความเดือนรอ้ นจะเกิดผลเสีย
อยา่ งไร

 จัดกิจกรรมเสริมการเรยี นรู้ ตามข้ันตอน 4 ขั้นตอน คือ
ขน้ั ท่ี 1 รบั รู้ – เข้าใจ
ข้นั ที่ 2 ตระหนกั สํานกึ
ขั้นที่ 3 นําสูก่ ารปฏบิ ัตแิ ละประยุกตใ์ ช้
ข้นั ท่ี 4 สอนใหต้ ดิ เปน็ นสิ ยั

 

44 l แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน   กจิ กรรมประจาํ วนั บทบาทหนา้ ทขี่ องครู การประเมินผล
คณุ ลกั ษณะ/พฤตกิ รรม กจิ กรรมกลางแจง้
ทพี่ งึ ประสงค์  อธิบายใหเ้ ดก็ เขา้ ใจวา่ การปฏิบตั ิตนในการเลน่ กลางแจ้ง สังเกตพฤตกิ รรม
 มวี นิ ยั : ปฏิบัตติ าม แนวการเล่นส่งิ ท่ีควรปฏบิ ัตแิ ละไม่ควรปฏบิ ัตเิ พือ่ ให้เล่นเคร่อื ง  ปฏบิ ตั ิตามข้อตกลง
เลน่ สนามได้อย่างปลอดภัย  การอาสาเกบ็ ของเลน่ /
กฎขอ้ ตกลง  ส่งเสริมใหเ้ ดก็ ได้เลน่ ร่วมกบั เพ่อื นๆ อุปกรณ์
 จติ สาธารณะ  สง่ เสริมให้เด็กแกป้ ญั หาอย่างประนปี ระนอม เมอ่ื เด็กมี  การเก็บของเข้าท่ี
 ทกั ษะกระบวนการ ปัญหาแย่งเครอื่ งเล่นกัน  การตรงต่อเวลา
 เมื่อใกลห้ มดเวลาเล่น ครใู หเ้ ดก็ เก็บของเล่นเข้าทแ่ี ละทาํ
แกป้ ัญหา ความสะอาดบรเิ วณท่ีเล่น
 มีวินยั รบั ผดิ ชอบ
 วนิ ยั : ตรงต่อเวลา

 ใหเ้ ดก็ ผ่อนคลายกลา้ มเนอ้ื โดยยนื สงบ 2 นาที และพา
เด็กไปทาํ ความสะอาดร่างกาย

 
 

คณุ ลกั ษณะ/พฤตกิ รรม กิจกรรมประจาํ วัน บทบาทหนา้ ทขี่ องครู การประเมินผล
ทพี่ งึ ประสงค์

 วนิ ยั : การคอย พกั รบั ประทานอาหารว่าง  ใหเ้ ดก็ เขา้ แถวรบั ถาดอาหาร(อนบุ าล 4 ปี)/เขา้ แถวตัก สงั เกตพฤตกิ รรมการปฏบิ ัตจิ รงิ
และรบั ประทานอาหาร อาหารเอง โดยครูคอยแนะนาํ ให้ตักพออ่ิม ของเดก็ ในเร่อื ง ดังนี้
 ทักษะกระบวนการคิด : กลางวนั  การเข้าแถวรับอาหาร
เลือกปฏิบตั ิในสงิ่ ทด่ี ไี ด้  ดูแลให้เด็กนั่งสงบทโ่ี ตะ๊ อาหารพรอ้ มกนั
เหมาะสมกับวัย  ครูแนะนําทม่ี า ประโยชน์ และคุณคา่ ของอาหาร  การเลือกรับประทานอาหาร
 อยอู่ ยา่ งพอเพียง : กิน  ใหเ้ ด็กกลา่ วคาํ คลอ้ งจองเกี่ยวกบั การรับประทานอาหาร  การตักอาหารพออ่มิ
อยูง่ ่ายตามสภาพ เชน่ ข้าวทุกจาน / คณุ คา่ ของอาหาร ฯลฯ  การรบั ประทานอาหารหมด
 รับประทานอาหาร  ตัวแทนเด็กกลา่ วนําบอกช่ือ ขนม รายการอาหารที่ ไม่เหลือทิง้
ขนม รบั ประทานวันน้ี ฯลฯ ใหเ้ พื่อนพดู ตาม
ไมเ่ หลอื ท้ิง
 วนิ ยั : การจัดเกบ็ ของ  ใหเ้ ด็กทกุ คนกล่าวคาํ ขอบคณุ ผู้มีสว่ นเก่ียวขอ้ งทกุ ท่าน
 ดูแลเด็กรับประทานอาหารใหห้ มด
เขา้ ท่ี  หลงั รบั ประทานอาหารเสรจ็ ดแู ลให้เด็กเกบ็ ภาชนะไป

