คู่มือรูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานทำ ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ

คู่มือการใช ้ รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู ้ ทักษะอาชีพ เพ ื อ ่ การมง ี านท า โรงเรียนเฉพาะความพิการบกพร ่องทางสติปัญญา กลุ่ม7 ภาคใต ้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ นางสาวสุพัตราบุญประดิษฐ ์ หลักสูตรครุศาสตรมหาบัณฑิตสาขาวิชาการบริหารการศึกษา บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยราชภัฎสุราษฎร ์ธานี

คู่มือการใช้รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท าของโรงเรียนเฉพาะความพิการบกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ฉบับนี้จัดท าขึ้น เพื่อเป็นแนวทางในการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท าของโรงเรียนเฉพาะความพิการบกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ เพื่อเป็นแนวทางให้โรงเรียนเฉพาะความพิการ สามารถน าไปใช้เป็นแนวทางในการบริหารจัดการเพื่อให้การจัดศึกษา มีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์สูงสุดแก่โรงเรียนต่อไป ผู้จัดท าหวังเป็นอย่างยิ่งว่าปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการบกพร่องทาง สติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษฉบับนี้ จะเป็ นป ระโยชน์แก่ ผู้ บริ ห า รสถ านศึ กษ าครู และผู้ที่ สนใจ สามารถด าเนินการบริหารจัดการแหล่งเรี ยนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท าอย่างมีคุณภาพ และเกิดประสิทธิภาพสูงสุด สุพัตรา บุญประดิษฐ์ ผู้จัดท า ค าน า ก

สารบัญ เรื่อง หน้า ค าน า................................................................................................ ก สารบัญ............................................................................................ ข ค าชี้แจง…………………………………………………………………… ค การใช้คู่มือการใช้คู่มือด าเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท าของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญากลุ่ม 7 ภาคใต้สังกัดส านักบริหารงาน การศึกษาพิเศษ………………………………………………………… 1 ตอนที่1 บทน า............................................................................ 5 ตอนที่2รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท าของโรงเรียนเฉพาะความพิการกลุ่ม 7 ภาคใต้สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ... 16 ตอนที่3 การด าเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการแหล่ง เรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท าของโรงเรียนเฉพาะ ความพิการกลุ่ม 7 ภาคใต้สังกัดส านักบริหารงาน การศึกษาพิเศษ........................................................... 39 ตอนที่ 4 เงื่อนไขความส าเร็จในการน ารูปแบบการบริหารจัดการ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะ ความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ……………. เอกสารอ้างอิง……………………………………………………….. 56 บรรณานุกรม............................................................................... 58 ข

สารบัญภาพ ภาพที่ หน้า 1 รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท าของโรงเรียนเฉพาะความพิการกลุ่ม 7 ภาคใต้สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ.......... 16 ค

ค าชี้แจง การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ เป็นผลจากการวิจัย และพัฒนา (Research and Development) โดยผู้วิจัยได้การศึกษาแนวคิด และทฤษฎี สังเคราะห์เอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้องและข้อมูลจากการศึกษา และข้อมูลจากการส ารวจสภาพการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท า เพื่อพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะ อาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่อง ทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ น ามายกร่างรูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงาน ท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ง

ค าชี้แจง คู่มือการด าเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะ อาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่อง ทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ประกอบด้วยสาระส าคัญของคู่มือ 4ตอน ดังนี้ ตอนที่ 1 บทน าประกอบด้วย หลักการและเหตุผล วัตถุประสงค์ ตอนที่ 2 รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ตอนที่ 3 การด าเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ ทักษะอาชีพเพื่อการมี งานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษา พิเศษ ประกอบด้วย 3ขั้นตอน ได้แก่ จ

ค าชี้แจง 3.1 ปัจจัยน าเข้า หมายถึง องค์ประกอบย่อยที่น ามาใช้ในการบริหาร จัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท าของโรงเรียนเฉพาะ ความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงาน การศึกษาพิเศษ ประกอบด้วยปัจจัย 4 ประการ คือ คนหรือบุคคล (Man) เงินหรืองบประมาณ (Money) วัสดุสิ่งของหรือวัสดุอุปกรณ์ (Material) และ การบริหารจัดการ (Management) 3.2 กระบวนการ หมายถึง กระบวนการบริหารจัดการศึกษา เพื่อพัฒนา พัฒนารูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ โดยใช้วงจรบริหารคุณภาพ มีอยู่ 4 ขั้นตอน และมีการสร้างเครือข่ายเป็นกลไกการขับเคลื่อน คือ การวางแผน (Plan) การลงมือปฏิบัติ (Do) การตรวจสอบ (Check) และ การพัฒนาและปรับปรุงแก้ไข (Act) โดยมีรายละเอียด ดังนี้ ฉ

ค าชี้แจง 3.2.1 การวางแผน (Plan) หมายถึ ง ขั้นตอนและหน้ าที่ ในการปฏิบัติงานของแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียน เฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านัก บริหารงานการศึกษาพิเศษ 3.2.2 กระบวนการด าเนินงาน (Do) หมายถึง การด าเนินงานหรือปฏิบัติ ตามแผนที่วางไว้อย่างต่อเนื่อง ของแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงาน ท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ 3.2.3 การตรวจสอบ (Check) หมายถึง การรวบรวมข้อมูลจากการ ปฏิบัติงาน เพื่อตรวจสอบกระบวนการท างานของแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ว่าเป็นไปตาม แนวทางที่ก าหนดไว้หรือไม่ ช

ค าชี้แจง 3.2.4 การพัฒนาและปรับปรุงแก้ไข (Act) หมายถึง การน าปฏิบัติงาน ของแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท าของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษา พิเศษ มาด าเนินการเพื่อปรับปรุงแก้ไข เพื่อให้กระบวนการขั้นตอนต่าง ๆ มีประสิทธิภาพมากขึ้น 3.3 ผลผลิต หมายถึง ผู้เรียนที่มีความบกพร่องทางสติปัญญามีทักษะ ในการประกอบอาชีพ และสามารถประกอบอาชีพตามความถนัดและความ สนใจ นักเรียนมีรายได้ระหว่างเรียนนักเรียน สามารถน าความรู้ที่ได้จากการ เรียนไปหารายได้ โดยการช่วยเหลือครอบครัว ประกอบอาชีพหรือฝึกงานใน สถานประกอบการ หรือผลิตสินค้าจ าหน่ายได้ในระหว่างเรียน ตอนที่ 4 เงื่อนไขความส าเร็จในการน ารูปแบบการบริหารจัดการ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษา พิเศษ ไปใช้ ฌ

การใช้คู่มือด าเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ 1. ผู้อ านวยการโรงเรียนมอบหมายหน้าที่ให้บุคลากรปฏิบัติงาน ตามรูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ 2. ด าเนินการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ตามรายละเอียดในคู่มือการด าเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษา พิเศษ ดังนี้ 1

2.1 ประชุมชี้แจงเพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจและมีความตระหนักใน การด าเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อ การมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ให้ส าเร็จบรรลุเป้าหมายของ การจัดจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า 2.2 ด าเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ 2.3 นิเทศติดตามในการด าเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการแหล่ง เรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่อง ทางสติปัญญา กลุ่ม 7ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ การใช้คู่มือด าเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ 2

2.4 ประเมินรูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ 3. สรุปและรายงานผลการด าเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงาน การศึกษาพิเศษ การใช้คู่มือด าเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ 3

ตอนที่ 1 หลักการและเหตุผล

ตอนที่1 บทน า การศึกษาของประเทศไทยให้ความส าคัญอย่างมากในด้านการดูแลช่วยเหลือ เด็กพิการ อีกทั้งรัฐบาลยังให้ความส าคัญในการจัดการศึกษาเพื่อคนพิการ โดยได้บัญญัติกฎหมายให้บุคคลพิการมีโอกาสได้รับการศึกษาเช่นเดียวกับบุคคลทั่วไป และต้องได้รับการศึกษาที่เหมาะสมตามความต้องการจ าเป็นของแต่ละบุคคล ซึ่งในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติพุทธศักราช 2542 และแก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 2 พ.ศ. 2545 ในหมวด2 สิทธิและหน้าที่ทางการศึกษา มาตรา10 บัญญัติว่า“การจัดการ ศึกษาต้องจัดให้บุคคลมีสิทธิและโอกาสเท่าเทียมกันในการรับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ไม่น้อยกว่าสิบสองปีที่รัฐต้องจัดให้อย่างทั่วถึงและมีคุณภาพโดยไม่เก็บค่าใช้จ่ายและ การจัดการศึกษาส าหรับคนที่มีความบกพร่องทางร่างกาย จิตใจ สติปัญญา อารมณ์ สังคม การสื่อสารการเรียนรู้หรือมีร่างกายพิการหรือทุพพลภาพหรือบุคคลซึ่งไม่สามารถ พึ่งตนเองได้หรือไม่มีผู้ดูแล หรือด้อยโอกาสทางศึกษา ต้องจัดให้บุคคลดังกล่าวมีสิทธิ และได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานเป็นพิเศษ” การศึกษา คือ กระบวนการพัฒนาคนตลอด ชีวิตเป็นพื้นฐานของกรอบยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี พุทธศักราช 2560 ถึง 2579 ซึ่งเป็นแผนหลักในการพัฒนาประเทศมีเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนมุ่งเน้นการยกระดับ คุณภาพการศึกษาของประเทศ หลักการและเหตุผล 5

โดยพัฒนาคนให้เหมาะสมตามช่วงวัยเพื่อให้เติบโตอย่างมีคุณภาพเป็นคนดี มีสุขภาวะที่ดี มีคุณธรรมจริยธรรม ระเบียบวินัย มีจิตส านึกที่ดีต่อสังคมส่วนรวม การพัฒนาทักษะ ที่สอดคล้องกับความต้องการจ าเป็นต่อการด ารงชีวิตในศตวรรษที่ 21 ของคนแต่ละช่วงวัย เป็นการปฏิรูปการศึกษาในมิติใหม่ คือ การก าหนดสิทธิและโอกาส ที่เท่าเทียมกันในการรับการศึกษาขั้นพื้นฐานของผู้เรียนทุกกลุ่มเป้าหมายเพื่อเปิดโอกาส ให้บุคคลครอบครัวและชุมชน มีสิทธิเสรีภาพ และมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาของรัฐ เพื่อพัฒนากระบวนการเรียนรู้ของตนจัดการศึกษาส าหรับเด็กพิการตั้งอยู่บนพื้นฐาน ของความเชื่อที่ว่าเด็กพิการทุกคนสามารถเรียนรู้และพัฒนาได้ถ้าได้รับโอกาสในการ เรียนรู้ที่เหมาะสมกับความพิการของเขา แนวการจัดการศึกษาส าหรับเด็กพิการที่ส าคัญ คือให้โอกาสผู้เรียนที่มีความบกพร่องได้เรียนร่วมกับผู้เรียนปกติในโรงเรียนปกติและ ด ารงชีวิตอยู่ในชุมชนร่วมกับบุคคลอื่น ๆ ส านักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (2561 : 8 - 9) ได้น้อมน า พระบรมราโชบาย ในหลวงรัชกาลที่ 10 สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณบดินทร เทพยวรางกูร ในการสร้างพื้นฐานให้แก่นักเรียนด้านการมีงานท ามีอาชีพประกอบกับ แผนการศึกษาแห่งชาติพ.ศ. 2560 – 2579 (ส านักงานเลขาธิการสภาการศึกษา, 2560) ยุทธศาสตร์ที่ 3 การพัฒนาศักยภาพคนทุกช่วงวัยและการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ มีวัตถุประสงค์หนึ่ง คือ เพื่อให้คนทุกช่วงวัยได้รับการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพ ที่เหมาะสมกับแต่ละช่วงวัย 6