เกบ็ ในทเี่ ตรยี มไว้อย่างเรยี บร้อยด้วยตัวเอง

ระดบั ปฐมวยั l 45

 

46 l แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน   กจิ กรรมประจาํ วัน บทบาทหนา้ ทขี่ องครู การประเมินผล
คณุ ลกั ษณะ/พฤตกิ รรม การนอนพกั ผอ่ น  กําหนดข้อปฏิบตั ริ ะหวา่ งนอนพกั ผ่อน สงั เกตพฤตกิ รรม
ทพ่ี งึ ประสงค์  ตกลงกบั เด็กในเรอ่ื งต่อไปน้ี
 มีวินยั : ตรงต่อเวลา  การตรงต่อเวลาในการนอน/
 ซ่ือสตั ย์ : รกั ษาสัญญา - รว่ มกับครูจัดเตรยี มที่นอนด้วยตนเอง การตืน่
- สวดมนต์ก่อนนอนทุกวัน
- การนอน (หากไมง่ ่วงจะต้องปฏบิ ตั ิตนอย่างไร)  การปฏิบัติตามสญั ญา
- การกําหนดสัญญาณใหล้ ุกจากทน่ี อนได้  การเกบ็ ของเข้าท่ี
- ความรบั ผดิ ชอบในการเกบ็ ที่นอน  การตรงต่อเวลา
- เลา่ นทิ านกอ่ นนอนใหเ้ ด็กฟัง เชน่ นทิ านคณุ ธรรม
ดา้ นการมีวินยั ซือ่ สัตย์ อยู่อยา่ งพอเพยี ง จติ สาธารณะ
- ชมเชยเมือ่ เด็กปฏิบตั ติ ามขอ้ ตกลง
- ขณะเด็กนอนเปิดดนตรบี รรเลงจงั หวะไพเราะ เปิด
เบาๆ ให้เดก็ ฟงั ตลอดการนอน
- เมื่อตื่นนอน ดูแลให้เดก็ ช่วยเหลือตัวเอง
 ในการเก็บทนี่ อนเข้าที่ เขา้ ห้องนํ้า ลา้ งหนา้
- ติดตามการปฏิบัติของเดก็

 

  กิจกรรมประจาํ วัน บทบาทหนา้ ทข่ี องครู การประเมนิ ผล
คณุ ลกั ษณะ/พฤตกิ รรม เกมการศกึ ษา
ทพ่ี งึ ประสงค์  กําหนดข้อปฏิบตั ิใหเ้ ด็กได้ทราบจะปฏิบัติตนในการเลน่ สังเกตพฤตกิ รรม
 ซอ่ื สตั ย์ : รกั ษาสญั ญา เกมการศกึ ษา ดงั นี้  การรกั ษาสัญญา/คาํ พูด
 มีวินัย : การปฏบิ ัตติ าม - ชว่ งเวลาทเี่ ดก็ จะนาํ เกมมาเล่นได้  การปฏิบตั ิตามกฎ
- การหยิบเกมมาเล่น จะนํามาเลน่ ได้ครง้ั ละ 1 ชดุ  การรอคอย
ขอ้ ตกลง เพือ่ แบง่ ปนั ให้ผอู้ ่ืนเลน่ บ้าง
 วินยั : การปฏบิ ัติตาม  การเล่นดว้ ยกัน ตอ้ งเล่นตามกฎ กตกิ า
กฎ รอคอย