โดยผู้เรียนได้รับการพัฒนาอย่างมีคุณภาพทั้งความรู้ทักษะอาชีพ ทักษะชีวิต ทักษะการ ท างานที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงานรวมทั้งมีคุณธรรมจริยธรรม มีจิตสาธารณะและสามารถปรับตัวอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้ซึ่งสอดคล้องกับ ส านักงาน วิชาการและมาตรฐานการศึกษา (2561 : 5 - 7) ที่กล่าวถึงการจัดโครงสร้างในการจัด หลักสูตรสถานศึกษาเพื่อส่งเสริมการเรียนการสอนพื้นฐานอาชีพเพื่อพัฒนาให้ผู้เรียน มีความรู้ความสามารถส าหรับผู้เรียนแต่ละช่วงวัย ทักษะอาชีพ (CAREER SKILLS) เป็นทักษะหนึ่งที่มีความส าคัญในการด ารงชีวิต ในศตวรรษที่ 21 จะเห็นได้จากประกาศกระทรวงศึกษาธิการ 2564 นโยบายเร่งด่วน การจัดการศึกษาในวาระที่ 5 พัฒนาทักษะทางอาชีพส่งเสริมการจัดการศึกษาที่เน้น พัฒนาทักษะอาชีพของผู้เรียนเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตสร้างอาชีพและรายได้ ที่เหมาะสมและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศและวาระที่7 การจัดการศึกษาส าหรับผู้ที่มีความต้องการจ าเป็นพิเศษ ส่งเสริมการจัดการศึกษาให้ผู้ที่ มีความต้องการจ าเป็นพิเศษได้รับการพัฒนาอย่างเต็มศักยภาพสามารถด ารงชีวิต ในสังคมอย่างมีเกียรติศักดิ์ศรีเท่าเทียมกับผู้อื่นในสังคม สามารถช่วยเหลือตนเองและ มีส่วนร่วมในการพัฒนาประเทศจะเห็นได้ว่าการจัดการศึกษาที่เน้นทักษะอาชีพเพื่อการ มีงานท า จ าเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องใช้แหล่งเรียนรู้ส าหรับผู้เรียนให้เรียนได้เต็มศักยภาพ และมีประสิทธิภาพ โดยค านึงถึงความสอดคล้องและเหมาะสมกระทรวงศึกษาธิการ ได้ก าหนดให้สถานศึกษาที่เป็นนิติบุคคล 7

โดยได้บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. 2546 ในมาตรา 35 ว่าสถานศึกษาที่จัดการศึกษาขั้นพื้นฐานตามมาตรา 34 (2) เฉพาะที่เป็นโรงเรียนมีฐานะเป็นนิติบุคคลและ เมื่อมีการยุบเลิกสถานศึกษาตามวรรค หนึ่งให้ความเป็นนิติบุคคลสิ้นสุดลงอีกทั้งยังได้ก าหนดมาตรฐานการศึกษา ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้ระบุไว้ในมาตรฐานที่ 3 กระบวนการจัดการเรียนการสอน ที่เน้นผู้เรียนเป็นส าคัญข้อ1จัดการเรียนรู้ผ่านกระบวนการคิดและปฏิบัติจริง และสามารถน าไปประยุกต์ใช้ในชีวิตได้(ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ,2561) ดังนั้นสถานศึกษาและชุมชนจ าเป็นต้องให้ความส าคัญในการจัดแหล่งเรียนรู้ที่เหมาะสม กับผู้เรียน เพื่อให้สถานศึกษาสามารถน าแหล่งเรียนรู้มาจัดการการเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียนได้ อย่างมีคุณภาพตามมาตรฐานของหลักสูตร แหล่งเรียนรู้เป็นแหล่งประสบการณ์ในการจัดการเรียนการสอนเพราะแหล่งเรียนรู้ จะเป็นสื่อในการกระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดความสนใจใคร่รู้และเกิดการเรียนรู้โดยผ่าน กระบวนการหรือประสบการณ์ที่สนับสนุนให้ผู้เรียนได้แสวงหาความรู้ด้วยตนเองตาม อัธยาศัยอย่างต่อเนื่องแหล่งเรียนรู้ต้องเกิดจากการสนับสนุนของผู้บริหาร การด าเนินการของครูผู้เรียนองค์กรชุมชนและความร่ วมมือของทุกฝ่ าย (ส านักงานเลขาธิการสภาการศึกษา, 2560 : 158) 8

สอดคล้องกับพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 ในมาตรา 25 รัฐต้องส่งเสริมการด าเนินงานและการจัดตั้งแหล่ง การเรียนรู้ ตลอดชีวิตทุกรูปแบบ ได้แก่ ห้องสมุด พิพิธภัณฑ์ หอศิลป์ สวนสัตว์ สวนสาธารณะสวนพฤกษศาสตร์อุทยานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีศูนย์การศึกษาและ นันทนาการแหล่งข้อมูลและแหล่งการเรียนรู้อื่นอย่างพอเพียงและมีประสิทธิภาพ โรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้จ านวน 3 โรงเรียน มีลักษณะเป็นโรงเรียนที่ผู้เรียนอยู่ประจ าเป็นโรงเรียนที่จัดการศึกษาให้กับผู้เรียนที่มี ความบกพร่องทางสติปัญญาเนื่องจากผู้เรียนมีความบกพร่องทางการสื่อสารจิตใจ อารมณ์ พฤติกรรม สติปัญญา การเรียนรู้ หรือความบกพร่องอื่นใดประกอบกับมี อุปสรรคในด้านต่างๆและมีความต้องการจ าเป็นพิเศษทางการศึกษาที่จะต้องได้รับความ ช่วยเหลือด้านใดด้านหนึ่งด้วยข้อจ ากัดต่างๆดังกล่าว จึงเป็นอุปสรรคและเป็นสาเหตุให้ ผู้เรียนส่วนใหญ่ไม่สามารถศึกษาต่อในระดับที่สูงขึ้นหรือประกอบอาชีพได้ปัจจุบันพบ ข้อมูลของผู้เรียนที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาที่จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาปีที่ 6 ไม่มีผู้เรียนที่จบไปแล้วได้ไปประกอบอาชีพตามความถนัดหรือความสามารถของตนเอง (ส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ, 2564 : 14) ซึ่งสอดคล้องกับสถิติการจ้างงานคนพิการ ในสถานประกอบการ ประจ าปี2564 มีคนพิการที่ไม่ได้ประกอบอาชีพ จ านวน 102,889 ราย จากจ านวนคนพิการ ในวัยท างาน อายุ 15 - 59 ปี ทั้งหมด 855,816 คน (กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ, 2564 : 5) 9

และกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เดือนกันยายน ปี2564 พบคนพิการที่มีบัตรประจ าตัวคนพิการในประเทศไทย2,095,205 คน มีคนพิการที่ไม่ได้ รับการศึกษา 44,447 คน เหตุผลที่ท าให้คนพิการเข้าไม่ถึงการศึกษาในระดับชั้นที่สูงขึ้น ส่วนหนึ่งมาจากความไม่พร้อมทางกาย จิตใจ อารมณ์ สภาพแวดล้อม และสถานะ ทางการเงิน ของครอบครัวจากปัญหาการประกอบอาชีพนั้น ผู้เรียนที่มีความบกพร่อง ทางสติปัญญาส่วนใหญ่ยังขาดทักษะการประกอบอาชีพเพื่อการมีงานท า มีความยากล าบากในการรับรู้ทักษะทางวิชาการก่อให้เกิดปัญหาในการใช้ภาษา ทั้งด้านการฟัง การพูด การอ่าน การเขียน ตลอดจนปัญหาทางพฤติกรรม การรับรู้ อารมณ์ (ภาวิกา นพคุณ, 2561 : 25) จากการสัมภาษณ์ผู้บริหารโรงเรียนเฉพาะความ พิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ทั้ง 3 โรงเรียน พบว่า โรงเรียนทั้ง 3 แห่ง นั้นมีแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท าแต่ยังขาดการบริหารจัดการที่ดี ท าให้การใช้แหล่งเรียนรู้ไม่เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของแหล่งเรียนรู้ จากความส าคัญและความจ าเป็นดังกล่าวผู้วิจัยในฐานะครูผู้สอนโรงเรียน เฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงาน การศึกษาพิเศษได้เล็งเห็นถึงความส าคัญและความจ าเป็นในการส่งเสริมทักษะอาชีพ ให้กับผู้เรียนจึงการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อ การมีงานท าของโรงเรียนเฉพาะความพิการบกพร่องทางสติปัญญกลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ 10

เพื่อเป็นกรอบและแนวทางในการด าเนินงานตามหน้าที่ในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน สภาพแวดล้อม แหล่งเรียนรู้ที่มีคุณภาพ เทคโนโลยีที่ทันสมัยเอื้อต่อการจัดการเรียนรู้ ส าหรับผู้เรียนที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา ผู้เรียนสามารถเข้าถึงได้และมีทีม ผู้บริหาร ครูผู้สอน หรือผู้ส่งเสริมสนับสนุน ด าเนินการตามเป้าหมาย วัตถุประสงค์ รูปแบบการเรียนการสอน การแลกเปลี่ยนเรียนรู้โดยเน้นทักษะการลงมือปฏิบัติจริงตาม รูปแบบการด าเนินการที่วางเป้าหมายไว้โดยสามารถส่งเสริมผู้เรียนให้มีทักษะพื้นฐาน อาชีพที่จ าเป็นส าหรับการประกอบอาชีพและมีคุณลักษณะในการประกอบอาชีพ เพื่อมุ่งเน้นให้ผู้เรียนได้รับการพัฒนาทักษะอาชีพสามารถเข้าถึงแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท าได้ตามความต้องการสามารถน าความรู้ทักษะตามความถนัด ของตนเองเห็นถึงความส าคัญของการประกอบอาชีพและรู้จักการวางแผนในการประกอบ อาชีพ จากการเรียนรู้แบบประสบการณ์ ที่เน้นการลงมือท าเพื่อน าไปสู่การปฏิบัติได้จริง อันเป็นการสร้างอาชีพให้สอดคล้องกับความต้องการความสนใจความถนัดของผู้เรียน เพื่อการมีงานท าอย่างจริงจังและไม่มีการจัดท าทะเบียนหรือข้อมูลของแหล่งเรียนรู้ ไว้อย่างเป็น 11

และกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เดือนกันยายน ปี2564 พบว่า คนพิการที่มีบัตรประจ าตัวคนพิการในประเทศไทย2,095,205 คน มีคนพิการที่ไม่ได้รับ การศึกษา 44,447 คน เหตุผลที่ท าให้คนพิการเข้าไม่ถึงการศึกษาในระดับชั้นที่สูงขึ้น ส่วนหนึ่งมาจากความไม่พร้อมทางกาย จิตใจ อารมณ์ สภาพแวดล้อม และสถานะ ทางการเงิน ของครอบครัวจากปัญหาการประกอบอาชีพนั้น ผู้เรียนที่มีความบกพร่อง ทางสติปัญญาส่วนใหญ่ยังขาดทักษะการประกอบอาชีพเพื่อการมีงานท า มีความยากล าบากในการรับรู้ทักษะทางวิชาการ ก่อให้เกิดปัญหาในการใช้ภาษาทั้งด้าน การฟัง การพูด การอ่าน การเขียน ตลอดจนปัญหาทางพฤติกรรม การรับรู้อารมณ์ (ภาวิกา นพคุณ, 2561 : 25) จากการสัมภาษณ์ผู้บริหารโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ทั้ง 3 โรงเรียน พบว่า โรงเรียนทั้ง 3 แห่งนั้น มีแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท าแต่ยังขาดการบริหารจัดการที่ดีท าให้การใช้ แหล่งเรียนรู้ไม่เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของแหล่งเรียนรู้ จากความส าคัญและความจ าเป็นดังกล่าว ผู้วิจัยในฐานะครูผู้สอนโรงเรียนเฉพาะ ความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้สังกัดส านักบริหารงานการศึกษา พิเศษได้เล็งเห็นถึงความส าคัญและความจ าเป็นในการส่งเสริมทักษะอาชีพให้กับผู้เรียน จึงการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโ รงเ รี ยนเฉพ าะค ว ามพิ ก า รบกพ ร่ องท างสติ ปั ญญ ากลุ่ ม 7ภ าคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ 12

เพื่อเป็นกรอบและแนวทาง ในการด าเนินงานตามหน้าที่ ในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน สภาพแวดล้อม แหล่งเรียนรู้ที่มีคุณภาพ เทคโนโลยีที่ทันสมัยเอื้อต่อการจัดการเรียนรู้ ส าหรับผู้เรียนที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาผู้เรียนสามารถเข้าถึงได้และมีทีมผู้บริหาร ครูผู้สอน หรือผู้ส่งเสริมสนับสนุน ด าเนินการตามเป้าหมาย วัตถุประสงค์ รูปแบบ การเรียนการสอน การแลกเปลี่ยนเรียนรู้โดยเน้นทักษะการลงมือปฏิบัติจริงตามรูปแบบ การด าเนินการที่วางเป้าหมายไว้โดยสามารถส่งเสริมผู้เรียนให้มีทักษะพื้นฐานอาชีพ ที่จ าเป็นส าหรับการประกอบอาชีพและมีคุณลักษณะในการประกอบอาชีพเพื่อมุ่งเน้น ให้ผู้เรียนได้รับการพัฒนาทักษะอาชีพสามารถเข้าถึงแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อ การมีงานท าได้ตามความต้องการ สามารถน าความรู้ ทักษะ ตามความถนัดของตนเอง เห็นถึงความส าคัญของการประกอบอาชีพและรู้จักการวางแผนในการประกอบอาชีพ จากการเรียนรู้แบบประสบการณ์ที่เน้นการลงมือท าเพื่อน าไปสู่การปฏิบัติได้จริง อันเป็นการสร้างอาชีพให้สอดคล้องกับความต้องการความสนใจความถนัดของผู้เรียน เพื่อการมีงานท าอย่างจริงจังและไม่มีการจัดท าทะเบียนหรือข้อมูลของแหล่งเรียนรู้ ไว้อย่างเป็นระบบ 13

14 วัตถุประสงค์ของคู่มือ 1) เพื่อน าวิธีการด าเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษมาใช้ในสถานศึกษาเพื่อเป็นแนวทางในการบริหาร จัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ 2) เพื่อพัฒนาการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียน เฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงาน การศึกษาพิเศษ เป้าหมายของรูปแบบ 1) ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ที่ผู้เรียนสามารถพึ่งพาตนเองได้ 2) เป็นศูนย์กลางของแหล่งเรียนรู้ด้านทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า 3) เป็นแหล่งที่เสริมสร้างโอกาสในการเรียนรู้ ถ่ายทอด แลกเปลี่ยน ประสบการณ์เพื่อก่อให้เกิดสังคมแห่งการเรียนรู้ 4) สร้างคุณค่าด้านอาชีพให้เกิดประโยชน์อย่างสูงสุด

ตอนที่ 2 รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ

16 ตอนที่2 รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ภาพที่1 รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการกลุ่ม 7 ภาคใต้สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ

17 องค์ประกอบที่ 1 ปัจจัยน าเข้า (Input) ประกอบด้วยปัจจัย 4 ประการ คือ คนหรือบุคคล (Man) เงินหรืองบประมาณ (Money) วัสดุสิ่งของหรือวัสดุ อุปกรณ์ (Material) และการบริหารจัดการ (Management) รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ มีทั้งหมด 4 องค์ประกอบดังต่อไปนี้ องค์ประกอบที่ 2 กระบวนการ (Process) การบริหารจัดการศึกษา เพื่อพัฒนาพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ โดยใช้วงจรบริหารคุณภาพ มีอยู่ 4 ขั้นตอน และมีการสร้างเครือข่ายเป็นกลไกการขับเคลื่อน คือ การวางแผน (Plan) การลงมือปฏิบัติ (Do) การตรวจสอบ (Check) การพัฒนาและปรับปรุงแก้ไข (Act) โดยมีรายละเอียด ดังนี้

18 1. การวางแผน (Plan) หมายถึง ขั้นตอนและหน้าที่ในการปฏิบัติงานของ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ 2. กระบวนการด าเนินงาน (Do) หมายถึง การด าเนินงานหรือปฏิบัติตามแผน ที่วางไว้อย่างต่อเนื่อง ของแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ 3. การตรวจสอบ (Check) หมายถึง การรวบรวมข้อมูลจากการปฏิบัติงาน เพื่อตรวจสอบกระบวนการท างานของแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ว่าเป็นไปตามแนวทางที่ก าหนดไว้ หรือไม่ 4. การพัฒนาและปรับปรุงแก้ไข (Act) หมายถึง การน าปฏิบัติงานของ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท าของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ มาด าเนินการเพื่อปรับปรุงแก้ไข เพื่อให้กระบวนการขั้นตอนต่าง ๆ มีประสิทธิภาพมากขึ้น

19 องค์ประกอบที่ 3 ผลผลิต (Output) คือ ผู้เ รียนที่มีคว ามบกพร่อง ทางสติปัญญามีทักษะในการประกอบอาชีพ และสามารถประกอบอาชีพ ตามความถนัดและความสนใจ นักเรียนมีรายได้ระหว่างเรียนนักเรียน สามารถน าความรู้ที่ได้จากการเรียนไปหารายได้ โดยการช่วยเหลือครอบครัว ประกอบอาชีพหรือฝึกงานในสถานประกอบการ หรือผลิตสินค้าจ าหน่ายได้ ในระหว่างเรียน รูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ องค์ประกอบที่ 4 เงื่อนไขความส าเร็จในการน ารูปแบบการบริหารจัดการ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษา พิเศษ ไปใช้โดยมีรายละเอียดดังต่อไปนี้

20 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ ปัจจัยน าเข้า (Input) ด้านการวางแผน 1. โรงเรียนได้ก าหนดนโยบาย และเป้าหมายการบริหารจัดการ แ ห ล่ง เ รี ย น รู้ ทั ก ษ ะ อ า ชี พ เป็นลายลักษณ์อักษร 2. ผู้ บ ริ ห า ร มี ค ว า ม เ ข้ า ใ จ สภาพแวดล้อม และกระบวนการ บริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะ อาชีพเพื่อการมีงานท า 3. ผู้บริหารได้น านโยบายการ บริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะ อาชีพเพื่อการมีงานท ามาใช้ใน การบริหารจัดการ 4. ผู้ บ ริ ห า ร มี ก า ร อ ธิ บ า ย ค ว าม ส าคัญ เหตุ ผลใน ก า ร ด าเนินงานแหล่งเรียนรู้ ด้าน ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า แก่บุคลากรในสังกัดอย่างชัดเจน ครบถ้วน