 เมอ่ื เลน่ เสร็จแล้ว ตอ้ งช่วยกันเก็บเกมเข้ากลอ่ งให้
เรยี บร้อย
 สอนวิธีเลน่ เกมทุกชุดแก่เดก็ แลว้ ปล่อยให้เด็กไดเ้ ลน่ อย่าง
อสิ ระ
 ตดิ ตาม การปฏบิ ัตขิ องเด็ก ชมเชย เมือ่ เด็กปฏิบตั ิตาม
ขอ้ ตกลง

ระดบั ปฐมวยั l 47

48 l แนวทางการจดั กจิ กรรมการเรียนการสอน  

 

คณุ ลกั ษณะ/พฤตกิ รรม กิจกรรมประจาํ วัน บทบาทหนา้ ทข่ี องครู การประเมินผล
ทพ่ี งึ ประสงค์ เตรยี มตวั กลบั บา้ น  ให้เดก็ น่งั สงบแล้วคดิ ทบทวนวา่ วันนท้ี ําอะไรบ้าง สงั เกตพฤตกิ รรม
ประทับใจอะไรในส่งิ ทที่ ํา หรอื เรยี นรูอ้ ะไรบา้ ง
 วนิ ัย : รับผดิ ชอบ  แนะนาํ ให้เด็กจดั กระเปา๋ ส่งิ ของของตนเองกลบั บา้ น  การปฏบิ ัติตามข้อตกลง
 ซอ่ื สัตย์ : รักษา  สรา้ งขอ้ ตกลงรว่ มกับเดก็ ว่ากลับถึงบา้ นเด็กตอ้ งทาํ  การรกั ษาสญั ญา
อะไรบา้ ง เชน่ สวัสดคี ณุ ยาย เปลย่ี นเส้ือผ้าชุดนักเรยี นเป็น  ความรับผิดชอบ
สญั ญา ชดุ อย่กู ับบ้าน ทําการบา้ น ฯลฯ
 ใหเ้ ด็กรว่ มกันแผเ่ มตตากอ่ นกลับบา้ น

การประเมินผลพัฒนาการเดก็ ปฐมวยั เพอ่ื ปอ้ งกนั การทจุ รติ ปลูกจติ ส�ำนึก
การประเมนิ ผล/พฒั นาการเดก็ ปฐมวยั เพอื่ ปอ้ งกนั การทจุ รติ ปลกู จติ สำ� นกึ จะสามารถ

ท�ำการประเมนิ ได้ ๒ ลักษณะ คือ
๑. ครผู สู้ อนประเมนิ พฤตกิ รรมบง่ ชขี้ องเดก็ โดยใหค้ รสู งั เกตพฤตกิ รรมเดก็ ทงั้ ๕ ดา้ น คอื
• ด้านกระบวนการคดิ
• ดา้ นความมวี นิ ยั ในตนเอง
• ด้านความซอื่ สตั ย์ สจุ ริต
• ดา้ นความพอเพยี ง
• ด้านจิตสาธารณะ
ในระหวา่ งการจัดกิจกรรมเสริมสรา้ งและพัฒนาเด็กปฐมวัย ไดแ้ ก่
๑. กิจกรรมตามตารางกจิ กรรมประจำ� วนั (การสอดแทรกใหเ้ ด็กเกดิ พฤตกิ รรม

ทงั้ ๕ ดา้ น)
๒. กิจกรรมเฉพาะทมี่ งุ่ สอนใหเ้ ด็กเกิดพฤตกิ รรม ทัง้ ๕ โดยตรง
๓. กิจกรรมเสริมพเิ ศษ/ โครงการพิเศษ

โดยสงั เกตระหวา่ งกจิ กรรมวา่ เดก็ แตล่ ะคนแสดงพฤตกิ รรมดงั กลา่ วหรอื ไมเ่ พยี งใด โดย
ให้ผปู้ ระเมนิ แนใ่ จวา่ เด็กแตล่ ะคนเกดิ พฤตกิ รรมและคณุ ลกั ษณะน้นั จรงิ

นอกจากการประเมนิ พฤตกิ รรมและคณุ ลกั ษณะในขณะทคี่ รจู ดั จดั กจิ กรรมการเรยี นรหู้ รอื
นอกกจิ กรรมการเรยี นรแู้ ลว้ ครผู สู้ อนอาจจะสงั เกต/ประเมนิ จากแหลง่ ตา่ งๆ เพม่ิ เตมิ อกี เชน่

- การรายงานจากผู้ปกครองจากการท�ำกจิ กรรมทีบ่ า้ น/อยทู่ ่บี า้ น
- การรายงานจากคนอื่นๆในโรงเรียน
- การรายงาน/การสอบถามจากเพ่อื นนกั เรยี น(ให้เพอื่ นประเมิน)
- การประเมนิ ตนเอง
- การประเมินจากผลงาน/ชิ้นงานของเด็ก
๒. ผู้ปกครองประเมนิ พฤตกิ รรมบ่งชี้ของเด็ก
ใหผ้ ปู้ กครองชว่ ยสงั เกตพฤตกิ รรมและคณุ ลกั ษณะของเดก็ เมอ่ื อยทู่ บี่ า้ น/ทำ� กจิ กรรมที่
บา้ นวา่ เดก็ มพี ฤตกิ รรมแสดงออกหรอื ไม่ เพยี งใด โดยอาจฝากแบบสงั เกตพฤตกิ รรมใหผ้ ปู้ กครอง
ชว่ ยประเมินให้ และส่งคนื ครูประจำ� ช้ัน

ระดบั ปฐมวยั l 49

 
 

(ตวั อยา่ ง)
แบบสังเกต/ประเมนิ พฤติกรรมและคณุ ลกั ษณะเดก็ ปฐมวัย
ตามโครงการส่งเสรมิ คณุ ธรรม จริยธรรมและธรรมาภิบาลในสถานศกึ ษา “ป้องกนั การทจุ ริต”

ปลกู จิตสํานึกใหก้ บั นกั เรียน (ภายใตช้ อ่ื โรงเรียนสจุ รติ )

ชอื่ นกั เรียน.......................................................................................... ช้ันอนบุ าลท.ี่ ....................

คําชแี้ จง 1. ให้ผปู้ กครองสงั เกตพฤติกรรมและคุณลักษณะเดก็ ในแตล่ ะรายคนแลว้ ขดี เครอ่ื งหมาย √

ลงในช่องระดับพฤตกิ รรมทแ่ี สดงออก/ปฏิบัติ

2. เกณฑก์ ารประเมนิ 3 หมายถึง ปฏบิ ตั แิ สดงออกเป็นประจาํ

2 หมายถงึ ปฏบิ ตั แิ สดงออกเป็นบางครั้ง

1 หมายถึง ปฏิบัติแสดงออกน้อยมาก/ไมป่ ฏิบัติ

ด้านทกั ษะกระบวนการคดิ

รายการ ระดบั พฤตกิ รรม หลกั ฐาน/ร่องรอย
ท่แี สดงออก/ปฏบิ ตั ิ ท่ีปรากฏ

321

1.จําแนกพฤติกรรมถูกและพฤตกิ รรมผิดได้
ทําได้/ทําไม่ได้

2.จาํ แนกผลดแี ละผลเสียของการกระทาํ
ท่ถี กู – ผดิ ได้ (ด/ี ไม่ด)ี

3.ปฏิบัติตนตามแบบอยา่ งท่ดี ไี ดอ้ ย่างมีเหตุ
มผี ลเหมาะสมกับวัย

รวม

ด้านมีวนิ ยั ระดบั พฤติกรรม หลกั ฐาน/รอ่ งรอย
รายการ ท่ีแสดงออก/ปฏิบัติ ทปี่ รากฏ

1. จัดเก็บของเลน่ ของใชเ้ ขา้ ทีเ่ ปน็ ระเบียบ 321
2. เขา้ แถวรอคอยตามกําหนดกอ่ นหลงั
3. เล่นหรือทาํ งานได้เองตามลาํ พงั
4. มีความมุ่งมน่ั ทาํ งานเสร็จได้ด้วยตนเอง
5. ปฏิบัติกิจกรรมประจําวันไดโ้ ดยไม่ตอ้ งเตือน
6. ปฏิบตั ิกจิ กรรมเสรจ็ ในเวลาทก่ี าํ หนด

รวม

50 l แนวทางการจดั กิจกรรมการเรียนการสอน