21 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ ปัจจัยน าเข้า (Input) ด้านการวางแผน 5. ผู้บริหารมีการแต่งตั้งผู้ที่มีส่วน เ กี่ ย ว ข้ อง ต รง กั บ ค ว า ม รู้ ความสามารถในการด าเนินงาน ด้ า น ทั ก ษ ะ อ า ชี พ เ พื่ อ การมีงานท า 6. ผู้ บ ริ ห า ร มี ก า ร ส่ง เ ส ริ ม จั ด อุ ป ก ร ณ์ เ ค รื่ อ ง มื อ อ านวยความสะดวก เพื่อส่งเสริม ก า ร จั ด ก า ร เ รี ย น ก า ร ส อ น ด้ า น ทั ก ษ ะ อ า ชี พ เ พื่ อ การมีงานท า

22 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ ปัจจัยน าเข้า (Input) ด้านการจัดการ 1. ผู้บริหารก าหนดนโยบายให้ครู ใ ช้ เ ท คโ นโ ล ยี ส า ร ส น เ ท ศ มาพัฒนาแหล่งเรียนรู้ทักษะ อาชีพเพื่อการมีงานท า 2. โ ร ง เ รี ย น มี ก า ร จั ด ตั้ ง แ ห ล่ง เ รี ย น รู้ แ ล ะ ก า ห น ด ผู้รับผิดชอบ เพื่อสะดวกในการ ติดต่ออย่างมีประสิทธิภาพ 3. ผู้บริหารสนับสนุนให้ครูเข้ารับ การอบรมวิธีการสอน เพื่อพัฒนา แหล่งเรียนรู้ เพื่อการมีงานท า อย่างทั่วถึง 4. ผู้บริหารเปิดโอกาสให้ผู้มีส่วน เ กี่ ย ว ข้ อง มี ส่ วน ร่ ว มใน ก า ร ตัดสินใจการบริหารจัดการแหล่ง เ รี ย น รู้ ทั ก ษ ะ อ า ชี พ เ พื่ อ การมีงานท า

23 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ ปัจจัยน าเข้า (Input) ด้านการจัดการ 5. ผู้ บ ริ ห า ร ส่ง เ ส ริ ม ใ ห้ มี ก า รจัดกิจก ร รมแลกเปลี่ยน เรียนรู้ด้านทักษะอาชีพเพื่อการมี งานท ากับชุมชนภายนอก 6 . ผู้ บ ริ ห า ร เ ชื่ อ ม โ ย ง ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ปกครอง ผู้เรียน และครูในการมีส่วนร่วม ด้านการเรียนการสอนด้านทักษะ อาชีพเพื่อการมีงานท า

24 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ ปัจจัยน าเข้า (Input) ด้านบุคลากร 1. ผู้บ ริห า รแต่งตั้งบุคล าก ร ผู้รับผิดชอบงานแหล่งเรียนรู้ ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า โดยมีความเหมาะสม 2. ครูผู้สอนทุกคนที่มีความรู้ ความสามารถในการจัดการเรียน การสอนโดยใช้แหล่งเรียนรู้ ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า อย่างมีประสิทธิภาพ 3. บุคลากรได้รับการพัฒนาองค์ ความรู้เกี่ยวกับแหล่งเรียนรู้ ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า อย่างต่อเนื่อง

25 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ ปัจจัยน าเข้า (Input) ด้านงบประมาณ 1. ผู้ บ ริ ห า ร มี ก า ร จั ด ส ร ร งบประมาณเพื่อใช้ในการบริหาร จัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท าอย่างเพียงพอ 2. ผู้บริหารมีการวางแผนการ จัดสรรงบประมาณด้านแหล่ง เรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงาน ท าอย่างมีประสิทธิภาพ 3. ผู้บริหารมีการระดมทรัพยากร เพื่อใช้ในด้านการบริหารจัดการ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการ มีงานท า

26 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ ปัจจัยน าเข้า (Input) ด้านวัสดุ อุปกรณ์ 1) ผู้บริหารมีการจัดท าคู่มือ เพื่อเป็นหลักเกณฑ์ในด้านการ บริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะ อ า ชี พ เ พื่ อ ก า ร มี ง า น ท า ตามนโยบายที่ก าหนด 2) ผู้บริหารมีการจัดเตรียมวัสดุ อุปกรณ์ ตรงกับความต้องการ ข อ ง บุ ค ล า ก ร เ พื่ อ เ พิ่ ม ประสิทธิภาพในการปฏิบัติงาน เกี่ยวกับแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท า 3) ครูผู้สอนสามารถประยุกต์ใช้ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการ มี ง า น ท า วั ส ดุ อุ ป ก ร ณ์ ที่เกี่ยวข้องกับบทเรียนอย่าง เหมาะสม

27 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ ปัจจัยน าเข้า (Input) ด้ า น ก า ร นิ เ ท ศ ก า กั บ ติดตาม ดูแล และประเมิน การใช้แหล่งเรียนรู้ 1. โรงเรียนมีการก าหนดแนว ทางการนิเทศ ก ากับ ติดตาม ดูแล การบริหารจัดการแหล่ง เรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงาน ท าไว้อย่างชัดเจน 2. ผู้บริหารมีการวิเคราะห์ข้อมูล การใช้แหล่งเรียนรู้น าและผลการ ใช้แหล่งเรียนรู้ รวมทั้งปัญหา ต่ าง ๆ ม า ใ ช้ เ ป็ น พื้ น ฐ า น ในการพัฒนา 3. โรงเรียนมีการรายงานผลการ การบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า และการใช้ข้อมูลสารสนเทศ 4. โรงเรียนมีการแลกเปลี่ยน เรียนรู้การใช้แหล่งเรียนรู้ทักษะ อาชีพเพื่อการมีงานท า หรือ เผยแพร่สู่ภายนอกองค์กร

28 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ กระบวนการ (Process) ขั้นตอนที่ 1 การวางแผน (Plan) 1. ก าหนดเป้าหมายการจัดการ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการ มีงานท าของโรงเรียน โดยการมี ส่วนร่วมของทุกภาคส่วนและ ภาคีเครือข่ายต่าง ๆ 2. ก าหนดแผนงาน โครงการ ห ลั ก สู ต ร กิ จ ก ร ร ม ใ น ก า ร สนับสนุนการสอนทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท าให้สอดคล้องกับ สภ าพบ ริบทของชุมชนและ ตรงกับความต้องการของผู้เรียน

องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ กระบวนการ (Process) ขั้นตอนที่ 2 กระบวนการ ด าเนินงาน (Do) 1)บู รณ าก า ร ก า รท าง านกับ ภาคีเครือข่ายที่มีหน้าที่สนับสนุน โรงเรียนในด้านต่าง ๆ เพื่อให้ นักเรียนได้รับความรู้และทักษะ ด้ า น ก า ร ป ร ะ ก อ บ อ า ชี พ อย่างหลากหลายตามความสนใจ ของตนเองผู้เรียน 2. พัฒนาหลักสูตรให้มีความ ยืดหยุ่น สอดคล้องกับสภาพ บ ริ บ ท ข อง พื้ น ที่ ห ลั ก สู ต ร การสอนทักษะอาชีพเพื่อการมี งานท าสอดคล้องกับอาชีพใน ท้ อ ง ถิ่ น แ ล ะ ส น อ ง ต่ อ ความเปลี่ยนแปลงของสังคม 3. บูรณาการการสอนทักษะ อาชีพเพื่อการมีงานท าร่วมกับ รายวิชาอื่นๆ หลักสูตรการสอน ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า มีความหลากหลายเหมาะสมกับ ผู้เรียน 29

30 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ กระบวนการ (Process) ขั้นตอนที่ 2 กระบวนการ ด าเนินงาน (Do) 4.จั ด ส ร ร ท รั พ ย า ก ร ที่ มี อ ยู่ น ามาใช้ในการจัดการศึกษา เพื่อพัฒนาทักษะอาชีพเพื่อการ มีงานท า 5. พัฒนาบุคลากรตามความ จ าเป็นในการพัฒนาบุคลากร 6. สร้างขวัญและก าลังใจในการ ปฏิบัติงานของบุคลากรในด้าน ค่าตอบแทนและสวัสดิการ 7. ส ร้ าง แ รง จูง ใ จ ใ น ก า ร ปฏิบัติงาน 8. ประสานกับหน่วยงานอื่น เข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนา ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า 9. ประสานงานกับหน่วยงานอื่น และหน่วยงานต้นสังกัดโรงเรียน ใน เครือข่ายเพื่อแลกเปลี่ยน เ รี ยน รู้ แ ล ะ ก า ร แลกเปลี่ ยน ประสบการณ์

31 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ กระบวนการ (Process) ขั้นตอนที่ 3 การตรวจสอบ (Check) 1. ส ร้ า ง ก า ร มี ส่ ว น ร่ ว ม ของทุกภาคส่วนให้มีการติดตาม ตรวจสอบการท างานทุกขั้นตอน ว่าเป็นไปตามแนวทางที่ก าหนด ไว้หรือไม่ 2. มี ก า ร ร า ยง า น ผ ล ก า ร ด า เ นิ นง า น ใ น ทุ ก ร ะ ย ะ ๆ โดยการด าเนินการให้เป็นระบบ

32 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ กระบวนการ (Process) ขั้นตอนที่ 4 การพัฒนา และปรับปรุงแก้ไข (Act) 1. ป รับป รุงและพัฒน าง าน ในทุก ๆระยะ 2. น าการปฏิบัติงานของแหล่ง เรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงาน ท า มาด าเนินการเพื่อปรับปรุง แก้ไขเพื่อให้กระบวนการขั้นตอน ต่าง ๆ มีประสิทธิภาพมากขึ้น

33 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ ผลผลิต (Output) ผ ล ผ ลิ ต ด้ า น คุ ณ ภ า พ ของผู้เรียน 1. ผู้เรียนที่มีความบกพร่อง ทางสติปัญญามีทักษะในการ ประกอบอาชีพ และสามารถ ประกอบอาชีพตามความถนัด แ ล ะ ค ว า ม ส น ใ จ ไ ด้ ห ลั ง จบการศึกษา 2. นักเรียนมีรายได้ระหว่างเรียน นักเรียน สามารถน าความรู้ที่ได้ จ า ก ก า ร เ รี ย นไ ป ห า ร า ยไ ด้ โดยการช่วยเหลือครอบครัว ป ร ะ ก อบ อ า ชีพห รื อ ฝึ กง าน ในสถานประกอบการ หรือผลิต สินค้าจ าหน่ายได้ในระหว่างเรียน มากขึ้น

34 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ ผลผลิต (Output) ด้านประสิทธิภาพการ บริหารจัดการ 1. โรงเรียนเป็นสถานที่ฝึกหรือ ส่งเสริมอาชีพให้กับนักเรียน โดย โรงเรียนจัดการเรียนการสอน ด้านอาชีพให้กับนักเรียนเพื่อให้ นักเรียนมีรายได้เพิ่ม 2. โรงเรียนเป็นแหล่งเรียนรู้ เกี่ยวกับการประกอบอาชีพใน ชุมชน เป็นศูนย์กลางของการ พัฒนาด้านอาชีพชุมชน เป็นทั้ง สถานที่ฝึกอบรม สถานที่ค้นคว้า ห าค ว าม รู้เกี่ย วกับเ รื่องก า ร ประกอบอาชีพ โดยโรงเรียน ท า ห น้ า ที่ ป ร ะ ส า น ง า น กับเครือข่ายในการส่งเสริมอาชีพ

35 องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ เงื่อนไข ความส าเร็จ ผู้บริหาร 1. ผู้บริหารต้องมีความตระหนัก และเห็นความส าคัญของครูใน โรงเรียนที่ต้องมีความมุ่งมั่นใน การพัฒนาทักษะอาชีพส าหรับ นักเรียนอย่างแท้จริง ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องต้องปฏิบัติจริง ตามกระบวนการและบทบาท อย่างเป็นรูปธรรม โดยอาศัย การนิเทศติดตามความก้าวหน้า ของการด าเนินงานตามรูปแบบ ก า ร บ ริ ห า ร ส ถ า น ศึ ก ษ า เพื่อพัฒนาทักษะอาชีพส าหรับ นักเรียนอย่างต่อเนื่อง โรงเรียน 1. โรงเรียนต้องเปิดโอกาสให้แก่ ครูและบุคลากรทางการศึกษา นักเรียน ชุมชนได้มีส่วนร่วม ใ น ก า ร ว าง แ ผ น ป ฏิ บั ติ แ ล ะ ตัดสินใจอย่างแท้จริง

องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ เงื่อนไข ความส าเร็จ โรงเรียน 2. โรงเรียนต้องบริหารจัดการให้ มีความคล่องตัว ยืดหยุ่น มีอิสระ ในการวางแผนปฏิบัติ พัฒน าและแก้ปัญห าได้ด้ วย ตนเองอย่างเป็นระบบ 3. โรงเรียนต้องส่งเสริมให้ภาคี เครือข่ายได้มีส่วนร่วมในการ บริหารสถานศึกษาอย่างแท้จริง โดยให้คณะกรรมการสถานศึกษา สามารถปฏิบัติงานตามบทบาท หน้าที่ได้อย่างเต็มที่ 4. โรงเรียนต้องมีการบริหาร จัดการที่ดี บริหารจัดการศึกษา ให้เป็นไปตามระเบียบ กฎหมาย มี ค ว า มโ ป ร่งใ ส เ ป็ น ธ ร ร ม มีระบบในการตรวจสอบและ ถ่วงดุล เกิดความคุ้มค่าในการ บ ริห า รจัดก า ร เพื่อส่งเส ริม คุณภาพและมาตรฐานการศึกษา ของโรงเรียน 36

องค์ประกอบที่ ประเภทของงาน/ องค์ประกอบย่อย ตัวบ่งชี้ เงื่อนไข ความส าเร็จ โรงเรียน 6. การบริหารจัดการศึกษาของ โรงเรียนต้องค านึงถึงประโยชน์ ข อง ผู้เ รี ยนเป็น ส า คัญ โ ด ย ส่งเสริมและอ านวยความสะดวก ให้ครูจัดกิจกรรมการเรียนรู้ได้ เ ต็ ม ค ว า ม ส า ม า ร ถ แ ล ะใ ห้ นั ก เ รี ย น ไ ด้ รั บ ก า ร พั ฒ น า อย่างเต็มศักยภาพ 7. โ รงเ รียนต้องส ร้ างค ว าม เชื่อถือศรัทธาจากผู้ปกครอง ชุ ม ช น ห น่ ว ยง า น ต้ น สัง กั ด หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และผู้มี ส่วนได้ส่วนเสียทุกฝ่าย 8. โรงเรียนต้องมีระบบการ สื่อสารและการประชาสัมพันธ์ ที่มีประสิทธิภาพ เพื่อเป็นการ เผยแพร่ผลงานและสร้างความ เข้าใจที่ตรงกัน 37

ตอนที่ 3 การด าเนินงานรูปแบบการบริหารจัดการ แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ

1. แหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความ พิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษา พิเศษ เป็นศูนย์กลางของการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต ส าหรับนักเรียน ในการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ และลงมือปฏิบัติด้านทักษะ อาชีพเพื่อสั่งสมความเชี่ยวชาญ เป็นสถานที่ที่เสริมสร้างโอกาสในการเรียนรู้ ถ่ายทอด แลกเปลี่ยน ประสบการณ์วิทยาการ ตลอดจนส่งเสริมให้นักเรียน มีความรู้ ทักษะ เจตคติ ต่อการประกอบอาชีพ สามารถประกอบอาชีพได้ ตอนที่3 การด าเนินงานตามรูปแบบการบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความพิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7ภาคใต้ สังกัดส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ หลักการ กิจกรรม วิธีด าเนินงาน 1. สร้างความเข้าใจและชี้แจงให้ บุคลากรทราบเกี่ยวกับรูปแบบการ บริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะ อาชีพเพื่อการมีงานท า ของโรงเรียน เฉพาะความพิการ บกพร่องทาง สติปัญญา กลุ่ม 7 ภาคใต้ สังกัด ส านักบริหารงานการศึกษาพิเศษ ประชุมชี้แจงเกี่ยวกับการใช้คู่มือ การด าเนินงานตามรูปแบบการบริหาร จัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อ การมีงานท า ของโรงเรียนเฉพาะความ พิการ บกพร่องทางสติปัญญา กลุ่ม 7 ภ า คใ ต้ สัง กั ด ส านั กบ ริห า รง าน การศึกษาพิเศษ 39

กิจกรรม วิธีด าเนินงาน 2. การสร้างความพร้อมปัจจัยน าเข้า 1.โ รงเ รียนก าหนดนโยบ ายและ เป้าหมายการบริหารจัดการแหล่ง เรียนรู้ทักษะอาชีพ เป็นลายลักษณ์ อักษร 2 . ผู้ บ ริ ห า ร มี ค ว า ม เ ข้ า ใ จ สภาพแวดล้อม และกระบวนการ บริหารจัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพ เพื่อการมีงานท า 3.ผู้บริหารได้น านโยบายการบริหาร จัดการแหล่งเรียนรู้ทักษะอาชีพเพื่อ การมีงานท ามาใช้ในการบริหารจัดการ 4. ผู้บริหารมีการอธิบายความส าคัญ เหตุผลในการด าเนินงานแหล่งเรียนรู้ ด้านทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า แก่บุคลากรในสังกัดอย่างชัดเจน ครบถ้วน 40

กิจกรรม วิธีด าเนินงาน 2. การสร้างความพร้อมปัจจัยน าเข้า 5. ผู้บริหารมีการแต่งตั้งผู้ที่มีส่วน เ กี่ ย ว ข้ อ ง ต ร ง กั บ ค ว า ม รู้ ความสามารถในการด าเนินงานด้าน ทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า 6. ผู้บริหารมีการส่งเสริม จัดอุปกรณ์ เ ค รื่ อง มื อ อ า น ว ย ค ว า ม ส ะ ด ว ก เพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนการสอน ด้านทักษะอาชีพเพื่อการมีงานท า 7. ผู้บริหารก าหนดนโยบายให้ครู ใช้เทคโนโลยี สารสนเทศ มาพัฒนา แ ห ล่ ง เ รี ย น รู้ ทั ก ษ ะ อ า ชี พ เพื่อการมีงานท า 8. โรงเรียนมีการจัดตั้งแหล่งเรียนรู้ และก าหนดผู้รับผิดชอบ เพื่อสะดวก ในการติดต่ออย่างมีประสิทธิภาพ 41